140 × 230 SPINE: 8
FLAPS: 80
ΜΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Π
Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Αθηνών και ασκεί το επάγγελμα της δικηγόρου. Παράλληλα με τις νομικές σπουδές της παρακολούθησε σε ιδιωτικές σχολές κύκλους μαθημάτων θεα-
θρωποι και οι καθημερινές ιστορίες, γι’
τρολογίας, ενδυματολογίας και δημοσιογραφίας. Ασχολείται με τη συγγραφή από τα παιδικά της χρόνια, συνήθεια που δεν εγκατέλειψε σε καμία φάση της ζωής της. Της αρέσουν οι απλοί άναυτό και με κάθε αφορμή γίνεται αποδέκτης τέτοιων ιστοριών. Θα ήθελε να μη χαθεί καμία ιστορία, γιατί πιστεύει, όπως είπε κι ο αείμνηστος Ουμπέρτο Έκο, ότι «ψυχή είναι η μνήμη»! Από μικρή είχε ιδιαίτερη αδυναμία στα παλιά αραβικά παραμύθια και αναζητούσε τρόπους για να γεφυρώσει
ΣΧΈΔΙΑ ISBN 978-618-205-305-8
Εικονογραφήσεις βιβλίων • «Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018)», Συγγραφέας Αγγελική Καρδαρά, εκδόσεις Παπαζήση • «Νέοι παγιδευμένοι στα παιχνίδια της βίας, (εγκλήματα με δράστες και θύματα νέους)», Συγγραφέας Αγγελική Καρδαρά, εκδόσεις Παπαζήση
τη γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου και ζει.
Πέρα από τον ορίζον τα...
• 2009 «Athens Photo Festival», επιμέλεια έκθεσης Μανώλης Μπαμπούσης • 2013 «Μικροί θησαυροί τέχνης», Ιανός Αίθουσα Τέχνης, επιμέλεια έκθεσης Ίρις Κριτικού • 2015 «Μικρά έργα», Αίθουσα Τέχνης «Kaplanon 5», επιμέλεια έκθεσης Νίκη Βλασσιώτου Παπαδάκη • 2018 «… και οι καιροί αλλάζουν, Ms Pepper», Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη • 2020 «#abraCADABRA», διαδικτυακή έκθεση, επιμέλεια Νικολένα Καλαϊτζάκη
Η Μαρία Παπανδρέου του Παναγιώ-
GRANDE SALVO
Ομαδικές εκθέσεις
Grande Salvo ΜΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Η Σίσι Τζούμα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1988. Αποφοίτησε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών το 2012, με καθηγητές τον Ζαχαρία Αρβανίτη και τον Άγγελο Αντωνόπουλο, με ειδίκευση στη ζωγραφική. Το 2009 με υποτροφία ακολούθησε το πρόγραμμα Erasmus παρακολουθώντας μαθήματα ζωγραφικής και ψηφιακής φωτογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, Universidad Complutense de Madrid. Το ενδιαφέρον της για τον Πουαντιγισμό εφαρμόζεται ως τεχνική στα έργα της, δημιουργημένα από μικρές τελείες μελανιού. Χιλιάδες κουκκίδες συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα του έργου σε ασπρόμαυρη και άλλοτε σε έγχρωμη μορφή. Βασικές γνώσεις χαρακτικής, φωτογραφίας και αγιογραφίας. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με εκθέσεις και εικονογραφήσεις βιβλίων, ενώ παράλληλα διδάσκει Εικαστικά σε ιδιωτικό σχολείο, στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
εριοδεύοντας στα χωριά και στις κωμοπόλεις της ενδοχώρας, απ’ την Καρμπάλα ως και το ιρακινό Κουρδιστάν, συναντήσαμε παιδιά, που έτρεχαν ξοπίσω μου και μου φώναζαν «Καλώς τον κουτσοκλόουν!». Δεν με στενοχωρεί αυτή τους η προσφώνηση. Τη βρίσκω, μάλλον, τρυφερή. Εξάλλου αλήθεια λένε. … Αρχίζω να χορεύω χωρίς να γνωρίζω τα βήματα… Νιώθω να γίνομαι ένα με τη μελωδία του ούτι κι εγώ. Ίσως να δείχνω γελοίος. Ταραντέλα, ζεϊμπέκικο, ροκ εντ ρολ και… βαλς μπλέκονται γλυκά στις κινήσεις μου. Μέσα μου ξυπνά η παλιά εκείνη αίσθηση ότι το σώμα μου είναι μια ταπεινή προνύμφη που σπάει το κουκούλι της και σταδιακώς ανασηκώνεται και ξεδιπλώνεται μέχρι να μεταμορφωθεί σε πεταλούδα. Παίζω και πάλι το παιδικό μου παιχνίδι. Το σώμα μου δεν το είχε ξεχάσει, λοιπόν; Mio Dio, τι απελευθερωτικός χορός!
