2 giôø chieàu hoâm nay: Khai maïc phoøng tranh thieáu nhi “Vui Veõ, Veõ Vui” taïi Phoøng Sinh Hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät. SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
NGUOI VIET
Periodicals Göûi Baùo Phaûi Daùn Tem
GIAÙ BAÙO GÖÛI BÖU ÑIEÄN TAÏI HOA KYØ: Moät naêm $168, Saùu thaùng $98, Ba thaùng $60
CÔ QUAN TRANH ÑAÁU THÔØI SÖÏ VAÊN NGHEÄ GIAÙO DUÏC THÖÙ BAÛY 24 thaùng 9-2005 - NAÊM THÖÙ 27 - SOÁ 7231 - 25xu
Online: www.nguoi-viet.com
TEXAS:
Xe buyùt chôû ngöôøi di taûn boác chaùy 24 ngöôøi cao nieân thieät maïng WILMER, Texas - Saùng sôùm Thöù Saùu 23 thaùng Chín 2005, moät chieác xe buyùt, chôû ngöôøi cao nieân di taûn ñeå traùnh baõo Rita, ñaõ boác chaùy vaø rung chuyeån vì nhöõng bình döôõng khí phaùt noå, treân xa loä bò taét ngheõn ôû gaàn Dallas, laøm cho khoaûng 24 ngöôøi thieät maïng. Don Peritz, phaùt ngoân vieân Sôû Caûnh saùt quaän Dallas, cho bieát, caûnh saùt khoâng theå mang ñöôïc baát cöù ai ra khoûi xe buyùt, vaø oâng tin raèng ñaõ coù 24 ngöôøi bò thieät maïng, nhöng con soá naøy coù theå thay ñoåi vì nhieàu naïn nhaân ñaõ bò thöông naëng. Chieác xe buyùt treân, chôû khoaûng 45 ngöôøi ñi traùnh baõo töø ngaøy Thöù Naêm, vaø nhöõng haønh khaùch naøy soáng taïi moät nhaø döôõng laõo ôû Bellaire, naèm trong phaïm vi Houston. Moät khu thöông maïi Vieät Nam taïi Houston: Hoaøn toaøn troáng traõi, khoâng coù boùng ngöôøi lai vaõng. Hình chuïp luùc 11 giôø Nhöõng daáu hieäu ban ñaàu saùng thöù Saùu, 23 thaùng Chín, 2005. (Hình: Hoaøng Khôûi Phong)
cho thaáy laø chieác xe buyùt ñaõ baét löûa vì vaán ñeà maùy moùc, sau ñoù caùc bình döôõng khí cuûa nhöõng haønh khaùch baét ñaàu noå tung. Peritz cho bieát laø thaéng xe coù theå ñaõ bò chaùy. Chieác xe buyùt chìm trong ñaùm löûa, khieán cho moät haøng xe thaät daøi phaûi luøi laïi treân xa loä lieân bang 45, bò taét ngheõn vì nhöõng ngöôøi di taûn töø mieàn duyeân haûi vuøng Vònh. Chieác xe buyùt ñaõ bieán thaønh moät caùi voû chaùy ñen, vôùi nhöõng taám vaûi nhöïa maøu xanh phuû leân caùc xaùc cheát. Beänh vieän Parland Memorial Hospital ôû Dallas ñaõ nhaän chín beänh nhaân. Nhöõng tröôøng hôïp nghieâm troïng nhaát bao goàm caùc naïn nhaân bò ngoäp khoùi. Khoâng coù nhaân vieân caáp cöùu naøo bò thöông naëng trong vuï Tieáp trang A6
GALVESTON:
Moät thaønh phoá hoaøn toaøn boû ngoû Houston vaø ngöôøi ôû laïi HOUSTON, Texas (23 thaùng Chín) - Sau khi phoái kieåm toaøn boä tình hình treân caùc ñaøi truyeàn hình vaø truyeàn thanh, chuùng toâi goàm Döông Phuïc, Traàn Tuù (cuûa ñaøi phaùt thanh Saigon Houston) vaø Hoaøng Khôûi Phong quyeát ñònh khôûi haønh vaøo Galveston vaøo hoài 9 giôø toái ngaøy Thöù Naêm, 22 thaùng Chín. Ñuùng nhö chuùng toâi döï ñoaùn, con ñöôøng vaøo Galveston hoaøn toaøn khoâng coù vuï keït xe, con ñöôøng ra chuùng toâi cuõng thaáy thoâng vaø thoaùng. Doïc ñöôøng chuùng toâi chæ gaëp moät nuùt chaën nhaát
duy cuûa Caûnh Saùt, tuy nhieân khi bieát chuùng toâi laø nhöõng ngöôøi ñi saên tin, thì chính oâng Caûnh Saùt naøy ñaõ veõ ñöôøng cho höôu chaïy, chæ cho chuùng toâi caùch vaøo Galveston. Chuùng toâi khôûi haønh ôû Houston vaøo hoài 9 giôø toâi, maø gaàn 10 giôø ñaõ tôùi ñòa phaän Galveston. Töø treân moät caây caàu cao ngay ñaàu thaønh phoá, nhìn vaøo Galveston vaãn coøn röïc aùnh ñeøn ñöôøng, ñeøn löu thoâng trong thaønh phoá vaø ñeøn taïi caùc cô sôû thöông maïi. Theá nhöng ngoaøi ñöôøng tuyeät khoâng coù moät caùi xe, khoâng coù boùng daùng moät con ngöôøi. Noù cho toâi caûm giaùc
Hoaøng Khôûi Phong (Töôøng trình töø Houston)
Galveston khoâng coøn laø moät thaønh phoá ma, maø laø moät thaønh phoá cheát. Cho tôùi luùc naøy chuùng toâi vaãn coù moät chuùt haõnh dieän ngaàm chuùng toâi laø nhöõng keû yeâu ngheà, ñaõ tôùi ñaây khi toaøn boä cö daân cuûa thaønh phoá naøy ñaõ boû ñi. Theá nhöng khi vaøo tôùi baõi bieån trong trung taâm thaønh phoá, chuùng toâi thaáy caùc ñoàng nghieäp ngöôøi Myõ cuûa chuùng toâi môùi thaät söï laø nhöõng keû tieân phong, ñaõ tôùi tröôùc chuùng toâi töø hoài naøo. Thi gan cuøng baõo toá Coù tôùi hai nhoùm truyeàn hình Benny Salas vaãn ñieàm nhieân ngoài treân xe ñaïp taïi moät beán ñaùnh caù ôû caûng Galveston, Myõ ñaõ tôùi ñaây tröôùc chuùng Texas, ngaøy 23 Thaùng Chín, trong khi baõo Rita ñang tieán tôùi. Daân chuùng lo sôï raèng baõo toâi, moãi nhoùm coù hai xe Van Rita seõ laøm ngaäp luït heát mieàn duyeân haûi phía Nam Texas, bao goàm luoân caûng Port Arthur. Tieáp trang A8 (Hình: REUTERS/Rick Wilking)
Ñieàu ñình WTO:
Baõo Rita
TT Bush cam keát hoã trôï ñòa phöông
Myõ ñoøi Vieät Nam cho nhaäp vaên hoùa phaåm
SAN ANTONIO, Texas.Toøa Baïch OÁc loan baùo laø Toång Thoáng Bush ñaõ huûy boû chuyeán ñi ñeán Texas cuûa oâng trong ngaøy Thöù Saùu 23 Thaùng Chín, haàu traùnh laøm caûn trôû nhöõng noã löïc tìm kieám vaø caáp cöùu, gaàn khu vöïc Tieáp trang A6
Ñoàng Baèng Cöûu Long:
Luït, 35 ngöôøi cheát CAÀN THÔ, Vieät Nam Caùc giôùi chính thöùc cho bieát laø ñaõ coù 35 ngöôøi thieät maïng, phaàn lôùn laø treû em, trong côn luõ luït hieän nay ñang taøn phaù vuøng ñoàng baèng Cöûu Long ôû Cambodia vaø mieàn Nam Vieät Nam trong vaøi tuaàn leã qua. Caùc tænh Vieät Nam nhö Ñoàng Thaùp, An Giang vaø Long An, naèm doïc theo bieân giôùi Tieáp trang A6
Hoäi nghò nhoùm G7 taïi Washington
Boä Tröôûng Ngaân Khoá Hoa Kyø John Snow (thöù nhì töø traùi) ñang chuyeän vaõn cuøng caùc boä tröôûng taøi chaùnh thuoäc nhoùm G7, trong ñoù coù Boä Tröôûng Giulio Tremonti cuûa YÙ (giöõa) vaø Boä Tröôûng Ralph Goodale (nhì töø phaûi) cuûa Canada sau phieân hoïp taïi Boä Ngaân Khoá Hoa Kyø ôû Washington, ngaøy 23 Thaùng Chín. (Hình: REUTERS/Yuri Gripas)
Löïa choïn giöõa nhöõng giaù trò ñoái nghòch NGOÂ NHAÂN DUÏNG Ai cuõng yeâu Töï do vaø Bình ñaúng, hai trong ba muïc tieâu ñöôïc cuoäc caùch maïng Phaùp ñeà cao, maø baây giôø nöôùc Phaùp vaãn giöõ laøm khaåu hieäu chung cuûa quoác gia. Nhöng ai cuõng thaáy coù luùc phaûi löïa choïn giöõa hai giaù trò ñoù, ñöôïc caùi naøy thì maát caùi kia. Maø ngay giöõa nhöõng quyeàn töï do, quyeàn naøy cuõng haïn cheá quyeàn khaùc, chuùng cuõng coù nhöõng giaù trò ñoái nghòch vôùi nhau. Cuï Hoaøng Minh Chính ñaõ ñöùng ñaàu moät hoïc vieän daïy lyù thuyeát Maùc xít, cuï thöøa bieát nhöõng yù kieán noùi raèng nhöõng quyeàn töï do daân söï (ngoân luaän, hoäi hoïp), quyeàn chính trò (baàu cöû, laäp ñaûng) khoâng coù nghóa lyù gì khi ngöôøi ta ñoùi trieàn mieân. Nhöõng nhaø lyù luaän Maùc xít Ñoâng vaø Taây ñaõ phaân tích, hoï ñoàng yù raèng ngoaøi nhöõng quyeàn daân söï vaø quyeàn chính trò, con ngöôøi coøn phaûi ñöôïc höôûng nhöõng quyeàn veà kinh teá, xaõ hoäi nöõa. Toâi vôùi anh ñeàu coù quyeàn töï do kinh doanh, töï do öùng cöû, nhöng anh khoâng theå söû duïng nhöõng quyeàn ñoù moät caùch taøn baïo ñeán möùc toâi khoâng ñuû Tieáp trang A4
WASHINGTON DC. 23-9 (TH) - Chính phuû Myõ ñoøi CSVN phaûi cho nhaäp caûng vaên hoùa phaåm töø Myõ vaøo Vieät Nam trong cuoäc thöông thuyeát song phöông giöõa hai nöôùc veà ñôn xin gia nhaäp Toå Chöùc Thöông Maïi Theá Giôùi (WTO) cuûa Haø Noäi. Moät nguoàn tin töø Washington cho hay nhö vaäy khi noùi raèng chính phuû Myõ ñaõ xeáp vaán ñeà naøy trong nghò trình thaûo luaän gia nhaäp WTO vôùi Haø Noäi maø tôùi nay, caùc keát quaû theá naøo vaãn coøn phaûi giöõ bí maät. Trong cuoäc hoïp baùo ôû Haø Noäi hoâm Thöù Naêm, 22-92005, ñaïi söù Myõ Michael Marine cho hay coøn raát nhieàu baát ñoàng giöõa hai nöôùc ñeå Vieät Nam coù theå gia nhaäp WTO cuoái naêm nay, moät caùch giaùn tieáp xaùc ñònh raèng nöôùc
naøy phaûi coøn chôø. Dòp naøy oâng cuõng cho hay Haø Noäi ñaõ khoâng thi haønh nhieàu cam keát trong baûn Hieäp Ñònh Thöông Maïi Song Phöông ñaõ kyù 5 naêm tröôùc ñaây. Thaùng Möôøi 2004, khi traû lôøi daân bieåu lieân bang Frank Wolf, baø J. Shiner, Phuï taù Ñaïi Dieän Thöông Maïi Hoa Kyø, cho hay phaùi ñoaøn Myõ thöông thuyeát gia nhaäp WTO ñaõ “neâu söï quan troïng cuûa vieäc trao ñoåi vaên hoùa phaåm”. Dòp naøy baø cho hay, phaùi ñoaøn thöông thuyeát cuûa Myõ seõ coá gaéng ñeå vaán ñeà kinh doanh vaên hoùa phaåm khoâng bò haïn cheá. Daân bieåu Wolf thuoäc ñaûng Coäng Hoøa vaø ñaïi dieän moät ñôn vò taïi Virginia coù nhieàu ngöôøi Vieät cö nguï. Gaàn ñaây, UÙc vaø Vieät Nam ñaõ ñaït thoûa thuaän ñeå Haø Noäi Tieáp trang A6
Ñoïc Trong Soá Naøy (A9) Vieät Nam: Sinh vieân nhaäp cö gian nan tìm nhaø troï (Nguyeân Leâ vieát töø Haø Noäi); Nhaø beø treân soâng, nhaø coå treân ñoài (Nguyeãn Ñaït vieát töø Vieät Nam). (A16) Theå thao: Caûnh saùt Mexico giaûi cöùu moät huaán luyeän vieân boùng troøn bò baét coùc. (B1) Ñòa Phöông: Hoïa só Nguyeãn Cao Hieäp vaø phoøng tranh thieáu nhi. (B3) 30 Naêm Tî Naïn: Caùc coäng ñoàng tî naïn mieàn Trung Taây nöôùc Myõ. (B12) Du Lòch: Mexico tuy gaàn maø xa: Tìm daáu veát moät neàn vaên minh röïc rôõ. (B18) Ca Nhaïc Ñieän AÛnh Giaûi Trí: Vieät Nam coù moät theá heä ca só caàm nhaàm; Baõo Rita thoåi bay nhaïc hoäi gaây quyõ cöùu trôï Katrina. (C1) Ngöôøi Vieät Treû: Nhöõng baïn treû aên côm nhaø, vaùc “ngaø voi” VAALA. (D4) Taøi Lieäu: Hurricane laø gì? (Vuõ Huy Thuïc) (D6) Dieãn Ñaøn: Cuoäc ñaáu ñaù giaønh ngoâi thöù tröôùc Ñaïi Hoäi X Ñaûng Coäng Saûn (Buøi Tín); Katrina, Côn Soát Xaêng Daàu (Traàn Ñoã Caåm). (C3) Rao Vaët: Thoâng tin thöông maïi, mua baùn quaûng caùo. Töôïng Ñaøi Naïn Nhaân Baõo Luït Moät töôïng ñaøi, daønh töôûng nieäm treân 6,000 ngöôøi ñaõ thieät maïng vì moät traän baõo khoâng teân trong naêm 1990, ñöôïc tröng baøy taïi thaønh phoá Galveston treân Vònh Mexico, ngaøy 23 Thaùng Chín. Nhöõng ngoïn soùng traøo daâng phía sau töôïng ñaøi ngaøy caøng cao leân khi baõo Rita tieán saâu vaøo noäi ñòa. (Hình: REUTERS/Rick Wilking)
A2 NGĂ–Ă”Ă˜I VIEĂ„T THĂ–Ă™ BAĂ›Y - SOĂ 7231 - 24 thaĂšng 9, 2005 (21 thaĂšng TaĂšm naĂŞm AĂ t Daäu) .3â€?
MyĂľ Ăąoøi CSVN thaĂť naĂŞm tuø lÜông taâm Daân bieĂĽu Lieân AĂ‚u doĂŻa phaĂŻt CSVN HAĂ˜ NOĂ„I 23-9 (TH) - Ă‘aĂŻi sÜÚ MyĂľ taĂŻi Haø Noäi, Michael Marine, yeâu caĂ u nhaø caĂ m quyeĂ n CSVN traĂť tÜï do cho naĂŞm tuø nhaân lÜông taâm nhĂśng cuĂľng noĂši coĂš moät vaøi tieĂĄn boä trong vaĂĄn ĂąeĂ nhaân quyeĂ n Ă´Ăť Vieät Nam. “CoĂš nhieĂ u ngÜôøi Ăąang bò tuø Ă´Ăť nÜôÚc naøy duø khoâng xÜÚng ĂąaĂšng bò nhĂś vaäy.â€? OĂ‚ng Marine noĂši nhĂś theĂĄ trong cuoäc hoĂŻp
baÚo ôÝ Haø Noäi hoâm ThÜÚ Naêm 22-9-2005. KyÚ giaÝ Nguyeãn vuþ BÏnh, baÚc só Phaïm hoà ng Sôn, cÜïu chieån binh Nguyeãn khaÊc Toaøn, oâng Traà n vaên LÜông vaø oâng Phan vaên Ban (caÝnh saÚt vieân thôøi VNCH) laø naêm ngÜôøi ùÜôïc ùaïi sÜÚ neâu teân trong buoüi hoïp baÚo. OÂng hoan ngheânh haønh ùoäng traÝ tÜï do sôÚm cho moät soå
Vaøi thoâng tin lieân laïc veà baþo Katrina CaÚc ùòa ùieüm taïm truÚ taïi Houston: -
Chuøa Linh Sôn (281) 999-1623 hay (832) 277-4349. GiaÚo xÜÚ ÑÜÚc Meï La Vang (281) 999-1672. GiaÚo xÜÚ ÑÜÚc Meï Loä ÑÜÚc (713) 939-1556. ThaÚnh Thaåt Cao Ñaøi Taây Ninh (281) 412-3287. Doøng NÜþ Tu Ña Minh (713) 723-8250. Chuøa Vieät Nam (281) 575-0910. Cô SôÝ BÜu Ñieän (713) 681-8000.
