Issuu

160 × 230 SPINE: 7.5 FLAPS: 70

πό την αρχή της ιδρύσεώς του το σχολείο επεδείκνυε ιδιαίτερη στοχοπροσήλωση στην εκπαίδευση και τη διαπαιδαγώγηση των μαθητριών στο πλαίσιο του ρόλου που τού ανέθετε η πολιτεία σύμφωνα πάντοτε με την εκάστοτε εκπαιδευτική πολιτική της, πρακτική που συνεχίστηκε και διατηρήθηκε και τα επόμενα χρόνια.

ISBN 978-618-205-261-7

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

2ο Λύκειο Δράμας 1945-2022

Οι δράσεις αυτές ανέκαθεν τού προσέδιδαν έναν ιδιαίτερο προσανατολισμό και μία ξεχωριστή φυσιογνωμία με συγκροτημένη εκπαιδευτική, πολιτιστική και κοινωνική ταυτότητα. Πέρα από τις εκάστοτε εκπαιδευτικές πολιτικές, οι οποίες μέσω του σχολείου διαχέονταν στην τοπική κοινωνία προωθούσε και καθιέρωνε μία συγκεκριμένη πολιτισμική κουλτούρα. Για σειρά ετών υπήρξε το κέντρο τέλεσης ποικίλων πολιτιστικών εκδηλώσεων. Με τις εθνικές και θρησκευτικές εορταστικές εκδηλώσεις που διοργάνωνε κάθε χρόνο, οι οποίες πλαισιώνονταν με παρελάσεις, θεατρικά δρώμενα, τραγούδια, μουσική, ποιήματα, γυμναστικές επιδείξεις, αλλά και με χειροτεχνικές εκθέσεις, περιβαλλοντικές δράσεις και ομιλίες οι οποίες ήταν προσβάσιμες στο κοινό, διαδραμάτισε κομβικό ρόλο στην ψυχαγωγία και στην ανάδειξη της πολιτισμικής υπεροχής του τόπου.

Κόλτσης Χρήστος

Αναπόσπαστο στοιχείο της προσωπικότητάς του συνιστά, εκτός από τις μαθησιακές/διδακτικές του ανάγκες και τη θεωρητική διδασκαλία των μαθημάτων στις τάξεις, και η πλούσια ζωή του με ποικίλες μορφωτικού και παιδαγωγικού περιεχομένου πρακτικές δραστηριότητες. Ενδεικτικά αναφέρουμε καλλιτεχνικές εκδηλώσεις, παρελάσεις, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές συναυλίες, χορωδία, αθλητικές δραστηριότητες, γυμναστικές επιδείξεις, ημερήσιους εκπαιδευτικούς και ψυχαγωγικούς περιπάτους, πολυήμερες εκδρομές, φιλανθρωπικές - κοινωνικές δραστηριότητες, εράνους, υλοποιώντας γενικότερες εκπαιδευτικές-επιμορφωτικές και άλλες δράσεις με στόχο την κατάδειξη σημαντικών πολιτικών, πολιτιστικών, κοινωνικών γεγονότων καθώς και την προβολή σημαντικών προσώπων και θεσμών.

Ο Κόλτσης Χρήστος γεννήθηκε στη Δράμα. Ολοκλήρωσε τις βασικές σπουδές του αποφοιτώντας από το 2ο Γενικό Λύκειο Δράµας. Σπούδασε στο Τμήμα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού (Τ.Ε.Φ.Α.Α) του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ). Διορίστηκε το 1996 και υπηρέτησε έως το σχ. έτος 2008-2009 στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως καθηγητής Φυσικής Αγωγής αλλά και ως στέλεχος από τη θέση του Διευθυντή σχολικής μονάδας στο 2ο Δημοτικό Σχολείο Καλαμπακίου. Εμπλούτισε την εκπαίδευσή του γενόμενος κάτοχος δύο Μεταπτυχιακών Τίτλων Σπουδών: α)του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης (Δ.Π.Θ) και β)του Διεθνούς Πανεπιστημίου Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε). Άρθρα του και μελέτες του ως συγγραφέας και εισηγητής έχουν δημοσιευθεί σε επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια αντίστοιχα. Από το σχ. έτος 2009-2010 μετατάχθηκε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση στην οποία και υπηρετεί τόσο από τη θέση του καθηγητή Φυσικής Αγωγής όσο και από τη θέση του στελέχους εκπαίδευσης ως Υποδιευθυντής του Γυμνασίου Αφάντου στη Ρόδο. Από την 01/08/2017 έως σήμερα υπηρετεί ως εκπαιδευτικός Φυσικής Αγωγής στο 20 Γενικό Λύκειο Δράμας ασκώντας παράλληλα και τα καθήκοντά του ως Διευθυντής.

2ο Λύκειο Δράμας

1945-2022

Κόλτσης Χρήστος

2ο Λύκειο Δράμας

1945-2022

ΤΙΤΛΟΣ

2ο Λύκειο Δράμας 1945-2022 ΣΥΓΓΡΑΦΈΑΣ

Κόλτσης Χρήστος ΕΠΙMΕΛΕΙΑ - ΔΙΟΡΘΩΣΗ

Κόλτσης Χρήστος ΠΡΏΤΗ ΕΚΔΟΣΗ

Αθήνα, Μάρτιος 2022 ISBN 978-618-205-261-7

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108

ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

Το παρόν έργο πνευματικής ιδιοκτησίας προστατεύεται κατά τις διατάξεις της ελληνικής νομοθεσίας, (Ν. 2121/1993, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει σήμερα) καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Απαγορεύεται η καθ’ οιονδήποτε τρόπο ή μέσο (ηλεκτρονικό, μηχανικό ή άλλο) αντιγραφή, φωτοανατύπωση και γενικώς αναπαραγωγή, μετάφραση, διασκευή, αναμετάδοση στο κοινό σε οποιαδήποτε μορφή και η εν γένει εκμετάλλευση του συνόλου ή μέρους του έργου χωρίς τη γραπτή άδεια του δικαιούχου συγγραφέα.

Στους λατρεμένους μου γονείς

Περιεχόμενα Προλογικό σημείωμα �� 9 1η ενότητα Ιστορικά στοιχεία της πόλης της Δράμας �� 11 1.1. Σύντομη αναδρομή στην πολιτική, κοινωνική, οικονομική κατάσταση μέχρι τα τέλη του 1ου μισού του 20ού αιώνα, περίοδο ίδρυσης του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας �� 11 1.1.1. Η Δράμα στις αρχές του 20ού αιώνα ��11 1.1.2. Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος – Α΄ Βουλγαρική Κατοχή της Δράμας �� 12 1.1.3. Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος – Απηνείς διώξεις/σφαγές του ντόπιου πληθυσμού από τις Βουλγαρικές Δυνάμεις Κατοχής �� 16 1.1.4. Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – Β΄ Βουλγαρική Κατοχή �� 18 1.1.5. Το προσφυγικό ζήτημα στη Δράμα �� 21 1.1.6. Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος – Γ΄ Βουλγαρική Κατοχή ��23 1.1.7. Η μεταπολεμική Δράμα (1945-1960) ��27 1.2. Η εκπαιδευτική κατάσταση στη Μέση Εκπαίδευση στην περιοχή της Δράμας από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και το τέλος της πέμπτης δεκαετίας, περίοδος ίδρυσης του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας �� 28 2η ενότητα 2ο Γενικό Λύκειο Δράμας �� 35 2.1. Ιστορικά στοιχεία σχολικού συγκροτήματος �� 35 2.2. Η λειτουργία του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας ��40 2.2.1. Από την ίδρυσή του μέχρι την περίοδο της δικτατορίας �� 40 2.2.2. Η περίοδος της δικτατορίας �� 81 2.2.3. Από την περίοδο της Μεταπολίτευσης μέχρι τις μέρες μας �� 103 2.3. Η εξέλιξη του μαθητικού πληθυσμού ��107 2.4. Διευθυντές του σχολείου ��109 2.5. Από το αρχείο… ��111

