Thuû Töôùng Anh Tony Blair (phaûi) chaøo ñoùn Thuû Töôùng Iraq Ibrahim al-Jaafari taïi dinh thuû töôùng Anh ôû 10 Downing Street, London, vaøo hoâm 27 Thaùng Saùu. (Hình: REUTERS/Paul Hackett)
TUESDAY, JUNE 28, 2005
NGUOI VIET CÔ QUAN TRANH ÑAÁU THÔØI SÖÏ VAÊN NGHEÄ GIAÙO DUÏC THÖÙ BA 28 thaùng 6-2005 - NAÊM THÖÙ 27 - SOÁ 7143 - 25xu
Hôn 160 chieán haïm töø 35 quoác gia tuï taäp ngoaøi khôi mieàn nam nöôùc Anh chuaån bò kyû nieäm 200 naêm chieán thaéng cuûa Haûi Quaân Anh döôùi quyeàn Ñoâ Ñoác Nelson tröôùc Haûi Quaân Phaùp cuûa Ñaïi Ñeá Napoleon vaøo naêm 1805.
Online: www.nguoi-viet.com
Coâng ty chuyeån hoà sô qua Internet coù theå bò kieän toäi aên caép baûn quyeàn
Ñoïc Trong Soá Naøy Vieät Nam (A7): Tranh nhaùi laïi traøn lan phoá coå Hoäi An. Dieãn Ñaøn (A11): Thieân An Moân coøn ñoù moät con ñöôøng. Ñòa Phöông (B1): Vuï chieác ñeøn pin cuûa Sôû Caûnh Saùt Garden Grove ra tröôùc toøa. Ñôøi Soáng (B11): Gian laän tröông muïc ngaân haøng. Ñaát Nöôùc vaø Con Ngöôøi (C1): Nhaø thôø Phaùt Dieäm. Rao Vaët (C3): Thoâng tin thöông maïi, mua baùn vaø quaûng caùo.
WASHINGTON - Caùc coâng ty nhaän dòch vuï chuyeån giao caùc hoà sô qua Internet seõ phaûi chòu traùch nhieäm tröôùc phaùp luaät neáu hoï coá tình cho pheùp khaùch haøng söû duïng caùc chöông trình nhu lieäu cuûa mình ñeå trao ñoåi baøi haùt vaø phim aûnh moät caùch baát hôïp phaùp. Phaùn quyeát Toái Cao Phaùp Vieän ñöa ra hoâm thöù Hai cho bieát nhö treân, sau khi ñaõ baùc boû lôøi caûnh giaùc raèng ngaên caám nhö vaäy laø laøm caûn trôû söï tieán boä cuûa ngaønh tin hoïc. Phaùn quyeát ñoàng thuaän cuûa caùc thaåm phaùn toái cao ñaõ khieán vuï aùn phaûi ñöa ngöôïc trôû laïi cho toøa döôùi. Toøa naøy tröôùc ñaây ñaõ xöû cho caùc coâng ty giuùp chuyeån giao caùc hoà sô Thöôïng Vieän California ñoù, nhö Grokster Ltd. vaø StreamCast Networks Inc. ñöôïc thaéng kieän. Tuy nhieân, Toái Cao Phaùp Vieän hoâm thöù Hai cho bieát, Bieåu tình choáng Phan Vaên Khaûi taïi Canada coù ñuû baèng chöùng veà moät yù Moä t ngöôø i vaù c quoá c kyø Vieä t Nam Coä n g Hoø a trong ñoaø n bieå u tình choá n g cuoä c thaê m vieá n g cuû a Thuû Töôù n g Vieä t Nam Phan ñònh baát hôïp phaùp ñeå ñöa ra Sacramento (CA) - Ca só Vaê n Khaû i taï i thuû ñoâ Ottawa cuû a Canada hoâ m 27 Thaù n g Saù u . Vò thuû töôù n g cuû a Coä n g Saû n Vieä t Nam cuõ n g töø n g bò phaû n tröôùc caùn caân coâng lyù. Paula Abdul, hoâm thöù Hai, 27 ñoá i döõ doä i trong chuyeá n thaê m vieá n g Hoa Kyø tröôù c ñoù cuû a oâ n g. (Hình: REUTERS/Jim Young) Tieáp trang A4 thaùng Saùu, 2005, ñaõ ra ñieàu traàn tröôùc UÛy Ban Doanh Nghieäp vaø Ngheà Nghieäp taïi Thöôïng Vieän Tieåu Bang California veà haäu quaû maø moät
Ñieàu traàn veà tieâu chuaån veä sinh cho tieäm nails
Tieáp trang A6
Pakistan phoùng thích möôøi baûy cöïu tuø nhaân Guantanamo ISLAMABAD, Pakistan Chính phuû Pakistan hoâm Thöù Hai cho bieát ñaõ phoùng thích 17 ngöôøi Pakistan bò nhaø chöùc traùch giam giöõ töø nhieàu thaùng nay, sau khi hoï ñöôïc Hoa Kyø thaû ra khoûi nhaø tuø ôû Vònh Guantanamo. Tieáp trang A4
Thuû töôùng Canada cam keát noùi chuyeän nhaân quyeàn vôùi oâng Phan vaên Khaûi
OTTAWA 27-6 (TH) - Thuû töôùng Canada, Paul Martin, cho hay oâng seõ neâu vaán ñeà nhaân quyeàn khi gaëp Phan vaên Khaûi, thuû töôùng CSVN. OÂng gaëp oâng Khaûi trong ngaøy Thöù Hai 27-6-2005. Phan vaên Khaûi, 72 tuoåi, laø nhaân vaät chính trò cao caáp nhaát cuûa CSVN ñeán Canada duø hai nöôùc ñaõ thieät laäp bang giao hôn 30 naêm qua. OÂng Martin cam keát nhö vaäy sau khi nghe caùc nghò só
quoác hoäi than phieàn raèng Vieät Nam khoâng toân troïng caùc quyeàn caên baûn cuûa coâng daân nhö hoï ñaõ kyù vaøo baûn hieán chöông lieân hieäp quoác cuõng nhö baûn coâng öôùc quoác teá veà caùc quyeàn daân söï vaø chính trò. Cuoái tuaàn qua, ngoaïi tröôøng Canada, Pierre Pettigrew, cuõng ñaõ tieáp ñaïi dieän cuûa nhieàu hoäi ñoaøn, ñoaøn theå ngöôøi Vieät cö nguï ôû Canada ñeå nghe trình baøy yù
kieán, nguyeän voïng cuûa coäng ñoàng ngöôøi Vieät ñoái vôùi chuyeán thaêm vieáng cuûa oâng Khaûi. Quí vò nghò só Canada noùi raèng nhaø caàm quyeàn CSVN ñaõ khoâng toân troïng caùc quyeàn töï do caên baûn cuûa coâng daân. Hoï neâu ra chuyeän môùi xaûy ra nhaát laø vieäc baét giöõ phaùi ñoaøn 10 taêng só töø Hueá, Quaûng Trò vaøo Bình Ñònh ñeå vaán an laõo hoøa thöôïng Thích Tieáp trang A4