ÑoÚng goÚp cho naïn nhaân baþo Katrina: Trong coäng ùoà ng Vieät Nam taïi Quaän Cam, moät soå caÚc cô sôÝ laïc quyeân cÜÚu trôï naïn nhaân baþo Katrina coÚ: Trung Taâm Coâng GiaÚo Vieät Nam (714) 554-5565 1538 N. Century Boulevard, Santa Ana, CA-92704 Coäng Ñoà ng Phaät GiaÚo Vieät Nam taïi Hoa Kyø Chuøa Lieân Hoa (714) 636-7725 9561 Bixby Ave., Garden Grove, CA-92841 (Chi phieåu xin ùeà Katrina) hoaÍc gÜÝi veà caÚc chuøa: Chuøa BaÚt Nhaþ (714) 571-0473. Chuøa BaÝo Quang (714) 554-1286. Chuøa Phoü Ñaø (714) 554-9785. Chuøa Hueä Quang (714) 534-9249. National Alliance of Vietnamese American Service Agencies NAVASA Attn: Katrina Relief 1010 Wayne Avenue, Suite 310, Silver Spring, MD-20910 The Union of Vietnamese Students Associations 12821 Western Avenue, Suite H, Garden Grove, CA92841 * Tel: (714) 890-1418 Boat People SOS Attn: Katrina - AL 6066 Leesburg Pike, Suite 100, Falls Church, VA-22041 National Congress of Vietnamese Americans 6433 Northanna Dr., Springfield, VA-22150
tuø nhaân lÜông taâm tÜø ĂąaĂ u naĂŞm ĂąeĂĄn nay nhĂśng cho hay Hoa Thònh Ă‘oĂĄn muoĂĄn thaĂĄy con soĂĄ naøy phaĂťi nhieĂ u hĂ´n nÜþa. “Danh saĂšch tuø lÜông taâm (maø MyĂľ trao cho CSVN haøng naĂŞm ĂąeĂ nghò phoĂšng thĂch) thay ĂąoĂĽi luoân luoân nhĂśng toâi muoĂĄn (danh saĂšch naøy) khoâng coøn teân naøo nÜþa.â€? OĂ‚ng noĂši. Marine cho hay oâng Ăśu tieân keâu goĂŻi CSVN traĂť tÜï do cho caĂšc tuø lÜông taâm nhieĂ u laĂ n trong thôøi gian qua khi oâng coĂš dòp thaĂťo luaän vĂ´Ăši hoĂŻ. Dòp naøy, oâng noĂši Hoa Thònh Ă‘oĂĄn saĂŠp quyeĂĄt ùònh coĂš ruĂšt teân Vieät Nam ra khoĂťi danh saĂšch caĂšc nÜôÚc caĂ n quan taâm ĂąaĂŤc bieät hay khoâng. ThaĂšng 9-2004, Boä NgoaĂŻi Giao MyĂľ phoĂĽ bieĂĄn baĂťn phuĂšc trĂŹnh ĂąaĂŤc bieät veĂ tĂŹnh hĂŹnh tÜï do toân giaĂšo treân theĂĄ giĂ´Ăši ĂąaĂľ neâu teân nÜôÚc Vieät Nam laø moät trong caĂšc nÜôÚc “caĂ n quan taâm ĂąaĂŤc bieätâ€? vĂŹ tĂŹnh traĂŻng Ăąaøn aĂšp toân giaĂšo ngaøy moĂŁi gia taĂŞng. Thôøi gian gaĂ n Ăąaây, moät soĂĄ toĂĽ chÜÚc ngÜôøi Vieät Ă´Ăť Hoa Kyø ĂąaĂľ vaän Ăąoäng vĂ´Ăši QuoĂĄc hoäi vaø ChĂnh phuĂť Bush ĂąeĂĽ ĂąeĂ nghò ùÜøng ruĂšt teân ra khoĂťi danh saĂšch neâu treân. HoĂŻ noĂši raèng tĂŹnh hĂŹnh nhaân quyeĂ n noĂši chung vaø tĂŹnh hĂŹnh tÜï do toân
Rao nhaät baĂšo VaĂŤt NGĂ–Ă”Ă˜I VIEĂ„T Tel: (714) 892 - 9414 Fax: (714) 894 -1381
giaĂšo taĂŻi Vieät Nam khoâng heĂ caĂťi thieän. CaĂšc cuoäc Ăąaøn aĂšp toân giaĂšo nhaĂŠm vaøo GiaĂšo Hoäi Phaät GiaĂšo Vieät Nam ThoĂĄng NhaĂĄt, Phaät GiaĂšo Hoøa HaĂťo, Tin Laønh tÜø BaĂŠc ĂąeĂĄn Nam vaĂŁn raĂĄt taøn baĂŻo baĂĄt chaĂĄp sÜï quan taâm cuĂťa dĂś luaän quoĂĄc teĂĄ. “Baø NgoĂŻai TrÜôÝng (Rice) seĂľ ùÜa ra quyeĂĄt ùònh sĂ´Ăšm vĂŹ Ăąaây laø haønh Ăąoäng haøng naĂŞm (baĂšo caĂšo tĂŹnh hĂŹnh tÜï do toân giaĂšo theĂĄ giĂ´Ăši). ChuĂšng ta chôø xem baø quyeĂĄt ùònh ra sao.â€? Marine noĂši. “Trong khi coĂš moät soĂĄ tieĂĄn boä (veĂ thaønh tĂch nhaân quyeĂ n) toâi vaĂŁn nghe thaĂĄy coøn nhieĂ u vaĂĄn ĂąeĂ .â€? Vaøo ngaøy oâng Marine hoĂŻp baĂšo Ă´Ăť Haø Noäi, Ăąaøi phaĂšt thanh AĂ™ Chaâu TÜï Do (RFA) truyeĂ n Ăąi baøi phoĂťng vaĂĄn daân bieĂĽu Charles Tannock, PhoĂš chuĂť tòch Phaân Ban Nhaân QuyeĂ n cuĂťa QuoĂĄc Hoäi Lieân AĂ‚u. “MÜôøi naĂŞm qua, haøng traĂŞm trieäu ĂąoĂ ng euro ĂąoĂĽ vaøo ba nÜôÚc Vieät Nam, CaĂŞm BoĂĄt vaø Laøo, nhĂśng ngÜôøi ta thaĂĄy gĂŹ (caĂťi thieän nhaân quyeĂ n) tÜø soĂĄ tieĂ n aĂĄy? Sau khi nghe caĂšc nhaân chÜÚng (ĂąieĂ u traĂ n veĂ nhaân quyeĂ n Ă´Ăť VN, CaĂŞm BoĂĄt vaø Laøo), thaĂşng thaĂŠn maø noĂši, thaät chaĂšn naĂťn voâ cuøng.â€? DB Tannock noĂši trong cuoäc phoĂťng vaĂĄn cuĂťa RFA. “... ChuĂšng ta phaĂťi noĂši thaĂşng vĂ´Ăši caĂšc nÜôÚc naøy raèng, neĂĄu hoĂŻ muoĂĄn coĂš quan heä laøm aĂŞn buoân baĂšn vĂ´Ăši Lieân AĂ‚u thĂŹ hoĂŻ phaĂťi toân troĂŻng caĂšc quyeĂ n cĂ´ baĂťn veĂ nhaân quyeĂ n, daân chuĂť vaø cai trò coâng chĂnh (maø hieän nay thĂŹ khoâng coĂš).â€? Ngaøy 12-9-2005, QuoĂĄc Hoäi Lieân AĂ‚u mĂ´Ăť cuoäc ĂąieĂ u traĂ n veĂ tĂŹnh hĂŹnh nhaân quyeĂ n taĂŻi ba quoĂĄc gia Vieät Nam, CaĂŞm BoĂĄt vaø Laøo. Ă‘aĂŻi dieän CSVN khoâng ùÜôïc pheĂšp phaĂšt bieĂĽu vĂŹ ĂąaĂľ phoĂĽ bieĂĄn “SaĂšch TraĂŠngâ€? ĂąaĂť kĂch caĂšc toĂĽ chÜÚc baĂťo veä nhaân quyeĂ n quoĂĄc teĂĄ cuĂľng nhĂś ĂąaĂť kĂch caĂšc haønh Ăąoäng goĂŻi laø “xaâm phaĂŻm noäi boä CSVN.â€? (NTT)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 1KDÂźW EDĂ‘R 1*ÂÂŤÂŻ, 9,(›7 0RUDQ 6WUHHW :HVWPLQVWHU &$ 86$ 7HO )D[ $GYHUWLVLQJ )D[ 1HZV
( PDLO QYQHZV#DRO FRP :HE 6LWH KWWS ZZZ QJXRL YLHW FRP ;XDĂƒW EDĂ?Q EĂ–Ă?L 3XEOLVKHG E\ 1*82, 9,(7 1(:6 ,1& +RÂźL ŠR¸QJ 4XDĂ“Q 7UĂŠ %RDUG RI 'LUHFWRUV 3KDQ +X\ ÂłDĂ‘W &KXĂ? 7Ă”FK &KDLUPDQ 3KDĂ‘P 4XRĂƒF %DĂ?R 7KĂ˜ .\Ă› +RÆL ÂłRĂ‚QJ 4XDĂ?Q 7UĂ” %RDUG 6HFUHWDU\ ÂłRĂ… %DĂ?R $QK ÂłRĂ… 1JRĂ‘F <HĂƒQ ÂłRĂ… 4X\Ă› 7RDĂšQ ÂłRĂ… 9LHÆW $QK +RDĂšQJ 1JRĂ‘F 7XHÆ 1JX\HĂ…Q .KDĂ? /RÆF 3KDĂ‘P 3KXĂ› 7KLHÆQ *LDR 9XĂ— $ÂťQK 9XĂ— 4XĂ? +DĂ‘R 1KLHĂ„Q %DQ ŠLH¸X +DĂ?QK 2IILFHUV 3KDQ +X\ ÂłDĂ‘W 7RÇQJ *LDĂ›P ÂłRĂƒF &KDLUPDQ &(2 ÂłRĂ… 9LHÆW $QK 7RÇQJ *LDĂ›P ÂłRĂƒF ÂłLHĂ‚X +DĂšQK 3UHVLGHQW &22 1JX\HĂ…Q .KDĂ? /RÆF 3KRĂ› 7RÇQJ *LDĂ›P ÂłRĂƒF &Ă– 6Ă–Ă? 1KDĂ„Q 9LHĂ„Q 9 3 RI )DFLOLWLHV +5 9XĂ— 4XĂ? +DĂ‘R 1KLHĂ„Q 7RÇQJ 7KĂ˜ .\Ă› 7RĂšD 6RDĂ‘Q 3KRĂ› 7RÇQJ *LDĂ›P ÂłRĂƒF 7KĂ˜Ă–QJ 9XĂ‘ 0DQDJLQJ (GLWRU 9 3 RI %XVLQHVV ÂłRĂ… %DĂ?R $QK *LDĂ›P ÂłRĂƒF 7DĂšL &KDĂ›QK &)2 7RĂ?D 6RDÇQ 1*Ž°, 9,(Âœ7 1*82, 9,(7 0DQDJHUV ÂłRĂ… 1JRĂ‘F <HĂƒQ &KXĂ? 1KLHÆP 3XEOLVKHU ÂłRĂ… 9LHÆW $QK &KXĂ? %XĂ›W (GLWRU LQ &KLHI 9XĂ— $ÂťQK 3KDĂ‘P 4XRĂƒF %DĂ?R 3KXĂ‘ 7DĂ› &KXĂ? %XĂ›W $VVRFLDWH (GLWRU LQ &KLHI 9XĂ— 4XĂ? +DĂ‘R 1KLHĂ„Q 7RÇQJ 7KĂ˜ .\Ă› 7RDĂš 6RDĂ‘Q 0DQDJLQJ (GLWRU /HĂ„ 7KXĂ? 3KDĂ‘P 3KXĂ› 7KLHÆQ *LDR 3KXĂ‘ 7DĂ› 7RÇQJ 7KĂ˜ .\Ă› 7RDĂš 6RDĂ‘Q $VVRFLDWH 0DQDJLQJ (GLWRU %DQ %LHÂşQ 7DÂźS 1HZV 6WDII ÂłRĂ… .KRĂ„L 1JX\HĂ„Q ÂłRĂ… 9LHÆW $QK +RDĂšQJ .KĂ–Ă?L 3KRQJ /HĂ„ 7KXĂ‘\ 1JX\HĂ„Q +X\ 1JX\HĂ…Q 1JRĂ‘F &KDĂƒQ &11 1JX\HĂ…Q 1JRĂ‘F 0LQK 1JX\HĂ…Q 1KDÆW 1JX\HĂ…Q 7X\HÇQ 7KLHÆQ *LDR 7UDĂ‚Q 7KĂ” 1JRĂ‘F <HĂƒQ 9DQQ 3KDQ 9XĂ— $ÂťQK 9XĂ— 4XĂ? +DĂ‘R 1KLHĂ„Q 1JĂŽĂŒĂ?L 9LHÂźW (QJOLVK 6HFWLRQ (YHU\ 7KXUVGD\ ( PDLO QY #QJXRL YLHW FRP $QK % 'R (GLWRU -DPL )DUNDV 1HZV (GLWRU -RVLH &DELJOLR 'HQLVH 1JX\HQ 1JX\HQ .KRD 7KDL $QK $XGUH\ 3KDP 9DQQ 3KDQ 5XWK 7DORYLFK +RL 7ULQK 3DXOLQH 9X :ULWHUV &KLQK 1JX\HQ 'HVLJQHU .LHW +X\QK %HQMDPLQ 9X 3KRWRJUDSKHUV 0LQK $Q /D 3KDP 1HZV $VVLVWDQW 1JXRL 9LHW ,661 8636 VWDUWHG LQ 'HFHPEHU LV SXEOLVKHG GDLO\ LQ 9LHWQDPHVH ZLWK D 7KXUVGD\ (QJOLVK 6HFWLRQ E\ 1JXRL 9LHW 1HZV ,QF &RS\ULJKW E\ 1JXRL 9LHW 1HZV ,QF $OO ULJKWV UHVHUYHG 1JXRL 9LHW 'DLO\ 1HZV QHLWKHU HQGRUVHV QRU ZDUUDQWV SURGXFWV DQG VHUYLFHV DGYHUWLVHG 1HZVVWDQG SULFH LQ /RV $QJHOHV DQG 2UDQJH &RXQWLHV 6XEVFULSWLRQ UDWH \HDU E\ 7KLUG &ODVV 0DLO \HDU E\ 7ZR 'D\ ([SUHVV 0DLO )RUHLJQ PDLO UDWHV XSRQ UHTXHVW 3HULRGLFDOV 3RVWDJH 5DWHV SDLG DW :HVWPLQVWHU &DOLIRUQLD DQG DW DGGLWLRQDO PDLOLQJ RIILFHV 3RVWPDVWHU 6HQG DGGUHVV FKDQJHV WR 0RUDQ 6WUHHW :HVWPLQVWHU &$ x 86$ )RU VXEVFULSWLRQV FDOO 7KH½ OHÂź JĂŽĂ“L EDĂ?L ÉDĂ‚QJ EDĂ‘R %DĂšL YĂ–Ă? FRĂ› WKHÇ JĂ˜Ă?L WĂ–Ă›L WRĂšD VRDĂ‘Q TXD EĂ˜X Ă“LHÆQ ID[ KRDĂ?F H PDLO QYQHZV#DRO FRP 1HĂ„Q JĂ˜Ă?L ),/( 0LFURVRIW :RUG JKL URĂ— GXĂšQJ KHÆ WKRĂƒQJ WLHĂƒQJ 9LHÆW QDĂšR 1JĂ˜Ă–ĂšL 9LHÆW NKRĂ„QJ WUDĂ? ODĂ‘L EDĂ?Q WKDĂ?R KRDĂ?F KĂŽQK DĂ?QK YDĂš NKRĂ„QJ FKĂ”X WUDĂ›FK QKLHÆP YHĂ‚ PRĂ‘L PDĂƒW PDĂ›W 7RDĂš VRDĂ‘Q GDĂšQK TX\HĂ‚Q VĂ˜Ă?D FKĂ˜Ă—D KLHÆX Ă“Ă?QK %DĂšL YĂ–Ă? JĂ–Ă?L Ă“HĂƒQ 1JĂ˜Ă–ĂšL 9LHÆW YDĂš Ă“Ă˜Ă–Ă‘F Ă“DĂŒQJ WKXRÆF TX\HĂ‚Q VĂ–Ă? KĂ˜Ă—X FXĂ?D QKDÆW EDĂ›R 1JĂ˜Ă–ĂšL 9LHÆW YDĂš FRĂ„QJ W\ 1JXRL 9LHW 1HZV ,QF 1JĂ˜Ă–ĂšL 9LHÆW NKRĂ„QJ Ă“DĂŒQJ QKĂ˜Ă—QJ EDĂšL YĂ–Ă? NKRĂ„QJ JKL WDĂ›F JLDĂ? NKRĂ„QJ Ă“Ă”D FKĂˆ KRDĂ?F Ă“LHÆQ WKRDĂ‘L OLHĂ„Q ODĂ‘F 1KX OLHÆX WLHĂƒQJ 9LHÆW GR &RĂ„QJ 7\ ÂłLHÆQ 7RDĂ›Q 91,
6RĂƒ OĂ˜Ă–Ă‘QJ SKDĂ›W KDĂšQK QKDÆW EDĂ›R 1JĂ˜Ă–ĂšL 9LHÆW GR FĂ– TXDQ 9HULILHG $XGLW &LUFXODWLRQ NLHÇP WRDĂ›Q YDĂš FKĂ˜Ă›QJ QKDÆQ 9LHÆF NLHÇP WRDĂ›Q WLHĂƒQ KDĂšQK OLHĂ„Q WXĂ‘F
$YHUDJH GDLO\ FLUFXODWLRQ FRSLHV
CHĂ–Ă”NG TRĂŒNH PHAĂ™T THANH
1190 AM
VNCR
14781 Moran St Westminster, CA 92683 Phone: (714) 891-8142. Fax: (714) 891-8190 ThÜÚ BaÝy 24 thaÚng 09, 2005. 21 thaÚng 08 AÂm Lòch, Aà t Daäu ****************** 02:00 PM - 4:00 PM
02:00 - Tin Ñaà u Giôø 02:15 - GiôÚi Thieäu Coâng Ty Dynamax Mortgage 02:20 - Vaên Hoïc Theå GiôÚi 02:30 - Hoäi Luaän Baøn Troøn 03:00 - ChÜông TrÏnh TrÜôøng Hoïc TrÜôøng Ñôøi 03:30 - ThaÚnh ÑÜôøng Saøi Goøn 04:00 - Chaåm DÜÚt PhaÚt Thanh
DAT
.3”
TIN TÖÙC
Theá Giôùi
THÔØI SÖÏ SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A3
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
Afghanistan:
10 taøn quaân Taliban bò gieát trong moät cuoäc giao tranh
Moät cuï giaø keâu khoùc caïnh caùc thi theå naïn nhaân ngöôøi Palestine sau khi coù vuï noå xaûy ra taïi moät cuoäc tuï taäp cuûa nhoùm daân quaân Hamas ôû Gaza, ngaøy 23 Thaùng Chín. Coù ít nhaát 15 ngöôøi ñaõ thieät maïng trong bieán coá naøy. (Hình: REUTERS/Suhaib Salem)
Palestine: Daân quaân Hamas ñang taäp hoïp thì bom noå: 15 ngöôøi cheát GAZA - Hoâm Thöù Saùu 23 Thaùng Chín, moät vuï noå bom taïi moät cuoäc taäp hoïp cuûa daân quaân Hamas ôû Daûi Gaza ñaõ laøm thieät maïng 15 ngöôøi Palestine, keå caû treû em vaø nhieàu tay suùng. Ñaây laø thaûm hoïa cheát ngöôøi ñaàu tieân trong vuøng laõnh thoå cuûa ngöôøi Palestine keå töø sau khi Israel hoaøn taát vieäc ruùt lui ra khoûi nôi ñaây. Ñaûng Fatah döôùi quyeàn cuûa
Chuû Tòch Palestine Mahmoud Abbas vaø Boä Noäi Vuï Palestine noùi raèng nhoùm Hamas phaûi chòu traùch nhieäm veà vuï taán coâng naøy. Trong moät baûn tuyeân boá, Ñaûng Fatah noùi: “UÛy Ban Trung Öông Ñaûng Fatah buoäc Phong Traøo Hamas phaûi hoaøn toaøn chòu traùch nhieäm veà thaûm hoïa ñoái vôùi naïn nhaân cuoäc dieãu haønh quaân söï ñöôïc toå chöùc trong daân chuùng.”
Hamas baûo raèng vuï noå naøy laø haäu quaû cuûa moät cuoäc khoâng taäp cuûa Israel trong khi Israel thì laïi choái boû moïi lieân heä. Vuï noå xaûy ra trong traïi tò naïn ñoâng ñuùc Jabalya - laøm 15 ngöôøi cheát, trong ñoù coù ít nhaát hai treû em vaø ba daân quaân - xaûy ra sau khi quaân baïo ñoäng thuoäc phe Thaùnh Chieán Hoài Giaùo baén ñaïn roáckeát vaøo beân trong laõnh thoå
KANDAHAR, Afghanistan (AFP) - Möôøi loaïn quaân vaø moät binh só Afghanistan bò gieát trong moät cuoäc haønh quaân ñeå truy naõ moät chæ huy tröôûng Taliban, vaø hai binh só Hoa Kyø bò thöông ôû mieàn nam Afghanistan, theo lôøi nhöõng giôùi chöùc hoâm Thöù Saùu 23 Thaùng Chín. Hai binh só Myõ bò thöông trong moät cuoäc taán coâng baèng bom phía taây thaønh phoá Kandahar, vaø vuï naøy daãn tôùi moät cuoäc chaïm suùng keùo daøi ba tieáng ñoàng hoà cuoái hoâm Thöù Saùu. “Hai quaân nhaân bò thöông ñaõ ñöôïc chôû tôùi Kandahar ñeå ñieàu trò vaø baây giôø ñang ôû trong tình traïng oån ñònh,” Trung Taù Jerry O’Hara, phaùt ngoân nhaân quaân söï Hoa Kyø, noùi vaø cho bieát theâm raèng ba ñòch quaân ñaõ bò baét soáng. Moät ngaøy tröôùc ñoù, trong
tænh Uruzgan, moät binh só Afghanistan bò thöông trong moät cuoäc haønh quaân phoái hôïp cuûa nhöõng löïc löôïng ñoàng minh do Hoa Kyø caàm ñaàu ñeå truy naõ moät chæ huy tröôûng Taliban. Caùc binh só lieân quaân vaø Afghanistan ñaõ bò moät nhoùm loaïn quaân goàm khoaûng 20 teân taán coâng baèng suùng nhoû, ñaïi lieân, suùng coái vaø suùng phoùng löïu, nhöõng giôùi chöùc quaân söï Myõ noùi trong moät baûn tin. “Chieán ñaáu cô vaø tröïc thaêng xung kích Hoa Kyø ñaõ bay tôùi hieän tröôøng ñeå yeåm trôï vaø oanh kích nhöõng vò trí ñòch, gieát 10 loaïn quaân,” baûn tin noùi. Tænh Tröôûng Jan Mohammed Khan cuûa Uruzgan noùi vôùi thoâng taán AFP raèng cuoäc haønh quaân khai dieãn sau khi coù tin maät baùo cho bieát moät chæ huy
tröôûng cuûa Taliban teân laø Dadullah ñang aån troán trong quaän Charchino cuûa tænh naøy. OÂng Khan noùi: “Chuùng toâi nhaän ñöôïc baùo caùo noùi raèng Dadullah ñang aån troán trong vuøng, vaø chuùng toâi ñaõ môû moät cuoäc haønh quaân ñeà tìm baét teân naøy. Nhöng chuùng toâi ñaõ gaëp söùc khaùng cöï cuûa Taliban vaø hai beân giao chieán. Coù theå hôn 10 taøn quaân Taliban ñaõ bò gieát, vaø chuùng toâi ñaõ ñeám ñöôïc ít nhaát boán xaùc ñòch quaân.” Moät keû töï nhaän laø phaùt ngoân nhaân cuûa Taliban teân laø Abdul Latif Hakimi noùi raèng 6 chieán só cuûa chuùng ñaõ bò haï saùt. Hakimi noùi theâm raèng 8 ngöôøi Myõ vaø 10 binh só Afghanistan cuõng bò gieát trong cuoäc giao tranh. Nhöng giôùi chöùc quaân söï Hoa Kyø khoâng xaùc nhaän ñieàu naøy. (nm)
Israel ñeå traû ñuõa moät cuoäc taán coâng cheát ngöôøi cuûa Israel vaøo Taây Ngaïn. Laõnh tuï cao caáp cuûa Hamas laø Nizar Rayan, ngöôøi coù em trai laø moät vò tö leänh quaân söï trong nhoùm bò cheát sau vuï noå, noùi raèng caùc maùy bay khoâng ngöôøi laùi hoaëc tröïc thaêng Israel ñaõ nhaém ñaùnh vaøo moät
chieác xe hôi chôû naêm tay suùng cuûa Hamas. Vò laõnh tuï cuõng cho hay raèng trong khi phe Hamas seõ tieáp tuïc toân troïng cuoäc ngöng baén vôùi Israel keùo daøi ñaõ taùm thaùng nay, hoï vaãn phaûi phaûn öùng tröôùc nhöõng cuoäc taán coâng cuûa Israel vaøo daân chuùng Palestine.
UÛy Ban Trung Öông Ñaûng Fatah coâng kích phe Hamas laø ñaõ tröng baøy chaát noå vaø ñaïn döôïc trong cuoäc taäp hoïp, bieåu döông hoûa löïc cuûa nhoùm naøy tröôùc haèng nghìn thöôøng daân tieáp theo sau cuoäc ruùt lui cuûa Israel ra khoûi Gaza vaøo ngaøy 12 Thaùng Chín sau 38 naêm trôøi chieám ñoùng. (V.P.)
DAT
A4 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
Löïa choïn giöõa nhöõng giaù trò ñoái nghòch Tieáp trang A1
soáng, nhaát laø khi nhöõng ñònh cheá chính trò vaø xaõ hoäi do anh taïo ra khieán toâi khoâng ñôøi naøo ngoùc ñaàu leân noåi. Töï do laø töï do löïa choïn. Töï do trôû thaønh voâ duyeân khi toâi thaáy chaû coù caùi gì ñeå mình löïa choïn caû! Khaùi nieäm “quyeàn xaõ hoäi” (social rights) ñöôïc ñeà cao ngang vôùi nhöõng quyeàn daân söï (civil rights) vaø quyeàn chính trò (political rights), ôû ngay trong nhöõng nöôùc tö baûn töø theá kyû tröôùc; ñoù laø moät ñoùng goùp cuûa nhieàu nhaø lyù luaän Maùc xít. Ngaøy xöa ôû nöôùc ta cheá ñoä coäng saûn ñaõ thi haønh chuû tröông “caøo baèng” ñeå thöïc hieän moät tình traïng bình ñaúng trong xaõ hoäi. Phaù caùi nhaø anh ñòa chuû ñi, chia cho nhöõng anh chò baàn coá noâng, ngöôøi laáy caùi giöôøng, ngöôøi caùi maùi ngoùi, ngöôøi laáy caùi baøn thôø, moïi ngöôøi seõ bình ñaúng hôn. Trong xaõ hoäi cuõ ñoù, cuõng coù ngöôøi lôïi töùc vaø taøi saûn cao hôn ngöôøi khaùc (nhaân daân laøm vieäc baèng hai, ñeå cho thuû tröôûng mua ñaøi mua xe) nhöng khi moïi ngöôøi cuøng ngheøo caû thì söï cheânh leäch khoâng quaù choái tai gai maét. Caùi “phaûn xaï caøo baèng” ñoù aên saâu, baùm reã trong ñaùm laõnh tuï. Hoà Chí Minh caûnh caùo nhöõng caùn boä “ñaõ coù xe roài laïi muoán coù xe toát hôn.” OÂng Ñoaøn Duy Thaønh keå döôùi thôøi oâng Leâ Duaån coù chæ thò Z30 tòch thu taát caû nhöõng ngoâi nhaø hai taàng trôû leân, ñöôïc oâng Ñoã Möôøi ñem thöïc hieän moät caùch haêng haùi. Ñeán khi ñaûng Coäng Saûn ñoåi môùi, hoï chòu ñaùnh ñoåi moät phaàn bình ñaúng ñeå laáy moät tí töï do. OÂng Ñoã Möôøi chuùc ñoàng baøo “Laøm aên phaùt taøi.” Trung Quoác coù khaåu hieäu môùi: “Laøm giaøu laø vinh quang.” Quyeàn töï do laøm aên ñöôïc ñeà cao. Coâng baèng xaõ hoäi giaûm. Cheânh leäch giaøu ngheøo ngaøy caøng hieån nhieân vaø chöôùng maét. Ñaûng Coäng Saûn ñaõ choïn; nhöng hoï chöa “caân ño” ñöôïc, tôùi möùc naøo thì quyeàn töï do bò haïn cheá, haïn cheá ra sao, ñeå baûo veä giaù trò bình ñaúng vaø coâng baèng xaõ hoäi. Maët khaùc, caøng coù theâm ngöôøi laøm aên phaùt taøi thì nhöõng quan chöùc caøng ñöôïc hoái loä nhieàu hôn, chính giai caáp thoáng trò cuõng khoâng coù “ñoäng cô töï nhieân” ñeå thay ñoåi xu höôùng môùi. Khoâng ai muoán caân ño, gia giaûm hai thöù giaù trò Töï do vaø Coâng baèng, khoâng tìm ra chính saùch taïo theá caân baèng giöõa hai giaù trò ñoù vì chöa bieát gia giaûm theá naøo. Ngöôøi ta baän laøm giaøu vaø baän tieâu tieàn. Nhöng ngöôøi daân nhìn thaáy caûnh baát coâng chòu khoâng noåi. Bao nhieâu ngöôøi laøm ñaàu taét maët toái caû ngaøy chæ hy voïng kieám ñöôïc vaøi ba chuïc nghìn ñoàng, moät hai ñoâ la Myõ. Moät caäu aám con quan coù theå chi caû ngaøn ñoâ la trong moät ñeâm vui chôi! Ngaøy xöa, söï cheânh leäch chæ laø caùi radio, caùi xe ñaïp. Baây giôø laø caû nuùi tieàn. Nhöng moái baän taâm cuûa chuùng ta baây giôø khoâng phaûi laø nhöõng sai laàm cuûa cheá ñoä coäng saûn maø thoâi. Nhöõng anh em coäng saûn tænh taùo cuõng nhìn ra caû roài. Baây giôø chuùng ta haõy lo tìm hieåu vieäc xaây döïng ñaát nöôùc trong töông lai nhö theá naøo. Theá thì giöõa hai giaù trò coù luùc ñoái nghòch, töï do vaø bình ñaúng, töï do vaø coâng baèng xaõ hoäi, theá giôùi loaøi ngöôøi hoï ñaõ thöû nhöõng giaûi phaùp naøo? Chuùng ta caàn thoâng tin cho ñoàng baøo ta bieát nhöõng giaûi phaùp ñoù, ñeå mai sau hoï seõ löïa choïn, khi coù quyeàn töï do löïa choïn. Vaø cöù coi göông nhöõng nöôùc, thöû keå Ñöùc, Nhaät, Myõ, AÁn Ñoä, Singapore, moät khi löïa choïn roài, muoán thay ñoåi phaûi maát haøng theá heä, hoaëc laâu hôn. Haõy thöû so saùnh nhöõng löïa choïn khaùc nhau giöõa Myõ vaø AÂu chaâu, giöõa töï do vaø coâng baèng xaõ hoäi, maëc duø trong chi tieát thì ngay ôû AÂu chaâu cuõng coù nhieàu moâ thöùc khaùc nhau. Ngöôøi Myõ ñeà cao töï do kinh doanh hôn ai heát. Nhöng töø ñaàu theá kyû tröôùc hoï ñaõ ñaët ra thueá lôïi töùc luõy tieán, nghóa laø anh laøm aên gioûi thì anh phaûi ñoùng goùp cho quoác gia nhieàu hôn - hieån nhieân laø quyeàn töï do kinh doanh cuûa anh bò xaâm
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
phaïm, anh laøm ra tieàn maø khoâng ñöôïc höôûng! ÔÛ nöôùc Myõ cuõng coù cheá ñoä baûo hieåm xaõ hoäi (welfare) vaø y teá (medicaid) cho ngöôøi ngheøo - bình ñaúng hôn, nhöng laán maát chuùt quyeàn töï do giöõ tieàn cuûa ngöôøi giaøu. Coâng nhaân ôû Myõ deã bò sa thaûi hôn ôû AÂu chaâu, nghóa laø chuû nhaân coù nhieàu quyeàn töï do quyeát ñònh hôn; nhöng nöôùc Myõ cuõng coù cheá ñoä baûo hieåm thaát nghieäp. Töùc laø xaõ hoäi Myõ coâng nhaän laø nhaø nöôùc phaûi lo baûo veä ñöùc coâng baèng nöõa chöù khoâng phaûi chæ baûo veä töï do maø thoâi. Muoán baûo veä ñöùc coâng baèng phaûi laøm gì? Moät con ñöôøng laø theo quy taéc thöù hai veà Coâng Lyù do nhaø chính trò hoïc noåi tieáng theá kyû tröôùc laø John Rawls (1921-2002) ñöa ra; trong cuoán Coâng lyù theå hieän qua Coâng baèng (justice as phairness). Rawls giaû thieát raèng moïi ngöôøi ñeàu höôùng thieän vaø coù yù thöùc veà Coâng lyù nhö nhau. Sau khi xaùc nhaän moïi ngöôøi phaûi coù nhöõng quyeàn töï do nhö nhau (quy taéc thöù nhaát) Rawls ñeà nghò khi trong xaõ hoäi coù nhöõng baát bình ñaúng veà xaõ hoäi kinh teá thì phaûi laøm sao ñeå taát caû moïi ngöôøi ñeàu ñöôïc bình ñaúng veà cô hoäi (quy taéc thöù 2a) vaø caùch toå chöùc xaõ hoäi phaûi laøm sao mang laïi möùc lôïi ích cao nhaát cho nhöõng ngöôøi yeáu theá nhaát (quy taéc 2b). Nhöõng phaân tích lyù thuyeát phöùc taïp cuûa Rawls (The Theory of Justice, 1971) cuõng khoâng khaùc laém so vôùi ñieàu Adam Smith ñaõ neâu leân. Ngöôøi ñöôïc coi laø oâng toå cuûa kinh teá hoïc, ngay trong cuoán “thaùnh kinh” cuûa kinh teá tö baûn, The Wealth of Nation (1776) oâng cuõng ñeà cao coâng baèng xaõ hoäi. OÂng muoán trong xaõ hoäi nhöõng ngöôøi ngheøo nhaát cuõng coù caùi aùo vaûi ñeå maëc, coù giaøy da ñeå ñi, nhöõng haøng hoùa maø oâng cho laø vaøo thôøi ñaïi oâng soáng ôû Anh quoác neáu khoâng coù thì “ngöôøi ta seõ xaáu hoå khi ra tröôùc coâng chuùng.” Quy taéc “khoâng ñeå ai phaûi hoå theïn” cuûa Smith ngaøy nay coù theå dieãn taû trong “quyeàn coù coâng vieäc laøm” xöùng ñaùng vôùi phaåm giaù con ngöôøi chaúng haïn. Amartya Sen dieãn taû quyeàn coù vieäc laøm gioáng nhö moät thöù quyeàn töï do maø neáu thieáu thì khoâng coù bình ñaúng trong xaõ hoäi. OÂng cho laø neáu xaõ hoäi cung caáp tieàn baûo hieåm thaát nghieäp thì cuõng chæ laøm cho ngöôøi maát vieäc giaûm bôùt ñöôïc moät phaàn tình traïng maát töï do treân, nhöng coøn nhöõng phaàn khaùc thì chöa giaûm ñöôïc (Phaùt trieån laø Töï do, 1999). Beân AÂu chaâu ngöôøi ta cuõng toân troïng nhöõng quy taéc coâng baèng xaõ hoäi nhöng aùp duïng theo nhöõng möùc ñoä khaùc vôùi Myõ. Söï khaùc bieät laø ôû möùc ñoä thoâi, nhöng cuõng ñuû thaáy laø khaùc nhau laém roài. Chuùng ta coù theå so saùnh ñeå neáu caàn thì bieát löïa choïn. ÔÛ ñaây chuùng ta khoâng theå vieát moät cuoán saùch so saùnh heä thoáng xaõ hoäi giöõa Myõ vaø AÂu chaâu. Chæ caàn neâu leân moät vaøi thí duï hieån nhieân deã thaáy nhaát, thí duï coâng baèng veà lôïi töùc vaø taøi saûn. Trong nhöõng quoác gia tieân tieán, Myõ noåi tieáng laø nöôùc coù möùc ñoä cheânh leäch giöõa ngöôøi giaøu vôùi ngöôøi ngheøo cao nhaát, khi so saùnh vôùi Nhaät Baûn vaø nhöõng nöôùc Taây AÂu. Ngöôøi ta ño möùc cheânh leäch ñoù baèng Chæ soá Gini, chæ soá naèm giöõa soá khoâng vaø 1, caøng lôùn thì caøng baát coâng. Neáu trong moät nöôùc taát caû moïi ngöôøi coù lôïi töùc baèng nhau thì chæ soá Gini laø 0, zero; neáu taát caû GDP thuoäc veà moät ngöôøi thì chæ soá laø moät. Chæ soá Gini cuûa Nhaät Baûn laø 0.249; Ñöùc 0.283; Phaùp, 0.327; ôû Myõ chæ soá Gini laø 0.433 thôøi oâng Reagan laøm toång thoáng, leân 0.462 thôøi oâng Clinton, hieän nay laø 0.466. Taây AÂu ñaõ thaønh coâng trong vieäc baûo veä bình ñaúng, coâng baèng treân maët lôïi töùc, löông boång. Nhöng treân maët baûo veä quyeàn laøm vieäc, Taây AÂu thua Myõ. Tyû leä thaát nghieäp ñaõ taêng leân raát cao ôû AÂu chaâu trong khi ôû Myõ thì khoâng. Trong nhöõng naêm 1965-1973 ôû Myõ thaát nghieäp 4.5 phaàn traêm; ôû YÙ cao hôn chuùt ñænh, 5.8%, Phaùp chæ coù 2.3%, vaø taïi Ñöùc ít hôn 1 phaàn traêm. Nhöng trong
möôi naêm gaàn ñaây, tyû leä thaát nghieäp ôû nhöõng nöôùc Phaùp, YÙ vaø caû Ñöùc ñeàu gia taêng leân xaáp xæ 10%, thöôøng cao hôn 10%, trong khi ôû Myõ tyû leä ñoù treân döôùi 6%. Caùch toå chöùc heä thoáng kinh teá, xaõ hoäi ôû Myõ chaáp nhaän tình traïng baát bình ñaúng veà lôïi töùc, taøi saûn. Phaàn lôùn hoï khoâng caûm thaáy ganh tò vôùi ngöôøi giaøu, vì quyeàn töï do laøm giaøu ai cuõng coù nhö nhau. Naêm nay oâng Bill Gates vaãn giaøu nhaát theá giôùi (125 tyû Myõ kim), oâng Warren Buffett vaãn ñöùng haïng nhì (40 tyû) nhöng nhieàu tôø baùo khoâng loan tin naøy. Caû hai ñeàu ñöôïc coi laø nhöõng ngöôøi thaân laäp thaân caû. Naêm ngöôøi giaøu ñöùng haïng töø 6 ñeán 10 ñeàu thuoäc moät gia ñình Walton; nhöng oâng boá hoï laø Sam Walton, ngöôøi saùng laäp coâng ty Wal Mart cuõng xuaát thaân laø moät anh baùn haøng cho moät cöûa tieäm J.C. Penny. Nhöng khi chuùng ta thaáy ôû nöôùc Myõ coøn haøng chuïc trieäu ngöôøi khoâng coù baûo hieåm y teá, ñaëc bieät laø nhöõng ngöôøi goác Phi chaâu, thì ñieàu ñoù laøm cho chuùng ta baát bình. Khoâng theå hieåu ñöôïc taïi sao ngöôøi Myõ chaáp nhaän ñöôïc veà maët y teá nhöõng coâng daân da ñen cuûa hoï phaûi soáng möùc thaáp hôn daân nhöõng nöôùc keùm môû mang? Trong khi ñoù, ngöôøi Myõ laáy laøm aùi ngaïi cho daân chuùng nhöõng nöôùc AÂu chaâu soáng trong caûnh thaát nghieäp, maø hoï cho laø laøm maát phaåm giaù con ngöôøi. Thí duï khaùc, veà thueá khoùa. Taïi sao baét ngöôøi ta ñoùng thueá? Ñoù laø phaàn ñoùng goùp cuûa moãi caù nhaân vaøo ngaân quyõ chung cuûa xaõ hoäi ñeå chi tieâu cho nhöõng vieäc chung. Ngöôøi giaøu thöôøng phaûi ñoùng nhieàu hôn nhöng vaãn khoâng maát luaät coâng baèng, vì hoï ñöôïc höôûng lôïi nhieàu hôn khi söû duïng nhöõng ñònh cheá quoác gia (Thí duï: Caûnh saùt baûo veä traät töï treân xa loä thì nhöõng ngöôøi coù xe ñöôïc lôïi nhieàu hôn ngöôøi khoâng coù xe; ngöôøi giaøu söû duïng nhöõng phi tröôøng nhieàu hôn haún nhöõng ngöôøi ngheøo). Thueá cuõng laø moät caùch taùi phaân phoái lôïi töùc töø ngöôøi giaøu sang ngöôøi ngheøo vaø nhöõng ngöôøi khoâng may laâm vaøo caûnh thieáu thoán. OÂng Nguyeãn Quang A keå chuyeän trong moät cuoäc hoäi thaûo ôû Haø Noäi vaøo giöõa thaäp nieân 1990 oâng than phieàn veà naïn caùn boä haïch saùch nhöõng nhaø tö doanh nhö oâng, maø luùc ñoù oâng cuõng laø ñaûng vieân ñaûng Coäng Saûn. Moät vò laõnh ñaïo, oâng A cho bieát thuoäc taàng lôùp cao nhaát, toû ra thoâng caûm vôùi oâng veà teä naïn tham nhuõng. Nhöng trong giôø giaûi lao, oâng laõnh ñaïo naøy vöøa xoa buïng vöøa noùi (ñuøa) vôùi Nguyeãn Quang A: Thì nhöõng caäu laøm ra tieàn, anh em hoï khoù khaên, taùi phaân phoái moät chuùt coù sao? Tham nhuõng cuõng laø moät thöù thueá, voâ danh vaø voâ hình. Quan nieäm tham nhuõng laø moät phöông phaùp taùi phaân phoái lôïi töùc cuõng gioáng quan nieäm duøng thueá ñeå taùi phaân phoái. Ñieàu khaùc bieät laø ôû nhöõng nöôùc daân chuû, töï do, nhöõng saéc thueá ñöôïc trình baøy coâng khai, ai cuõng chaáp nhaän laøm vieäc laø phaûi ñoùng thueá, ai cuõng bieát thueá duøng ñeå laøm gì; chaúng haïn ñeå thieát laäp quyõ y teá coâng coäng mieãn phí, hoaëc cöùu trôï nhöõng ngöôøi bò naïn baõo luït. Coøn ôû nhöõng nöôùc chaäm tieán thì “thueá haïch saùch” khoâng coù vaên baûn, suaát thueá cao hay thaáp ngöôøi thoï thueá khoâng bieát tröôùc, noù tuøy theo “caûm höùng” cuûa ngöôøi thu thueá. Cuõng khoâng coù soå saùch giaáy tôø, chæ nhöõng ngöôøi thu thueá bieát vôùi nhau, vaø chi tieâu cho rieâng hoï! Daân chuùng khoâng ñöôïc bieát, khoâng ñöôïc baøn, khoâng ñöôïc höôûng gì caû. Khi moät vò laõnh ñaïo nghó tham nhuõng cuõng laø moät caùch taùi phaân lôïi töùc, ñoù laø moät caên beänh taâm lyù caàn trò lieäu gaáp. Thueá laøm giaûm töï do, ôû nöôùc naøo cuõng vaäy; taùi phaân lôïi töùc laø giuùp coâng baèng xaõ hoäi taêng leân. Nhöng phaûi coâng khai, minh baïch. Treân maët thueá khoùa thì phaàn lôùn nhöõng nöôùc Taây AÂu treân luïc ñòa ñeàu ñaùnh thueá raát cao. Thuïy Ñieån chaúng haïn, thueá cao baäc nhaát theá giôùi. Nöôùc Myõ ñaùnh thueá thaáp hôn, gaàn ñaây Tieáp trang A6
BAÛ O LAÕ N H ÑEÅ CAÛ I TIEÁ N THEÁ HEÄ TÖÔNG LAI
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL SAN JOSE - (408) 294-3888 OAKLAND - (510) 533-8228 SACRAMENTO - (916) 257-6550
14550 Magnolia St. # 104 Westminster, CA 92683
714-890-9933
Web Site: http://www.rmiodp.com * E-mail: info@ rmiodp.com
1-800-411-0945 Thöù Hai ñeán Thöù Saùu: 9:00 AM - 6:00 PM Thöù Baûy: 9:00 AM - 4:00 PM
CHUYEÂN TRAÙCH DÒCH VUÏ BAÛO LAÕNH TRONG MOÏI TRÖÔØNG HÔÏP KÍNH MÔØI QUYÙ VÒ ÑOÙN NGHE CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH HOÄI THOAÏI CUÛA VAÊN PHOØNG ROBERT MULLINS INTERNATIONAL VAØO MOÃI THÖÙ TÖ TÖØ 7:00 PM, CHUÛ NHAÄT TÖØ 11:30 AM TREÂN CAÙC LAØN SOÙNG 1110AM, 1430AM, 1500AM, VAØ 106.3FM TAÏI NAM CALI.
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL - HAÕY UÛY THAÙC CHO CHUÙNG TOÂI
DAT
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A5
.3”
DAT
A6 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
Toång thoáng Indonesia:
Theá giôùi caàn hôïp taùc ñeå dieät tröø beänh cuùm gaø JAKARTA, Indonesia (Reuters) - Toång thoáng Indonesia hoâm Thöù Saùu 23 thaùng 9 noùi raèng söï trôï giuùp cuûa coäng ñoàng quoác teá laø ñieàu thieát yeáu ñeå cuøng nhau dieät tröø beänh cuùm gaø, vaø theâm raèng chính phuû cuûa oâng ñang coá gaéng heát söùc ñeå ngaên chaën söï lan traøn cuûa loaïi vi-ruùt ñaõ gieát boán ngöôøi trong nöôùc AÙ Chaâu roäng lôùn naøy. Toång Thoáng Susilo Bambang Yudhoyono noùi raèng chính quyeàn khaép Indonesia, quoác gia coù daân soá ñoâng haïng tö theá giôùi, ñang kieåm tra taát caû nhöõng nôi khaû nghi, nhö caùc sôû thuù vaø nhöõng chôï baùn gia caàm. Soá beänh nhaân Indonesia ñang ñöôïc theo doõi veà nhöõng trieäu chöùng cuûa loaïi vi-ruùt cuùm gaø H5N1 ñaõ taêng leân 17 ngöôøi, taát caû ñeàu ñöôïc ñieàu trò trong moät beänh vieän ôû
Jakarta, theo lôøi caùc giôùi chöùc y teá hoâm Thöù Saùu. Tuy nhieân, caùc chuyeân gia y teá thuoäc Lieân Hieäp Quoác noùi raèng söï gia taêng soá tröôøng hôïp bò nghi nhieãm viruùt naøy ôû Indonesia - laø nöôùc saûn xuaát vaø tieâu thuï raát nhieàu gaø - khoâng coù nghóa raèng söï boäc phaùt cuûa beänh naøy ngaøy caøng traàm troïng hôn, vaø raèng cho tôùi nay chöa coù daáu hieäu cho thaáy viruùt H5N1 coù theå deã daøng truyeàn nhieãm giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi. “Nhö quaù khöù ñaõ cho thaáy, neáu khoâng coù söï hôïp taùc toaøn caàu thì beänh dòch coù theå lan traøn giöõa caùc nöôùc vaø con soá naïn nhaân coù theå taêng cao hôn,” oâng Yudhoyono noùi trong moät cuoäc hoïp baùo, sau khi gaëp caùc tænh tröôûng cuûa taát caû 33 tænh cuûa Indonesia. OÂng noùi theâm: “Chuùng toâi
Luït, 35 ngöôøi cheát
raèng möïc nöôùc naøy “coøn tieáp tuïc daâng leân theâm trong caùc ngaøy tôùi ñaây.” Hoài ñaàu tuaàn naøy, Nhim Vanda, Chuû tòch ñieàu haønh khaån caáp quoác gia cuûa Cambodia, cho bieát coù 16 ngöôøi cheát, trong ñoù coù 7 treû em, trong côn luõ luït doïc theo soâng Cöûu Long, keå töø hoài cuoái thaùng Baûy ñeán nay. Haøng chuïc ngaøn daân trong vuøng Ñoàng Baèng Cöûu Long ñaõ phaûi chaïy luït, vaãn thöôøng xaûy ra ôû vuøng naøy moãi naêm, vôùi daân soá chung leân ñeán khoaûng chuïc trieäu ngöôøi. (L.T.)
