Δυσαριθμησία

160 × 230 SPINE: 6.2 FLAPS: 70

Διαβάστε επίσης...

Ο Δημήτρης Αργύρης γεννήθηκε στη Λευκάδα και κατοικεί στη Αθήνα. Είναι απόφοιτος Μαθηματικού του Πανεπιστήμιου Πάτρας, κάτοχος μεταπτυχιακού στην Πληροφορική και Στατιστική της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΕΚΠΑ καθώς και διδακτορικού στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά και την Διδακτική των Μαθηματικών για μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση από το 1985 (Τα πρώτα χρόνια στην Ιδιωτική και στη συνέχεια στη Δημόσια Εκπαίδευση). Τα τελευταία δύο χρόνια είναι Συντονιστής Εκπαιδευτικού Έργου Μαθηματικών στην Αττική και τα προηγούμενα επτά ήταν Διευθυντής σε Λύκειο της Αθήνας. Ασχολείται επίσης ερασιτεχνικά με το θέατρο ως σκηνοθέτης σε θεατρικές ομάδες μαθητών σχεδόν σε όλα τα Σχολεία που υπηρέτησε, καθώς και σε ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες ενηλίκων της επαρχίας και της Αθήνας.

Δυσαριθμησία

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει τον τρόπο ή καλύτερα τη διαδικασία αξιολόγησης μαθητών/τριών που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης. Στην προσπάθεια να συνδέσει τη θεωρητική προσέγγιση που έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα με την εκπαιδευτική πρακτική μέσα στην τάξη, παρουσιάζονται σύντομη περιγραφή της δυσαριθμησίας και γενικά των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών στα Μαθηματικά, το νομικό πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης, μια έρευνα για το πώς βλέπουν οι μαθητές/τριες τα Τμήματα Ένταξης και τη λειτουργία τους, καθώς και μια έρευνα στους/στις εκπαιδευτικούς των Τμημάτων Ένταξης σχετικά με τις απόψεις τους για τη λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης και τη συμπεριφορά των μαθητών /τριών μέσα σ’ αυτά. Παρουσιάζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις για τη συνολική αξιολόγηση μαθητών/τριών στο Τμήμα Ένταξης αλλά και στη Γενική Τάξη, όπως αυτές καταγράφονται μέσα από τη μελέτη 4 περιπτώσεων (2 μαθητών και 2 μαθητριών) ενός Τμήματος Ένταξης, στο οποίο υλοποιείται διδακτική παρέμβαση, ακολουθώντας τις κατάλληλες τεχνικές της διδακτικής διαφοροποίησης.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ

ISBN 978-618-205-015-6 Διάσταση: 16x23 Σελίδες: 128 Έτος έκδοσης: 2020

Η

αξιολόγηση είτε ως διαμορφωτική είτε ως διδακτική ή ακόμα ως διαγνωστική, ως δυναμική ή ως εναλλακτική των μαθητών και των μαθητριών με Δυσαριθμησία και γενικώς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες οφείλει να είναι ιδιαίτερα απαιτητική για τους/τις εκπαιδευτικούς.

ISBN 978-618-205-174-0

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

Δυσαριθμησία

ΔΗΜΉΤΡΗΣ ΑΡΓΎΡΗΣ

Δυσαριθμησία Αξιολόγηση Μαθητών/τριών της Δευτεροβάθμιας με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά Μελέτη περιπτώσεων σε Τμήμα Ένταξης Μια Διδακτική πρόταση Διαφοροποιημένης Διδασκαλίας

— ΑΘΗΝΑ 2021 —

ΤΙΤΛΟΣ

Δυσαριθμησία Αξιολόγηση Μαθητών/τριών της Δευτεροβάθμιας με Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ

Δημήτρης Αργύρης ΣΕΙΡΑ

Αθήνα, Οκτώβριος 2021 ISBN 978-618-205-174-0

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108

ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

Αφιερώνεται στον/στην Εκπαιδευτικό που παλεύει τις περισσότερες φορές με μόνο όπλο το φιλότιμο, για να στηρίξει τους μαθητές και τις μαθήτριές του/της