Προλογικό σημείωμα Κάθε τόπος περικλείει την ιστορία του. Μια ιστορία που απίθωσε το αποτύπωμά της στο χώρο, στις γειτονιές, στους δρόμους, στα κτήρια, στα αρχεία του τόπου, στα σχολεία. Τα σχολικά αρχεία συνιστούν μια πολύτιμη ιστορική πηγή για τους ερευνητές/συγγραφείς, ακριβώς επειδή διασώζουν και ανασύρουν στην επιφάνεια έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών, ικανών να ανασυνθέσουν το ανθρώπινο παρελθόν, εμπλουτίζοντας έτσι την ιστορική θεματογραφία, επικαιροποιώντας τα σύνορα της τοπικής Ιστορίας. Ταυτόχρονα όμως παρέχουν τη δυνατότητα στους/στις εκπαιδευτικούς και στους/στις μαθητές/μαθήτριες των σχολείων να συνειδητοποιήσουν ότι το εκπαιδευτικό ίδρυμα στο οποίο εργάζονται ή φοιτούν έχει ένα απτό, ολοζώντανο παρελθόν, και η σημερινή του λειτουργία αποτελεί το άθροισμα των εμπειριών και των βιωμάτων γενεών που χάνονται στο χρόνο. Η ερευνητική μου αυτή προσέγγιση μελετά την ιστορία του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, που σήμερα συνεχίζει την αδιακώλυτη λειτουργία του με την ονομασία «2ο Ημερήσιο Γενικό Λύκειο Δράμας», μέσα από τις κοινωνικές αλλαγές που επέφερε η Ιστορία κατά τη διάρκεια των εβδομήντα επτά χρόνων ενεργούς παρουσίας. Όλα ξεκίνησαν έτσι απλά, όπως απλά άλλωστε ξεκινούν πολλά πράγματα στη ζωή μας, χωρίς πολλές φορές να αναλογιστούμε πόση προσπάθεια, κούραση αλλά και επιμονή απαιτείται στην πορεία για να υλοποιηθούν όσα συχνά με τόση ευκολία σκεφτόμαστε. Εκείνο που μας κρατά προσηλωμένους σ’ αυτό που ξεκινήσαμε και πασχίζουμε να ολοκληρώσουμε, είναι αυτή η ακόρεστη δίψα να ανακαλύψουμε, να φωτίσουμε και να συλλέξουμε ευλαβικά όλα τα σπαράγματα της ιστορίας που θέλουμε να αναδείξουμε. Η ιδέα γεννήθηκε μέσα μου κατά τη διάρκεια της θητείας μου ως Διευθυντή του σχολείου (2017-22), όταν σε κάποια στιγμή, εξερευνώντας το αρχείο, η ματιά μου έπεσε σ’ έναν φάκελο του σχολείου με την ονομασία «ΑΡΧΕΙΟ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ ΘΗΛΕΩΝ». Σαν κάτι τότε να με ώθησε να σκεφτώ ότι αποκαλύπτοντας και κοινοποιώντας την ιστορία του σχολείου – στο οποίο σημειωτέον φοίτησα κι ο ίδιος στη Β΄ και Γ΄ τάξη του Λυκείου–, 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

θα μού δίδονταν μια μοναδική ευκαιρία να αναδείξω τη διαχρονική του παρουσία στα εκπαιδευτικά πράγματα και την αναντίρρητα πολυεπίπεδη συνεισφορά του στην τοπική κοινωνία. Σκέφτηκα, επίσης, ότι ένα από τα ιστορικότερα σχολεία της πόλης μας, στα εβδομήντα επτά χρόνια αδιάλειπτης παρουσίας, διατηρεί στο ακέραιο το δικαίωμά του να σπάσει επιτέλους το φράγμα της σιωπής του και να ξεδιπλώσει την ιστορία του μέσα από την άοκνη, αθόρυβη και αποτελεσματική του λειτουργία, που επιτελεί αγόγγυστα όλα αυτά τα χρόνια, ασκώντας, πέραν του μορφωτικού, και τον ηθικοπλαστικό του ρόλο, σφυρηλατώντας προσωπικότητες εγνωσμένου κύρους, που κόσμησαν με την παρουσία τους αμφιθέατρα και αίθουσες διδασκαλίας περιώνυμων πανεπιστημιακών ιδρυμάτων. Συνομίλησα ώρες ατέλειωτες με το αρχείο του σχολείου, καθώς προσπαθούσα να ανασυνθέσω μέσα μου την εικόνα της ιστορίας του και να βρω τα στοιχεία που άξιζε να καταγραφούν. Έτσι, εξελίχθηκε για μεγάλο διάστημα σε σταθερό μου συνοδοιπόρο στο ταξίδι αυτό της αναζήτησης. Η συγκεκριμένη συγγραφική μου απόπειρα αποτελεί πόνημα τιμής μα και αποκατάσταση μνήμης για τους δασκάλους και τους μαθητές που «έχουν φύγει». Ένα πόνημα νοσταλγίας γι’ αυτούς που μοιράστηκαν το «ταξίδι» στο Γυμνάσιο Θηλέων Δράμας και στην Εθνική Οδό Δράμας-Συνόρων, και μια εκ βαθέων αφήγηση για τις γενιές που έρχονται, για να γνωρίσουν άγνωστες πλευρές της μαθητικής ζωής, καθώς και της πόλης της Δράμας σε παλαιότερες εποχές. Δεν είμαι βέβαιος αν αυτή η απόπειρα μιλήσει κάπως στην καρδιά σας. Σε ό,τι μέ αφορά πάντως, οφείλω να εξομολογηθώ πως ρίγη συγκίνησης διατρέχουν τη σκέψη μου, αφού ανάμεσα στους μαθητές του σχολείου συναντώ πολλούς συμμαθητές μου, που προκαλούν θύελλα αναμνήσεων καθώς μαγεμένος επιστρέφω στα χρόνια της φοίτησής μου σ’ αυτό. Εκείνο όμως που πραγματικά μου παραλύει τα πόδια, ακινητοποιεί τα τρεμάμενα να συνεχίσουν την πληκτρολόγηση δάχτυλά μου και με καταβυθίζει στον πόντο της πεθυμιάς, είναι η στιγμή που διαβάζω πως ένας από τους μαθητές, για την ακρίβεια, μία μαθήτρια είναι ένα πρόσωπο που δυστυχώς μού στερεί την παρουσία του εδώ και οκτώ χρόνια, καθώς «αλάργεψε κι εχάθη». Αναφέρομαι στη μητέρα μου, μαθήτρια κι αυτή του σχολείου μας, κατά τα πρώιμα χρόνια της λειτουργίας του, στην οποία και αφιερώνω αυτή την αναδίφηση του παρελθόντος. 10