Quaân ñoäi Hoa Kyø môû roäng caùc nhaø tuø taïi Iraq BAGHDAD, Iraq - Hoâm Thöù Hai, quaân ñoäi Hoa Kyø cho bieát caùc nhaø tuø treân khaép Iraq seõ ñöôïc môû roäng ñeå coù theå chöùa khoaûng 16,000 tuø nhaân, giöõa luùc cuoäc noåi daäy khoâng coù daáu hieäu gì laø seõ giaûm bôùt, moät naêm sau khi chuû quyeàn ñöôïc chuyeån giao cho nhaø chöùc traùch Iraq. Soá tuø nhaân taïi ba khu quaân söï trong nöôùc - Abu Ghraib, Traïi Bucca vaø Traïi Cropper - ñaõ gia taêng gaàn gaáp ñoâi, töø 5,435 tuø nhaân vaøo Thaùng Saùu 2004 leân ñeán 10,002 tuø nhaân nhö hieän nay, theo lôøi Trung Taù Guy Rudisill. Tieáp trang A4
Ñaùm tang Thöôïng Só Christopher Piper
Goùa phuï Connie Piper ngoài beân quan taøi choàng laø Thöôïng Só Christopher Piper, ngöôøi chieán só Myõ ñaõ boû mình treân chieán tröôøng, trong leã an taùng taïi Marblehead, Massachusetts, vaøo hoâm 27 Thaùng Saùu. Thöôïng Só Löïc löôïng Ñaëc Bieät Piper bò töû thöông hoài ñaàu thaùng naøy taïi Afghanistan. (Hình: REUTERS/Brian Snyder)
Traän ñaùnh bom khoác lieät vaøo khu chôï Baghdad
Cö daân Baghdad keùo tôùi xem moät khu chôï vöøa bò quaân khuûng boá ñaùnh bom naëng neà vaøo hoâm 27 Thaùng Saùu. Vuï ñaùnh bom xe hôi beân ngoaøi moät ñeàn thôø Sunni trong moät khu chôï maø ña soá cö daân laø ngöôøi Shi’ite ñaõ laøm thieät maïng 4 thöôøng daân vaø gaây thöông tích cho 29 ngöôøi khaùc. (Hình: REUTERS/Ceerwan Aziz)
TT Bush tieáp Thuû Töôùng Ñöùc keâu goïi hôïp taùc kieåm soaùt chöông trình nguyeân töû Iran WASHINGTON - Toång Thoáng Bush hoâm thöù Hai ñaõ tieáp Thuû Töôùng Ñöùc, oâng Gerhard Schroeder, ñoàng thôøi keâu goïi Ñöùc haõy tieáp tuïc hôïp taùc vôùi caùc laõnh ñaïo Phaùp vaø Anh Quoác trong noã löïc chæ veõ cho Iran thaáy raèng phaùt trieån vuõ khí nguyeân töû laø moät ñieàu baát khaû chaáp nhaän. Ñöùc, Phaùp vaø Anh Quoác ñaõ
Toøa AÙn Theá Giôùi veà Iraq WTI
Leân aùn Hoa Kyø vaø ñoàng minh chieám ñoùng Iraq
ñeà nghò cho Iran ñöôïc höôûng nhieàu quyeàn lôïi kinh teá neáu hoï chòu boû haún caùc sinh hoaït tinh cheá Uranium, maø Hoa Kyø toá caùo raèng seõ ñöa ñeán vieäc xaây döïng bom nguyeân töû. Toång Thoáng Bush noùi, “lôøi nhaén göûi cuûa toâi daønh cho thuû töôùng laø chuùng ta haõy tieáp tuïc laøm vieäc vôùi Anh, Phaùp vaø Ñöùc ñeå göûi moät
WASHINGTON - Moät toøa aùn töï phong laø Toøa AÙn Theá Giôùi veà Iraq WTI (World Tribunal on Iraq), bao goàm nhieàu ñoaøn theå phi chính phuû choáng chieán tranh, nhöõng nhaø vaên, nhaø trí thöùc theá giôùi ñaõ nghieâm khaéc, maëc daàu chæ coù tính caùch bieåu töôïng, leân aùn Hoa Kyø, Anh Quoác vaø caùc ñoàng minh cuûa Tieáp trang A4 hoï veà vieäc chieám ñoùng Iraq.
Giaùm Ñoác An Ninh Boä Noäi An Hoa Kyø, Michael Chertoff, coâng boá caùc bieän phaùp chung nhaèm taêng cöôøng an ninh laõnh thoå taïi 3 quoác gia thuoäc NAFTA laø Hoa Kyø, Canada vaø Mexico vaøo ngaøy 27 Thaùng Saùu. (Hình: REUTERS/Jim Young) Richard Branson (giöõa), ñaïi dieän Haõng Haøng Khoâng Virgin Atlantic Airways, ñöôïc hai nöõ vuõ coâng xinh ñeïp cuûa Cuba chaøo möøng trong ngaøy khôûi söï chuyeán bay tröïc tieáp ñaàu tieân sang Cuba cuûa haõng haøng khoâng naøy, 27 Thaùng Saùu. (Hình: REUTERS/Claudia Daut)
Toøa aùn hoâm thöù Hai ñaõ ñeà nghò môû “moät cuoäc ñieàu tra saâu roäng ñoái vôùi taát caû nhöõng keû chòu traùch nhieäm veà toäi aùc xaâm laêng vaø toäi aùc choáng nhaân loaïi ôû Iraq.” Sau 3 ngaøy nghò aùn, toøa ñaõ noùi roõ teân Toång Thoáng George W. Bush vaø Thuû Töôùng Anh Tony Blair cuøng vôùi caùc giôùi chöùc chính phuû Tieáp trang A4
Löïc löôïng Hoa Kyø nôùi roäng quyeàn kieåm soaùt ôû Afghanistan KABUL, Afghanistan Hoâm Thöù Hai, binh só Myõ ñaõ thoïc saâu vaøo moät cöù ñieåm cuûa Taliban ôû thung luõng Khakeran ôû mieàn nam Afghanistan, khi tìm caùch taùi laäp quyeàn kieåm soaùt sau moät loaït nhöõng vuï taán coâng cuûa loaïn quaân, laøm gia taêng nhöõng lo ngaïi raèng cuoäc chieán taïi ñaây ñang xaáu ñi. Ngöôøi ta nghi ngôø raèng coù tôùi 300 loaïn quaân troán traùnh trong thung luõng, nhöng ñaõ khoâng coù cuoäc ñuïng ñoä naøo xaûy ra keå töø khi binh só Hoa Kyø tôùi vuøng naøy hoâm Chuû Nhaät. Moät ñoaøn tröïc thaêng goàm hai chieác Chinook CH47, moät chieác Blackhawk vaø hai tröïc thaêng taán coâng loaïi Apache bay thaáp treân sa maïc ñeå tìm kieám loaïn quaân. “Ñòch quaân laâu nay vaãn söû duïng thung luõng Khakeran
nhö moät saøo huyeät,” theo lôøi Trung UÙy Luke Langer, moät trung ñoäi tröôûng thuoäc Trung Ñoaøn Boä Binh 503, Löõ Ñoaøn Khoâng Vaän 173. Khoaûng 465 ngöôøi tình nghi laø loaïn quaân ñaõ bò gieát cheát keå töø khi nhöõng vuï taán coâng taêng voït vaøo Thaùng Ba, khi tuyeát tan treân caùc ñöôøng moøn treân nuùi maø loaïn quaân thöôøng söû duïng. Cuõng trong cuøng thôøi kyø naøy, 29 binh só Hoa Kyø, 38 binh só Afghanistan vaø 125 thöôøng daân ñaõ bò thieät maïng. Theo baùo caùo, nhöõng cuoäc coâng kích döõ doäi cuûa Hoa Kyø nhaém vaøo caùc traïi quaân trong vuøng nuùi non gaàn ñoù vaøo tuaàn tröôùc ñaõ gieát cheát 178 ngöôøi tình nghi laø daân quaân. Caùc maùy bay Myõ ñaõ gaây toån thaát lôùn cho loaïn quaân Tieáp trang A6