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η αξιολόγηση είτε ως διαμορφωτική είτε ως διδακτική, ή ακόμα ως διαγνωστική, ως δυναμική ή ως εναλλακτική των μαθητών και των μαθητριών με Δυσαριθμησία και γενικώς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες, είναι, ή τουλάχιστον οφείλει να είναι, αρκετά πολύπλοκη και σε κάθε περίπτωση ιδιαίτερα απαιτητική για του/τις εκπαιδευτικούς. Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει τον τρόπο ή καλύτερα τη διαδικασία αξιολόγησης μαθητών/τριών που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης. Στην προσπάθεια να συνδέσει τη θεωρητική προσέγγιση, που έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα με την εκπαιδευτική πρακτική μέσα στην τάξη, παρουσιάζεται πρώτα με τρόπο περιεκτικό αλλά θέλουμε να πιστεύουμε σαφή και κατανοητό, σύντομη περιγραφή της δυσαριθμησίας και γενικά των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών στα Μαθηματικά. Στη συνέχεια το νομικό πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης, μια έρευνα για το πώς βλέπουν οι μαθητές/τριες τα Τμήματα Ένταξης και τη λειτουργία τους, καθώς και μια έρευνα στους/στις εκπαιδευτικούς των Τμημάτων ένταξης σχετικά με τις απόψεις τους για τα τη λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης και τη συμπεριφορά των μαθητών /τριών μέσα σ’ αυτά. Τέλος παρουσιάζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις για τη συνολική αξιολόγηση μαθητών/τριών στο Τμήμα Ένταξης αλλά και στη γενική τάξη, και τελικά πως αυτές υλοποιούνται μέσα από την μελέτη 4 περιπτώσεων (2 μαθητών και 2 μαθητριών) ενός Τμήματος Ένταξης Στο τελευταίο μέρος του βιβλίου παρουσιάζεται αναλυτικά η διδακτική παρέμβαση, ακολουθώντας τις κατάλληλες τεχνικές της διδακτικής διαφοροποίησης των μαθηματικών καθώς και η αξιολόγησή τους. Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι η διδακτική πρόταση δεν αναφέρεται μονοσήμαντα για μαθητές και μαθήτριες των Τμημάτων Ένταξης αλλά για όλους τους μαθητές και όλες τις μαθήτριες των Γενικών/Τυπικών τμημάτων. Με την ελπίδα ότι το παρόν πόνημα έχει να προσφέρει ιδέες, όχι μόνο στον/στην Εκπαιδευτικό των Τμημάτων Ένταξης, αλλά σε κάθε εκπαιδευτικό που διδάσκει Μαθηματικά στη Δευτεροβάθμια αλλά και

—7—

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση, καθώς και σε κάθε προπτυχιακό ή μεταπτυχιακό ερευνητή στη διδακτική των Μαθηματικών. Θα πρέπει επίσης να προσθέσω ότι τα τελευταία πολλά χρόνια η Πολιτεία εξαντλεί τη φαντασία της σε νέες ονοματοδοσίες έτσι ΚΔΑΥ, ΚΕΔΔΥ, ΚΕΣΥ, ΚΕΔΑΣΥ, είναι τα κέντρα διαφοροδιάγνωσης ή διεπιστημονικής αξιολόγησης και υποστήριξης για μαθητές/τριες με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Επίσης το Υπουργείο Παιδείας εμφανίζεται ως ΥΠΕΠΘ, ΥΠΑΙΘ, κλπ.