Σίσι Τζούμα
τη Δύση με την Ανατολή και τον χριστιανισμό με τον μουσουλμανισμό. Από τις εκδόσεις Οσελότος κυκλοφορεί επίσης το παιδικό παραμύθι της «Ο ξυλοπόδαρος βασιλιάς» και η νουβέλα «Grande Salvo, το “τίποτα” και τα
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
“πάντα”».
ΜΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Grande Salvo
Σχέδια Σίσι Τζούμα
ΤΙΤΛΟΣ
Grande Salvo Πέρα από τον ορίζοντα ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ
Μαρία Παπανδρέου ΣΧΕΔΙΑ
Σίσι Τζούμα ΣΕΙΡΑ
Ελληνική λογοτεχνία [1358] 0622/20 ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ
Όλγα Παλαμήδη LAYOUT - DESIGN Myrtilo, Λένα Παντοπούλου COPYRIGHT© 2022 Μαρία Παπανδρέου ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ
Αθήνα, Ιούνιος 2022 ISBN 978-618-205-305-8
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108
ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.
«Έλα, έλα, όποιος κι αν είσαι. Περιπλανώμενος, ειδωλολάτρης, πυρολάτρης. Έλα, ακόμα κι αν έσπασες χιλιάδες φορές τους όρκους σου. Έλα και πάλι έλα, το δικό μας καραβάνι, δεν είναι καραβάνι της απόγνωσης». ΡΟΥΜΙ
Στους… «κουτσοκλόουν» και στα «παιδιά του πολέμου», απανταχού της Γης, που δεν σταματούν να ονειρεύονται
«Τα γιασεμιά σου στη γλάστρα πιάσαν κουβέντα με τ’ άστρα…» Αν ο Salvo ήταν υπαρκτό πρόσωπο, σίγουρα θα είχε σιγομουρμουρίσει τους παραπάνω στίχους, που για πρώτη φορά άκουσα απ’ τον πιο ευφάνταστο γέροντα –κι αθεράπευτο κανταδόρο– τον κύριο Γιάννη. Με έπεισε ότι τα όνειρα και τα τραγούδια δεν πεθαίνουν ποτέ!
Αφόρητη ζέστη. Για έναν βέρο Βορειοϊταλό, τουλάχιστον. Μέσα Σεπτέμβρη, οκτώμισι το πρωί και τριάντα δύο βαθμοί είναι κάτι το ασύλληπτο για μένα! Και κάτι «το αδιανόητο» για τα μέρη απ’ τα οποία προέρχομαι. Το κλιματιστικό του δωματίου δουλεύει στο φουλ. Δεν παραπονιέμαι. Θα μπορούσε να είναι χειρότερα. Στις εννιά το βράδυ, που αρχίζουμε, η θερμοκρασία θα έχει πέσει καμιά δεκαριά βαθμούς. «Άσκηση υπομονής!» Το ξέρω. Μια άσκηση υπομονής είναι όλο αυτό που ζούμε – ιδίως για τον Flavio. Το έχω ακούσει –τον έχω κρυφακούσει– να το μονολογεί στο καμαρίνι του. Και του είμαι ευγνώμων. Γιατί ήρθε ως εδώ για μένα. Αποκλειστικά. Και δεν έχει βαρυγκωμήσει, το φιλαράκι μου, ούτε στιγμή. Δεν έχει κάνει πίσω στις πιο καυτές μέρες ή στις πιο δύσκολες συνθήκες – όταν, για παράδειγμα, έπεσαν οι ρουκέτες στην υπαίθρια αγορά, λίγα μόλις μέτρα απ’ το πάρκο όπου εμφανιζόμαστε. Τους έθεσα το