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

λη.28 Η πολιτισμική ανάπτυξη της περιοχής δέχτηκε πολλαπλές επιρροές (δυτικοευρωπαϊκές επιδράσεις από τους ξένους εμπόρους που δραστηριοποιούνται στην περιοχή, ανατολίτικες από τους Οθωμανούς). Σημαντική όμως είναι η επίδραση των προσφύγων, που επιφέρει έντονη στροφή προς την ελληνικότητα.29 Την περίοδο 1960-1974 μεγάλο κύμα εξωτερικής μετανάστευσης, κυρίως προς τη Δυτική Γερμανία, προκαλεί πληθυσμιακή συρρίκνωση και οικονομικό μαρασμό της περιοχής. Συγκεκριμένα, η μείωση του οικονομικά ενεργού πληθυσμού στην περιοχή της Δράμας φθάνει στο επίπεδο του 40%. Τα τελευταία χρόνια η Δράμα ενισχύθηκε πληθυσμιακά από τους Έλληνες της Διασποράς και τους οικονομικούς μετανάστες. Ο Δήμος Δράμας σήμερα αριθμεί 44.823 κατοίκους (απογραφή 2011). Ο αριθμός αυτός ενδέχεται να επικαιροποιηθεί, εάν μεταβληθούν τα πληθυσμιακά δεδομένα της πόλης μετά την απογραφή η οποία κατά το χρόνο της συγγραφής βρίσκεται σε εξέλιξη.

1.2. Η εκπαιδευτική κατάσταση στη Μέση Εκπαίδευση στην περιοχή της Δράμας από τις αρχές του 20ού αιώνα έως και το τέλος της πέμπτης δεκαετίας, περίοδος ίδρυσης του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας Οι εκπαιδευτικές εξελίξεις στη Δράμα δεν παύουν να έχουν μία συνολικότερη προστιθέμενη αξία, στο βαθμό που αποτελούν τμήμα του ψηφιδωτού της εκπαίδευσης της συγκεκριμένης περιόδου. Προσελκύουν όμως το ενδιαφέρον, ιδιαίτερα δε μάλιστα όταν αποκτούν ξεχωριστή σημασία για τους ανθρώπους της περιοχής που έζησαν τα γεγονότα ή θα ήθελαν να γνωρίσουν πληρέστερα την ιστορία τους. Μετά τις περιπέτειες των Βαλκανικών Πολέμων και τη λήξη του Πρώ28 Αϊβάζογλου, Δ. Δ. (1998), σσ. 765-776. «Οικιστική Ανάπτυξη της Δράμας στη δεκαετία 1920-1930. Πληροφορίες, Προβληματισμοί, Εφαρμογές». Στο Μ. Παρχαρίδου (Επιμ.), «Η Δράμα και η περιοχή της – Ιστορία και πολιτισμός: Β΄ Επιστημονική Συνάντηση. Δράμα 18-22 Μαΐου 1994. Δράμα: ΔΕΚΠΟΤΑ». 29 Καμπούρη, Ε. (1998), σσ. 777-810. «Νέες τάσεις στην αρχιτεκτονική και στην πολεοδομία του μεσοπολέμου στις κωμοπόλεις της Δράμας». Στο Μ. Παρχαρίδου (Επιμ.), «Η Δράμα και η περιοχή της – Ιστορία και πολιτισμός: Β΄ Επιστημονική Συνάντηση. Δράμα 18-22 Μαΐου 1994. Δράμα: ΔΕΚΠΟΤΑ».

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

του Παγκόσμιου Πολέμου αποκαταστάθηκε η ελληνική κυριαρχία στην περιφέρεια της Δράμας. Η περιοχή παρέμεινε έκτοτε αδιατάρακτα υπό ελληνική διοίκηση, με μόνη εξαίρεση την περίοδο της Βουλγαρικής Κατοχής (1941-1944). Κατά την περίοδο 1919-1923 η περιφέρεια της Δράμας διέθετε σημαντικότατο ποσοστό μουσουλμανικού πληθυσμού.

Εικόνα 9: Σκηνή από την πλατεία της Δράμας. Τέλη της δεκαετίας 1910 (Φωτογραφικό Αρχείο Κασμερίδη Γ. Ευστράτιου)

Μετά όμως τις ανταλλαγές των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας-Βουλγαρίας και Ελλάδας-Τουρκίας εγκαταστάθηκε στην περιοχή μεγάλος αριθμός προσφύγων, ο οποίος διαμόρφωσε και το σύγχρονο πρόσωπο του νομού. Η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού προσφύγων στην περιοχή διαμόρφωσε νέα πληθυσμιακά δεδομένα πολλαπλασιάζοντας τις εκπαιδευτικές ανάγκες. Για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της εκπαίδευσης των προσφύγων ιδρύθηκαν πολλά νέα σχολεία, τα οποία στεγάστηκαν σε παλαιά βουλγαρικά ή τουρκικά οικήματα. Χτίστηκαν ακόμη νέα σχολικά κτήρια με δαπάνες της κυβέρνησης, της Επιτροπής Αποκατάστασης Προσφύγων (ΕΑΠ) και των κοινοτήτων.

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

Εικόνα 10: Η ζωή στη Δράμα μετά την εγκατάσταση των προσφύγων σε αυτήν (Φωτογραφικό Αρχείο Κάζη Αθανάσιου)

Για την κάλυψη των αναγκών Μέσης Εκπαίδευσης υπήρχε την ίδια περίοδο το Γυμνάσιο της Δράμας, στο οποίο φοιτούσαν 439 μαθητές, καθώς και ένα Διδασκαλείο με 99 σπουδαστές.30 Τα παιδιά που εγγράφονταν στο Γυμνάσιο σπάνια ολοκλήρωναν τη φοίτησή τους. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι κατά την περίοδο 1926-1929 αποφοίτησαν από το Γυμνάσιο μόνο 25 μαθητές, ενώ δεν υπήρξαν απόφοιτοι από το Διδασκαλείο, αφού οι πρώτοι σπουδαστές που εισήχθησαν το 1924 αποφοίτησαν το 1930.31 Η ενασχόληση των μεγαλύτερων σε ηλικία παιδιών με τις αγροτικές εργασίες της οικογένειας ή την προσοδοφόρα εργασία του καπνεργάτη, η έλλειψη οικονομικών δυνατοτήτων των οικογενειών για τη χρηματοδό30 Μουσιάδου, Ν., & Τσιούμης, Κ. (2002), σσ. 756-757. «Στοιχεία για την εκπαιδευτική κατάσταση στο νομό Δράμας κατά την περίοδο 1919-1949». Στο Π. X. Φαράκλας (Επιμ.), «Η Δράμα και η περιοχή της – Ιστορία και Πολιτισμός: Πρακτικά Γ΄ Επιστημονικής Συνάντησης. Δράμα 21-24 Μαΐου 1998, σ. 752. Δράμα: ΔΕΚΠΟΤΑ». 31 Υπουργείον Εθνικής Οικονομίας, Γενική Στατιστική Υπηρεσία της Ελλάδος, Στατιστική της Εκπαιδεύσεως, Μέση Εκπαίδευσις 1926-1929, Εθνικόν Τυπογραφείον, σσ. 414, 462.