—8—

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1

ΔΥΣΑΡΙΘΜΗΣΙΑ – ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

1. Δυσαριθμησία Η μάθηση των μαθηματικών αποτελεί για πολλούς/ες μαθητές/τριες μία όχι ιδιαίτερα εύκολη διαδικασία, θα έλεγα μάλιστα σε αρκετές περιπτώσεις πολύ επίπονη. Χαρακτηριστική είναι η απάντηση που έδωσαν 1000 μαθητές όταν ρωτήθηκαν για το αν θα επέλεγαν να φάνε μπρόκολο ή να κάνουν μαθηματικά. Περισσότεροι από τους μισούς (56%) απάντησαν ότι θα προτιμούσαν να φάνε μπρόκολο! Ο όρος δυσαριθμησία (dyscalculia) έχει καθιερωθεί στην ελληνική και διεθνή βιβλιογραφία, για να περιγράψει με απλό και συγχρόνως συνοπτικό τρόπο τις ειδικές μαθησιακές δυσκολίες που αντιμετωπίζει μια μεγάλη ομάδα μαθητών/τριών στα μαθηματικά. Το 1961 ο Αμερικανός ερευνητής Cohn δημοσίευσε ένα άρθρο στο περιοδικό Archives of Neurology, στο οποίο εισήγαγε τον όρο δυσαριθμησία, για να περιγράψει την ανεξήγητη δυσκολία που αντιμετωπίζουν ορισμένα παιδιά να αποκτήσουν μαθηματικές δεξιότητες παρά την απουσία κάποιου εμφανούς, τουλάχιστον, προβλήματος. Θεώρησε λοιπόν ότι η δυσκολία αυτή πιθανόν να οφείλεται σε κάποια (μη ανιχνεύσιμη) δυσλειτουργία του κεντρικού νευρικού συστήματος, που έχει παρόμοια αποτελέσματα με επίκτητες εγκεφαλικές κακώσεις. Σύμφωνα με τους Mang & Poth (1999) ήδη από τις αρχές του 20ουαιώνα ερευνητές/τριες και ειδικοί επιστήμονες είχαν επισημάνει την ύπαρξη της δυσαριθμησίας. Συγκεκριμένα πρώτος ο Ranschburg το 1916 επισημαίνει το πρόβλημα της δυσαριθμησίας. Ο Guttman τη δεκαετία του 1930 την περιγράφει σαφέστερα ως την υπερβολική δυσκο—9—

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 – ΔΥΣΑΡΙΘΜΗΣΙΑ – ΕΙΔΙΚΕΣ ΜΑΘΗΣΙΑΚΕΣ ΔΥΣΚΟΛΙΕΣ ΣΤΑ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΑ

λία στα μαθηματικά παιδιών με κανονική νοημοσύνη. Όμως, παρά τις προγενέστερες αναφορές στο ζήτημα, η διερεύνηση του φαινομένου της δυσαριθμησίας από ειδικούς/ές ερευνητές/τριες ξεκινάει ουσιαστικά μετά την αναφορά του Cohn το 1961. Ο Luriaτο (1966) αναφέρθηκε σε στοιχεία που υποστηρίζουν την άποψη ότι συγκεκριμένες δυσλειτουργίες του εγκεφάλου (π.χ. βλάβες στη μετωπιαία περιοχή προκαλούν προβλήματα αποκωδικοποίησης) προκαλούν σοβαρές διαταραχές της μαθησιακής ικανότητας των μαθητών/τριών στα μαθηματικά. Οι Johnson & Myklebust (1967) παρουσιάζουν μια πρώτη αναλυτική περιγραφή του προβλήματος. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τις γενικές ικανότητες και ελλείψεις οι μαθητές/τριες με δυσαριθμησία παρουσιάζουν συνήθως ελαττωματική οπτικοχωρική αντίληψη, δυσκολία οπτικοκινητικού συντονισμού και κατανόησης κειμένου, καθώς επίσης σοβαρό έλλειμμα γνωστικών και μεταγνωστικών στρατηγικών (Αργύρης, 2020), αλλά καλές ακουστικές ικανότητες και συνήθως υψηλό αναγνωστικό επίπεδο. Όσον αφορά τις μαθηματικές δεξιότητες η δυσαριθμησία μπορεί να επηρεάζει όλο το φάσμα των μαθηματικών δεξιοτήτων από την αρίθμηση και διατήρηση της αποκτηθείσας μαθηματικής γνώσης μέχρι και την επίλυση προβλημάτων. Ο σπουδαίος ερευνητής στον τομέα των μαθησιακών δυσκολιών και κυρίως των μαθησιακών δυσκολιών στην αριθμητική, Τσέχος νευροψυχολόγος Kosc, διατύπωσε το 1974 (μετά από έρευνα σε ένα δείγμα 374 μαθητών/τριών) τον εγκυρότερο ίσως ορισμό για τη δυσαριθμησία ως εξής: Αναπτυξιακή δυσαριθμησία είναι μια δομική διαταραχή των μαθηματικών ικανοτήτων, που έχει τις ρίζες της σε μια γενετική ή σύμφυτη διαταραχή εκείνων των τμημάτων του εγκεφάλου, που αποτελούν το άμεσο ανατομικό φυσιολογικό υπόστρωμα της κατάλληλης ηλικιακής ωρίμανσης των μαθηματικών ικανοτήτων, χωρίς να υπάρχει ταυτόχρονη διαταραχή των γενικών νοητικών λειτουργιών. Ο Kosc διέκρινε έξι βασικές μορφές δυσαριθμησίας: • Λεκτική δυσαριθμησία: η δυσκολία κατανόησης, χρήσης και λεκτικής απόδοσης μαθηματικών όρων και σχέσεων. • Πρακτογνωστική δυσαριθμησία: η δυσκολία μαθηματικού χειρισμού πραγματικών αντικειμένων και εικόνων (π.χ. μέτρηση με τα δάκτυλα, χρήση κύβων κτλ.). — 10 —