ερώτημα: «Θέλετε να συνεχίσουμε ή όχι; Όποιος φοβάται, μπορεί να φύγει, δεν υπάρχει καμία δέσμευση, ούτε και θα πειραχτώ, d’ accordo;»1 Ήταν ο πρώτος που, με τρομερή ψυχραιμία στη φωνή, απάντησε «Να συνεχίσουμε», σκουπίζοντας συγχρόνως με το μαντίλι του τον ιδρώτα του προσώπου του. Ας έλιωνε απ’ τη ζέστη κι ας είχε κατουρηθεί απ’ την τρομάρα του! Είναι μέρες που τον πετυχαίνω να κάνει συνέχεια ντους. Υπήρξε φορά που, για ν’ ανακουφιστεί, έκανε και δεκατέσσερα μέσα σε μια μέρα! «Τα μέτρησα», μου είπε, όχι όμως με ύφος απαυδισμένου, αλλά σαν να είχε μόλις κερδίσει κάποιο στοίχημα. Το να του είμαι ευγνώμων είναι λίγο, πολύ λίγο. Κανένας δεν έχει τον χαρακτήρα του. Τον Grosso Flavio (Χοντρό Φλάβιο) τον γνωρίζω από τότε
—9—
που εκείνος ήταν είκοσι –και το ίδιο χοντρούλης–, κι εγώ σχεδόν πενήντα. Του έλεγα, θυμάμαι, πως θα μπορούσε να ήτανε γιος μου και γέλαγε τρανταχτά. Τώρα πια, που πάτησε αυτός τα σαράντα κι εγώ οδεύω στα εβδομήντα, η διαφορά μας δεν φαίνεται. «Τώρα πια, Salvo, είμαστε και με… “τη βούλα” αδέλφια», μου λέει, και πάλι γελάει τρανταχτά. Δίκιο έχει. Ο καλοκάγαθος γίγαντας είναι ο μικρός αδελφός που δεν έχω. Ερχόμενος στην περιοδεία μαζί μου αφιερώθηκε στο δικό μου τ’ όνειρο. Έκανε «θυσία», αφήνοντας το σίγουρο πόστο του στο «Circo Massimo». Έδωσε έξι μήνες απ’ τη ζωή και την καριέρα του για να με συνοδεύσει και να με βοηθήσει στο εγχείρημά μου. Αφιλοκερδώς. «Δεν υπάρχει περίπτωση, αδελφέ», μου είπε, «να σ’ αφήσω να πας μόνος σου στο τέρμα του Θεού και… finito η συζήτηση». Ο Flavio είναι μάλαμα! Και τώρα που τον βλέπω να υποφέρει, να ιδρώνει και να ξεϊδρώνει και να μη βγάζει «κιχ», τον χιλιοευχαριστώ. Και του χρωστάω – του αδελφού μου.
Ξύπνησα νωρίτερα απ’ τους υπόλοιπους. Κατέβηκα κι ενέδωσα, χωρίς ενοχές, σ’ ένα παραδοσιακό kahi. Γιατί ποιος μπορεί ν’ αντισταθεί στα τραγανά φύλλα του, τα περιχυμένα με ζεστό μέλι και συνοδευμένα με κρέμα καϊμάκι! Εγώ, ως «γλυκατζής», δεν μπορώ! Θέλω η μέρα μου να ξεκινά όσο πιο γλυκά γίνεται. Τελείωσα το πρωινό μου κι άφησα ένα λακωνικό μπιλιέτο κάτω απ’ την πόρτα των φίλων μου: «Πάω μόνος». Στο κέντρο, εννοείται. Δεν θέλω παρέα σήμερα. Έχω ραντεβού. Ασφαλώς κι οι φίλοι μου θα καταλάβουν. Με μια λέξη, με μια ματιά, συνεννοούμαστε – ωραίο να έχεις φτάσει με κάποιον σ’ αυτό το σημείο. Ανοίγει η πόρτα του δωματίου μου απότομα. Ένα χαρωπό κεφάλι ξεπροβάλλει. «Sorpresa!»2 «Με κοψοχόλιασες, Flavio!» «Ευτυχώς που σε πρόλαβα».