Tieáp trang A1
Cambodia, ñaõ chòu thieät haïi naëng neà vì luõ luït, ñöôïc coi laø söï kieän xaûy ra haøng naêm maø nhaø caàm quyeàn Vieät Nam ñaõ phaûi ñoái phoù moät caùch vaát vaû. Moät vieân chöùc choáng baõo cuûa tænh An Giang noùi vôùi haõng AFP hoâm 23-9, laø rieâng tænh cuûa oâng ñaõ coù ñeán 19 ngöôøi cheát, trong ñoù coù 18 laø treû em, sau khi nöôùc doøng soâng Cöûu Long ñaõ leân ñeán treân möùc nguy hieåm, vaø tieáp theâm ngay
ñaõ thi haønh nhöõng bieän phaùp höõu hieäu, caû ôû taàm möùc quoác gia laãn quoác teá, ñeå beänh dòch naøy seõ khoâng traàm troïng hôn hoaëc baønh tröôùng thaønh moät moái ñe doïa nghieâm troïng ñoái vôùi coäng ñoàng toaøn caàu.” Nhaø laõnh ñaïo Indonesia khoâng noùi roõ chi tieát veà söï hôïp taùc quoác teá, nhöng nhieàu chuyeân gia y teá ngoaïi quoác ñaõ ñeán nöôùc naøy ñeå coá vaán. Toå Chöùc Y Teá Theá Giôùi cuõng ñang hôïp taùc vôùi chính phuû Indonesia ñeå giuùp tìm mua theâm thuoác chuûng ngöøa Tamiflu choáng vi-ruùt H5N1. Vi-ruùt cuùm gaø ñaõ lan traøn tôùi 22 tænh khaép quaàn ñaûo roäng lôùn naøy, gieát hôn 9.5 trieäu gia caàm keå töø cuoái naêm 2003. Boán ngöôøi Indonesia ñöôïc xaùc nhaän laø ñaõ cheát vì beänh cuùm gaø keå töø thaùng 7 vöøa qua. (nm)
Tieáp trang A1
vaøo WTO qua cuoäc thöông thaûo song phöông. Trong ñoù, Vieät Nam chaáp nhaän cho UÙc xuaát caûng vaên hoùa phaåm ñeán Vieät Nam. Hieän nay, heä thoáng truyeàn thoâng, heä thoáng phaân phoái phaùt haønh saùch baùo, caùc nhaø xuaát baûn taïi Vieät Nam ñeàu naèm trong söï kieåm soaùt chaët cheõ cuûa nhaø caàm quyeàn Haø Noäi. Luaät baùo chí, xuaát baûn cuõng khoâng cho pheùp tö nhaân quyeàn ra baùo, xuaát baûn ñoäc laäp maø phaûi do “cô quan chuû quaûn” töùc cô quan coâng quyeàn hoaëc ñaûng ñoaøn thöïc hieän ñeå phuïc vuï nhu caàu thoâng tin, tuyeân truyeàn moät chieàu cuûa cheá ñoä.
TT Bush cam keát hoã trôï ñòa phöông noã löïc cöùu trôï naïn Texas: Chaùy xe buyùt nhaân baõo Rita Tieáp trang A1
noå. Ngöôøi taøi xeá xe buyùt ñaõ soáng soùt. Xa loä lieân bang 45 keùo daøi hôn 250 daëm töø Galveston ñeán Dallas, ngang qua Houston. Nôi xaûy ra tai naïn ôû caùch khu downtown cuûa Dallas khoaûng 17 daëm veà phía Ñoâng Nam. Nhaø chöùc traùch ñaõ di chuyeån nhöõng maûnh vuïn ñeán moät ñòa ñieåm caùch bieät ñeå tieáp tuïc cuoäc ñieàu tra, vì vaäy coù theå môû laïi xa loä treân cho ngöôøi di taûn. (NY)
FOREMOST TOUR TRAVEL SERVICE Inc. 1. Las Vegas Tour Thöù 3, 5, 7 Bao khaùch saïn 2 Ngaøy/Ñeâm: $88 Thöù 7 Gold Trike Saùng ñi Chieàu veà: $20 2. Mexico Tour $69 1 ngaøy / aên tröa a. 1 ngaøy / Lobster Lunch Rosarito Beach b. Puerto Nuevo
Myõ ñoøi Vieät Nam cho nhaäp vaên hoùa phaåm
ORANGE & IRVINE * Moãi tuaàn ngaøy thöù Tö luùc 9:30 * Chuû Nhaät luùc 8:30 taïi Chôï Beán Thaønh. * IRVINE "Wed and Sunday" - Wed.: "Jeffery - Walnut" Lieân laïc VIEÄT DZUÕNG - PETER Office (714) 493-1239 at 10:30 AM Tel: (714) 267-1996 - Sunday "Jeffery - Walnut" at 9:30 AM Fax: (714) 778-2628
Tieáp trang A1
maø baõo Rita saép ñoå boä leân. Tröôùc khi rôøi Washington, ñeå ñi thaêm vuøng baõo, Toång Thoáng Bush ñaõ ñeán thaêm Cô Quan Ñieàu Haønh Khaån Caáp Lieân Bang (FEMA) naøy ôû ngay thuû ñoâ, vaø cam keát seõ hoã trôï tieåu bang, ñòa phöông trong nhöõng noã löïc cöùu trôï naïn nhaân baõo Rita. Vôùi Boä Tröôûng Noäi An Michael Chertoff ñöùng ngay keá beân, Toång Thoáng Bush nhaán maïnh: “Nhieäm vuï cuûa chuùng ta laø hoã trôï nhöõng chính phuû tieåu bang vaø ñòa phöông trong nhöõng noã löïc cöùu trôï, vaø giôø ñaây chuùng ta laïi ñang phaûi ñöông ñaàu vôùi moät côn baõo quan troïng môùi.” Thay vì ñi ñeán San Antonio, Texas, nhö ñaõ döï ñònh, Toång Thoáng Bush ñaõ ñi thaúng ñeán Colorado Springs, Colorado, nôi oâng ñeán thaêm Boä Tö Leänh Baéc Phöông (Northern Command) cuûa quaân ñoäi Hoa Kyø, cuõng nhö seõ löu qua ñeâm Thöù Saùu 23
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
Löïa choïn giöõa nhöõng giaù trò ñoái nghòch Tieáp trang A4
laïi giaûm thueá, maø trong vieäc caét giaûm naøy nhöõng ngöôøi giaøu nhaát (ñoùng thueá cuõng nhieàu) laïi ñöôïc giaûm hôn nhöõng ngöôøi ngheøo nhaát. Nhöng vieäc ñaùnh thueá nhieàu hay ít laø do nhöõng chính phuû daân cöû quyeát ñònh; maø daân chuùng nhöõng nöôùc AÂu chaâu hay Myõ ñeàu coù khaû naêng thay ñoåi chính phuû, nghóa laø thay ñoåi chính saùch thueá khoùa cuûa quoác gia. Ñaùnh thueá laø xaâm phaïm quyeàn töï do sinh soáng, quyeàn kieám tieàn cuûa ngöôøi daân. Ñaùnh thueá caøng cao töùc laø caøng laøm maát töï do. Ñoåi laïi, coù nhieàu tieàn thueá thì nhaø nöôùc môùi coù khaû naêng taùi phaân phoái lôïi töùc, chia seû bôùt töø ngöôøi giaàu sang ngöôøi ngheøo ñeå xaõ hoäi coâng baèng hôn. Ngöôøi Myõ coi töï do quan troïng hôn bình ñaúng treân maët lôïi töùc, coøn daân chuùng nhieàu nöôùc AÂu chaâu nghó ngöôïc laïi. Söï löïa choïn laø do daân chuùng, hoï quyeát ñònh theo nhöõng thuû tuïc daân chuû, thí duï trong vieäc boû phieáu. Moãi nöôùc löïa choïn theo baûng giaù trò naèm trong truyeàn thoáng vaên hoùa cuûa hoï, nhöng khi ñaõ löïa choïn roài thì sau moät vaøi theá heä seõ khoù thay ñoåi. Hieän nay ôû Ñöùc ñaûng SPD coù khuynh höôùng xaõ hoäi cuõng ñoàng yù neân giaûm bôùt thueá, duø söï coâng baèng cuõng giaûm theo. Nhöng nhöõng cöû tri trung thaønh cuûa hoï cuõng phaûn ñoái, ñaûng bò maát ña soá trong quoác hoäi. Ñaûng CDU muoán thay ñoåi nhanh hôn, nhöng cuõng khoâng ñuû phieáu ñeå töï hoï quyeát ñònh. Cuoäc caûi toå thueá khoùa ôû Ñöùc seõ bò chaäm laïi maát nhieàu naêm. Cho neân chuùng ta caàn baøn kyõ vôùi nhau tröôùc khi quyeát ñònh. Toaøn daân phaûi tham gia cuoäc thaûo luaän naøy, chöù khoâng neân ñoùng kín cöûa cho moät nhoùm naøo ñoù baøn rieâng vôùi nhau. Chuùng toâi ñaõ neâu vaøi thí duï ñeå so saùnh nhöõng löïa choïn giöõa töï do vaø coâng baèng xaõ hoäi, cho thaáy löïa choïn cuûa ngöôøi Myõ vaø AÂu chaâu khaùc nhau nhieàu laém. Ngöôøi Vieät Nam seõ choïn moâ thöùc naøo cho thích hôïp vôùi caên cô cuûa mình? Nhöng ngay giöõa nhöõng nöôùc Taây AÂu hoï cuõng khaùc nhau. Hieän nay AÂu chaâu ñang tieán ñeán thoáng nhaát vaø tìm caùch ñuoåi kòp Myõ veà maët phaùt trieån kinh teá. Moät trong nhöõng trôû ngaïi cho vieäc kích thích kinh teá vaø cho vieäc thoáng nhaát laø ngay giöõa nhöõng nöôùc trong luïc ñòa cuõng coù nhöõng chính saùch khaùc nhau khi muoán thöïc hieän coâng baèng xaõ hoäi. Trong moät baøi saép tôùi toâi seõ xin trình baøy tieáp. Ñeå thaáy vieäc xaây döïng moät cheá ñoä daân chuû töï do cho nöôùc ta coù theå duøng kinh nghieäm döïng nöôùc töø raát nhieàu nguoàn goác, chöù khoâng phaûi cöù ñoøi töï do laø baét chöôùc Myõ. NGOÂ NHAÂN DUÏNG Thaùng Chín taïi ñaây, töùc caên cöù Khoâng Quaân Peterson. Phaùt ngoân vieân Toøa Baïch OÁc Scott McClellan cho bieát FEMA ñaõ quyeát ñònh di chuyeån nhöõng toaùn tìm kieám vaø caáp cöùu ñeán San Antonio, töùc gaàn nôi baõo Rita aäp ñeán, “Vì vaäy chuùng toâi khoâng muoán laøm caûn trôû cho nhöõng coâng taùc ñoù, töø ñoù Toång Thoáng Bush ñaõ thay ñoåi quyeát ñònh ñi thaúng sang Colorado.” Toång Thoáng Bush vaãn coù theå theo doõi ñöôïc baõo Rita töø Boä Tö Leänh Baéc Phöông ôû Colorado, maø Toøa Baïch OÁc cho raèng töø ñaây Toång Thoáng Bush vaãn coù theå chæ huy ñöôïc
nhöõng phaûn öùng cuûa lieân bang ñoái vôùi baõo Rita. Maëc duø Toång Thoáng Bush ñaõ ñeán Colorado, tuy nhieân Toøa Baïch OÁc khoâng baùc boû trieån voïng Toång Thoáng Bush seõ vaãn ñeán Texas vaøo cuoái tuaàn naøy, sau khi baõo ñaõ thoåi vaøo nôi ñaây. Cal Jillson, nhaø phaân tích chính trò, thuoäc Vieän Ñaïi Hoïc Southern Methodist ôû Dallas, Texas, nhaän xeùt: “Toång thoáng ñaõ laøm ñieàu phaûi, ñeå traán an daân chuùng laø chính phuû lieân bang hieän nay ñaõ saün saøng ñeå ñoái phoù vôùi baõo Rita hôn laø vôùi baõo Katrina.” (L.T.)
Baùc Só
TAÊNG NHIEÁP CHUYEÂN TRÒ VAØ GIAÛI PHAÃU
* Caùc beänh Ñau löng vì yeáu thaän, Lao Thaän, Saïn Thaän. * Caùc beänh Tieåu Ra Maùu vì ung thö, lao thaän, saïn thaän, nhieãm ñoäc. * Beänh Hoa Lieãu, beänh Phuï Nöõ Tieåu Vaët vaø Soùn. * Beänh Nhieáp Hoä Tuyeán cuûa nam giôùi, laøm buoát raùt, khoù tieåu & tieåu vaët. * Trò taän goác caùc beänh nhieãm ñoäc ñöôøng tieåu. * Beänh treû em ñaùi daàm, coù taät baåm sinh veà boä phaän sinh duïc & thaän. * Böôùu Ung Thö Dòch Hoaøn. * Beänh Hieám Muoän, Giaûi Phaãu Da Qui Ñaàu & Sinh Duïc.
CHUYEÂN MOÂN CAÉT OÁNG DAÃN TINH VAØ TRÒ BEÄNH BAÁT LÖÏC BAÈNG NOÄI KHOA, DUØNG MUSE, VIAGRA CHÍCH CAVERJECT VAØ GIAÛI PHAÃU AÙP DUÏNG CHAÁN ÑOÄNG SOÙNG (SHOCK WAVE) CHÖÕA SAÏN THAÄN KHOÂNG CAÀN GIAÛI PHAÃU DIPLOMATE AMERICAN BOARD OF UROLOGY TOÁT NGHIEÄP CHUYEÂN KHOA NIEÄU KHOA TAÏI HOA KYØ HOÄI VIEÂN HOÄI NIEÄU KHOA HOA KYØ
BRISTOL CENTRAL MEDICAL BUILDING 1155 W. Central, Suite #108, Santa Ana, CA 92707
* Nguyeân Baùc Só ñieàu trò vaø giaûi phaãu khu thaän nhaân taïo vaø nieäu khoa beänh vieän Bình Daân * Tu nghieäp chuyeân khoa thaän vaø nieäu khoa taïi UCLA vaø Duke University * Nguyeân Giaùo Sö Ñaïi Hoïc Y Khoa Saigon * Toát nghieäp chuyeân khoa Nieäu Khoa Hoa Kyø taïi Savannah Memorial Center. * Nguyeân Baùc só chuyeân khoa Nieäu Khoa cuûa Cigna-Health Plan taïi Phoenix, Arizona
Tröôøng hôïp khaån caáp veà Nieäu Khoa xin goïi 24/24
(714) 241-8162 NHAÄN MEDICAL & BAÛO HIEÅM
Xin heïn tröôùc:
ÑT: (714) 241-8162 GIÔØ LAØM VIEÄC: Thöù Hai - Ba - Naêm - Saùu: 9AM - 6PM * Thöù Tö - Thöù Baûy: 9AM - 1PM
DAT
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A7
.3”
DAT
TOÅ HÔÏP LUAÄT SÖ VIEÄT MYÕ PACIFIC LAW CENTER
CHUYEÂN LO BOÀI THÖÔØNG TAI NAÏN ÑOÃ XUAÂN HIEÄP, LLB, JD Giaùm Ñoác Ñieàu Haønh THAM KHAÛO MIEÃN PHÍ 24/24 (714) 775-2434 / 775-3349 Vôùi söï hôïp taùc cuûa caùc Luaät Sö Vieät-Myõ COÁ VAÁN VEÀ
KHAI KHAÙNH TAÄN
BOÀI THÖÔØNG TAI NAÏN l
Ñaàu tö - Xuaát Nhaäp Caûng Du hoïc, du lòch, Business tour Ñoøi laïi nhaø ñaát, baát ñoäng saûn Hoài höông, töø boû Vieät tòch Xin con nuoâi.
Xe coä l Ngheà nghieäp l Y teá l Tröôït teù
THÖÔNG MAÏI
Phaù saûn - Khaùnh Taän (Caù nhaân hoaëc Thöông maïi) l
ÑOÃ XUAÂN HIEÄP Nguyeân Luaät Sö l Ly dò - Ly thaân - Huûy boû hoân nhaân Toøa Thöôïng Thaåm Saigon HÌNH SÖÏ l Caáp döôõng - Phaân chia taøi saûn. Tieán Só Luaät Khoa Hoa Kyø l Troäm caép - Laùi xe khi say röôïu
l
l Thaønh laäp coâng ty Thaûo giao keøo, kheá öôùc, di chuùc
LUAÄT GIA ÑÌNH
CÖÔÙI VÔÏ TAÏI VIEÄT NAM 9603 Bolsa Ave., Westminster, CA 92683
Tel: (714) 775-2434 * (714) 775-3349 Xin lieân laïc vôùi chuùng toâi, Vaên phoøng chuyeân moân veà:
Mrs. KIEÀU NGA Phuï taù Phaùp lyù
* Chöùng nhaän ñoäc thaân, Coâng haøm Ngoaïi giao * Ñem ngöôøi yeâu töø Vieät Nam sang Myõ, veà VN cöôùi vôï, laáy choàng, du lòch, du hoïc. * Baûo laõnh cho vôï, choàng khoâng hoân thuù baèng Fiance Visa * Xin trích luïc Khai sanh, Hoân thuù taïi Vieät Nam. * Baûo laõnh theo dieän tò naïn (Visa 93) * Quyù vò treân 55 tuoåi, ôû Myõ treân 15 naêm thi nhaäp tòch baèng tieáng Vieät.
* Theû xanh, maát theû xanh * Nhaäp tòch. Thi baèng vieát * Hoân thuù nhanh choùng. * Ly dò caáp toác * Thò thöïc chöõ kyù * Chuïp hình Passport * Ñieàu chænh Theû Xanh cho dieän PIP bò Sôû Di Truù töø choái.