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

τηση της εγκατάστασης ενός νέου στη Δράμα, αλλά και η σχολική αποτυχία, συνιστούσαν τους κυριότερους λόγους εγκατάλειψης των γυμνασιακών σπουδών.32 Η λειτουργία πλήρους εξατάξιου Γυμνασίου ήταν μία λύση, όμως δεν ήταν αυτό που πραγματικά αποζητούσαν οι Δραμινοί. Το σχολείο στεγαζόταν στην οδό Ηφαιστίωνος, στο πρώην υποκατάστημα του ΠΙΚΠΑ, αλλά είχε και παραρτήματα, κατά καιρούς, στο σπίτι των Καπαλά-Αλεξιάδη, που ειρωνικά αποκαλούνταν από τους μαθητές «Καπιτώλιο», στο Ορφανοτροφείο αλλά και στον επάνω όροφο των Εκπαιδευτηρίων.33 Η λειτουργία καινούργιου Γυμνασίου αποτελούσε πάγιο αίτημα των πολιτών της πόλης, οι οποίοι το επιζητούσαν διακαώς σε κάθε ευκαιρία. Οι προσπάθειές τους προς αυτή την κατεύθυνση κορυφώθηκαν με τη διοργάνωση πάνδημου συλλαλητηρίου στην Πλατεία Ελευθερίας, στις 10 Μαΐου του 1921, όπου συμμετείχαν οι Τοπικές Αρχές, ο Μητροπολίτης Αγαθάγγελος Μάγνης, πλήθος κόσμου και οι μαθητές του τότε Ημιγυμνασίου.34 Συνεχίστηκαν δε με τις προσπάθειες του Μητροπολίτη Δράμας, Λαυρέντιου Παπαδόπουλου, όπου το 1927 αποφασίστηκε να τεθεί το πρόβλημα δημοσίως, υποστηρίζοντας ότι ήταν αδήριτη ανάγκη η ανέγερση νέου Γυμνασίου, έτσι ώστε να μπορέσει να ανταποκριθεί στις νέες απαιτήσεις που προέκυψαν, μιας και υπολογίζεται πως θα φοιτούσαν σε αυτό πέραν των 1.000 μαθητών. Κατά τα έτη 1927-1932 ολοκληρώθηκε η κατασκευή του διδακτηρίου του Γυμνασίου Αρρένων Δράμας. Την ίδια περίοδο αυξήθηκαν σημαντικά οι μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης που, επηρεασμένοι και από την οικονομική κρίση του 1929 που εκδηλώθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο και έπληξε και την Ελλάδα, αλλά και ειδικότερα την πόλη της Δράμας, αναζητούσαν μέσα από τη μόρφωση μια ασφαλέστερη επαγγελματική διέξοδο.35

32 Μουσιάδου, Ν., & Τσιούμης, Κ. (2002). Ό.π. 33 Βιβλιοθήκη 1ου Γενικού Λυκείου. (2009). «ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΑΡΡΕΝΩΝ ΔΡΑΜΑΣ. Το σχολείο – Η ιστορία – Οι άνθρωποι, Δράμα». 34 Βιβλιοθήκη 1ου Γενικού Λυκείου. (2009). Ό.π. 35 Μουσιάδου, Ν., & Τσιούμης, Κ. (2002). Ό.π., σ. 754.

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

2η ενότητα 2ο Γενικό Λύκειο Δράμας 2.1. Ιστορικά στοιχεία σχολικού συγκροτήματος Το 1945 ιδρύθηκε με την επωνυμία «Γυμνάσιο Θηλέων Δράμας» ως οκτατάξιο Γυμνάσιο και λειτούργησε έτσι έως το σχολικό έτος 1958-1959, οπότε και μετατράπηκε σε εξατάξιο Γυμνάσιο. Το 1961 τό συναντούμε να αποτελείται από δύο κατευθύνσεις: α) Πρακτικό και β) Κλασικό. Το 1964 έγινε η διάκριση σε Γυμνάσιο και Λύκειο. Ο χωρισμός αυτός όμως δεν κράτησε πολύ καθώς καταργήθηκε το 1967, οπότε και μετατράπηκε σε Ενιαίο Γυμνάσιο με Θεωρητική και Θετική Κατεύθυνση, λειτουργώντας με αυτό το σχήμα έως το 1976. Το 1976-1977, με σχετική Υπουργική Απόφαση,43 από Γυμνάσιο Θηλέων Δράμας διαχωρίζεται σε Γυμνάσιο Θηλέων Δράμας και Λύκειο Θηλέων Δράμας µε κατευθύνσεις Κλασικό και Πρακτικό. Συνέχισε ως Λύκειο μέχρι το σχολικό έτος 1978-1979, οπότε και λειτούργησε για τελευταία χρονιά ως Θηλέων. Το 1979-1980, με Υπουργική Απόφαση,44 μετατράπηκε σε µεικτό και λειτούργησε ως 2ο Γενικό Λύκειο Δράµας, µέχρι και το 1997. Από το 1997199845 μέχρι και το σχολικό έτος 2005-2006 μετονομάστηκε σε 2ο Ενιαίο Λύκειο Δράµας, και ήδη από το σχολικό έτος 2006-200746 λειτουργεί ως 2ο Γενικό Λύκειο (ΓΕ.Λ.) Δράµας και πάλι, ενώ στεγάζεται στην οδό Γούναρη 11. Αρχικά, όλη η έκταση του οικοπέδου όπου στεγάζεται το σχολείο, από την απελευθέρωση του 1913-1918, ήταν ασκεπής (και συνεπώς µη οικοδομημένος) χώρος. Κατά το 1918 όμως ανεγέρθηκαν οικίσκοι προς στρατωνισμό των στρατιωτικών μονάδων που είχαν έδρα τη Δράμα, οι οποίοι και διατηρήθηκαν µέχρι το 1922. 43 44 45 46

Η Φ. 220.11/4/76759/14-8-1976 Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 1158, Β΄/1976). Η αριθ. Δ/28518/28-7-1979 Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 716, τ. Β΄/1979). Η παρ. 8 του αρθ. 1 του Ν. 2525/23-9-1997 (ΦΕΚ 188, τ. Α΄/97). Το άρθρο 3 του Ν. 3475/2006 (ΦΕΚ 146, τ. Α΄/06).