Periodicals Göûi Baùo Phaûi Daùn Tem
GIAÙ BAÙO GÖÛI BÖU ÑIEÄN TAÏI HOA KYØ: Moät naêm $168, Saùu thaùng $98, Ba thaùng $60
A2 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
TUESDAY, JUNE 28, 2005
TCPV Myõ coù phaùn quyeát nöôùc ñoâi veà Bia Ñaù Möôøi Ñieàu Raên WASHINGTON - Toái Cao Phaùp Vieän hoâm thöù Hai ñaõ toû ra raát löôõng löï vôùi phaùn quyeát “nöôùc ñoâi” veà vieäc tröng baày Bia Ñaù Möôøi Ñieàu Raên taïi caùc coâng sôû coù ñöôïc coi laø hôïp hieán hay khoâng. Tuy nhieân, caùc vò thaåm phaùn cho bieát vieäc tröng baày bia ñaù beân trong caùc phaùp ñình laø vi phaïm nguyeân taéc veà vieäc taùch rôøi nhaø nöôùc vaø toân giaùo. Ñöa ra nhöõng tín hieäu nöôùc ñoâi veà moät vaán ñeà teá nhò nhö vaäy laàn ñaàu tieân trong voøng 25 naêm qua, Toái Cao Phaùp Vieän cho hay, vaán ñeà tröng baày Bia Ñaù Möôøi Ñieàu Raên töï noù khoâng phaûi laø ñieàu baát hôïp hieán. Nhöng söï tröng baày ôû nôi naøo, ñoù laïi laø moät vaán ñeà khaùc, vaø söï tröng baày aáy khoâng ñöôïc quyeàn ñi ñeán choã bieåu loä khuynh höôùng cuûa chính quyeàn veà moät yù thöùc toân giaùo. Vì theá, laäp tröôøng cuûa Toái Cao Phaùp Vieän laø seõ xeùt vaán ñeà tröng baày Bia Ñaù Möôøi Ñieàu Raên treân caên baûn töøng tröôøng hôïp rieâng bieät. Theo quyeát ñònh vöøa ban haønh, Toøa toái cao cho bieát hoï ñang saép xeáp ñeå nhöõng ñieàu khoaûn trong Möôøi Ñieàu Raên ñöôïc giaûi quyeát theo töøng tröôøng hôïp rieâng bieät taïi toøa. Quyeát ñònh treân, ñöôïc pheâ chuaån vôùi tæ leä 5 thuaän - 4 choáng, ban haønh cuøng vôùi moät quyeát ñònh khaùc lieân
quan ñeán vò trí ñöôïc choïn ñeå ñaët bia Möôøi Ñieàu Raên baèng ñaù hoa cöông cao 6 feet taïi ñieän capitol cuûa tieåu bang Texas. Hai quyeát ñònh naøy ñöôïc pheâ chuaån vôùi tæ leä ngang ngöûa, nhöng laù phieáu cuoái cuøng cuûa thaåm phaùn Sandra Day O’Connor ñaõ qui ñònh keát quaû pheâ chuaån laø 54. Thaåm phaùn Antonin Scalia ñöa ra lôøi phaûn ñoái raát gay gaét trong phieân hoïp taïi toøa. Caùc quan toøa theo phe baûo thuû trong vuï Kentucky noùi moät soá ñieàu khoaûn thuoäc phaïm vò toøa aùn vaãn chaáp nhaän ñöôïc neáu ngöôøi ta chòu dieãn giaûi chuùng moät caùch oân hoøa nhaèm gìn giöõ danh döï cho quaù trình laäp phaùp cuûa quoác gia. Nhöng caùc baûn ñoùng khung treo taïi hai toøa aùn ôû Kentucky laïi ñi quaù xa trong vieäc quaûng baù cho toân giaùo. Caùc thaåm phaùn noùi nhöõng nôi naøy nhö vaäy laø vi phaïm hieán phaùp, bôûi vì ñeà cao quaù möùc nhöõng noäi dung toân giaùo. Ngöôïc laïi, boä töôïng ñaù hoa cöông cao 6 feet ñaët taïi truï sôû chính cuûa ñieän Capitol tieåu bang Texas - ñaây laø moät trong soá 17 coâng trình lòch söû naèm treân moät khuoân vieän roäng 22 maãu - ñöôïc ñaùnh giaù laø moät hieän vaät chính thöùc trong lòch söû laäp phaùp vaø toân giaùo cuûa quoác gia. Thaåm Phaùn Toái Cao William H. Rehnquis vieát moät ñoaïn göûi nhoùm ña soá trong vuï
E-mail: nvnews@aol. com Web Site: http://www. nguoi-viet. com Xuaát baûn bôûi / Published by NGUOI VIET NEWS, INC. Hoäi Ñoàng Quaûn Trò / Board of Directors Phan Huy Ñaït - Chuû Tòch, Chairman; Ñoã Quyù Toaøn -Phoù Chuû Tòch, Vice Chairman; Ñoã Baûo Anh - Phoù Chuû Tòch, Vice Chairwoman; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Thö Kyù HÑQT, Board Secretary; Ñoã Ngoïc Yeán, Ñoã Vieät Anh, Leâ Minh Phuù, Ñoã Phöông Loan, Tuaán Anthony Nguyeãn. Ban Ñieàu Haønh / Officers Ñoã Ngoïc Yeán - Toång Giaùm Ñoác , President, Chief Executive Officer; Ñoã Vieät Anh - Phoù Toång Giaùm Ñoác Ñieàu Haønh , Executive Vice-President , Chuû Buùt, Editor in Chief; Ñoã Baûo Anh - Phoù Toång Giaùm Ñoác Thöông Maïi, Vice-President, Business Affairs; Vuõ Quí Haïo Nhieân - Giaùm Ñoác Taøi Chaùnh - Thö Kyù Coâng Ty, Chief Financial Officer - Secretary. Toøa Soaïn Nhaät Baùo NGÖÔØI VIEÄT / NGUOI VIET Daily News Staff Ñoã Ngoïc Yeán - Chuû Nhieäm, Publisher; Ñoã Vieät Anh - Chuû Buùt, Editor in Chief; Nguyeãn Ñoàng - Giaùm Ñoác Myõ Thuaät, Creative Director; Nguyeãn Chinh - Giaùm Ñoác Kyõ Thuaät, Technical Manager; Nguyeãn Khaû Loäc - Giaùm Ñoác Phoøng Sinh Hoaït, Activities Director; Giaùm Ñoác Cô Sôû, Facilities Director. Ban Bieân Taäp / Editors °Ban Chuû Buùt: Caùc phuï taù chuû buùt: Vuõ AÙnh, Phaïm Phuù Minh, Vuõ Quyù Haïo Nhieân Thö Kyù Toøa Soaïn: Vuõ AÙnh. Caùc Phuï Taù Thö Kyù Toøa Soaïn: Leâ Thuïy, Tröôûng Ban TinTöùc; Phaïm Phuù Thieän Giao, Tröôûng ban tin ñòa phöông; Hoaøng Khôûi Phong. °Bieân Taäp: Nguyeãn Ngoïc Minh, Ñoã Khoâi Nguyeân, Nguyeãn Tuyeån, Nguyeân Huy, Traàn Ngoïc Yeán, Vann Phan, Nguyeãn Nhaät, Nguyeãn Ngoïc Chaán-CNN Ngöôøi Vieät 2 (English Section) Thöù Naêm moãi tuaàn - E-mail: nv2@nguoi-viet.com Anh B. Do - Editor; Jami Farkas - News Editor; Cynthia Anh Furey, Duc Nguyen, Ruth Talovich, Vu Qui Hao Nhien - Writers; Matthew Chin, Andrew Lam, Annie Mai, Denise Nguyen, Nguyen-Khoa Thai Anh - Contributors; Chinh Nguyen, Danchi Nguyen Designers; Kiet Huynh - Photographer. Nguoi Viet (ISSN 1056-5124), USPS 022479 , started in December 1978, is published daily in Vietnamese with weekly Thursday English Section by Nguoi Viet News, Inc., 14771-14772 Moran Street, Westminster CA 92683 – USA. Copyright @ 2003 by Nguoi Viet News, Inc. All rights reserved. Nguoi Viet Daily News neither endorses nor warrants products and services advertised. Newsstand price in Los Angeles and Orange Counties: $0.25. Subscription rate: $168.00/year by Third Class Mail, $400.00/year by 2-Day Express. Foreign mail rates upon request. Periodicals Postage Rates paid at Westminster, California and at additional mailing offices. Postmaster: send address changes to Nguoi Viet 1477114772 Moran Street, Westminster CA 92683 – USA. For subscription call: 714-892-9414.
Taám bia ghi Möôøi Ñieàu Raên töøng döïng trong toøa aùn taïi Alabama, ñaõ bò caám vaø phaûi doïn ra, nay chính thöùc Toái Cao Phaùp Vieän tuyeân boá laø vi phaïm hieán phaùp Hoa Kyø. Hình chuïp vaøo thaùng 10 naêm 2004. (Hình: Alex Wong/Getty Images)
lieân quan ñeán coâng trình ñaët ngoaøi truï sôû thuû phuû tieåu bang Texas nhö sau “Böùc töôïng Möôøi Ñieàu Raên dó nhieân phaûi mang tính toân giaùo - ñieàu naøy roõ raøng ngay töø ngaøy döïng töôïng vaø coøn ñöôïc duy trì. Vì theá taàm aûnh
Hoa Kyø khôûi ñoäng qui trình saûn xuaát chaát phoùng xaï Plutonium 238 NEW YORK - Baùo New York Times hoâm thöù Hai cho bieát: Hoa kyø ñaõ leân keá hoaïch saûn xuaát chaát phoùng xaï maïnh laø plutonium 238 laàn ñaàu tieân tính töø thôøi kyø Chieán tranh Laïnh. Baøi baùo daãn lôøi moät vieân quaûn lyù coâng trình noùi ña soá, neáu khoâng muoán noùi laø taát caû, thaønh phaàn plutonium môùi laø nhaèm phuïc vuï cheá taïo nhöõng hoûa tieãn bí maät. Caùc vieân chöùc khoâng muoán tieát loä chi tieát, nhöng tôø baùo noùi theâm chaát plutonium duøng tröôùc ñaây laø ñeå caøi trong caùc thieát bò cuûa giaùn ñieäp. Baùo Times noùi oâng Timothy Frazier, giaùm ñoác caùc heä thoáng naêng löôïng ñoàng vò phoùng xaï taïi Boä Naêng löôïng Hoa Kyø, trong kyø phoûng vaán môùi ñaây ñaõ phaûn ñoái kòch lieät caùc thoâng tin noùi caùc hoûa tieãn ñeàu nhaèm muïc ñích cho chieán tranh nguyeân töû, hoaëc ñeå trang bò vuõ khí hoaëc veä tinh trong khoâng gian. OÂng Frazier noùi “Lyù do chính ñeå chuùng toâi khôûi ñoäng laïi qui trình saûn xuaát laø nhaèm muïc ñích an ninh quoác gia”. Trong khi caùc vieân chöùc khaùc cuûa Boä Naêng löôïng ñeàu töø choái bình luaän veà tin naøy. Theo töôøng thuaät cuûa baùo Times thì chöông trình naøy, voán ñang laøm nhöõng nhaø khoa hoïc veà moâi sinh lo ngaïi, seõ saûn xuaát 330 pound (töông ñöông 150 kg) chaát phoùng xaï trong voøng 30 naêm taïi Vieän
Thí Nghieäm Quoác Gia Idaho National Laboratory. Theo caùc vieân chöùc lieân bang thì chi phí cho chöông trình khoaûng 1.5 tæ ñoâ la vaø seõ thaûi ra raát nhieàu chaát thaûi phoùng xaï nguy hieåm. Baøi baùo cho bieát theâm chaát phoùng xaï Plutonium 238 maïnh hôn haøng traêm laàn so vôùi plutonium 239, laø loaïi ñöôïc duøng trong saûn xuaát vuõ khí nguyeân töû. Caùc chuyeân gia y teá noùi chæ caàn hít nhaàm moät löôïng raát nhoû chaát naøy cuõng ñuû gaây nguy cô ung thö phoåi raát cao. Plutonium 238 khoâng coù vai troø quan troïng troïng vieäc
höôûng toân giaùo cuûa boä töôïng ñaøi naøy raát lôùn. Nhöng chæ coù noäi dung toân giaùo hoaëc chæ mang moät thoâng ñieäp lieân quan ñeán giaùo ñieàu thoâi thì khoâng ñuïng chaïm gì ñeán ñieàu khoaûn qui ñònh trong hieán phaùp”. (DP)
ñieäp ñaët döôùi loøng bieån hoaëc treân ñaát lieàn. Hoa Kyø saûn xuaát plutonium 238 laàn cuoái cuøng vaøo thaäp nieân 1980 vaø hieän vaãn ñang phaûi döïa vaøo caùc nguoàn tieáp lieäu cuõ kó hoaëc nhaäp caûng töø Nga. Theo thoûa hieäp ñaõ kyù vôùi Nga, thì Hoa Kyø khoâng ñöôïc söû duïng nguoàn nguyeân lieäu nhaäp caûng - khoaûng 35 pound (töông ñöông 16 kg) hoài keát thuùc Chieán tranh Laïnh - cho muïc ñích quaân söï. (DP)
20 years warranty
16X16
1.49
$
Made Italy
/sqft.