Vaên Phoøng Ñaïi Dieän taïi Vieät Nam: 110A Nguyeãn Hueä, Quaän 1, Saøi Goøn, Ñ.T.: 848 822 5111
A8 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
GALVESTON: Moät thaønh phoá hoaøn toaøn boû ngoû Tieáp trang A1
trang bò antena ñóa, vaøi xe SUV ñi keøm, vaø haøng chuïc chuyeân vieân laêng xaêng lít xít beân caïnh caùc bieân taäp vieân ñang daãn giaûi thao thao baát tuyeät, beân caïnh nhöõng daøn trang bò taát nhieân laø hieän ñaïi, vôùi nhöõng daøn ñeøn pha cöïc maïnh chieáu ra ngoaøi khôi, soi saùng caû moät vuøng bieån, nôi maø nhöõng ngoïn soùng traéng xoùa ñang tuaàn töï tieán vaøo bôø. Döông Phuïc yeâu caàu Traàn Tuù chaïy doïc theo bôø bieån chính. Nhöõng khu chung cö toái om, thænh thoaûng coù moät vaøi ngoâi nhaø laàu lôùn nhö nhöõng toøa laâu ñaøi saùt ngay bôø bieån ñeå ñeøn saùng tröng. Töø luùc loït vaøo ñòa phaän cuûa Galveston, ngoaøi caùc ñoàng nghieäp Myõ, chuùng toâi khoâng heà baét gaëp baát cöù moät ngöôøi naøo khaùc, moät chieác xe naøo khaùc. Phaûi coâng nhaän caùc ñoàng nghieäp ngöôøi Myõ ngon hôn chuùng toâi, chuùng toâi buoäc loøng phaûi dôøi Galveston vaøo luùc 11 giôø ñeâm, trong khi caùc ñoàng nghieäp ngöôøi Myõ toû thaùi ñoä töû thuû. Hoï taét caùc ñeøn pha, chui vaøo trong xe, ngoài chôø baõo tôùi. Vaøo luùc chuùng toâi dôøi Galveston, möùc nöôùc bieån ñaõ daâng leân khaù cao, moãi moät côn soùng xoâ vaøo bôø boït nöôùc vaêng tung toùe leân maët ñöôøng. Tôùi luùc ñoù caùc ñoàng nghieäp ngöôøi Myõ cuûa chuùng toâi vaãn kieân nhaãn chôø trong caùc xe trang bò naëng cuûa ngaønh truyeàn thoâng. Toâi nhìn laïi oâng baïn Döông Phuïc voûn veïn moät caùi maùy recorder loït thoûm trong loøng baøn tay, vaø toâi thì coù moät caùi maùy aûnh digital beù baèng nöûa caùi recorder
cuûa Döông Phuïc. OÂng baïn toâi caûm caûnh naøy noùi: “Chuùng mình khoâng caàn vuõ khí naëng, mình ñaùnh baèng caùi ñaàu.” Thaät ñuùng laø Döông Phuïc cuûa phoùng vieân chieán tröôøng hôn ba chuïc naêm tröôùc. Töø Galveston trôû ra, chuùng toâi tröïc chæ xa loä 45 North, con ñöôøng hoaøn toaøn troáng traûi, khoâng nhö tröôùc ñoù 6 tieáng ñoàng hoà, ñoaïn ñöôøng naøy hoaøn toaøn bò keït cöùng. Coù nhöõng ngöôøi dôøi khoûi Galveston töø luùc 10 giôø saùng, maø maõi 6 giôø chieàu vaãn chæ thaáy mình ñi ñöôïc moät nöûa ñoaïn ñöôøng 60 daäm ñeå tôùi Houston. Baø thò tröôûng Galveston do aûnh höôûng cuûa moät traän baõo caùch ñaây hôn moät theá kyû, laøm cheát hôn taùm ngaøn ngöôøi taïi thaønh phoá naøy, neân ñaõ ban haønh leänh di taûn toaøn boä, khoâng moät ai ñöôïc pheùp ôû laïi Galveston, neáu caàn Caûnh Saùt coù theå duøng bieän phaùp maïnh. Nhöõng ngöôøi naøo ñaõ ñi thì ñaõ ñi heát, do ñoù khi con ñöôøng 45 ñöôïc giaûi toûa, chuùng toâi nhôûn nhô laùi veà Houston, khoâng heà gaëp baát cöù moät toaùn tuaàn tieãu naøo. Saùng hoâm nay (Thöù Saùu 23 thaùng Chín), sau khi laøm xong chöông trình vôùi ñaøi phaùt thanh VNCR ôû California, trong luùc Döông Phuïc vaø caùc baïn cuûa ñaøi Saigon Houston baän tuùi buïi, toâi vaø Nguyeãn Kyø Huøng moät ñoàng nghieäp töø Nam Cali, sang Houston coâng taùc cho ñaøi Little Saigon vaø moät hai tôø baùo anh coäng taùc ôû Nam California, laùi xe thaêm thuù moät voøng taïi khu thöông maïi cuûa ngöôøi Vieät Nam taïi Houston. Toâi ghi nhaän ñöôïc toaøn boä 100% caùc cô sôû thöông maïi Myõ ñoùng cöûa, veà phía Vieät Nam thì chæ coù... 99% ñoùng cöûa maø thoâi. Ít nhaát ngöôøi ta coøn coù theå mua
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
DAT
Bellaire, con ñöôøng voán dó taáp naäp ngöôøi Vieät taïi Houston, nay hoaøn toaøn vaéng boùng ngöôøi. Hình chuïp luùc 11 giôø saùng thöù Saùu, 23 thaùng Chín, 2005. (Hình: Hoaøng Khôûi Phong)
caùc nhu yeáu phaåm ôû ngoâi chôï Hoàng Koâng 4. Trong ngoâi chôï naøy, quaày baùnh bakery chæ coøn laø moät daãy tuû kính troáng trôn, khoâng coøn moät caùi baùnh mì. Caùc moùn haøng nhö mì toâ, mì goùi, gioø, chaû, tröùng gaø, tröùng vòt loän, caùc loaïi traùi caây phôi khoâ, caùc loaïi baùnh biscuit, baùnh trung thu... laø nhöõng moùn ñöôïc chieáu coá nhieàu nhaát, caùc quaày tính tieàn ñaëc ngheït ngöôøi xeáp haøng traû tieàn. Chôï Hoàng Koâng 4 môû cöûa tôùi 11 giôø 30 saùng thì chæ coøn môû cöûa cho ngöôøi ñaõ
mua xong traû tieàn ñi ra, chöù khoâng cho ngöôøi vaøo nöõa. Vaãn coøn moät hai tieäm aên Vieät môû cöûa trong khu thöông xaù Hoàng Koâng 4, vaø chuû nhaân cuûa tieäm mì naøy cho bieát oâng seõ ñoùng cöûa cuøng moät luùc vôùi chôï Hoàng Koâng. Treân ñöôøng veà ngang ngaõ tö Gesner vaø Bellaire, toâi thaáy moät phuï nöõ da traéng naëng côõ chöøng hôn 200 lbs ngoài beät treân moät thaûm coû giöõa ñöôøng, treân tay laø moät taám baûng carton ñeà chöõ “Need Help”. Ñoái dieän vôùi ngöôøi phuï nöõ naøy treân moät
thaûm coû khaùc laø moät ngöôøi ñaøn oâng da ñen cuõng to lôùn khoâng keùm, vôùi raâu toùc raát coå quaùi cuõng trang bò moät taám baûng töông töï. Luùc ñoù ñaõ gaàn 12 giôø tröa, chæ coøn vaøi ba tieáng ñoàng hoà nöõa thì côn baõo seõ aäp ñeán, vaø toâi khoâng hieåu hai ngöôøi naøy seõ xoay trôû nhö theá naøo. Chaéc haún laø hoï khoâng theå ngoài maõi ôû giöõa ñöôøng. Khi toâi vieát nhöõng doøng chöõ naøy thì baûn tin thôøi tieát cho bieát, baõo döôøng nhö ñaõ xuoáng caáp chæ coøn laø baõo caáp 3, chöù khoâng coøn laø baõo
caáp 5 nhö ngaøy hoâm qua. Tuy chæ laø baõo caáp 3 nhöng gioù thì vaãn coøn maïnh treân traêm daëm moät giôø, vaø vôùi söùc gioù ñoù thì ñieàu gì cuõng coù theå xaûy ra, ñoù laø chöa keå ñeán söï baát thöôøng cuûa thieân nhieân, cho duø baõo ñaõ dòu ñi, nhöng khoâng moät ai coù theå baûo ñaûm laø baõo seõ khoâng giôû chöùng baát thöôøng, ñeå nhaûy leân caáp 5 nhö moät hai ngaøy tröôùc. Veà nhöõng ñoaøn ngöôøi di taûn töø Houston chaïy ñi Dallas, San Antonio, Austin... Nhöõng ai ñaõ ra ñi sôùm töø ngaøy hoâm qua laø nhöõng ngöôøi bò keït laïi doïc ñöôøng, thaäm chí coù ngöôøi maát hai chuïc tieáng ñeå ñi moät ñoaïn ñöôøng bình thöôøng chæ coù 4, 5 tieáng. Nhieàu xe bò heát xaêng naèm laïi doïc ñöôøng, raát may chính quyeàn ñòa phöông ñaõ sôùm nhìn thaáy ñieàu naøy neân ñaõ toå chöùc nhöõng chieác xe caáp cöùu doïc ñöôøng, cung caáp mieãn phí cho moãi chieác xe cheát maùy 5 gallon saêng, roài chæ ñöôøng ñeán nhöõng caây xaêng gaàn nhaát coøn môû cöûa ôû quanh vuøng. Saùng nay ñaõ coù moät tai naïn lôùn treân ñöôøng di taûn, moät chieác xe chôû 45 oâng baø giaø bò tai naïn chaùy ruïi, baûn tin sau cuøng cho bieát coù tôùi 24 ngöôøi thieät maïng trong tai naïn naøy. Coâ Hoa moät thaân höõu cuûa ñaøi Little Saigon ñaõ cuøng gia ñình khôûi haønh töø Houston vaøo hoài 12 giôø khuya cuûa ngaøy Thöù Tö, ñeå roài 8 giôø toái ngaøy Thöù Naêm phaûi tìm exit ñeå quay veà. Tröôùc sau gia ñình coâ Hoa ñaõ traûi 23 giôø ñoàng hoà treân xa loä, ñeå roài hoâm nay (Thöù Saùu) tôùi traùnh baõo taïi ñaøi phaùt thanh Little Saøi Goøn. Vôùi söï hoaït ñoäng toái ña cuûa caùc cô quan coâng löïc, moïi con ñöôøng ñaõ ñöôïc khai thoâng vaøo saùng sôùm nay, giôø naøy moïi xa loä ñaõ hoaøn toaøn khoâng coøn naïn keït xe, löu thoâng treân moïi ngaû ñöôøng ñaõ trôû laïi tình traïng bình thöôøng, vôùi toác ñoä saùu, baûy chuïc daëm moät giôø, nhöng xe ra khoûi Houston thì deã daøng, caùc xe quay trôû laïi Houston thì gaëp phaûi nhieàu nuùt chaën cuûa Caûnh Saùt. Toâi ghi nhaän moät ñieåm son khaùc cuûa vieäc ñoái phoù vôùi baõo Rita, laø caùc toå chöùc xaõ hoäi, caùc cô quan coâng quyeàn ñaõ hoaït ñoäng ñaéc löïc, nhôø vaäy tình traïng hoaûng loaïn taäp theå chöa xaûy ra ôû Houston. Moät maët khaùc aûnh höôûng cuûa baõo Katrina coøn quaù môùi meû, söï höõu hieäu quaù möùc cuûa cô quan truyeàn thoâng cuõng goùp phaàn khoâng nhoû khieán cho taâm lyù ngöôøi daân bò “over react”, ñoàng moät luùc haøng trieäu ngöôøi laùi maáy traêm ngaøn chieác xe leân caùc xa loä, ñaõ taïo thaønh nhöõng ñoaøn xe chæ coù theå di chuyeån vôùi toác ñoä 5, 6 daëm moät giôø. Nhieàu gia ñình nhö gia ñình coâ Hoa, treû em ñaõ phaûi baøi tieát ngay treân xe, trong luùc di chuyeån. Töø baøn vieát ôû Houston, nhìn ra ngoaøi xa loä 59, baây giôø laø 3 giôø röôõi ôû Houston, ngoaøi trôøi gioù ñaõ baét ñaàu lôùn hôn saùng nay nhöng vaãn chöa coù daáu hieäu laø baõo saép tôùi. Toâi mong raèng baõo khoâng tôùi, ñeå ai naáy sôùm veà nhaø.
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A9
.3”
DAT
Vieät Nam
.3”
TÖØ THAØNH
A10 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
VIEÄT NAM 24 GIÔØ QUA
Boï coù caùnh hoaønh haønh ôû Haø Noäi HAØ NOÄI 23-09 - Khoaûng moät tuaàn nay, Haø Noäi xuaát hieän raát nhieàu loaïi coân truøng coù caùnh daïng boï thieâu thaân. Chuùng bu ñen nhöõng nôi coù aùnh saùng vaø bay vuø vuø vaøo maët ngöôøi ñi ñöôøng, gaây caûm giaùc ngöùa ngaùy. Ngöôøi daân baét ñaàu lo laéng khaû naêng gaây dòch beänh cuûa loaïi boï naøy. Tieáp trang A11
Sinh vieân ôû Vieät Nam thích xaøi theû ATM
Tieáp trang A14
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
Saøi Goøn: Nhieàu coâ gaùi treû phaù thai baát caàn thaân theå SAØI GOØN 23-09 - Thöïc traïng phaù thai cuûa caùc coâ gaùi treû ôû thaønh phoá Saøi Goøn ñang ngaøy moät gia taêng nhanh choùng. Theo moät baûn phuùc trình cuûa Trung taâm baûo veä söùc khoûe baø meï vaø treû em thaønh phoá Saøi Goøn, neáu chæ tính rieâng caùc beänh vieän thuoäc quaûn lyù cuûa nhaø nöôùc (khoâng keå beänh vieäc tö) vaøo naêm 2004 thaønh phoá naøy ñaõ coù 106,193 ca naïo phaù thai. Saùu thaùng ñaàu naêm 2005, con soá naøy ñaõ laø 50,652 ca, trong soá ñoù, caùc coâ gaùi döôùi 18 tuoåi laø 380 ca. Trong moät baøi phoùng söï cuûa tôø Tuoåi Treû, moät baùc só khoa saûn thuoäc Trung taâm Y teá quaän 1, keå: “Noãi ray röùt nhaát cuûa ngöôøi baùc só laø phaûi phaù thai cho moät coâ gaùi quaù nhieàu laàn. Tröôùc khi laøm thuû thuaät, chuùng toâi tö vaán, khuyeân nhuû, thaäm chí haêm doïa neáu laàn sau coøn ñeå mang thai vaø ñeán phaù nöõa seõ khoâng giaûi quyeát nhöng cöù 23 thaùng laïi thaáy coâ aáy xin naïo phaù thai moät laàn”. Coù tröôøng hôïp moät coâ gaùi môùi
Nhieàu coâ gaùi treû baät khoùc khi ñeán nhôø baùc só phaù thai.
ngoaøi 20 tuoåi nhöng ñaõ coù “kinh nghieäm” boû thai hôn 10 laàn. Nhöõng laàn ñeán phaù thai coâ taâm söï coâng vieäc laøm
HAØ NOÄI 23-09 - Duø xuaát hieän chöa laâu taïi VN, nhöng caùc maùy ruùt tieàn töï ñoäng ATM raát ñöôïc giôùi treû öa chuoäng, ñaëc bieät laø sinh vieân chieám tôùi 80%. Theo baùo trong nöôùc, chæ trong hai thaùng gaàn ñaây, soá löôïng sinh vieân môû taøi khoaûn ôû caùc ngaân haøng taêng ñoät bieán. Vôùi lôïi theá ruùt tieàn nhanh, an toaøn ñoàng thôøi laø coâng cuï... giöõ tieàn höõu hieäu. Moät sinh vieân cho bieát: “Thoâng thöôøng, khi nhaän ñöôïc giaáy baùo lónh tieàn, em phaûi leân tröôøng hoaëc nôi ñaêng kyù taïm truù xin xaùc nhaän roài môùi qua böu ñieän ruùt tieàn. Tính töø luùc gia ñình göûi tieàn leân cho tôùi khi tôùi tay phaûi maát 34 ngaøy.” Moät nöõ sinh khaùc noùi: “Phöông thöùc thanh toaùn naøy nhanh, chi phí thaáp laïi raát an toaøn. Neáu nhö ngaøy tröôùc, luùc naøo em cuõng phaûi mang tieàn chi tieâu caû thaùng keø keø beân mình ñeán lôùp, leân thö vieän, ñi chôi... vì khoâng daùm ñeå ôû nhaø troï thì baây giôø em raát yeân taâm vôùi chieác theû nhoû Tieáp trang A14
ÑEÁN TÆNH
Haøng traêm ngöôøi ngoài ñôïi phaù thai taïi beänh vieän Töø Duõ.
aên baét buoäc coâ phaûi nhaäu nheït vaø nhieàu khi phaûi “qua ñeâm” vôùi ñoái taùc. “Hoï khoâng chòu duøng bao, coøn uoáng thuoác thì sôï naùm maët!” Theá neân duø ñaõ ñöôïc tö vaán, höôùng daãn kyõ nhöng coâ vaãn coù thai ñeàu ñeàu. Vaø cöù vaøi ba thaùng coâ laïi ñi vöùt boû maàm soáng ñang lôùn leân trong buïng moät laàn. Naïo huùt nhieàu ñeán noãi bò dính nieâm maïc loøng töû cung. Caùc baùc só ñaønh cöùng raén “seõ khoâng phaù cho coâ nöõa!” Khoâng ngôø coâ laïi tieáp tuïc coù thai, laàn boû con thöù chín, thöù möôøi gì ñaáy coâ nghe lôøi moät baùc só tö mua thuoác veà nhaø uoáng. Khoâng ngôø thai khoâng ra, coâ bò xuaát huyeát naëng
phaûi ñöa ñi caáp cöùu. Sau laàn suyùt cheát aáy, ngöôøi phuï nöõ möôøi laàn mang thai nhöng chöa töøng laøm meï coøn tieáp tuïc ñeán baùc só “giaûi quyeát khoái oan tình” theâm ba laàn nöõa. Theo baùo Tuoåi Treû, taïi trung taâm y teá quaän 6, con soá thanh thieáu nieân ñeán naïo phaù thai thaät ñaùng sôï. Trong saùu thaùng ñaàu naêm 2005, taïi ñaây tieáp nhaän 2,200 ca naïo phaù thai. Trong khi ñoù chæ coù 228 saûn phuï ñeán ñaây sinh em beù. Nhö vaäy, soá ca naïo phaù thai cao gaáp möôøi laàn soá treû ñöôïc sinh ra taïi ñaây! Moät soá laø hoïc sinh, sinh vieân; gaàn phaân nöûa khai laø coâng nhaân ñeán töø caùc tænh. Nhieàu nhaát laø löùa tuoåi 20. Coù coâ guïc maët nöùc nôû khi Tieáp trang A14
DAT
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
Vieät Nam
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A11
Boï coù caùnh hoaønh haønh ôû Haø Noäi Tieáp trang A10
Sinh vieân nhaäp cö gian nan tìm nhaø troï Nguyeân Leâ/Ngöôøi Vieät Nhaø troï laø moät trong nhöõng töø ngöõ quen thuoäc cuûa nhöõng ngöôøi lao ñoäng, hay sinh vieân, hoïc sinh töø caùc tænh leû veà caùc thaønh phoá lôùn laøm vieäc hay hoïc haønh. Nhaát laø nhöõng vuøng ñaát phoàn vinh nhö Saøi Goøn vaø Haø Noäi thì nhaø troï laïi caøng nôû roä phaùt trieån hôn. Chuyeän thueâ nhaø troï laâu nay vaãn thöôøng ñöôïc hình dung ñôn giaûn trong nhöõng ngöôøi chöa moät laàn ñi xa thì nay laïi trôû neân heát söùc khoù khaên ñoái vôùi thôøi buoåi kinh teá thò tröôøng thôøi môû cöûa. Vôùi nhöõng muïc ñích khaùc nhau, ñeå thueâ ñöôïc moät caên nhaø troï cuõng laø moät quaù trình khaùc nhau tuøy thuoäc vaøo ngöôøi thueâ vaø ngöôøi chuû cho thueâ. Vaø haønh trình ñoù ñoâi khi cuõng quaù nhieàu gian nan, traéc trôû. Caùch ñaây chöa laâu, chuùng toâi theo chaân moät nhoùm sinh vieân töø queâ leân Haø Noäi hoïc ñeå ñi kieám nhaø troï. Caû ba ñeàu laø nöõ sinh vieân quen nhau vaø thaân nhau nhôø hoïc chung moät tröôøng, trong ñoù coù hai ngöôøi cuøng queâ. Vôùi yù ñònh ñeå ñôõ toán tieàn nhieàu maø ôû chung cho vui, caû ba sinh vieân naøy döï ñònh thueâ chung moät caên nhaø cuøng nhau hoïc taäp. Vieäc tìm ñöôïc moät caên nhaø cuõng tieän sinh hoaït, gaàn ñöôøng ra vaøo maø möùc giaù laïi trung bình laø caû moät khoù khaên ñoái vôùi sinh vieân tænh leû hieän nay. Trung bình, möùc giaù nhaø ôû Haø Noäi cuõng taàm khoaûng 500,000ñ-600,000 ñoàng/thaùng (khoaûng 30 ñoâ la35 ñoâ la) chöa keå ñieän nöôùc.
Taïi Haø Noäi, muoán thueâ moät caên nhaø troï, ngöôøi thueâ phaûi ñaët coïc moät thaùng tieàn nhaø vaø traû tröôùc moät thaùng tieàn nhaø thì môùi may ra coù moät caên phoøng taïm ôû ñöôïc. Theá nhöng, chaïy doïc khu phoá Khaâm Thieân, ñöôøng Tröôøng Chinh, ñöôøng Giaûng Voõ... nhoùm sinh vieân tænh leû cuõng khoâng theå kieám ñöôïc moät caên nhaø ra hoàn ñeå ôû. Coù caên nhaø thì chaät maø coù caên nhaø thì doät naùt vaø caùc thieát bò hoûng hoùc khoù söû duïng. Nhaát laø ñi thueâ ba ngöôøi, chuû nhaø thöôøng tìm caùch naâng giaù tieàn leân moät ít khieán cho nhieàu sinh vieân duø goùp tieàn thueâ nhaø chung cuõng khoâng ñuû ñeå caùng tieàn nhaø. Ñöôïc moät vaøi ngöôøi giôùi thieäu, nhoùm sinh vieân tìm ñeán moät ngoõ chôï Khaâm Thieân, ñi saâu vaøo beân trong khoaûng 4 laàn ngoõ ngaùch thì môùi kieám ñöôïc moät caên nhaø giaù trung bình maø cuõng coù theå ôû taïm. Baø chuû nhaø chæ yeâu caàu ñoùng tieàn roài cho nhoùm sinh vieân doïn vaøo luoân khoâng caàn laøm hôïp ñoàng. Phaàn lôùn, nhöõng ngöôøi lao ñoäng, hoïc taäp thueâ nhaø ôû Haø Noäi ñeàu khoâng coù hôïp ñoàng vì döïa vaøo kieåu “tin nhau laø chính”. Töøng coù tröôøng hôïp chuû nhaø nhaän tieàn roài ñuoåi ngöôøi thueâ ra khoûi nhaø tröôùc thôøi haïn do maâu thuaãn nhöng khoâng theå oaùn traùch vì khoâng coù hôïp ñoàng thì baây giôø, hôïp ñoàng thueâ nhaø vaãn laø moät ñieàu khaù xa laï vôùi nhöõng ngöôøi thueâ nhaø taïi Haø Noäi. Coâ baïn toâi, thueâ moät caên nhaø nhoû trong ngoõ ôû moät
Xe Hôi Söû Duïng Naêng Löôïng Hoãn Hôïp Hoaït Ñoäng Nhö Theá Naøo
toác xe vôùi möùc ñoä bình thöôøng cho ñeán trung bình sau khi xe nghæ chaïy, Prius seõ chaïy baèng moâ tô ñieän do bình ñieän truyeàn naêng löôïng. Khi bình ñieän heát naêng löôïng, ñoäng cô xaêng daàu seõ truyeàn naêng löôïng cho maùy phaùt ñieän, vaø maùy phaùt ñieän seõ cung caáp naêng löôïng trôû laïi
Keát Hôïp Naêng Löôïng Xaêng Daàu Vaø Ñieän Ñeå Taïo Hieäu Quaû Tieát Kieäm Naêng Löôïng Kyø Dieäu. Trong thuaät ngöõ veà xe, xe söû duïng naêng löôïng hoãn hôïp aùm chæ loaïi xe keát hôïp hai phöông phaùp thuùc ñaåy ñoäng cô khaùc nhau, moãi phöông phaùp cuûng coá phöông phaùp kia, giuùp taêng cöôøng caùc ñieåm maïnh vaø giaûm thieåu nhöõng yeáu ñieåm cuûa moãi phöông phaùp. Ñònh nghóa moät caùch ñôn giaûn, ñoäng cô söû duïng naêng löôïng hoãn hôïp, duøng trong nhieàu öùng duïng hieän nay, söû duïng loaïi ñoäng cô ñoát nhieân lieäu hoùa thaïch, keát hôïp vôùi moät heä thoáng ñieän ñöôïc thieát keá töø moät moâ tô, maùy phaùt ñieän, vaø bình ñieän. Tuøy vaøo moãi heä thoáng, ñoäng cô xaêng daàu coù theå tröïc tieáp ñaåy xe chaïy, hoaëc chæ coù theå thuùc ñaåy heä thoáng ñieän hoaït ñoäng (nhôø ñoù giuùp xe chaïy). Hoaëc heä thoáng ñieän coù theå tröïc tieáp ñaåy xe chaïy, hoaëc caû hai heä thoáng ñeàu coù theå cuøng hoaït ñoäng ôû nhieàu möùc ñoä khaùc nhau. Loaïi xe söû duïng naêng löôïng hoãn hôïp tinh vi nhaát laø xe Toyota Prius theá heä thöù hai, ñöôïc giôùi thieäu naêm 2003 nhö maãu xe cuûa naêm 2004. Vôùi loaïi Hybrid Synergy Drive môùi (Ñoäng Cô Keát Hôïp Naêng Löôïng Hoãn Hôïp), loaïi xe naøy trình baøy moät coâng trình nghieân cöùu veà vaán ñeà laøm theá naøo ñeå nhöõng boä phaän naêng löôïng naøy cuøng hoaït ñoäng vôùi nhau. Prius coù ñoäng cô xaêng daàu boán thì kích thöôùc 1.5 lít, vôùi söùc maïnh 76 maõ löïc. Ñoäng cô naøy tröïc tieáp ñaåy baùnh xe chaïy thoâng qua heä thoáng daãn truyeàn naêng löôïng (transmission), vaø khi xe ñang chaïy, ñoäng cô naøy cuõng coù theå ñaåy maùy phaùt ñieän hoaït ñoäng ñeå daãn ñieän vaøo bình ñieän. Maùy phaùt ñieän cung caáp ñieän naêng cho moâ tô ñieän hoaëc bình ñieän khi coù nhu caàu. Khi Prius ngöng chaïy, ñoäng cô xaêng daàu seõ ñoùng laïi. Ñieàu naøy coù nghóa laø nhieân lieäu seõ khoâng bò phí phaïm khi quyù vò bò keït xe treân ñöôøng hoaëc döøng laïi ôû baûng hieäu ngöøng xe. Khi gia
Heõm caøng saâu thì giaù thueâ nhaø caøng reû. (Hình: Khoâi Nguyeân).