—10—
«Γιατί τόσο furioso;3 Πες και καμιά “καλημέρα”». «Να περάσω να σου δείξω κάτι που ετοίμασα για το σόου;» «Πέρνα μέσα. Τι σκαρφίστηκες πάλι;» «Τα-ρα-τα-τά… Πώς σου φαίνονται τα καινούργια μας… καπέλα;» «Τι είναι… αυτά, Τρελοσισιλιάνε;» «Είναι μοναδικές δημιουργίες απ’ τα χεράκια μου. Βλέπεις; Πήρα τα τρία κράνη που μου έδωσε ο φίλος μου ο “γιουνάμης” και ιδού τι έφτιαξα!» «Ο ποιος; Βρε, μίλα ιταλικά». «Η γνωριμία που έκανα με το πατριωτάκι που σου ’λεγα, που υπηρετεί στα “μπλε κράνη”, μας βγήκε σε καλό. Μου χάρισε για τις ανάγκες του σόου τρία παροπλισμένα κράνη τους· ένα για τον καθένα μας». «Α, μάλιστα, τώρα κατάλαβα. Έπιασες φιλίες με τους Κυανόκρανους». «Ακριβώς! Και για να μαθαίνεις, εδώ ονομάζονται “UNAMI”,4 εξ ου και “γιουνάμης”, capisci;» «Κατάλαβα… Αλλά αυτά που κρατάς, φίλε μου, δεν είναι… μπλε!» «Ασφαλώς και δεν είναι, αφού μ’ έβαλε να του υποσχεθώ ότι θα τα παραλλάξω έτσι ώστε να μη θυμίζουν σε τίποτα το Ειρηνευτικό Σώμα τους». «Κι εσύ τα πήρες και τους άλλαξες τα… φώτα!» «Δεν σου αρέσουν όπως τα έβαψα; Μια ολόκληρη μέρα ασχολήθηκα μαζί τους». «Για εξήγησέ μου, σε παρακαλώ, τι ακριβώς είναι αυτά που βλέπω;» «Τούτο, που έχει όλα τα χρώματα τ’ ουράνιου τόξου, το έφτιαξα για την πάρτη σου, αδελφέ. Για να ταιριάζει με όσα λες περί υπερβάσεως των οριζόντων. Τ’ άλλο, που είναι σαν παζλ στα χρώματα της παραλλαγής, είναι για το ωραίο αρσενικό μας, τον Roberto. Σκέφτηκα ότι θ’ αναδείξει τον ανδρισμό του –τρομάρα του!– λίγο στρατιωτικό χρώμα. Αλλά έχω και μια άλλη πρόταση, που όλους θα τους εκπλήξει, ακόμα κι εσένα!» «Δηλαδή;»
—11—
140 × 230 SPINE: 8
FLAPS: 80
ΜΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Π
Είναι πτυχιούχος της Νομικής Σχολής Αθηνών και ασκεί το επάγγελμα της δικηγόρου. Παράλληλα με τις νομικές σπουδές της παρακολούθησε σε ιδιωτικές σχολές κύκλους μαθημάτων θεα-
θρωποι και οι καθημερινές ιστορίες, γι’
τρολογίας, ενδυματολογίας και δημοσιογραφίας. Ασχολείται με τη συγγραφή από τα παιδικά της χρόνια, συνήθεια που δεν εγκατέλειψε σε καμία φάση της ζωής της. Της αρέσουν οι απλοί άναυτό και με κάθε αφορμή γίνεται αποδέκτης τέτοιων ιστοριών. Θα ήθελε να μη χαθεί καμία ιστορία, γιατί πιστεύει, όπως είπε κι ο αείμνηστος Ουμπέρτο Έκο, ότι «ψυχή είναι η μνήμη»! Από μικρή είχε ιδιαίτερη αδυναμία στα παλιά αραβικά παραμύθια και αναζητούσε τρόπους για να γεφυρώσει
ΣΧΈΔΙΑ ISBN 978-618-205-305-8
Εικονογραφήσεις βιβλίων • «Σκιαγράφηση του ψυχολογικού προφίλ εγκληματιών που απασχόλησαν τα ελληνικά ΜΜΕ (1993-2018)», Συγγραφέας Αγγελική Καρδαρά, εκδόσεις Παπαζήση • «Νέοι παγιδευμένοι στα παιχνίδια της βίας, (εγκλήματα με δράστες και θύματα νέους)», Συγγραφέας Αγγελική Καρδαρά, εκδόσεις Παπαζήση
τη γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου και ζει.