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

Εικόνα 12: Το Γυμνάσιο Θηλέων Δράμας τη δεκαετία του 1960 (Φωτογραφικό Αρχείο Μπέγγα Φώτη)

Τον Σεπτέμβριο του 1923 οι στρατώνες κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους ο Αγγλικός Ερυθρός Σταυρός ίδρυσε νοσοκομείο, το Προσφυγικό Νοσοκομείο, προσφέροντας ιατρικές και νοσηλευτικές υπηρεσίες στους πρόσφυγες που κατέφευγαν εκείνη την εποχή στη Δράμα. Το νοσοκομείο λειτούργησε με 120 κλίνες, με τη βοήθεια των Τοπικών Αρχών και τις αποστολές υγειονομικού υλικού από τη Βρετανία.47 Στις αίθουσες του νοσοκοµείου στεγάστηκαν µερικές τάξεις του τότε μεικτού Γυµνασίου Δράμας κατά τα έτη 1924-1926. Το Προσφυγικό Νοσοκοµείο διατηρήθηκε µέχρι το 1936. Το 1936, µετά την επισκευή των παλαιών περιπτέρων του Προσφυγικού Νοσοκοµείου και την ανέγερση δύο νέων, στεγάστηκε το Κρατικό Νοσοκοµείο, µέχρις ότου τα κτήριά του παραχωρηθούν για την εγκατάσταση του Γυµνασίου Θηλέων Δράμας.48 47 Μπακάλη, Γ., & Σφακιανάκης, Δ. (2021). «Η Δράμα των προσφύγων». Αφιέρωμα μνήμης, σ. 36, Δράμα: Raycap. 48 Έκθεσις του Γυμνασιάρχου του σχολείου «Περί του διδακτηρίου του Γυµνασίου Θηλέων Δράμας», 22/09/1962 – Ιστορικό αρχείο Γυµνασίου Θηλέων Δράμας.

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

για την επίλυση σειράς προβλημάτων (λειτουργικών, παιδαγωγικών) που προκαλούσε η στέγαση του Γυμνασίου Θηλέων στο διδακτήριο του Γυμνασίου Αρρένων, αποφασίστηκε η συστέγασή του στο νέο διδακτήριο του Δημόσιου Τεχνικού Σχολείου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Δράμας και η πρωινή του μόνο λειτουργία. Την 6η Δεκεμβρίου του 1969, με απόφαση62 του Γενικού Διευθυντή του Οργανισμού Σχολικών Κτηρίων (Ο.Σ.Κ.) πραγματοποιείται η διοικητική παράδοση και παραλαβή των κτηριακών εγκαταστάσεων του αποπερατωθέντος συγκροτήματος του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας. Το Πρωτόκολλο Παράδοσης-Παραλαβής υπογράφεται από τον Γυμνασιάρχη Σιολέ Νικόλαο, τον Πρόεδρο της Σχολικής Εφορίας του Γυμνασίου Θηλέων Τσίπα Δημήτριο, τον επιβλέποντα μηχανικό του έργου Καϊρακτόπουλο Μηνά, και την ανάδοχο εργολάβο ανέγερσης του νέου διδακτηρίου, Βέρα, χήρα Λαζάρου, Τριανταφυλλίδου. Σήμερα, το σχολείο διαθέτει αμφιθέατρο, βιβλιοθήκη, δύο εργαστήρια Πληροφορικής, εργαστήρια Φυσικής-Χημείας πλήρως εξοπλισμένα, εργαστήριο Τεχνολογίας, αίθουσα προβολών, αίθουσα Αγγλικής Γλώσσας, αίθουσα Γυμναστηρίου. Από τη μελέτη που διενήργησε το Τεχνικό Γραφείο μελετών του κυρίου Χατζηθεοδωρίδη Σταύρου, Τοπογράφου Μηχανικού, το 2004, προκύπτει εµβαδό οικοπέδου 21.445,59 τ.µ. Το συνολικό εµβαδό των κτηρίων είναι 4.710,51 τ.µ. και του προαύλιου χώρου 16.735,08 τ.µ.

2.2. Η λειτουργία του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας 2.2.1. Από την ίδρυσή του μέχρι την περίοδο της δικτατορίας Η ίδρυσή του χρονολογείται από το 1945. Ωστόσο, κατά μια αναφορά,63 η ίδρυση του τότε Γυμνασίου Θηλέων Δράμας «χρονολογεῖται ἀπὸ τοῦ χιλιοστοῦ ἐνακοσιοστοῦ τεσσαρακοστοῦ (1940) ἔτους καὶ τὰ ἀρχεῖα του, λόγῳ τῆς Βουλγαρικῆς κατοχῆς, σῴζονται μόνο ἀπὸ τοῦ χιλιοστοῦ ἐνακοσιοστοῦ τεσσαρακοστοῦ πέμπτου (1945) ἔτους καὶ ἐξῆς». Κατά τα πρώτα χρόνια, αλλά και αργότερα, λειτούργησε κάτω από δύσκολες συνθήκες. Η δι62 Η Φ. 4792/12641/05-11-1969 απόφαση του Γενικού Διευθυντή του Οργανισμού Σχολικών Κτιρίων. 63 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 5η/18-9-1948.

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

δακτική ώρα διαρκούσε σαράντα λεπτά λόγω του μεγάλου αριθμού των μαθητριών, την έλλειψη προσωπικού και την απογευματινή βάρδια λειτουργίας του.64 Όσοι εκπαιδευτικοί διορίζονταν, εμφανίζονταν στο γραφείο του Γυμνασίου και αναλάμβαναν υπηρεσία, αφού πρώτα έδιδαν τον «νενομισμένον ὅρκον ὑπηρεσίας» ενώπιον του Γυμνασιάρχη.65

Εικόνα 15: Αναφορά περί ιδρύσεως του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας από το 1940 (Βιβλίο Πράξεων ΣΔ/πρ. 5η, 18-9-1948)

64 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 10η/10-121946· πρ. 13η/14-10-1947. 65 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 9η/30-91949.

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

Οι μαθήτριες εισάγονταν, προάγονταν, απολύονταν και κατατάσσονταν σε τάξεις στο Γυμνάσιο (κάθε Ιούλιο και Σεπτέμβριο) με προφορικές και γραπτές εξετάσεις.66, 67 Το διδακτικό έτος ξεκινούσε στις αρχές του Σεπτέμβρη και έληγε στις αρχές Ιουλίου του επόμενου έτους. Όσον αφορά την έναρξη των μαθημάτων, αυτή ελάμβανε χώρα μετά τη λήξη των εισιτηρίων, προαγωγικών, απολυτήριων και κατατακτήριων εξετάσεων της περιόδου Σεπτεμβρίου.68 Οι κατατακτήριες εξετάσεις συνεχίστηκαν για πολλά χρόνια μετά, ενώ παύουν να διενεργούνται από το σχολικό έτος 1978-1979.69 Λόγω της αυξημένης ζήτησης για μόρφωση, που μεταφράζεται σε έναν υψηλό αριθμό μαθητριών που ήθελαν να φοιτήσουν στο Γυμνάσιο, το πρώτο έτος λειτουργίας του (1945-1946) το σχολείο λειτούργησε σε δύο διδακτικές περιόδους. Την πρώτη, από τον Σεπτέμβριο έως το Δεκέμβριο του 1945 και τη δεύτερη από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο του 1946. Την πρώτη διδακτική περίοδο εισάγονται στη Γ΄ τάξη (σημερινή Α΄ Γυμνασίου) μαθήτριες ηλικίας από 12-16 ετών.70 Δυστυχώς δεν κατέστη δυνατόν να εντοπιστεί το Βιβλίο Πράξεων του Συλλόγου Διδασκόντων για να πιστοποιηθεί ο τρόπος με τον οποίο διενεργήθηκαν οι εισιτήριες και κατατακτήριες εξετάσεις των μαθητριών το πρώτο έτος λειτουργίας του σχολείου (1945-46). Λόγω της συστέγασής του με το Γυμνάσιο Αρρένων της Δράμας, και για καθαρά διδακτηριακούς, λόγους το σχολείο παρέτεινε αρκετές φορές τις εξεταστικές του περιόδους.71 Το 1947 ιδρύεται στο Δοξάτο και στην Προσοτσάνη Παράρτημα του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, με τις τρεις πρώτες τάξεις του Γυμνασίου. Οι μαθήτριες αυτών παρακολουθούν τα μαθήματα το σχολικό έτος 19471948 και αφού δοκιμάζονται στις προφορικές και γραπτές προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις, προάγονται και απολύονται ως μαθήτριες του 66 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 28η/10-71947· πρ. 8η/26-9-1947. 67 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 43η/1-81949. 68 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 13η/3-101949. 69 Γενικός Έλεγχος αποτελεσμάτων ενιαύσιων εξετάσεων σχ. έτους 1978-79. 70 Βιβλίο Γενικού Ελέγχου 1945-46 – Σημερινό Βιβλίο Μητρώου. 71 Βιβλίο Πράξεων Συλλόγου Διδασκόντων Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, πρ. 24η/13-61947· πρ. 30η/9-6-1948· πρ. 15η/30-1-1954.