mình, maëc duø ñaõ ôû beân caïnh nhieàu gian khaùc nhau cuõng cho thueâ nhöng chuû nhaø vaãn tính tieàn thueâ hai ngöôøi vì quy ñònh ôû ñaây moät gian ôû toái ña vaø toái thieåu laø hai ngöôøi. Khi thueâ moät ngöôøi thì tieàn nhaø vaãn khoâng giaûm ngoaïi tröø tieàn nöôùc. Coù chuû nhaø cho hai ngöôøi thueâ ôû chung vaø tính ñaàu ngöôøi. Nhöng coù phoøng chöa tìm ñöôïc ngöôøi thueâ neân moät gian moät ngöôøi thì ngöôøi thueâ vaãn phaûi chòu. Moät caùch tính ñaõ voâ lyù thì nhaø trong naøy coøn quaûn thuùc caû chuyeän giôø ñi, giôø veà cuûa ngöôøi thueâ vaø toû ra khoù chòu khi coù baïn khaùch thueâ nhaø ñeán chôi. Quanh khu vöïc Haø Noäi hieän nay, coù raát nhieàu khu vöïc moïc leân haøng ñoáng nhaø troï. Nhaát laø nhöõng khu vöïc gaàn caùc tröôøng Ñaïi hoïc, Cao Ñaúng, Ñieåm thi tuyeån sinh... thì nhaø troï laø nhöõng ñòa ñieåm quen thuoäc ñeå kieám tieàn cuûa nhöõng chuû nhaø. Vieäc thueâ nhaø laø moät vieäc vaát vaû khi hieän nay, ngöôøi thueâ thì ñoâng maø nhaø troï cho thueâ thì laïi muoán kieám tieàn nhieàu.
Tình traïng thueâ chung laø moät vieãn caûnh quen thuoäc cuûa caùc nhaø troï Vieät Nam. Coøn taïi Saøi Goøn thì sao? Thöôøng thì nhaø troï cho thueâ phaàn lôùn ñeàu tính giaù cao hôn möùc bình quaân. Nhôø moät ngöôøi baïn giôùi thieäu, toâi ñeán khu vöïc Bình Thaïnh thueâ moät caên nhaø. Troâng tieän nghi vaø cuõng ñeïp nhöng baø chuû heùt giaù “coù hai phoøng ôû hai laàu, laàu 2 vaø laàu 3, em thueâ phoøng laàu naøo tính tieàn laàu aáy nhöng trung bình khoaûng 1 trieäu 500 ngaøn ñoàng/thaùng (khoaûng 100 ñoâ la) vì nhaø ñeïp, môùi xaây. Vôùi dieän tích chöøng 25m2 chò tính theá laø choã quen bieát ñaáy. Nhöng tröôùc khi thueâ, em phaûi ñaët coïc cho chò 4.5 trieäu ñoàng tieàn theá chaân ñeå phoøng khi em doïn ñi maø chöa ñoùng xong tieàn. Neáu em hoaøn thaønh heát caùc khoaûn chò traû laïi tieàn theá chaân cho em”. Ñang choaùng vôùi möùc tieàn theá chaân ngaát ngöôûng thì ôû nôi khaùc, choã khoâng laáy theá chaân thì baét ñaët coïc moät thaùng tieàn nhaø coøn choã theá chaân reû hôn cuõng khoaûng 2
trieäu. Rieâng khoaûn ñaët coïc naøy ñaõ laø moät söùc eùp lôùn ñoái vôùi ngöôøi ñi thueâ huoáng chi nhöõng sinh vieân leân ñaây hoïc haønh. Moät ngöôøi coù kinh nghieäm thueâ nhaø cho hay “Caùi kieåu ñaët coïc ñoù laø voâ lyù, chæ phaûi traû tieàn nhaø 3 thaùng tröôùc thoâi. Theá chaân gì maø nhieàu theá. Sao laïi coù kieåu cho thueâ nhaø baét ñaët coïc ñeán möùc theá, khoâng theå nhieàu nhö vaäy ñaâu (?)” Ñaõ vaäy, ñi thueâ nhaø chaéc chaén nhöõng ñieäp khuùc “Caàn thueâ nhaø phaûi khoâng? Laøm ôû ñaâu? Laøm coâng vieäc gì? Queâ quaùn? Coù giaáy tôø gì khoâng?...” seõ lieân tieáp ñöôïc hoûi töø heát chuû nhaø naøy ñeán chuû nhaø kia. Giaáy tôø thì phöùc taïp, tieàn ñoùng thì ghi roõ raøng maø quyeàn lôïi cuûa ngöôøi ôû troï laïi voûn veïn nhöõng chöõ nhö “cho thueâ caên phoøng naøy thôøi gian bao nhieâu thaùng laø heát”. Ña soá, caùc nhaø troï cho thueâ hieän nay ñeàu khoâng môû cöûa vì muïc ñích taïo ñieàu kieän toát nhaát cho ngöôøi ñi thueâ maø vieäc cho thueâ nhaø laø moät hoaït ñoäng kinh doanh laøm aên theo xu höôùng kinh teá thò tröôøng.
daàu laãn moâ tô ñieän seõ cuøng hoaït ñoäng. Ñoäng cô cuûa xe söû duïng naêng löôïng hoãn hôïp nhö Prius chæ chaïy baèng xaêng daàu, coøn heä thoáng ñieän khoâng bao giôø caàn phaûi caém vaøo ñeå laáy naêng löôïng. Khoâng caàn coù daây ñieän vaø cuõng khoâng caàn phaûi chôø ñôïi. Quyù vò coù theå ñoå xaêng ôû baát cöù traïm xaêng naøo. Nhöng lôïi ích thöïc tieãn ñoái vôùi chuû xe vaø taøi xeá cuûa xe söû duïng naêng löôïng hoãn hôïp nhö Prius, vaø ñoái vôùi moâi tröôøng, bieåu hieän qua caùc soá ño kyõ thuaät. Xe Prius ñuû roäng ôû beân trong ñeå ñaùp öùng quy taéc cuûa EPA (Cô Quan Baûo Veä Moâi Tröôøng) ñoái vôùi xe kích thöôùc trung bình. Prius gia toác töø 0 ñeán 60 daëm moät giôø trong khoaûng 10 giaây (töông ñöông xe Toyota Camry vôùi ñoäng cô xaêng 4 thì), vaø coù hieäu quaû söû duïng naêng löôïng EPA toång hôïp khoaûng 55 MPG, khieán xe Prius trôû thaønh loaïi xe kích thöôùc trung bình coù hieäu quaû tieát kieäm naêng löôïng nhieàu nhaát ôû Hoa Kyø, vaø coù hieäu quaû söû duïng naêng löôïng gaáp hai laàn ñoái thuû caïnh tranh lôùn nhaát cuûa Prius. Ngoaøi ra, Prius ñöôïc chöùng nhaän laø Super Ultra Low Emission Vehicle hay SULEV (Xe Thaûi Khí Cöïc Ít) Möôøi naêm tröôùc ñaây, nhöõng ñaëc ñieåm naøy chæ laø ñieàu mô öôùc.
bieåu. “North Carolina A&T ñöôïc xem laø moät trong nhöõng tröôøng haïng ñaàu caû nöôùc veà giaùo duïc naâng cao, ñaøo taïo ñöôïc nhieàu kyõ sö Myõ goác Phi Chaâu hôn baát cöù tröôøng ñaïi hoïc naøo treân nöôùc Myõ.” “Toyota raát haêng haùi trong vieäc kieán taïo moät moâi tröôøng laøm vieäc ña daïng treân khaép moïi cô sôû hoaït ñoäng cuûa chuùng toâi ôû Baéc Myõ. Chuùng toâi cho raèng söï hôïp taùc chaët cheõ vôùi North Carolina A&T trong vieäc taøi trôï theâm nhieàu sinh vieân ñi hoïc, vaø sau ñoù ñi laøm ôû Myõ, laø moät cô hoäi thaéng lôïi cho caû ñoâi beân,” James phaùt bieåu. Hieäu Tröôûng A&T, oâng James C. Renick, cho bieát “Söï cam keát naøy cuûa Toyota seõ giuùp thay ñoåi cuoäc soáng cuûa sinh vieân. Ñieàu naøy giuùp chuùng toâi coù khaû naêng naém baét cô hoäi ñaøo taïo theâm nhieàu kyõ sö vaø khoa hoïc gia vi tính hôn nöõa.” “Nguoàn taøi trôï naøy seõ giuùp chuùng toâi thu huùt theâm nhieàu sinh vieân ñeán hoïc taïi Tröôøng Kyõ Ngheä, cung caáp chöông trình giaùo duïc coù chaát löôïng cho nhöõng sinh vieân khoâng coù khaû naêng ñi hoïc, vaø giuùp hoï trôû thaønh nhöõng nhaø laõnh ñaïo thaønh coâng trong töông lai,” Joseph Monroe, Chuû Nhieäm Tröôøng Kyõ Ngheä, boå sung.
huynh ñaït ñöôïc caùc kyõ naêng ñaëc tröng caàn thieát ñeå giuùp con caùi thaønh coâng. Chöông trình naøy ñaëc bieät daønh cho treû em töø ñoä tuoåi maãu giaùo ñeán lôùp ba, vaø phuï huynh cuûa caùc em nhoû naøy.
Toyota taëng $300,000 myõ kim cho Ñaïi Hoïc North Carolina A&T ñeå daønh cho quyõ Hoïc Boång Kyõ Sö
Chöông Trình Toyota Family Literacy Phoå Bieán Khaép Nöôùc
“Haøng trieäu gia ñình ôû Myõ caàn coù cô hoäi xoùa muø chöõ ñeå tieán boä vaø trôû thaønh phaàn töû naêng ñoäng trong coäng ñoàng cuûa mình,” Sharon Darling, Chuû Tòch vaø Saùng Laäp Vieân cuûa NCFL, phaùt bieåu. “Söï taøi trôï nhö theá naøy cuûa Toyota seõ giuùp chuùng ta phuïc vuï nhieàu gia ñình hôn nöõa. Chöông trình taøi trôï môùi naøy laø bieåu hieän lôùn lao veà loøng taän tuïy cuûa Toyota ñoái vôùi söï tieán boä cuûa coäng ñoàng cuõng nhö söï thaønh ñaït veà maët giaùo duïc cuûa ngöôøi lôùn vaø treû em.” Caùc coäng ñoàng treân khaép nöôùc Myõ ñeàu coù theå noäp ñôn ghi danh cho caùc cô hoäi phaùt trieån chöông trình naøy ôû ba ñòa ñieåm tröôøng tieåu hoïc ôû moãi coäng ñoàng. Thoâng qua thuû tuïc noäp ñôn mang tính caïnh tranh, naêm thaønh phoá seõ ñöôïc tuyeån choïn ñeå nhaän taøi trôï, huaán luyeän, hoã trôï veà maët kyõ thuaät, taøi lieäu, vaø nhieàu hình thöùc hoã trôï khaùc töø NCFL. “Giaùo duïc bao giôø cuõng laø öu tieân haøng ñaàu cuûa Toyota, vaø NCFL luoân chöùng toû raèng phöông phaùp giaùo duïc gia ñình cuûa hoï raát höõu hieäu,” Hideaki “Harry” Otaka, Chuû Tòch vaø Giaùm Ñoác Ñieàu Haønh cuûa Toyota Motor North America, phaùt bieåu. “Söï hôïp taùc cuûa chuùng toâi vôùi NCFL laø coâng thöùc thaønh coâng cho caùc gia ñình, tröôøng hoïc, vaø coäng ñoàng. Ñieàu naøy giaûi thích taïi sao chuùng toâi vui loøng ñoùng vai troø nhoû beù trong vieäc giuùp ñôõ NCFL môû roäng Chöông Trình Xoùa Muø Chöõ Gia Ñình Toyota”. Naêm coäng ñoàng ñaàu tieân ñöôïc tuyeån choïn cho Chöông Trình Toyota Family Literacy khôûi xöôùng caùc chöông trình cuûa hoï vaøo hoïc kyø muøa thu naêm 2003. Nhöõng gia ñình ñöôïc chöông trình naøy phuïc vuï ñaõ ñaït ñöôïc nhieàu thaønh quaû lôùn: Nhu caàu tham gia chöông trình gia taêng ñeán möùc ôû phaàn lôùn caùc ñòa ñieåm thöïc hieän chöông trình naøy, soá ngöôøi muoán tham gia
Vöôï t xa moïi thoâng leä thöôøng ngaøy vôù i xe Camry cho bình ñieän. Khi xe ñaõ chaïy nhanh döôùi ñieàu kieän bình thöôøng, ñoäng cô seõ hoaït ñoäng vôùi naêng löôïng ñöôïc chia hai: moät phaàn naêng löôïng truyeàn ñeán maùy phaùt ñieän, nhôø ñoù cung caáp ñieän cho moâ tô ñieän, phaàn coøn laïi giuùp ñaåy baùnh xe laên. Söï phaân phoái cuûa hai nguoàn naêng löôïng töø ñoäng cô xe hôi ñöôïc kieåm soaùt lieân tuïc ñeå giöõ traïng thaùi thaêng baèng hieäu quaû nhaát. Khi coù nhu caàu gia toác baát thình lình, chaúng haïn moät ñoäng taùc leøo laùch qua maët treân xa loä, hay tröôøng hôïp khôûi ñoäng nhanh sau khi ngöøng xe, caû ñoäng cô xaêng daàu laãn ñoäng cô ñieän ñeàu hoaït ñoäng ñeå ñaåy xe chaïy. Khi phanh xe hoaëc nhöõng tröôøng hôïp giaûm toác khaùc, ñoäng naêng cuûa xe ñang chaïy seõ ñöôïc chuyeån hoùa thaønh ñieän naêng, vaø ñieän naêng naøy seõ ñöôïc löu tröõ trong bình ñieän. Tình traïng daãn ñieän vaøo bình ñieän ñöôïc kieåm soaùt lieân tuïc trong moïi luùc, vaø moãi khi coù nhu caàu, ñoäng cô xaêng daàu seõ truyeàn naêng löôïng vaøo maùy phaùt ñieän ñeå cung caáp naêng löôïng caàn thieát. Keát quaû laø xe ñöôïc cung caáp naêng löôïng töø ñoäng cô xaêng daàu, vaø ñoäng cô naøy thuùc ñaåy xe chaïy hoaëc thuùc ñaåy maùy phaùt ñieän hoaït ñoäng ñeå cung caáp ñieän naêng cho moâ tô ñieän (moät caùch tröïc tieáp hoaëc thoâng qua bình ñieän). Nhöng ñoäng cô naøy chæ lôùn vöøa ñuû ñeå söû duïng. Ñoäng cô naøy khoâng hoaït ñoäng lieân tuïc, vaø trong tröôøng hôïp xe gia toác baát thình lình, caû ñoäng cô xaêng
Toyota coâng boá taëng $300,000 myõ kim cho Vieän Ñaïi Hoïc Noâng Nghieäp vaø Kyõ Thuaät Tieåu Bang North Carolina ñeå söû duïng vaøo vieäc caáp hoïc boång cho Tröôøng Kyõ Ngheä thuoäc ñaïi hoïc naøy. Toyota seõ cung caáp soá tieàn $300,000 myõ kim naøy trong voøng ba naêm tôùi ñeå taøi trôï cho quyõ hoïc boång daønh cho sinh vieân chuyeân ngaønh kyõ sö vaø khoa hoïc vi tính. “North Carolina A&T ñaøo taïo caùc sinh vieân thieåu soá laønh ngheà vaø öu tuù,” Wilbert James, Phoù Chuû Tòch boä phaän saûn xuaát cuûa Toyota Motor Manufacturing, Kentucky Inc., vaø moät thaønh vieân hoäi ñoàng tröôøng kyõ ngheä cuûa North Carolina A&T phaùt
Quyõ Taøi Trôï Trò Giaù $2.97 Trieäu Myõ Kim Seõ Môû Roäng Taøi Trôï Theâm Naêm Thaønh Phoá, Phuïc Vuï Theâm Nhieàu Gia Ñình Nhaäp Cö. Chöông trình taøi trôï trò giaù $2.97 trieäu myõ kim cuûa Toyota Motor North America seõ môû roäng taøi trôï cho Chöông Trình Toyota Family Literacy raát thaønh coâng, ñeå hoã trôï theâm naêm coäng ñoàng môùi ôû khaép nöôùc Myõ. Chöông Trình Toyota Family Literacy cung caáp chöông trình xoùa muø chöõ gia ñình coù chaát löôïng cao cho caùc gia ñình goác Hispanic vaø nhaäp cö. Nhöõng chöông trình naøy ñöôïc thieát keá ñeå taêng khaû naêng ñoïc vieát vaø nhöõng khaû naêng ngoân ngöõ caên baûn, ñoàng thôøi giuùp caùc baäc phuï
Khoaûng 6 giôø toái, khi nhöõng ngoïn ñeøn ñöôøng ñöôïc thaép saùng laø haøng ñaøn thieâu thaân bay ñeán bu quanh nhöõng ngoïn ñeøn. Khoâng chòu ñöôïc söùc noùng, chuùng cheát thui vaø rôi xuoáng ñen kòt. Moät nhaân vieân doïn veä sinh cho bieát, nhöõng con boï naøy xuaát hieän töø sau côn baõo soá 6. Chuùng bu quanh nhöõng ngoïn ñeøn, böùc töôøng saùng maøu. Caøng treân cao caøng nhieàu boï. Chæ caàn queùt moät nhaùt choåi laø coù theå gom ñöôïc gaàn moät xeûng xaùc thieâu thaân. Haõng tin VNexpress moâ taû: “Thieâu thaân ñaõ trôû thaønh noãi aùm aûnh cuûa ngöôøi daân. Nhieàu gia ñình khoâng daùm baät ñeøn vì cöù baät saùng laø caû böùc töôøng laïi ñen kòt, saøn nhaø chi chít xaùc boï. Nhieàu caên nhaø phaûi taét ñeøn toái thui. Nhöõng ñöùa treû thì khoâng daùm böôùc chaân xuoáng giöôøng vì gheâ sôï khi thaáy saøn nhaø loám ñoám ñen. Nhöõng gia ñình coù con nhoû thì thaät khoán khoå vì chæ caàn chuùng chaïm vaøo da laø treû bò noåi noát vaø ngöùa ngaùy. Moät ngöôøi daân soáng taïi phöôøng Khöông Thöôïng, noùi: “Khoâng chæ treû con maø ngay caû ngöôøi lôùn cuõng bò boï ñoát. Khi ñi laøm veà chò Khaùnh ñeo gaêng tay choáng naéng maø vaãn bò chuùng chui vaøo trong ñoát. Khi thaùo gaêng ra ruõ cuõng ñöôïc maáy chuïc con. Hoï töï hoûi khoâng bieát nhöõng con boï ñoát ngöôøi naøy coù gaây beänh khoâng. Maø khoâng gaây beänh thì chæ caàn chuùng xuaát hieän daøy ñaëc theá naøy cuõng laø nguy cô man maàm beänh gieo raéc khaép nôi”. VNexpress daãn lôøi moät giôùi chöùc Boä Y teá VN cho bieát, thieâu thaân xuaát hieän nhieàu coù theå do aûnh höôûng cuûa söï thay ñoåi thôøi tieát. Möa baõo lieân tieáp laø cô hoäi ñeå nhöõng aáu truøng boï phaùt trieån. Khi naéng raùo, chuùng seõ tröôûng thaønh oà aït vaø taïo thaønh moät ñôït boï coù maät ñoä daøy ñaëc.
phaûi ghi danh trong danh saùch chôø ñeán löôït mình. Vaøo cuoái naêm ñaàu tieân thöïc hieän chöông trình, 70% gia ñình tham gia ñaõ coù theû thö vieän. Ngöôøi lôùn ñaït nhieàu thaønh quaû ñaùng keå trong khaû naêng ñoïc vieát, khieán ñieåm veà khaû naêng ñoïc vieát cuûa hoï taêng leân moät hoaëc nhieàu naác. Treû em trong chöông trình naøy ñöôïc xeáp haïng cao hôn nhöõng treû em khaùc veà söùc hoïc, ñoäng löïc muoán hoïc, soá laàn tham döï lôùp, haïnh kieåm trong lôùp, möùc ñoä tham gia vaøo caùc hoaït ñoäng trong lôùp, vaø nhöõng lónh vöïc khaùc. Töø naêm 1989, NCFL ñaõ phaùt trieån caùc dòch vuï xoùa muø chöõ gia ñình ñeå ñaùp öùng nhöõng nhu caàu böùc thieát nhaát cuûa nöôùc Myõ. Caùc chöông trình kieåu maãu ñöôïc phaùt trieån vaø thöïc thi treân khaép nöôùc Myõ ñaõ giuùp caùc gia ñình ñaït ñöôïc caùc kyõ naêng hoïc vaán trong quaù trình chuyeån tieáp kieám vieäc laøm, vaø giuùp caùc phuï huynh coù hoaøn caûnh khoù khaên ñoùng vai troø quan troïng trong vieäc höôùng daãn con caùi trong ñoä tuoåi tieåu hoïc vaø tieàn tieåu hoïc. Chöông trình tieân phong naøy ñöôïc chính phuû lieân bang, caùc nhaø laõnh ñaïo quoác gia, nhaø laøm luaät, vaø toå chöùc nhaân ñaïo treân khaép nöôùc coâng nhaän. Cuøng laøm vieäc vôùi nhau töø naêm 1991, Toyota vaø NCFL ñaõ phaùt trieån vaø hoã trôï hôn 181 chöông trình ôû 28 thaønh phoá thoâng qua caùc quyõ taøi trôï vaø giuùp ñôõ trò giaù hôn $21 trieäu myõ kim. Nhôø vaøo nhöõng thaønh quaû do chöông trình vaø caùc gia ñình ñaït ñöôïc, caùc chöông trình naøy tieáp tuïc phuïc vuï caùc gia ñình moãi naêm, raát laâu sau khi ñôït taøi trôï ñaàu tieân keát thuùc. Chöông trình hôïp taùc naøy phuïc vuï haøng ngaøn gia ñình, giuùp hoï tieán leân töø tình traïng thaát hoïc vaø ngheøo khoå ñeå ñaït ñöôïc keát quaû thaønh coâng trong hoïc vaán vaø khaû naêng töï laäp. Thaønh quaû cuûa söï hôïp taùc naøy ñaõ aûnh höôûng ñeán chính saùch giaùo duïc, vieäc thieát keá chöông trình, vaø vieäc cung caáp caùc dòch vuï cho phuï huynh vaø treû em ñeå ñaït ñöôïc nhöõng kyõ naêng ñoïc vieát thoâng thaïo toái thieåu treân khaép nöôùc Myõ.