1.09
$
/sqft.
WHOLE SALE
Porcelaine Stone Look 13 X 13
99¢
/sqft.
FREEery
Local Deliv
°Coù giaù ñaëc bieät cho Contractors & Builders °Thaûm Dupont Stain Master New 2004 design tuyeät ñeïp Porcelain °Coù caû kho haøng lôùn Porcelaine vaø Gaïch baùn sæ & leû Polis /sqft. °Haøng ngaøn maãu thaûm môùi nhaát naêm 2004
20X20
1.69
$
BLOW
OUT
SHOWROOM & WAREHOUSE 17 X 17 Porcelain
SALE $1.29 /1 Sqft
ÑAËC BIEÄT Porcelain, new design 2005 môùi veà tuyeät ñeïp
Soá löôïng phaùt haønh nhaät baùo Ngöôøi Vieät do cô quan Verified Audit Circulation kieåm toaùn vaø chöùng nhaän. Vieäc kieåm toaùn tieán haønh lieân tuïc.
Average daily circulation: 17,000 copies
CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH
VNCR
14781 Moran St Westminster, CA 92683 Phone: (714) 891-8142. Fax: (714) 891-8190 Thöù Ba 28 thaùng 06, 2005. 22 thaùng 05 AÂm Lòch, AÁt Daäu.
5:00 AM - 8:00 AM 05:00 - Trích ñoaïn ñaøi AÙ Chaâu Töï Do RFA 05:15 - Tin Thôøi Tieát vaø Giao Thoâng vôùi Nguyeãn Tröôøng 05:30 - Chöông Trình “Tieáng Noùi Phuùc AÂm” vôùi MS Nguyeãn Thæ 06:00 - Tin Ñaàu Ngaøy – Nam Cali & Houston 06:30 - Chöông trình Thuùy Nga 07:00 - Ngöôøi Vieät 2 vôùi Baûo Anh 07:20 - Thoâng Baùo Coäng Ñoàng & Thöông Maïi 07:45 - Caùc maët haøng Sales taïi chôï AÙ Ñoâng 08:00 - Chaám döùt chöông trình phaùt thanh buoåi saùng. 12:00PM - 4:00PM 12:00 - Tin Ñaàu Giôø – Thôøi Tieát Nam Cali vaø Houston Texas 12:35 - Saigon supermarket vaø Shopping Center 12:40 - Shanghai Photo Studio 12:45 - Chuyeän Ñòa OÁc vôùi Thanh Thaûo 01:00 - Tin Thôøi Tieát vôùi Hoàng Nga 01:10 - OC Autohaus vôùi Hoà Leâ 01:25 - Chöông Trình Muøa Heø Röïc Rôõ vôùi Trung Taâm Asia 02:00 - Tin Ñaàu Giôø & Thò Tröôøng Taøi Chaùnh Trong Ngaøy 02:03 - Thoâng Baùo Coäng Ñoàng & Thöông Maïi 02:30 - Ñi chôï Sieâu Thò ABC 02:55 - Ngöøôi Vieät Ngaøy Mai 03:10 - TV Car Rental vaø Registration Services 03:15 - Dòch vuï Prepaid Long Distance vôùi Vieät Nam 84 03:30 - Chöông Trình Tieáng Töø Bi 04:00 - Keát thuùc phaùt thanh
NÔI CUNG CAÁP TAÁT CAÛ MAËT HAØNG VEÀ THAÛM GAÏCH & LAMINATE Laminate 8.3MM
Theå leä göûi baøi ñaêng baùo: Baøi vôû coù theå göûi tôùi toøa soaïn qua böu ñieän, fax, hoaëc e-mail nvnews@aol. com. Neân göûi FILE (Microsoft Word) ghi roõ duøng heä thoáng tieáng Vieät naøo. Ngöôøi Vieät khoâng traû laïi baûn thaûo hoaëc hình aûnh, vaø khoâng chòu traùch nhieäm veà moïi maát maùt. Toaø soaïn daønh quyeàn söûa chöõa, hieäu ñính. Baøi vôû gôûi ñeán nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaø ñöôïc ñaêng thuoäc quyeàn sôû höõu cuûa nhaät baùo Ngöôøi Vieät vaø coâng ty Nguoi Viet News, Inc. Baøi vôû muoán ñöôïc traû nhuaän buùt, xin ghi roõ nôi ñaàu baøi vaø cho bieát ñieän thoaïi, ñòa chæ lieân laïc. Ngöôøi Vieät khoâng ñaêng nhöõng baøi vôû khoâng ghi taùc giaû, khoâng ñòa chæ hoaëc ñieän thoaïi lieân laïc. Nhu lieäu tieáng Vieät do Coâng Ty Ñieän Toaùn VNI.