1. Δυσαριθμησία

• Λεξιλογική δυσαριθμησία: η αδυναμία αναγνώρισης μαθηματικών συμβόλων (π.χ. ψηφίων, αριθμών, συμβόλων των πράξεων κτλ.). • Λειτουργική δυσαριθμησία: αδυναμία εκτέλεσης αριθμητικών πράξεων. Μια τυπική περίπτωση είναι η εναλλαγή των πράξεων π.χ. πρόσθεση αντί πολλαπλασιασμό. • Γραφολογική δυσαριθμησία: δυσκολία στη γραπτή απόδοση μαθηματικών συμβόλων. Η γραφολογική δυσαριθμησία συχνά συνυπάρχει με δυσγραφία και δυσλεξία. • Ιδεογνωστική δυσαριθμησία: αδυναμία κατανόησης μαθηματικών ιδεών, σχέσεων και νοερών πράξεων. Η Badian το (1983) πρότεινε μια νέα κατηγοριοποίηση των μορφών δυσαριθμησίας. • Αγραφία ή αλεξία αριθμών: η ανικανότητα γραφής και ανάγνωσης των αριθμητικών συμβόλων (συνήθως αντιστρέφουν αριθμούς, προσθέτουν επιπλέον μηδενικά κτλ.). • Χωρική δυσαριθμησία: σύγχυση των διαστάσεων του χώρου, δηλαδή δυσκολεύονται στην κατακόρυφη και οριζόντια διάταξη πράξεων ή γραφημάτων, στην ευθυγράμμιση ψηφίων ή σχημάτων κτλ.. • Αναριθμησία: ανικανότητα εκτέλεσης πράξεων. • Ελλειμματική συγκέντρωση προσοχής και μνήμης: αδυναμία να εκτελέσουν τους αλγόριθμους των πράξεων ή τις διαδικασίες επίλυσης προβλημάτων. • Μικτός τύπος (σύνδρομο Guerstmann): οποιοσδήποτε συνδυασμός των παραπάνω τύπων. Η Farnham– Diggory τo 1992 επισήμανε ότι μια σημαντική πλευρά των παιδιών με δυσαριθμησία είναι η δυσκαμψία στη μετατροπή της μαθηματικής γλώσσας με την οποία παρουσιάζονται οι πράξεις και τα προβλήματα σε εικόνες και αναπαραστάσεις, που βοηθούν στην επίλυση των προβλημάτων. Αλλά και αντίστροφα η μετατροπή της εικονικής αναπαράστασης της λύσης σε γλωσσική καταγραφή. Η Αμερικανική Ψυχιατρική Ένωση (American Psychiatric Association) το 1999 στην έκδοση του διαγνωστικού εγχειριδίου της (DSM – IV) παραθέτει τα ακόλουθα διαγνωστικά κριτήρια των μαθηματικών διαταραχών: «Η μαθηματική ικανότητα των ατόμων με μαθηματική διαταραχή, όπως αυτή μετριέται από ατομικά εφαρμοσμένα τυποποιημέ— 11 —

160 × 230 SPINE: 6.2 FLAPS: 70

Διαβάστε επίσης...