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Οι ενέργειες αυτές οδήγησαν τον Ε.Ε.Σ. να εκφράσει τις θερμές του ευχαριστίες προς το Γυμνάσιο Θηλέων. Με επιστολή της,157 η Διοίκηση του Εθνικού Ιδρύματος Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας «Ο ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ» ευχαριστεί το προσωπικό και τις μαθήτριες του σχολείου οι οποίοι πλαισίωσαν τα συνεργεία του διενεργηθέντος εράνου του ιδρύματος, για την εξαίρετη και πολύτιμη συνδρομή τους, διαβιβάζοντας παράλληλα τη βαθιά ευγνωμοσύνη των Τροφίμων της Σχολής. Το 1960 η σύζυγος του Βασιλιά Παύλου Α΄ της Ελλάδας και βασίλισσα των Ελλήνων Φρειδερίκη απονέμει το χρυσό σήμα στον Γυμνασιάρχη Ι.Γ. για προσφερόμενες υπηρεσίες στη «Φανέλλα του Στρατιώτου». Με επιστολή του, το 1964, ο Αυλάρχης της Α.Μ. της βασιλίσσης εκφράζει τις ευχαριστίες του για τα δώρα που προσέφεραν οι μαθήτριες στους βασιλείς.

2.2.2. Η περίοδος της δικτατορίας

Εικόνα 40: Ευχαριστήρια επιστολή – Ανάκτορα (Ιστορικό αρχείο του σχολείου)

Αμέσως μετά την επιβολή της δικτατορίας, το καθεστώς της 21ης Απριλίου καθιστούσε σαφές ότι σκοπός της Γενικής Εκπαίδευσης είναι η παροχή αγωγής «επί τη βάσει των ιδεωδών του ελληνοχριστιανικού πολιτισμού». Η λειτουργία των σχολείων συνεχίζεται απρόσκοπτα και σε γενικές γραμμές το κλίμα που επικρατεί είναι το ίδιο με αυτό της προηγούμενης περιόδου. Μελετώντας το Πρωτόκολλο Αλληλογραφίας του σχολείου –και στη 157 Η 611/18-5-1962 επιστολή του Εθνικού Ιδρύματος Προστασίας Απόρων Παίδων Μακεδονίας «ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ».

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

στήλη των εισερχόμενων εγγράφων– διαπιστώνεται ότι ο Επιθεωρητής είναι ο συχνότερος αποστολέας της αλληλογραφίας του σχολείου. Η επικοινωνία του με το σχολείο είναι καταιγιστική σε όλη τη διάρκεια της επταετίας. Ελέγχει τα πάντα, καθοδηγεί, παρεμβαίνει και εμπλέκεται σε κάθε τομέα της σχολικής ζωής. Γενικά, η Επιθεώρηση όλα αυτά τα χρόνια επικοινωνεί με το σχολείο για όλα τα θέματα που αφορούν τόσο στη λειτουργία του σχολείου, όσο και στο διδακτικό προσωπικό και στις μαθήτριες. Κοινοποιεί αποφάσεις του Νομάρχη και του Υπουργείου Παιδείας, αποφάσεις του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους και άλλων Υπουργείων. Επιλαμβάνεται θεμάτων που αφορούν μεταθέσεις, διορισμούς, αποσπάσεις του προσωπικού, καθώς και κανονικές και αναρρωτικές άδειες. Παρέχει οδηγίες για τη διδασκαλία των μαθημάτων, για τις εξετάσεις, για ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα. Αποστέλλει οδηγίες στο σχολείο κατά την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς και εγκρίνει μετεγγραφές μαθητών/τριών. Επιλαμβάνεται θεμάτων που αφορούν στις Σχολικές Εφορείες και στη μισθοδοσία των εκπαιδευτικών, αποφασίζει για θέματα ποινών, μεθόδων διδασκαλίας και εγκρίνει ή απαγορεύει την κυκλοφορία περιοδικών ή βιβλίων. Στα Πρακτικά των Συνεδριάσεων διαπιστώνεται ότι οι αποφάσεις των καθηγητών για όλα τα ζητήματα της σχολικής ζωής λαμβάνονται κατόπιν ανάγνωσης σχετικών εγκυκλίων από το Υπουργείο Παιδείας, τη Νομαρχία Δράμας, τη Γενική Επιθεώρηση Μέσης Εκπαίδευσης Μ΄ Εκπαιδευτικής Περιφέρειας και τη Διοικητική Επιθεώρηση Μέσης Εκπαίδευσης Ν. Δράμας. Η θεματολογία τους διατρέχει όλες τις πτυχές της καθημερινής σχολικής ζωής και μπορούν να ομαδοποιηθούν σε θέματα εκπαιδευτικά-παιδαγωγικά, θέματα διοικητικής λειτουργίας του σχολείου, αλλά και θέματα που σχετίζονται με το ιδεολογικό υπόβαθρο του καθεστώτος. Έτσι, έρχονται σε γνώση μας οδηγίες για τον εορτασμό εθνικών επετείων και της εγκαθίδρυσης του καθεστώτος για την εθνική διαπαιδαγώγηση και τη θρησκευτική συνείδηση, οδηγίες για τον προσκοπισμό, τον υποχρεωτικό εκκλησιασμό και την εγγραφή της μαθητιώσας νεολαίας στα Κατηχητικά Σχολεία, θεματικές σχετικές με την ανάπτυξη της εθνικής οικονομίας. Σε όλες τις εγκυκλίους που αποστέλλονται στο σχολείο, τόσο απευθείας από το Υπουργείο όσο και από τους Επιθεωρητές και τον Νομάρχη, το-