106.3 FM
saûn xuaát vuõ khí, nhöng laïi raát coù giaù trò ôû choã phaùt ra nhieät löôïng ñeàu ñaën, töø ñoù coù theå chuyeån thaønh ñieän naêng. Caùc loaïi pin duøng baèng naêng löôïng nguyeân töû cuûa chaát naøy ñang ñöôïc duøng cho caùc phi thuyeàn, bôûi vì trong khoâng gian aùnh saùng maët trôøi raát keùm khoâng theå duøng pin maët trôøi ñeå laáy naêng löôïng ñöôïc. Caùc chuyeân gia cuûa lieân bang vaø caùc toå chöùc khoâng coù quan heä vôùi coâng trình naøy cho baùo Times bieát chaát plutonium môùi naøy thöôøng duøng ñeå cung caáp naêng löôïng cho nhöõng trang thieát bò giaùn
TRUST CARPET & TILE SALE
Nhaät baùo NGÖÔØI VIEÄT
14771 Moran Street, Westminster CA 92683 - USA Tel: 714-892-9414 Fax: 714-894-1381 (Marketing) Fax: 714-893-7891(Bieân taäp)
15111 Jackson St. Midway City, CA 92655 (Goùc Beach Blvd. vaø Bolsa Ave.)
(714) 890-5725
Fax: 714-890-5735 MÔÛ CÖÛA: THÖÙ HAI - CHUÛ NHAÄT : 8:00 am-6:30 pm.
DAT
Theá Giôùi
.3”
TIN MÔÙI
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TIN NHANH TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A3
Giaù daàu hoûa vöôït kyû luïc treân 60 ñoâ moät thuøng LONDON - Giaù daàu treân thò tröôøng theá giôùi voït leân tôùi 61 ñoâ la moät thuøng daàu thoâ laøm taêng söï aâu lo veà möùc cung vaøo luùc cuoäc baàu cöû toång thoáng ôû Ba Tö ñem laïi thaéng lôïi lôùn cho phe cöïc baûo thuû cuûa Ba Tö, moät xöù coù söùc naëng trong toå chöùc caùc xöù saûn xuaát daàu hoûa OPEC. Nhoùm thaàu mua daàu chính trong Thò tröôøng New York, loaïi daàu thoâ nheï seõ ñöôïc phaân phoái vaøo thaùng 8 ñaõ taêng giaù leân tôùi 60 ñoâ moät thuøng trong caùc kyù keát hôïp ñoàng qua ñieän
töû hoâm Thöù Hai. Sau khi giaù caû qua moät ñeâm taêng ñeán 60.47 ñoâ la moät thuøng, noù taêng voït tôùi möùc kyû luïc laø 60.64 vaøo sôùm ngaøy Thöù Hai vaø ñoù laø con soá lôùn nhaát tính töø naêm 1983 tôùi nay. Caùc nhaø phaân tích cho raèng vieäc lo ngaïi nguoàn cung caáp keùo daøi coù theå laøm giaù caû taêng hôn nöõa. Moät nhaø phaân tích laø oâng Bruce Evers cho hay oâng lo raèng giaù moät thuøng daàu thoâ coù theå leân tôùi 65 ñoâ la hay 70 ñoâ moät caùch nhanh choùng.
Cuoäc baàu cöû ôû Afghanistan tieán haønh ñuùng thôøi bieåu
Daân Israel phaûn ñoái keá hoaïch ruùt caùc khu ñònh cö
Moät ngöôøi Israel tröông moät bieåu ngöõ phaûn ñoái vieäc ruùt veà caùc khu ñònh cö töø Daûi Gaza vaøo hoâm 27 Thaùng Saùu, treân ñoù vieát: “Döøng laïi maø suy nghó ñi.” Haèng traêm xe hôi taït vaøo ñaäu doïc theo caùc con loä chính taïi Israel ngay vaøo giôø cao ñieåm giao thoâng buoåi chieàu ñeå tham gia cuoäc phaûn ñoái. (Hình: REUTERS/Goran Tomasevic)
Toång Thoáng Phi Luaät Taân xin loãi daân chuùng vì coù phaùn ñoaùn sai laàm MANILA.- Toång thoáng Phi Luaät Taân Gloria Macapagal Arroyo hoâm Thöù Hai tuyeân boá tieáng noùi trong moät cuoán baêng chính laø tieáng cuûa baø vaø xin loãi ngöôøi daân Phi laø baø ñaõ coù nhöõng phaùn ñoaùn sai laàm. Cuoán baêng thu aâm nhöõng cuoäc ñoái thoaïi vôùi giôùi chöùc toå chöùc baàu cöû ñoù ñaõ laøm boäc phaùt moät chieán dòch ñoøi baø phaûi töø chöùc .
Phe ñoái laäp ôû Phi caùo buoäc nhöõng ngöôøi thaân trong gia ñình baø Arroyo ñaõ nhaân hoái loä cuûa moät toå chöùc côø baïc baát hôïp phaùp, ñaõ toùm ñöôïc cuoán baêng trong ñoù coù baèng chöùng ghi laïi caùc cuoäc ñoái thoaïi vôùi uûy vieân toå chöùc baàu cöû qua ñoù baø Arroyo tìm caùch gian laän ñeå thaéng trong voøng phieáu nhieäm kyø 2004. Cuoán baêng ghi lôøi xin loãi cuûa baø Arroyo phoå bieán tröôùc
ñaõ coù ñoaïn cho hay raèng baø vì quaù öu tö baûo veä soá phieáu cuûa mình vaø trong thôøi gian tranh cöû ñaõ noùi chuyeän vôùi nhieàu ngöôøi coù caû vôùi giôùi chöùc cuûa uûy ban baàu cöû. Baø nhìn nhaän khi goïi ñieän thoaïi nhö theá cho uûy ban laø moät söï sai laàm trong phaùn ñoaùn. Baø xin loãi ngöôøi daân. Treân thöïc teá khoâng coù luaät naøo ngaên caûn moät öùng cöû vieân noùi chuyeän vôùi caùc giôùi
HOÏC HEØ / LUYEÄN THI SAT (714)
539-8170 TRUNG TAÂM GIAÙO DUÏC LITTLE SAIGON
KHAI GIAÛNG:
10181 Westminster Ave., #212. Treân laàu khu Boø 7 Moùn AÙnh Hoàng
07 / 04 / 05
Lôùp: 1-12 töø: Thöù Hai-Thöù Naêm
Lôùp Saùng: 9:00 - 12:00PM Lôùp Chieàu: 3:00 - 06:00PM (SPECIAL MATH PROGRAM) ENGLISH: Phonics, Grammar. Essay Writing, Reading Comprehension MATH: K-6, Algebra I&II, Geometry, Trigonometry, Pre-Calculus, Calculus Physics, Chemistry, Biology
Caùc lôùp hoïc ñeàu rieâng bieät Daïy ñuùng saùch giaùo khoa cuûa tröôøng Daïy laøm Toaùn vaø vieát vaên gioûi Daïy tröôùc baøi hoïc naêm môùi Giaùo sö ñang daïy chính thöùc taïi caùc tröôøng coâng laäp.