Ο Δημήτρης Αργύρης γεννήθηκε στη Λευκάδα και κατοικεί στη Αθήνα. Είναι απόφοιτος Μαθηματικού του Πανεπιστήμιου Πάτρας, κάτοχος μεταπτυχιακού στην Πληροφορική και Στατιστική της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΕΚΠΑ καθώς και διδακτορικού στις Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες στα Μαθηματικά και την Διδακτική των Μαθηματικών για μαθητές Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του ΠΤΔΕ του ΕΚΠΑ. Εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Δευτεροβάθμια εκπαίδευση από το 1985 (Τα πρώτα χρόνια στην Ιδιωτική και στη συνέχεια στη Δημόσια Εκπαίδευση). Τα τελευταία δύο χρόνια είναι Συντονιστής Εκπαιδευτικού Έργου Μαθηματικών στην Αττική και τα προηγούμενα επτά ήταν Διευθυντής σε Λύκειο της Αθήνας. Ασχολείται επίσης ερασιτεχνικά με το θέατρο ως σκηνοθέτης σε θεατρικές ομάδες μαθητών σχεδόν σε όλα τα Σχολεία που υπηρέτησε, καθώς και σε ερασιτεχνικές θεατρικές ομάδες ενηλίκων της επαρχίας και της Αθήνας.

Δυσαριθμησία

Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει τον τρόπο ή καλύτερα τη διαδικασία αξιολόγησης μαθητών/τριών που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης. Στην προσπάθεια να συνδέσει τη θεωρητική προσέγγιση που έχει αναπτυχθεί μέχρι σήμερα με την εκπαιδευτική πρακτική μέσα στην τάξη, παρουσιάζονται σύντομη περιγραφή της δυσαριθμησίας και γενικά των ειδικών μαθησιακών δυσκολιών στα Μαθηματικά, το νομικό πλαίσιο για την ίδρυση και λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης, μια έρευνα για το πώς βλέπουν οι μαθητές/τριες τα Τμήματα Ένταξης και τη λειτουργία τους, καθώς και μια έρευνα στους/στις εκπαιδευτικούς των Τμημάτων Ένταξης σχετικά με τις απόψεις τους για τη λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης και τη συμπεριφορά των μαθητών /τριών μέσα σ’ αυτά. Παρουσιάζονται οι θεωρητικές προσεγγίσεις για τη συνολική αξιολόγηση μαθητών/τριών στο Τμήμα Ένταξης αλλά και στη Γενική Τάξη, όπως αυτές καταγράφονται μέσα από τη μελέτη 4 περιπτώσεων (2 μαθητών και 2 μαθητριών) ενός Τμήματος Ένταξης, στο οποίο υλοποιείται διδακτική παρέμβαση, ακολουθώντας τις κατάλληλες τεχνικές της διδακτικής διαφοροποίησης.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ

ISBN 978-618-205-015-6 Διάσταση: 16x23 Σελίδες: 128 Έτος έκδοσης: 2020

Η

αξιολόγηση είτε ως διαμορφωτική είτε ως διδακτική ή ακόμα ως διαγνωστική, ως δυναμική ή ως εναλλακτική των μαθητών και των μαθητριών με Δυσαριθμησία και γενικώς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες οφείλει να είναι ιδιαίτερα απαιτητική για τους/τις εκπαιδευτικούς.

ISBN 978-618-205-174-0

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ο σ ε λ ότ ο ς

Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook

Δυσαριθμησία

Published on Nov 2, 2021

Εκδόσεις Οσελότος

Η αξιολόγηση είτε ως διαμορφωτική είτε ως διδακτική ή ακόμα ως διαγνωστική, ως δυναμική ή ως εναλλακτική των μαθητών και των μαθητριών με Δυσαριθμησία και γενικώς Ειδικές Μαθησιακές Δυσκολίες οφείλει να είναι ιδιαίτερα απαιτητική για τους/τις εκπαιδευτικούς. Το βιβλίο αυτό επιχειρεί να παρουσιάσει τον τρόπο ή καλύτερα τη διαδικασία αξιολόγησης μαθητών/τριών που φοιτούν σε Τμήματα Ένταξης.