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

Σε εγκύκλιο του Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Ν. Γαλιδάκη προς τους Γενικούς Επιθεωρητές Μέσης Εκπαίδευσης στις 10 Ιανουαρίου του 1968 διατυπώνεται η ένσταση πως η έπαρση και η υποστολή της σημαίας κατά την έναρξη και τη λήξη των μαθημάτων σε κάποια σχολεία «δὲν πραγματοποιεῖται κατὰ τὰ αὐτὰ χρονικὰ ὅρια, ὡς τοῦτο ἐπιβάλλεται, ἀλλὰ κατὰ διάφορον καὶ μὴ ἐπιτρεπόμενον τρόπον». Και στη συνέχεια δίδονται σαφείς οδηγίες για την ομοιόμορφη έπαρση και υποστολή της σημαίας «ὑπὸ πάντων τῶν σχολείων». Την επόμενη χρονιά (23/10/1969), ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων επανέρχεται στο θέμα με νέα εγκύκλιο διαταγή, η οποία κοινοποιείται και στο Γυμνάσιο Θηλέων, και αφού διαπιστώνει πάλι παρεκκλίσεις κάποιων σχολείων «σχετικῶς μὲ τὸν κανονικὸν τρόπον ἐπάρσεως καὶ ὑποστολῆς τῆς Σημαίας», επαναλαμβάνει οδηγίες που είχε δώσει την προηγούμενη χρονιά σχετικά με το θέμα αυτό. Έρχεται επιπλέον να διευκρινίσει πως η έπαρση θα γίνεται «μετά την πρωϊνήν προσευχήν» και προσθέσει: «Κατὰ τὴν ἔπαρσιν καὶ ὑποστολὴν τῆς Σημαίας θα ψάλλεται καὶ ὁ Ἐθνικὸς Ὕμνος ὑπὸ τῶν μαθητῶν». Ενδεικτική της σημασίας που απέδιδε το καθεστώς στο συγκεκριμένο εθνικό σύμβολο είναι και η εγκύκλιος που αποστέλλει ο Υφυπουργός Παιδείας Β. Σιώρης στις 4 Δεκεμβρίου του 1969, με την οποία δίδεται εντολή με την έναρξη του νέου σχολικού έτους 1970-1971 όλα τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας να εφοδιαστούν με σημαίες συγκεκριμένου χρώματος, διαστάσεων και υφάσματος. Στην ίδια εγκύκλιο γίνεται διαφοροποίηση ανάμεσα στις σημαίες παρέλασης και στις σημαίες έπαρσης, ενώ είναι χαρακτηριστικό πως για τις σημαίες έπαρσης προβλέπονται διαφορετικά μεγέθη σημαιών για τα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, για τα Σχολεία Μέσης και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και τις Παιδαγωγικές Ακαδημίες, και τέλος για τα Σχολεία Δημοτικής Εκπαίδευσης.192

2.2.3. Από την περίοδο της Μεταπολίτευσης μέχρι τις μέρες μας Η περίοδος της δικτατορίας τελείωσε και μια νέα περίοδος ξεκινά για το Ελληνικό Σχολείο. Η μεταπολιτευτική περίοδος χαρακτηρίζεται από το 192 Η 177836/4-12-1969 εγκύκλιος διαταγή του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων «Καθορισμός Σημαιών Παρελάσεως και Επάρσεως».

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

103

κοινωνικό αίτημα εκσυγχρονισμού του εκπαιδευτικού συστήματος και εκδημοκρατισμού της παιδείας. Με τη μεταρρύθμιση του 1976 καθιερώθηκε η δημοτική γλώσσα ως όργανο και αντικείμενο διδασκαλίας στη Μέση Εκπαίδευση, καταργήθηκαν οι εισαγωγικές εξετάσεις από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και καταβλήθηκε προσπάθεια εκσυγχρονισμού των σχολικών προγραμμάτων. Το σχολείο παραμένει συνδετικός κρίκος μεταξύ κράτους και πολιτών. Ειδικά την περίοδο αυτή που η χώρα συγκλονίζεται για μια ακόμη φορά με το Κυπριακό Ζήτημα, τα σχολεία καλούνται να συνδράμουν στην τραγωδία της χώρας με «Αποστολή δεμάτων και χρηματικού ποσού σε άπορες οικογένειες στην Κύπρο»,193 αλλά και ερανικές δράσεις προς τους «Φίλους της Κύπρου».194 Η πολιτιστική δραστηριότητα του σχολείου παραμένει στους κύριους στόχους της εκπαίδευσης και συνεχίζει να υφίσταται, μεταβάλλοντας μόνο την εμφάνιση των εκδηλώσεων. Το 1976 το σχολείο παρουσιάζει έκθεση φωτογραφικών έργων Βυζαντινής Τέχνης,195 διοργανώνει κινηματογραφική παράσταση για τις μαθήτριές του,196 αλλά και θεατρική παράσταση στον κινηματογράφο «ΑΣΤΕΡΙΑ», με συμμετοχή και μαθητών του Γυμνασίου Αρρένων, την οποία παρακολούθησαν οι επίσημες Αρχές και το κοινό. Το 1977 η Λυκειάρχης προλογίζει την πραγματοποίηση των εγκαινίων χειροτεχνικής έκθεσης του σχολείου, ενώ το 1978 πραγματοποιείται έκθεση φωτογραφίας και εντύπου. Η έκθεση περιελάμβανε φωτογραφίες της παλαιάς Δράμας, και της Δράμας της εποχής εκείνης. Αναφερόταν δε στην Ιστορία, στην εκπαίδευση, στην οικονομική και κοινωνική ζωή, στον αθλητισμό, στην Εκκλησία, στην αρχιτεκτονική, και τα λοιπά. Το έντυπο περιελάμβανε βιβλία που εκδόθηκαν σε τυπογραφεία της πόλης από το 1953 έως την εποχή εκείνη, καθώς και ένα μέρος από εφημερίδες αυτής που εκδόθηκαν και εκδίδονταν έως τότε.197 Οι πολυετείς φιλανθρωπίες και πράξεις συνεισφοράς προς την κοινωνία έχουν περάσει πια στον γονιδιακό αξιακό κώδικα του σχολείου. Ερανικές πράξεις και δωρεές πλημμυρίζουν τα αρχεία 193 Ημερολόγιο Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, 17-4-1976· 22-12-1976. 194 Ημερολόγιο Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, 20-4-1976. 195 Ημερολόγιο Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, 13-4-1976. 196 Ημερολόγιο Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, 08-05-1976. 197 Ημερολόγιο Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, 24-05-1978.