DAT
A12 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
Vieät Nam
DAT
Nhaø beø treân soâng La Ngaø.
Nhaø beø treân soâng, nhaø coå treân ñoài Ghi cheùp cuûa Nguyeãn Ñaït/Ngöôøi Vieät
Cuøng treân quoác loä 20 (quoác loä chaïy thaúng töø ñòa phaän tænh Ñoàng Nai sang ñòa phaän tænh Laâm Ñoàng), du khaùch seõ ñöôïc nhìn ngaém nhieàu caûnh laï, ñeïp, ñoäc ñaùo: Nhöõng taûng ñaù khoång loà choàng leân nhau ôû Ñònh Quaùn, nhöõng nhaø beø treân doøng
soâng La Ngaø, vaø môùi ñaây, nhöõng ngoâi nhaø coå treân ñaát ñoài cao nguyeân Baûo Loäc, Laâm Ñoàng. Soáng treân soâng nöôùc Nhìn töø Ñoàng Nai höôùng leân Laâm Ñoàng, “laøng nhaø beø” ôû phía tay traùi, treân doøng soâng La Ngaø, coù
caây caàu baéc ngang ñeå giao thoâng treân quoác loä 20. Phía tay maët (caây caàu), laø vuøng khai thaùc caùt. Chuùng toâi öôùc tính coù khoaûng treân moät traêm nhaø beø cuûa caùc gia ñình soáng treân soâng nöôùc. Ngay caû chính quyeàn ñòa phöông cuõng khoâng
Tröng baøy saûn phaåm Traø Tieân.
theå bieát roõ con soá chính xaùc coù bao nhieâu gia ñình, theâm vaøo hoaëc bôùt ñi moät caùi nhaø beø naøo, nhö theå “laøng nhaø beø” töï trò. Nhöõng nhaø beø naøy xuaát hieän treân soâng La Ngaø töø naêm 1979. Phaàn lôùn cö daân treân soâng nöôùc La Ngaø voán tröôùc ñoù sinh soáng ôû vuøng Bieån Hoà (Campuchia) dôøi chuyeån veà nöôùc, cuøng moät soá baø con ôû mieàn Ñoàng Baèng Soâng Cöûu Long leân ñaây, tieáp tuïc laäp nghieäp treân soâng nöôùc. Taát caû caùc gia ñình naøy ñeàu giaêng löôùi nuoâi caù. Haàu nhö hoï khoâng leân bôø, ngay caû ñeå mua thöïc phaåm nuoâi caù, chuùng toâi thaáy coù chieác xuoàng nhoû chôû caùm tôùi cho hoï. Hoûi moät em beù trai khoaûng 9-10 tuoåi: “Chaùu hoïc lôùp maáy roài?” “Khoâng coù ñi hoïc!” “Sao chaùu khoâng ñi hoïc nhö caùc baïn?” “Khoâng coù baïn naøo ñi hoïc heát!” Chuùng toâi coøn ñöôïc bieát, nhöõng ñöùa treû ra ñôøi ôû ñaây, cha meï chuùng khoâng ñeå yù tôùi vieäc laøm giaáy khai sinh, vaø thænh thoaûng coù em beù teù xuoáng soâng, vôùt leân ñöôïc thì ñaõ cheát. Töø nhieàu naêm tröôùc ñaây, chính quyeàn huyeän Ñònh Quaùn (La Ngaø thuoäc huyeän Ñònh Quaùn, tænh Ñoàng Nai) ñaõ caáp ñaát, giuùp hoï caát nhaø ñònh cö treân ñaát lieàn, nhöng heát thaûy cö daân treân soâng nöôùc khoâng chòu rôøi nhöõng chieác nhaø beø “sinh ngheà töû nghieäp” cuûa hoï. Taát nhieân coâng vieäc kieám soáng chuyeân nghieäp cuûa hoï caàn thieát doøng soâng, con caù, neân hoï baùm truï ôû nhöõng nhaø beø coù
thuaän lôïi hôn. Nhöng taát caû sinh hoaït ñeàu treân soâng, ngaøy naøy, thaùng noï, ñaõ gaây vaán naïn lôùn: OÂ nhieãm moâi tröôøng, nhaát laø doøng soâng La Ngaø ñoå veà soâng Ñoàng Nai, nôi cung caáp nöôùc duøng cho toaøn thaønh phoá Saøi Goøn, cho caû tænh Ñoàng Nai vaø nhieàu vuøng phuï caän. Vaán ñeà xem ra khoâng giaûi quyeát ñöôïc, ñeå tröôùc maét du khaùch moät caûnh “laøng nhaø beø” ñoäc ñaùo, neân thô. Phía xa, nôi coù laùc ñaùc nhöõng nhaø beø, laø moät hoøn ñaûo noái ñaát lieàn, caây xanh um tuøm che phuû, thaáp thoaùng vaøi ngoâi nhaø Taây xaây caát kieân coá: Ñaây laø nhaø nghæ cuûa caùc chuyeân gia nöôùc ngoaøi. Phong caùch traø Vieät Thaúng quoác loä 20 ñi leân tænh Laâm Ñoàng, khoaûng moät traêm caây soá, chuùng ta tôùi moät nôi cuûa thoân 4, xaõ Loäc An, huyeän Baûo Laâm (huyeän môùi laäp, taùch ra töø huyeän Baûo Loäc), nhìn phía tay traùi: Phong Quaùn. Treân khu ñaát roäng 3 heùc-ta, Phong Quaùn ñöôïc laäp neân laø moät coâng trình lôùn coù thaåm myõ ñaëc bieät cuûa kieán truùc phöông Ñoâng. Phong Quaùn tröôùc ñaây laø cô sôû saûn xuaát, cheá bieán Traø Tieán Ñaït, coù laâu töø tröôùc 30-4-1975, noåi tieáng traø ngon cuûa Baûo Loäc. Töø vaøi naêm qua, Caø pheâ Trung Nguyeân ñaõ ñaàu tö khai thaùc, laäp neân Phong Quaùn, nôi thöôûng thöùc traø vôùi phong caùch uoáng traø ñaëc bieät cuûa ngöôøi Vieät Nam. Caø pheâ Trung Nguyeân saûn xuaát, Tieáp trang A14
TOÅ HÔÏP LUAÄT SÖ DANH TIEÁNG: RICHARD S. HERSCHENFELD ÑAÕ PHUÏC VUÏ VAØ ÑÖÔÏC TÍN NHIEÄM TREÂN 20 NAÊM QUA
CHUYEÂN NGHIEÄP VEÀ TAI NAÏN XE COÄ - DI TRUÙ - VP UY Tín, Chuyeân Nghieäp, Kinh Nghieäm - Luaät Sö Phí Thaáp Nhaát - Boài thöôøng nhanh choùng toái ña - Saün saøng tranh tuïng tröôùc toøa
Xin goïi:
HAÛI NGUYEÃN (714) 537-5366
- Ly dò, Khai phaù saûn - Quoác tòch, Theû Xanh - Maát Theû xanh, Re-entry Permit - Ñoaøn tuï gia ñình ODP - Fianceù Visa - Coâng haøm ngoaïi giao
14174 Brookhurst St., Garden Grove, CA 92843
12272 Ranchero Ave., Garden Grove
APARTMENT FOR SALE WESTMINSTER CAR WASH 6695 Westminster Ave.
510 & 512 S. Newhope Ave., Santa Ana
(goùc ñöôøng Westminster & Golden West, phía tröôùc Home Depot)
9039 Bolsa Ave. # 308 Westminster, CA 92683
(714) 894-3477 Fax: (714) 894-3478
Phone:
4 Units Appartments treân khu ñaát roäng 8,520 sqft., khu nhaø ôû toång coäng 4,492 sqft. Xaây naêm 1963. * 1 units vôùi 2 phoøng nguû / 1.75 phoøng taém. * 3 caên coøn laïi vôùi 2 phoøng nguû /1.50 phoøng taém kieåu Townhouse. Chuû nhaø vaø ngöôøi ñang thueâ giöõ gìn raát kyõ löôõng, ñang cho thueâ döôùi giaù hieän taïi trong vuøng. Xin xem tröôùc beân ngoaøi vaø xin goïi Peter (714) 713-4311 ñeå bieát theâm chi tieát. Giaù baùn $998,000. Gaàn goùc ñöôøng Trask & Habor.
Giaù baùn $1,690,000. Good Income. Cash Flow Business.
10 UNITS APPARTMENT treân khu ñaát roäng 30,240 sqft. Khu nhaø ôû 8,384 sqft., xaây naêm 1979. Taát caû 10 units ñeàu 2 phoøng nguû /1 phoøng taém, ngöôøi thueâ möôùn laâu naêm vôùi 9 units section 8 Housing, khoâng bao giôø troáng choã. Giaù baùn $2,250,000. Gaàn goùc ñöôøng McFadden & Newhope.
Quyù vò coù theå töï tìm nhaø cho mình, xin duøng Website: www.Peterphung.com
PETER B. PHUNG Direct: 714-713-4311
Email: PeterPhung@LSGateway.com
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A13
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
www.omegawatches.com
DAT
CINDY CRAWFORD.
MY CHOICE.
A14 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
Vieät Nam Sinh vieân ôû Vieät Nam thích xaøi theû ATM Tieáp trang A10
nhaén naøy. Boá meï em ñaõ ra “ñònh möùc” haøng thaùng vaø göûi tieàn trong taøi khoaûn, duøng ñeán ñaâu thì ra ruùt tôùi ñoù”. Ñoái vôùi nöõ SV, vieäc chi tieâu cho vöøa “ñònh möùc” haøng thaùng ñaõ khoù thì ñoái vôùi phaùi nam, chuyeän tieàn nong laø caû vaán ñeà. Nhieàu nam sinh vieân cho bieát, nhôø göûi tieàn trong taøi khoaûn neân vieäc chi tieâu ñaõ coù “keá hoaïch” hôn, haïn cheá vieäc ghi nôï vôùi caùc chuû quaùn. Ñieàu quan troïng laø trong ñieàu kieän nhaø troï maát an toaøn thì cuõng khoâng lo bò maát caép.
Saøi Goøn: Nhieàu coâ gaùi treû phaù thai baát caàn thaân theå Tieáp trang A10
baùc só hoûi veà gia ñình: “Em chöa coù gia ñình, thoâi baùc só ñöøng ghi, ñöøng hoûi em!” Nöõ hoä sinh Nguyeãn Thò Ngoïc Ñöôøng cuûa trung taâm naøy noùi vôùi baùo Tuoåi Treû: “Trung taâm chæ ñöôïc pheùp “xöû lyù” thai döôùi ba thaùng tuoåi, nhöng raát nhieàu tröôøng hôïp ñeå thai ñeán 4-5 thaùng môùi ñi khaùm. Nhö tröôøng hôïp coâ coâng nhaân Hoà Thò Thu 20 tuoåi “hoàn nhieân”: “Gaàn ñaây em thaáy buïng mình goø goø neân ñi khaùm thöû”. Baèng kinh nghieäm, caùc baùc só cho bieát coù thai, coâ coøn caõi laïi: “Laøm sao em coù thai ñöôïc. Em chæ lôõ coù moät laàn. Em vaãn maïnh khoûe, laøm taêng ca bình thöôøng!” Ñeán khi caàm keát quaû sieâu aâm
“thai 26 tuaàn tuoåi” vaø bieát ôû ñaây khoâng nhaän laøm nhöõng thai to nhö vaäy, Thu môùi oøa khoùc... “Nguyeãn Thò Kim Hieàn, 19 tuoåi”. Nghe goïi, coâ gaùi dieän chieác quaàn jeans löng treã, aùo hai daây ñöùng daäy vaøo phoøng khaùm phuï khoa. Chôø coâ tröôùc khoa saûn trung taâm y teá quaän 1 hoâm aáy coøn coù hai ngöôøi ñaøn oâng, moät oâng Taây cao to khoaûng 50 tuoåi vaø moät thanh nieân töï xöng laø anh cuûa Hieàn. Caû hai noùi chuyeän vôùi nhau baèng thöù tieáng Anh “boài” baäp boõm. Möôøi laêm phuùt sau, Hieàn böôùc ra khoûi phoøng khaùm laéc ñaàu: “Dính roài”. Nghe anh thanh nieân dòch laïi, oâng Taây vöøa xí xoâ xí xaøo vöøa laéc ñaàu khua tay ra daáu boû noù ñi. Coâ gaùi maët buoàn röôøi röôïi nhöng cuõng kheõ gaät ñaàu: “Yes!” Chæ ñôïi coâ gaùi traû lôøi nhö vaäy, oâng Taây moùc töø tuùi aùo ra sôïi daây chuyeàn vaøng to ñeo vaøo coå coâ. Vaãn baùo Tuoåi Treû daãn lôøi baùc só Phan Thò Thaûo Trang, Tröôûng khoa saûn trung taâm y teá quaän 1, cho bieát trung taâm giaûi quyeát naïo phaù thai cho khaù nhieàu tröôøng hôïp laáy ngöôøi nöôùc ngoaøi nhö Hieàn. Coù coâ ñeán phaù thai coøn thaéc maéc: “Thaùng naøy em quan heä vôùi ba ngöôøi, khaû naêng laø con cuûa ngöôøi naøo vaäy?” Ñöùng laáp loù hoài laâu, coâ gaùi ñeo khaåu trang ñi vaøo traïm y teá phöôøng Bình Chieåu (quaän Thuû Ñöùc). Anh con trai ñi cuøng sau moät hoài “theo doõi töø xa” ñaõ ra ñaàu ñöôøng ngoài... uoáng bia ñôïi. Nhaùc thaáy coâ gaùi, chò hoä lyù goïi giaät: “Höông haû, khoûe chöa em, ñeán taùi khaùm aø?” “Daï khoâng, em lôõ dính nöõa...”, coâ gaùi noùi lí nhí trong mieäng. “Naïo? Laàn tröôùc chò giaûi thích töôøng taän vaäy töôûng em hieåu heát roài chöù... Naïo hoaøi cheát ñoù em”. Thaáy coâ gaùi khoùc, chò
laïi xuoáng gioïng: “Thoâi nín ñi, vaøo ñaây chò laøm hoà sô”... Moät luùc sau Höông voäi vaõ ra ngoaøi, anh baïn trai cuõng voäi vaõ traû tieàn bia roài hai ngöôøi daét xe ñaïp ñeøo nhau veà phía khu nhaø troï. “Beù Höông” (caùch goïi thaân tình cuûa chò hoä lyù) 21 tuoåi, laøm coâng nhaân may Coâng ty Pungkook ñöôïc ba naêm, coù “tieàn söû” naïo thai ba laàn, môùi vaøi thaùng tröôùc bò xuaát huyeát phaûi ñi caáp cöùu. “Con beù moät thaân moät mình ôû thaønh phoá naøy, khoâng ngöôøi thaân, khoâng baïn beø. Laàn ñaàu voâ ñaây phaù thai noù khoâng ñuû tieàn chi phí, coøn thaèng boà thì bieán maát taêm, tuïi chò lo heát cho noù, laïi coøn tö vaán ñuû thöù. Laàn thöù hai thaáy moät anh chaøng coù veû hieàn laønh hoä toáng, con beù coøn khoe seõ laøm ñaùm cöôùi, cuõng möøng. Ai ngôø baây giôø laïi thaáy anh chaøng khaùc. Hoûi noù chæ khoùc...”, chò hoä lyù thôû daøi keå. Soá lieäu cuûa Ban quaûn lyù caùc khu kyõ ngheä ôû thaønh phoá Saøi Goøn cho bieát hieän coù treân 180,000 coâng nhaân, trong ñoù 70% laø ngöôøi ngoaïi tænh, ñang lao ñoäng taïi khu vöïc naøy. Trong ñoù phöôøng Bình Chieåu, Linh Trung, Linh Xuaân (quaän Thuû Ñöùc) hieän laø nhöõng ñieåm “noùng” nhaát veà soá löôïng ngöôøi ñeán naïo huùt thai vì laø “trung taâm” cuûa nhieàu khu kyõ ngheä. Tình hình cuõng dieãn ra töông töï ôû caùc traïm y teá xung quanh nhö Tam Bình, Bình Phöôùc... “Khaùch haøng” coâng nhaân choïn caùc traïm y teá giaûi quyeát “baàu taâm söï” moät phaàn vì nhöõng nôi naøy ít beänh nhaân, tieán haønh mau choùng, aân caàn, moät phaàn vì hieám khi gaëp ngöôøi quen. Chæ tính maáy traïm naøy toång soá ca naïo huùt thai ñaõ vaøo khoaûng 300 ca moãi thaùng vaø trong naêm 2004 coù 20 tröôøng hôïp baø meï boû troán sau khi sinh con. Baùc só Nguyeãn Thò Ngoïc Oanh, Phoù khoa saûn trung taâm y teá quaän 7, cho Tuoåi Treû bieát haàu heát caùc em khi ñeán naïo phaù thai ñeàu khoâng
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
DAT
Neùt coå kính phía trong Phong Quaùn.
khai thaät teân tuoåi, ñòa chæ cuûa mình vaø thöôøng noùi raèng ñaõ coù gia ñình nhöng chöa muoán coù con, hoaëc coù con roài... Nhöng thöïc teá raát nhieàu em ñeán naïo phaù thai chöa keát hoân, chöa töøng laøm meï. Nhieàu em trong soá naøy laø coâng nhaân laøm vieäc ôû khu kyõ ngheä hoaëc lao ñoäng nhaäp cö... Theo baùc só Oanh, naêm 2004 toång soá ca ñeán naïo phaù thai taïi quaän laø 1,094 ca, saùu thaùng ñaàu naêm 2005 coù 494 ca, trong ñoù 72 ca ôû ñoä tuoåi 19-21... Ñeán phoøng khaùm tö nhaân naèm trong khu xoùm Vaéng cuûa khu kyõ ngheä Soùng Thaàn. Ngay töø ñaàu ñöôøng ñaõ thaáy maáy taám baûng quaûng caùo to töôùng ghi caùc chöùc naêng cuûa phoøng khaùm, ôû haøng cuoái doøng chöõ “keá hoaïch hoùa gia ñình” ñöôïc kích lôùn, ñoùng khung noåi baät. Phoøng khaùm khaù lôùn chia laøm nhieàu ngaên nhoû rieâng bieät cho caùc khoa noäi toång quaùt, tai-muõi-hoïng... Chæ môùi nghe khai “treã boán tuaàn”, coâ nhaân vieân maëc aùo blouse traéng ñaõ mau maén laät soå ghi giaáy heïn khaùch mai ñeán giaûi quyeát caùi... thai trong buïng.