GIAÛM GIAÙ ÑAËC BIEÄT: Gia ñình ñoâng hoïc sinh
LUYEÄN THI SAT KHAI GIAÛNG: 07/02/05 Thöù Baûy: 10:00 - 6:30PM
- Daïy theo chöông trình thi môùi nhaát Giaùo sö kinh nghieäm chuyeân daïy L/ Thi SAT Thöïc taäp raát nhieàu baøi thi maåu chính thöùc - Naâng cao ñieåm thi: Math, Critical Reading & Writing - Coù lôùp LUYEÄN THI: SAT II / MATH BAÛO ÑAÛM ÑIEÅM THI TAÊNG CAO
chöùc tuyeån cöû. Tuy nhieân phe ñoái laäp noùi raèng vieäc thu baêng, qua ñoù cho thaáy baø Arroyo keâu cho Tröôûng Ban Baàu Cöû Virgilio Garcillano ñeå yeâu caàu taêng tæ leä thaéng phieáu cao hôn, ñaõ phaù vôõ giôùi haïn haønh söû. Phaùt ngoân vieân cuûa baø Arroyo tröôùc ñoù ñaõ phuû nhaän coù cuoán baêng ghi nhaän caùc cuoäc ñaøm thoaïi naøy, cho ñoù laø do phe ñoái laäp cheá ra.
KABUL - Cöû tri ghi danh cho cuoäc baàu cöû tieán haønh vaøo thaùng 9 tôùi ñaây ôû Afghanistan ñaõ ghi teân ñoâng ñaûo vaø ngaøy baàu cöû seõ ñöôïc dieãn ra theo ñuùng thôøi bieåu aán ñònh cho daãu coù nhöõng lo ngaïi veà an ninh maø theo nhaân vieân ban toå chöùc coù caû cuoäc taán coâng vaøo moät ñòa ñieåm ghi teân vaøo cuoái tuaàn qua. Baø Browwyn Curran, moät phaùt ngoân vieân cuûa UÛy Ban Baàu Cöû Lieân Hieäp Quoác tuyeân boá trong cuoäc hoïp baùo raèng khoâng ai bò thöông toån trong cuoäc taán coâng ôû tænh Paktika saùng sôùm ngaøy Thöù Baûy nhöng cuoäc chaïm suùng cuûa löïc löôïng caûnh saùt vôùi phe voõ trang ñaõ keùo daøi nhieàu giôø ñoàng hoà, khieán phoøng ghi danh bò môû cöûa chaäm. Baø cho hay, nhöõng vaán ñeà khaùc nhö baõo caùt, luït loäi ñaõ laøm ngaên trôû daân chuùng ghi teân taïi 59 ñòa ñieåm trong soá 1052 traïm ghi danh treân
toaøn quoác, nhöng trong hai ngaøy ñaàu soá ngöôøi ghi danh ñaõ leân tôùi 73,000 ngöôøi trong thuû tuïc ghi danh keùo daøi caû thaùng trôøi. Hoài thaùng 10 naêm ngoaùi ñaõ coù 10.6 trieäu cöû tri ñi boû phieáu baàu Toång Thoáng cho oâng Hamid Karzai, laõnh tuï ñöôïc Taây phöông uûng hoä. Cuoäc baàu cöû quoác hoäi döï truø ñöôïc dieãn ra vaøo ngaøy 18 thaùng 9. Nhöõng ngöôøi toå chöùc ghi danh höôùng ñeán muïc tieâu ghi danh theâm 2 trieäu cöû tri tính ñeán ngaøy 21 thaùng 7, ñoù laø soá ngöôøi maø trong cuoäc baàu cöû naêm ngoaùi chöa ñuû tuoåi ñi baàu, hoaëc chöa töøng ghi danh hoaëc ghi danh roài maø maát theû. Baø Curran cho bieát tieán boä veà maët naøy raát ñaùng keå. Veà maët an ninh löïc löôïng Hoa Kyø vaø quaân chính phuû Afghanistanloan tin ñaõ gieát ñöôïc 200 quaân noåi daäy trong thaùng naøy vaø töø hoài thaùng 3 ñeán nay haï saùt ñöôïc 400 ngöôøi.
DAT
A4 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Pakistan phoùng thích möôøi baûy cöïu tuø nhaân uantanamo Tieáp trang A1
Vaøo Thaùng Chín naêm ngoaùi, ba möôi laêm ngöôøi Pakistan ñaõ ñöôïc Hoa Kyø phoùng thích khoûi nhaø tuø ôû Vònh Guantanamo, nhöng hoï ñaõ bò nhaø caàm quyeàn Pakistan baét laïi ñeå ñieàu tra theâm sau khi hoï trôû veà nhaø. Nhaø chöùc traùch Pakistan môùi ñaây ñaõ chuyeån 35 tuø nhaân naøy veà tænh queâ quaùn cuûa hoï ñeå gia toác vieäc traû töï do cho hoï, sau khi caùc nhaät baùo noùi nhöõng ngöôøi naøy bò giam giöõ maø khoâng truy toá taïi moät nhaø tuø ôû Rawalpindi, saùt vôùi thuû ñoâ Islamabad. Moät vieân chöùc chính phuû taïi tænh Punjab thuoäc trung boä Pakistan, noùi 17 tuø nhaân ñöôïc chuyeån tôùi tænh naøy ñaõ ñöôïc phoùng thích khoûi moät nhaø tuø ôû thuû phuû Lahore cuûa tænh, sau khi caùc thaân nhaân cuûa hoï baûo ñaûm hoï seõ traùnh gaây raéc roái. Soá phaän cuûa 18 ngöôøi kia, ñöôïc thuyeân chuyeån tôùi caùc tænh khaùc, hieän khoâng roõ ra sao. Haøng ngaøn ngöôøi Pakistan ñaõ tôùi Afghanistan ñeå tham gia vaøo ñieàu maø hoï goïi laø thaùnh chieán choáng laïi Hoa Kyø sau nhöõng vuï taán coâng 11 Thaùng Chín naêm 2001. Haøng traêm ngöôøi trong soá hoï ñaõ bò caùc löïc löôïng do Hoa Kyø caàm ñaàu vaây baét sau khi chính phuû Taliban suïp ñoå vaøo cuoái naêm 2001. Moät soá ñaõ ñöôïc ñöa tôùi Vònh Guantanamo trong khi moät soá khaùc bò giam giöõ ôû Afghanistan. Vaøo Thaùng Ba, Hoa Kyø cho bieát ñaõ phoùng thích 146 tuø nhaân khoûi nhaø tuø Guantanamo vaø chuyeån giao 65 ngöôøi khaùc, haàu heát laø ngöôøi Pakistan, cho chính phuû cuûa hoï. Caùc vieân chöùc Nguõ Giaùc Ñaøi noùi trong soá nhöõng ngöôøi ñöôïc thaû, 12 ngöôøi ñaõ “trôû laïi chieán ñaáu.” (n.n.)