Πέρα από τον ορίζον τα...
• 2009 «Athens Photo Festival», επιμέλεια έκθεσης Μανώλης Μπαμπούσης • 2013 «Μικροί θησαυροί τέχνης», Ιανός Αίθουσα Τέχνης, επιμέλεια έκθεσης Ίρις Κριτικού • 2015 «Μικρά έργα», Αίθουσα Τέχνης «Kaplanon 5», επιμέλεια έκθεσης Νίκη Βλασσιώτου Παπαδάκη • 2018 «… και οι καιροί αλλάζουν, Ms Pepper», Ίδρυμα Μιχάλη Κακογιάννη • 2020 «#abraCADABRA», διαδικτυακή έκθεση, επιμέλεια Νικολένα Καλαϊτζάκη
Η Μαρία Παπανδρέου του Παναγιώ-
GRANDE SALVO
Ομαδικές εκθέσεις
Grande Salvo ΜΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ
Η Σίσι Τζούμα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1988. Αποφοίτησε από την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών το 2012, με καθηγητές τον Ζαχαρία Αρβανίτη και τον Άγγελο Αντωνόπουλο, με ειδίκευση στη ζωγραφική. Το 2009 με υποτροφία ακολούθησε το πρόγραμμα Erasmus παρακολουθώντας μαθήματα ζωγραφικής και ψηφιακής φωτογραφίας στο Πανεπιστήμιο της Μαδρίτης, Universidad Complutense de Madrid. Το ενδιαφέρον της για τον Πουαντιγισμό εφαρμόζεται ως τεχνική στα έργα της, δημιουργημένα από μικρές τελείες μελανιού. Χιλιάδες κουκκίδες συνθέτουν το τελικό αποτέλεσμα του έργου σε ασπρόμαυρη και άλλοτε σε έγχρωμη μορφή. Βασικές γνώσεις χαρακτικής, φωτογραφίας και αγιογραφίας. Τα τελευταία χρόνια ασχολείται με εκθέσεις και εικονογραφήσεις βιβλίων, ενώ παράλληλα διδάσκει Εικαστικά σε ιδιωτικό σχολείο, στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
εριοδεύοντας στα χωριά και στις κωμοπόλεις της ενδοχώρας, απ’ την Καρμπάλα ως και το ιρακινό Κουρδιστάν, συναντήσαμε παιδιά, που έτρεχαν ξοπίσω μου και μου φώναζαν «Καλώς τον κουτσοκλόουν!». Δεν με στενοχωρεί αυτή τους η προσφώνηση. Τη βρίσκω, μάλλον, τρυφερή. Εξάλλου αλήθεια λένε. … Αρχίζω να χορεύω χωρίς να γνωρίζω τα βήματα… Νιώθω να γίνομαι ένα με τη μελωδία του ούτι κι εγώ. Ίσως να δείχνω γελοίος. Ταραντέλα, ζεϊμπέκικο, ροκ εντ ρολ και… βαλς μπλέκονται γλυκά στις κινήσεις μου. Μέσα μου ξυπνά η παλιά εκείνη αίσθηση ότι το σώμα μου είναι μια ταπεινή προνύμφη που σπάει το κουκούλι της και σταδιακώς ανασηκώνεται και ξεδιπλώνεται μέχρι να μεταμορφωθεί σε πεταλούδα. Παίζω και πάλι το παιδικό μου παιχνίδι. Το σώμα μου δεν το είχε ξεχάσει, λοιπόν; Mio Dio, τι απελευθερωτικός χορός!
Σίσι Τζούμα
τη Δύση με την Ανατολή και τον χριστιανισμό με τον μουσουλμανισμό. Από τις εκδόσεις Οσελότος κυκλοφορεί επίσης το παιδικό παραμύθι της «Ο ξυλοπόδαρος βασιλιάς» και η νουβέλα «Grande Salvo, το “τίποτα” και τα
ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr
ΕΚΔΟΣΕΙΣ
ο σ ε λ ότ ο ς
“πάντα”».