Nhaø beø treân soâng, nhaø coå treân ñoài Tieáp trang A12
cheá bieán moät loaïi traø mang teân Traø Tieân. Moät nhaø maùy traø ñaët taïi khu vöïc naøy quy tuï 300 coâng nhaân laøm vieäc. Maáy ngoâi nhaø coå, roäng lôùn nhö dinh thöï, coù leõ töø thôøi xa xöa, (thôøi caùc vua nhaø Nguyeãn) ôû Hueá, ôû Hoäi An ñöôïc di chuyeån vaøo, laép ñaët ñeå trôû thaønh nôi thöôûng thöùc traø (vaø caùc thöùc uoáng khaùc) cuûa Phong Quaùn. Vaø nhieàu ngoâi nhaø tre lôïp tranh, thieát keá gaàn vôùi daïng nhaø Taây Nguyeân, laøm quaùn haøng aên. Daõy nhaø veä sinh ñöôïc xaây döïng kieân coá, kieåu daùng xöa, cöûa goã caøi then. Ñeán Phong Quaùn, chuùng toâi ñöôïc ngaém chieác aám ñoàng duøng ñeå naáu nöôùc soâi töø thôøi xa xöa, ñang soâi suïc treân beáp loø than hoàng, khoùi töø voøi aám toûa leân nghi nguùt. Nôi ngoài uoáng traø (vaø caùc thöùc uoáng khaùc) laø nhöõng boä baøn gheá coå xöa, chaïm troå coâng phu, laøm baèng loaïi goã quyù. Ngoâi nhaø mang teân Töù Quyù Traø laø nôi tröng baøy saûn phaåm Traø Tieân, moät ngoâi
nhaø coå kính, coù caû baøn thôø ngaøy xöa, baøn gheá, tuû, saäp (vaùn ngöïa)..., nhöõng ñoà gia duïng cuûa gia ñình baäc quyeàn quyù. Phía tröôùc ngoâi nhaø Töù Quyù Traø, moät caây traø 85 tuoåi ñöôïc troàng laïi ôû ñaây, ñang ra caønh nhaùnh môùi. Ñeå laäp neân Phong Quaùn, chuùng toâi ñöôïc bieát, Caø pheâ Trung Nguyeân ñaõ ñaàu tö nhieàu tyû ñoàng. Chaéc chaén khaùch tôùi khoâng phaûi laø cö daân cuûa xaõ Loäc An hay thò xaõ Baûo Loäc, maø thænh thoaûng laø nhöõng ñoaøn tham quan, khaùch du lòch. Seõ coù nhieàu ngöôøi thaàm tính: Vaäy tôùi bao giôø vieäc kinh doanh cuûa Phong Quaùn hoài laïi ñöôïc voán ñaàu tö? AÁy tuy nhieân, söï coù maët cuûa Phong Quaùn laï luøng nhö nhöõng ngoâi nhaø coå treân ñoài vuøng cao nguyeân, laø moät ñieàu kyø dieäu maø taäp theå Caø pheâ Trung Nguyeân ñaõ laøm ñöôïc. Phong Quaùn ñaõ coù maët, chaám neùt son vaøng treân dieän maïo cuûa vuøng ñaát ñoài traø xanh ngaùt naøy. Neùt son vaøng nhö phong caùch traø Vieät caàn “gìn vaøng giöõ ngoïc”, duø ñaõ vaø seõ khoâng ít gian nan. Nguyeãn Ñaït
NHÖ YÙ CAÙ 8 MOÙN 10830 Warner Ave., Fountain Valley, CA 92708
(giöõa Ward & Euclid) ñoái dieän Mile Square Park) - Web: www.nhuycorp.com
Coù ñaàu beáp Ñaëc Bieät cho ÑAÙM CÖÔÙI - ÑAÙM HOÛI töø 5 tôùi 15 baøn NHAÄN ÑAËT: GAØ NHOÀI xin ñaët tröôùc 1 ngaøy
CAÙ ÑUÙT LOØ, BEER HAÛI SAÂM & WINE ÑAËC BIEÄT: Goûi OÁc Nhaûy CÔM CHAÙY: BAR RÖÔÏU NGON ÑOÄC ÑAÙO
ÑAËC BIEÄT: MOÃI NGAØY COÙ CÔM PHAÀN GIA ÑÌNH
Coù nhaïc soáng moãi ngaøy NHAÏ NG MOÃ I ÑEÂu M töø C7SOÁgiôø chieà Thöù 7-CN: töø 6:30PM tôùi 1 giôø ñeâm Ngaøy thöôøng töø 7PM tôùi giôø ñoùng cöûa ñeán 12 giôø ñeâm Vôùi caùc ca só: Nhö Mai, Thuùy Höông, Mai Ly, Tina Vöông, Tuyeát Trinh
CAÙC MOÙN NHAÄU ÑOÄC ÑAÙO: CAÙ SAÁU - BOÀ CAÂU CHIM CUÙT HEO RÖØNG - DEÂ v.v... CAÙ NÖÔÙNG DA DOØN
$19.95
Tieát canh vòt - OÁc len xaøo döøa Deâ tieàm thuoác Baéc Löôn xaøo laên Ngheâu baèm xuùc baùnh traùng.v.v.
Môû cöûa 7 ngaøy: Töø 10 GIÔØ SAÙNG ñeán 12 GIÔØ ÑEÂM T6-T7-CN: 10AM - 12:30 Khuya
NHAÄN MÔÛ CHI NHAÙNH TRONG VAØ NGOAØI NÖÔÙC MYÕ - Lieân laïc Chuû Nhaân NHÖ YÙ
(714) 963-1700
CAÙ 8 MOÙN MOÄT PHAÀN $15.99 TAÊNG CÖÔØNG BOØ 7 MOÙN
Goûi Caù Caù Chieân Doøn Soát Maém Me Nhaän ñaët tieäc: Goûi Cuoán Caù HOÏP MAËT Chaû Gioø Caù SINH NHAÄT v.v...
Caù Môõ Chaøi Caù Laù Loát Caù Nöôùng Vó Chaùo Caù
Ngoaøi ra nhaø haøng coøn coù treân 100 moùn khaùc: Caùc loaïi buùn, caùc loaïi phôû, caùc loaïi côm vaø côm taám, caùc loaïi laåu nhö laåu Thaùi, Laåu löôn, Laåu toâm caøng...
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A15
.3”
DAT
.3”
SOÁNG VUI
Theå Thao
A16 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SOÁNG KHOÛE SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
Caûnh saùt cöùu moät huaán luyeän vieân boùng troøn bò baét coùc vôùi quaân baét coùc oâng Romano keå töø khi oâng bò daãn ñi, nhöng caûnh saùt ñaõ thu thaäp ñaày ñuû thoâng tin ñeå roài ñoät kích vaøo moät ngoâi nhaø truù aån trong khu cö daân ñaày toäi phaïm Iztapalapa, giaûi thoaùt cho huaán luyeän vieân Romaro vaø baét theo ñaâu chöøng nöûa taù nghi can. OÂng Romaro noùi vôùi baùo chí raèng nhöõng keû baét coùc oâng hieám khi cho oâng ñöôïc tieáp xuùc vôùi gia ñình, nhöng daãu sao thì hoï cuõng ñoái xöû töû teá vôùi oâng. “Toâi xin baøy toû loøng bieát ôn tôùi nhöõng ngöôøi ñaõ cöùu maïng toâi, tôùi baùo giôùi vaø tôùi caùc thaân höõu,” oâng noùi vaäy. “Ngay luùc naøy toâi muoán ñöôïc gaëp gia ñình, bôûi vì moïi ngöôøi ñang noùng loøng chôø ñôïi toâi.” Huaán luyeän vieân goác ngöôøi Argentine naøy, naêm nay 47 tuoåi, ñaõ bò baét coùc hoâm 19 Thaùng Baûy khi caùc tay suùng loâi oâng ra khoûi xe, bòt maét oâng laïi roài ñaåy oâng vaøo moät chieác xe hôi khaùc
ngay sau buoåi taäp luyeän cuûa ñoäi boùng do oâng troâng coi. Cuøng vôùi Colombia, Mexico laø quoác gia coù naïn baét coùc teä haïi nhaát theá giôùi, vaø taïi thuû ñoâ thì chuyeän baét coùc xaûy ra haèng ngaøy, bôûi vì caùc baêng ñaûng toäi phaïm coù theå baét coùc töø oâng giaùm ñoác cho tôùi baø noäi trôï. Caùc naïn nhaân vaãn hay bò haï saùt ngay caû sau khi thaân nhaân ñaõ traû tieàn chuoäc cho hoï roài. Boïn baét coùc ñaõ nhaém vaøo theá giôùi boùng troøn keå töø naêm 1999 khi oâng Alvaro Camps, thaân phuï cuûa thuû moân quoác gia Jorge Campos cuûa Mexico, bò baét coùc vaø bò giöõ laøm con tin gaàn moät tuaàn leã. Huaán luyeän vieân Romano, nhaän nhieäm vuï huaán luyeän cho ñoäi Cruz Azul töø hoài Thaùng Chaïp naêm roài sau khi ñaõ huaán luyeän vaø chôi boùng troøn taïi nhieàu caâu laïc boä ôû Mexico. OÂng naøy laõnh moät möùc löông cao tôùi choaùng ngôïp tính theo tieâu chuaån taïi Mexico. (V.P.)
Huaán luyeän vieân Ruben Omar Romano hoâm 21 thaùng Chín sau khi ñöôïc caûnh saùt giaûi cöùu taïi Mexico City. OÂng ñaõ bò baét coùc trong 65 ngaøy. (Hình: STR/AFP/Getty Images)
MEXICO CIY, Mexico - Hoâm Thöù Tö, vò huaán luyeän vieân cuûa ñoäi boùng troøn Cruz Azul, moät ñoäi haøng ñaàu ôû Mexico, ñaõ ñöôïc cöùu khoûi nôi oâng töøng bò baét coùc hai thaùng trôøi sau khi caûnh saùt ñoät kích vaøo moät caên nhaø taïi moät khu vöïc loän xoän ôû thuû ñoâ Mexico City. Nom run raåy, hoác haùc vaø raâu moïc raäm rì, huaán luyeän vieân Ruben Omar Romano goác Argentina raøn ruïa nöôùc maét khi caûnh saùt ñeo maët naï hoä toáng oâng ra khoûi caên nhaø töøng giam giöõ oâng laøm con tin. Truyeàn hình tröïc tieáp coøn cho thaáy hình aûnh caùc só quan caûnh saùt ñang daãn moät soá tay baét coùc ra xe caûnh saùt ñaõ tuùc tröïc saün. Moät phoùng vieân chuïp hình chieác xe chôû huaán luyeän vieân Ruben Omar Romano bò keû gian baén vaø baét coùc oâng ñi hoâm 19 thaùng Roõ raøng laø ngöôøi ta ñaõ khoâng theå naøo lieân laïc ñöôïc nhieàu Baûy. Caûnh saùt vöøa giaûi cöùu ñöôïc oâng Romano. (Hình: Alfredo Estrella/AFP/Getty Images)
DAT
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A17
.3”
DAT
A18 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu) .3”
Theå Thao
Football ñaïi hoïc
Notre Dame chuaån bò ñaáu huaán luyeän vieân cuõ Môùi naêm ngoaùi, Tyrone Willingham coøn daãn daét ñoäi Notre Dame ñaùnh haï ñoäi Washington 38-3. Naêm nay, chính nhöõng caàu thuû do Willingham tuyeån choïn seõ ñeán Seattle ñeå gaëp ñoäi Washington, nay do Willingham daãn daét, vôùi caû nöôùc nhìn vaøo ñeå xem thaày cuõ troø môùi ñaáu vôùi troø cuõ thaày môùi ai thaéng ai thua. Caùc haûo thuû chính trong haøng taán coâng cuûa ñoäi Notre Dame Irish ñeàu do Willingham tuyeån vaø chieâu duï veà ñaáu, tröôùc khi oâng bò ñaïi hoïc naøy cho nghæ vieäc cuoái muøa ñaáu naêm ngoaùi. Vaøi thaùng sau, Willingham veà vôùi ñoäi ñaïi hoïc Washington. Trong khi ñoù, Notre Dame môøi veà Charlie Weis, huaán luyeän vieân haøng taán coâng cuûa ñoäi voâ ñòch NFL New England Patriots. Trong soá nhöõng caàu thuû do Willingham tuyeån coù quarterback Brady Quinn naêm ngoaùi neùm 4 traùi touchdown trong traän gaëp Washington. Naêm nay môùi vaøo naêm ñaáu thöù ba,
Brady Quinn ñang laäp raát nhieàu thaønh tích vaø coù hy voïng phaù heát nhöõng kyû luïc neùm banh cuûa Notre Dame. Neân nhôù Notre Dame laø nôi saûn sinh nhieàu quarterback haøng ñaàu, trong ñoù coù Joe Montana; nhieàu ngöôøi ñaõ so saùnh loái chôi cuûa Quinn gioáng cuûa Montana. Chính Willingham cuõng phaûi sôï hoïc troø mình. OÂng noùi vôùi thoâng taán xaõ AP: “Brady laø moät caàu thuû, toâi khoâng muoán noùi laø hoaøn haûo, nhöng phaûi noùi laø ñang ñi ñeán möùc ñoù.” Maurice Stovall, trong vò trí wide receiver, ñang daàn daàn trôû thaønh moät ngöôøi baét banh ñaùng tin caäy. Trong ngoân ngöõ theå thao Myõ, coù chöõ “go-to guy” ñeå mieâu taû moät caàu thuû khi keït coù theå ñöa banh ñaïi cho ngöôøi ñoù thì theá naøo cuõng ñöôïc vieäc. Ñoù laø vai troø oâng Willingham chuaån bò cho Stovall trong hai naêm qua, ñeán naêm nay Stovall ñaõ tröôûng thaønh trong vai troø ñoù thì Charlie Weis ñöôïc höôûng. Stovall trung bình 220 yards
moät traän. Ngoaøi Stovall, Quinn coøn coù theå neùm banh cho tight end Anthony Fasano hoaëc wide receiver Jeff Samardzija, khieán haøng phoøng thuû cuûa ñoái phöông phaûi chia trí ra maø canh ba ngöôøi. Ñoái dieän vôùi nhöõng haûo thuû do chính mình tuyeån, Willingham phaûi tìm ra caùch naøo choáng laïi nhöõng caàu thuû gioûi vôùi moät huaán luyeän vieân tröôûng môùi coù loái ñaùnh ñaëc saéc. Phía Washington, trong 3 traän qua ñaõ chöùng toû khaû naêng phoøng thuû chaët cheõ vôùi sôû tröôøng laø keïp chaët khoâng cho ñoái phöông caàm banh maø chaïy. Chính haøng phoøng thuû naøy giuùp Washington thaéng Idaho 34-6 trong tuaàn qua, chaám döùt daõy daøi 8 traän thua lieân tieáp. Moät ñieàu Willingham ñang lo laéng: Notre Dame chöa heà thua Washington, töøng gaëp Washington 5 laàn thaéng caû 5. Chính Willingham laø ngöôøi ñoùng goùp cho thaønh tích ñoù! (H.N.V.)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
FIFA thöû nghieäm heä thoáng “chip” theo doõi caàu thuû, boùng Moät con “chip” ñieän töû gaén trong taám ñeäm oáng quyeån moãi caàu thuû vaø trong traùi banh
KARLSRUHE, Ñöùc - Traùi banh duøng trong giaûi FIFA U-17 ñang ñaáu taïi Peru khoâng phaûi laø moät traùi banh thöôøng, maø laø banh coù gaén moät con chip ñeå theo doõi chính xaùc vò trí traùi banh trong saân. Ñaây laø moät cuoäc thöû nghieäm moät heä thoáng môùi nhaèm theo doõi vò trí cuûa nhöõng caàu thuû boùng troøn cuõng nhö traùi boùng coù theå laøm giaûm bôùt nhöõng caõi vaõ trong traän ñaáu. Heä thoáng naøy coù theå töùc thôøi caûnh baùo cho troïng taøi, khaùn giaû aùi moä vaø huaán luyeän vieân veà chuyeän lieäu coù caàu thuû naøo ôû trong tö theá vieät vò hay khoâng hoaëc quaû boùng ñaõ loït khoûi caàu moân hay ñaõ vaøo löôùi. Nhöõng phieán truyeàn tín hieäu sieâu aâm lôùn côõ theû tín duïng ñöôïc gaén vaøo taám ñeäm nôi oáng quyeån cuûa caàu thuû. Moät phieán truyeàn tín hieäu nhoû baèng haït ñaäu thì ñöôïc nheùt vaøo beân trong quaû boùng. Trong moät giaây ñoàng hoà, moãi phieán nhö theá coù theå phaùt ra saùu, baûy traêm maãu tín hieäu ñeå theo doõi. Ngöôøi ta seõ gaén chöøng 10 caây aêng-ten chung quanh khung thaønh, vaø nhöõng aêngMôùi naêm ngoaùi, Tyrone Willingham (giöõa) coøn daãn daét ñoäi Notre Dame vôùi quarterback Brady ten naøy seõ tieáp vaän nhöõng Quinn (aùo soá 10). Hình chuïp ngaøy 20 Thaùng Chín naêm 2003 trong traän gaëp Michigan State. Ngaøy thoâng tin veà moät maùy ñieän 24 Thaùng Chín naêm nay, Quinn vaø ñoäi Notre Dame seõ ñeán Seattle ñeå ñaáu vôùi thaày cuõ cuûa mình. toaùn trung öông coù khaû naêng (Hình: Jonathan Daniel/Getty Images) taäp hoïp nhöõng döõ kieän ñeå taùi
LIMA, Peru - Taïi moät traän trong giaûi FIFA U-17 Theá Giôùi treân saân National Stadium ôû Lima, Peru, moät caàu thuû ñang chöïc ñaù moät traùi banh hieäu Adidas Pelias 2 trong ñoù coù gaén moät con chip do haõng Cairos Technologies cuûa Ñöùc cheá taïo ra, hình chuïp hoâm 16 Thaùng Chín. Vôùi heä thoáng chip gaén trong banh vaø trong taám ñeäm oáng khuyeån cuûa nhöõng caàu thuû, troïng taøi coù theå theo doõi chính xaùc nhöõng vuï vieät vò hoaëc boùng truùng khung thaønh bay ra. Ñaây laø cuoäc thöû nghieäm tröôùc khi quyeát ñònh coù duøng heä thoáng naøy trong Giaûi Theá Giôùi taïi Ñöùc vaøo naêm tôùi. (Hình: Reuters/ Mariana Bazo)
taïo laïi dieãn tieán cuûa traän ñaáu. Chæ caàn moät phaàn nghìn giaây sau laø troïng taøi coù theå nhaän ñöôïc thoâng tin qua moät maùy nhaän tín hieäu ñeo ôû coå tay. “Heä thoáng naøy coù khaû naêng ñöa thoâng tin tôùi tröôùc khi troïng taøi hieåu ra nhöõng gì ñang dieãn tieán,” ñoù laø lôøi cuûa Sylvia Couronneù thuoäc haõng cheá taïo Cairos Technologies coù truï sôû ôû Karlsruhe beân Ñöùc. Maùy ñieän toaùn ñöa ra tín hieäu baùo ñoäng cuõng thu thaäp döõ kieän veà cho nhöõng huaán luyeän vieân, boä tham möu vaø daân aùi moä. Maùy naøy laïi coøn coù theå taùi taïo dieãn tieán traän ñaáu treân maïng löôùi ñieän toaùn nöõa, hoaëc ñieàu ñoäng nhöõng oáng kính truyeàn hình. Muøa Ñoâng naøy, moät cuoäc thöû nghieäm ñaày ñuû seõ ñöôïc khôûi söï taïi moät saân vaän ñoäng ôû Nuremberg, Ñöùc Quoác. Haõng Cairos hy voïng seõ thuyeát phuïc ñöôïc Toång Cuoäc Boùng Troøn Theá Giôùi (FIFA), cô quan quaûn trò moân boùng troøn quoác teá, söû duïng kyõ thuaät naøy taïi Giaûi Voâ Ñòch Boùng Troøn Theá Giôùi tôùi ñaây maø theo döï truø thì seõ ñöôïc toå chöùc taïi Ñöùc. Hieän nay, FIFA ñang thöû nghieäm heä thoáng naøy trong moät soá traän trong giaûi FIFA U-17 ñang ñaáu taïi Peru.
Chuyeân gia theå thao Mark Williams thuoäc ñaïi hoïc Liverpool John Moores University ôû Anh, neâu yù kieán raèng vieäc theo doõi caàu thuû qua phöông tieän ñieän töû seõ trôû thaønh moät thoâng leä, ít nhaát cuõng taïi saân huaán luyeän, nhöõng thoâng tin veà cöû ñoäng cuûa con ngöôøi cuõng coù theå ñöôïc gaén lieàn vôùi nhöõng döõ kieän tyû nhö nhòp ñaäp cuûa traùi tim. Nhöng chuyeân gia naøy cuõng noùi raèng hieän coøn quaù sôùm ñeå cho bieát heä thoáng kieåm baùo naøo laø chính xaùc, mau leï vaø khoâng gaây phieàn toaùi khi theo doõi moät traän ñaáu. OÂng caûnh caùo raèng nhöõng troïng taøi naøo baát caàn tôùi lôøi caûnh baùo hoaëc ñöa ra lôøi caûnh baùo khoâng ñoàng nhaát thì cuõng ñeàu coù theå gaây ra caõi vaõ. Ñieàu naøy cuõng coù theå xaûy ra vôùi nhöõng troïng taøi duøng maùy ghi aûnh ñeå phaùn xeùt trong moân caàu cricket. “Söû duïng heä thoáng naøy trong vieäc hoaïch ñònh chieán thuaät vaø chieán löôïc seõ roõ raøng hôn nhieàu so vôùi khi söû duïng con ngöôøi,” OÂng Williams keát luaän nhö theá. Caùc heä thoáng ghi aûnh qua maùy thu hình vaø söû duïng maùy truyeàn tín hieäu theo kyõ thuaät ñònh vò GPS ñeå theo doõi caàu thuû coù theå truy ra tieán trình moät traän chôi boùng troøn. Nhöng haàu heát nhöõng kyõ thuaät theo doõi ñeàu khoâng theå theo kòp vôùi nhòp ñieäu cuûa traän ñaáu: neáu ngöôøi ta muoán tham khaûo maùy moùc thì chæ coù nöôùc laø phaûi ngöng traän ñaáu laïi maø thoâi. (V.P.)
DAT
THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A19
.3”
DAT
A20 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BAÛY - SOÁ 7231 - 24 thaùng 9, 2005 (21 thaùng Taùm naêm AÁt Daäu)
SATURDAY, SEPTEMBER 24, 2005
.3”
DAT