104

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

ες που διοργάνωνε και οι οποίες ήταν προσβάσιμες στο κοινό, διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο στην ψυχαγωγία και στο πολιτισμικό προφίλ του τόπου. Επέδειξε φιλανθρωπική δράση, επιδρώντας στο πολιτισμικό πλαίσιο του κοινωνικού περίγυρου, αλλά και δεχόμενο επιρροές από αυτό μέσα από τις επαφές του με τα σωματεία και τις υπηρεσίες της περιοχής. Επηρεάστηκε από την τοπική παράδοση, που τήν ανέδειξε μέσα από διάφορες εκδηλώσεις οι οποίες προωθούνταν και από την κεντρική εκπαιδευτική πολιτική. Υπήρξαν περίοδοι που η πολιτισμική του δράση ήταν εντονότερη, όπως συνέβαινε σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο, αλλά και στο διάστημα της δικτατορίας, εποχές που δίδονταν πολύ μεγάλη σημασία στις εκδηλώσεις του σχολείου, τόσο από την πολιτεία όσο και από την τοπική κοινωνία. Οι αναφορές σε τέτοιου είδους «ανοιχτές» εκδηλώσεις, που απευθύνονταν σε πλατύ κοινό, ατόνησαν στα νεότερα χρόνια, πιθανότατα γιατί η ανάπτυξη του βιοτικού επιπέδου στην περιοχή προσέφερε στον πληθυσμό πολλές εναλλακτικές πηγές ψυχαγωγίας, κοινωνικής και πολιτισμικής έκφρασης τόσο από φορείς όσο και από σωματεία που λειτούργησαν ανταγωνιστικά σε αυτόν τον τομέα. Στο σχολείο συνεχίζουν, όπως φαίνεται από τα Πρακτικά, να διοργανώνονται πολιτιστικά δρώμενα και καινοτόμα προγράμματα και στον 21ο αιώνα. Ίσως οι εκδηλώσεις να έχουν χάσει κάτι από την παλαιά τους αίγλη, δεν παύουν όμως να υφίστανται.

2.3. Η εξέλιξη του μαθητικού πληθυσμού Κατά τα πρώτα χρόνια λειτουργίας του σχολείου (1945-1958), οι μαθήτριες, πέραν των εισαγωγικών και απολυτήριων εξετάσεων, υποβάλλονταν και σε κατατακτήριες εξετάσεις ώστε, ασχέτως ηλικίας, να φοιτήσουν στην ανάλογη με τις γραμματικές τους γνώσεις τάξη. Τα στοιχεία που ακολουθούν, παρακολουθούν την πορεία του μαθητικού δυναμικού στα πέντε πρώτα χρόνια λειτουργίας του σχολείου:

2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

107

Σχολικό Έτος

Εγγραφείσες

1945-46

694

1946-47

504

1947-48

561

1948-49

604

1949-50

799 Πίνακας 1

Το σχολικό έτος 1947 αρχίζουν να λειτουργούν καινούργια σχολεία με τη μορφή παραρτήματος ως αποτέλεσμα της αύξησης του αριθμού των μαθητριών που επιθυμούν την πρόσβαση στη γνώση. Έτσι, ιδρύονται στην Προσοτσάνη και στο Δοξάτο παραρτήματα του οκτατάξιου Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, με τις τρεις πρώτες τάξεις, τα οποία στη συνέχεια ανεξαρτητοποιούνται, το 1949 και 1950 αντίστοιχα. Από της ιδρύσεως του σχολείου, ο αριθμός των μαθητριών αυξάνεται σταδιακά. Το τέλος της δεκαετίας του ’50 βρίσκει το σχολείο να αριθμεί περί τις 750 μαθήτριες. Στη δεκαετία του ’60 και μέχρι τη Μεταπολίτευση ο αριθμός των μαθητριών αυξάνει με αμείωτο ρυθμό, με αποτέλεσμα το σχολικό έτος 1975-1976 να αγγίζει τις 1.507 μαθήτριες. Συνολικά, από τη σχολική χρονιά 1945-1946, έτος ίδρυσης του Γυμνασίου Θηλέων Δράμας, μέχρι και το σχολικό έτος 1979-1980, κατά το οποίο το σχολείο μετατρέπεται σε μεικτό, στο σχολείο εγγράφηκαν και δέχθηκαν τα νάματα της παιδείας 32.410 μαθήτριες. Το χρονικό διάστημα 1979-1980 μέχρι και το σχολικό έτος 2020-2021 εισήχθησαν και αποφοίτησαν από το σχολείο 15.475 μαθητές και μαθήτριες, με τη χρονιά 1980-1981 να καταγράφει ιστορικό ρεκόρ, καθώς φοίτησαν οι περισσότεροι (645), ενώ τη χρονιά 1987-1988 να διανύει μια πτωτική πορεία καταγράφοντας το ιστορικό χαμηλό του με μόνο 230 μαθητές/τριες να έχουν εγγραφεί για να φοιτήσουν. Σε αυτά τα χρόνια το μαθητικό δυναμικό μειώνεται σταδιακά, και από το σχολικό έτος 19851986 –έτος ίδρυσης νέου σχολείου (3ο ΓΕΛ Δράμας)– μειώνεται ακόμη περισσότερο. Ο αριθμός αρχικά παραμένει περίπου στα ίδια επίπεδα παρά την ίδρυση και νέου σχολείου το 2000-2001, του 4ου ΓΕΛ Δράμας. Τα τελευταία είκοσι περίπου χρόνια (2000-2020) ο μαθητικός πληθυσμός του 108

ΚΟΛΤΣΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ

σχολείου αυξομειώνεται και κυμαίνεται μεταξύ 300 και 400 μαθητών/ τριών. Από το σχολικό έτος 2018-2019 ιδρύεται Τάξη Υποδοχής (Τ.Υ.), στην οποία φοιτούν αλλοδαποί μαθητές.

Εικόνα 56: Αριθμός μαθητών που φοίτησαν κατά τη λειτουργία του σχολείου

2.4. Διευθυντές του σχολείου 1. Παναγόπουλος Δημήτριος, Φιλόλογος, 1945-13/7/1948 2. Μαρκογιαννάκης Μιχαήλ, Φιλόλογος, 13/7/1948-11/01/1949 3. Νικολούτσος Γεώργιος, 11/01/1949-23/12/1949 4. Μαρκογιαννάκης Μιχαήλ, Φιλόλογος, 23/12/1949-06/02/1950 5. Πούλλος Ιωάννης, 06/02/1950-22/12/1951 6. Αποστολίδης Δημήτριος, Φιλόλογος, 22/12/1951-15/01/1952 7. Καψιμάλλη Αριστοβούλη, 15/01/1952-05/07/1954 8. Ρόσιος Ιωάννης, Φιλόλογος, 05/07/1954-06/11/1954 9. Γιαγτζόγλου Ιωάννης, Μαθηματικός, 06/11/1954-25/2/1955 10. Κούρμπας Γεώργιος, 25/2/1955-25/10/1957 11. Γιαγτζόγλου Ιωάννης, Μαθηματικός, 25/10/1957-05/09/1958 12. Σάρλης Γεώργιος, Μαθηματικός, 05/09/1958-21/09/1959 13. Γιαγτζόγλου Ιωάννης, Μαθηματικός, 21/09/1959-01/03/1961 14. Σκανδάμης Ιωάννης, 01/03/1961-17/09/1963 2ο ΛΥΚΕΙΟ ΔΡΑΜΑΣ • 1945-2022

109

160 × 230 SPINE: 7.5 FLAPS: 70

ISBN 978-618-205-261-7

ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΔΙΑΘΕΣΗ Βατάτζη 55, 114 73 Αθήνα | ΤΗΛ.: 210 64 31 108 ocelotos@ocelotos.gr | www.ocelotos.gr

2ο Λύκειο Δράμας 1945-2022

Κόλτσης Χρήστος