Quaân ñoäi Hoa Kyø môû roäng caùc nhaø tuø taïi Iraq Tieáp trang A1
Vieäc gia taêng daân soá tuø ñaõ buoäc quaân ñoäi Hoa Kyø phaûi baét ñaàu taân trang caùc cô sôû hieän höõu vaø coâng vieäc ñaõ khôûi söï ñeå taùi laäp moät traïi lính cuõ cuûa Iraq gaàn Sulaimaniyah, caùch Baghdad 160 daëm veà phía ñoâng baéc. Cô sôû naøy, seõ ñöôïc goïi laø Fort Suse, ñöôïc döï truø seõ hoaøn taát tröôùc ngaøy 30
Thaùng Chín vaø seõ ñuû söùc chöùa 2,000 tuø nhaân môùi, Trung Taù Rudisill cho bieát. Moïi cuoäc taân trang phaûi ñöôïc hoaøn thaønh tröôùc Thaùng Hai vaø ñöôïc döï truø ñuû söùc chöùa 16,000 tuø nhaân ôû Iraq, oâng noùi. Hai tuaàn leã tröôùc, quaân ñoäi ñaõ hoaøn taát moät khu giam giöõ môùi coù theå chöùa 400 tuø nhaân taïi Abu Ghraib. Moät khu nöõa cuøng côõ seõ ñöôïc hoaøn taát töø nay ñeán cuoái Thaùng Baûy taïi Abu Ghraib. Moät phaùt ngoân vieân cho raèng vieäc gia taêng soá tuø nhaân laø do söï thaønh coâng trong nhöõng cuoäc haønh quaân choáng cuoäc noåi daäy vaø nhöõng keû khuûng boá. Tuy nhieân, nhöõng cuoäc haønh quaân naøy ñaõ khoâng laøm giaûm bôùt nhöõng vuï ñoå maùu dieãn ra haøng ngaøy. Bom xe ñaõ trôû thaønh moät trong nhöõng phöông phaùp taøn phaù nhaát maø loaïn quaân söû duïng. Ñaõ coù hôn 484 vuï noå bom keå töø sau cuoäc chuyeån giao quyeàn haønh, gieát cheát ít nhaát 2,221 ngöôøi vaø laøm bò thöông hôn 5,574 ngöôøi khaùc, theo moät con soá toång keát cuûa thoâng taán xaõ AP. (n.n.)
TT Bush tieáp Thuû Töôùng Ñöùc Tieáp trang A1
thoâng ñieäp thoáng nhaát roõ raøng raèng phaùt trieån vuõ khí nguyeân töû laø ñieàu khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc, cuõng nhö nhöõng dieãn bieán ñöa ñeán vieäc phaùt trieån vuõ khí nguyeân töû cuõng khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc.” Thuû töôùng Schroeder cho hay, oâng ñoàng yù vôùi nhöõng gì Toång Thoáng Bush noùi veà Iran. Phaùt bieåu sau buoåi gaëp gôõ taïi Vaên Phoøng Baàu Duïc, oâng Schroeder noùi, “Chuùng toâi seõ tieáp tuïc cöùng raén veà taát caû nhöõng ñieàu ñoù. Thoâng ñieäp ñoù phaûi roõ raøng, vaø ñuùng vaäy.” Hai vò laõnh ñaïo cuõng thaûo luaän veà vieäc Ñöùc ñang vaän ñoäng ñeå ñöôïc gheá trong Hoäi Ñoàng Baûo An Lieân Hieäp Quoác. Nhöng Toång Thoáng Bush coù gôïi yù raèng Lieân Hieäp Quoác caàn phaûi coù nhöõng caûi toå saâu roäng tröôùc khi noùi ñeà caäp ñeán vaán ñeà Hoäi Ñoàng Baûo An. Hoa Kyø khoâng höùa gì veà gheá hoäi ñoàng cuûa Ñöùc, maëc daàu ñaõ uûng hoä gheá cho Nhaät Baûn. OÂng Bush chæ noùi, “Chuùng toâi khoâng choáng ñoái vieäc moät quoác gia naøo xin vaøo hoäi ñoàng caû.” OÂng Schroeder cho hay coù theå coøn moät soá dò bieät giöõa Hoa Kyø vaø Ñöùc veà vieäc thôøi ñieåm phaùt trieån Hoäi Ñoàng Baûo An. Nhöng oâng “raát haøi
loøng khi khoâng coù ai choáng ñoái Ñöùc xin qui cheá thöôøng tröïc taïi Hoäi Ñoàng.” OÂng Schroeder cho raèng quoác gia cuûa oâng xöùng ñaùng ñöôïc moät gheá HÑBA vì nhöõng ñoùng goùp trong caùc chieán dòch gìn giöõ hoøa bình taïi Afghanistan vaø Balkan, cuõng nhö ñaõ giuùp ñôõ huaán luyeän quaân Iraq. OÂng Schroeder lieân tuïc nhaéc laïi raèng Ñöùc - moät trong nhöõng quoác gia chính yeáu choáng vieäc Hoa Kyø ñöa quaân vaøo Iraq - ñaõ coù maët ngay töø luùc ñaàu trong vieäc tha bôùt nôï naàn cho Iraq, vaø giuùp quaân ñoäi Iraq nhaän laïi nhieäm vuï töø quaân ñoäi quoác teá. Nhöng veà vaán ñeà Iran, vôùi vieäc taân toång thoáng, oâng Mahmoud Ahmadinejad, cam keát seõ taùi hoaït chöông trình tinh cheá Uranium, Hoa Kyø vaø caû theá giôùi ñeàu laáy laøm quan ngaïi. Trong chuyeán bay töø Baù Linh tôùi Washington, oâng Schroeder ñaõ tuyeân boá “moät ñeà nghò raát maïnh baïo” veà chöông trình nguyeân töû, vaø ñoàng thôøi noùi theâm raèng khoâng ai coù theå caám Iran söû duïng nguyeân töû phuïc vuï hoøa bình, cho duø thích hay khoâng thích. Phaùt ngoân vieân Baïch OÁc Scott McClellan hoâm thöù Hai cho bieát Hoa Kyø uûng hoä noã löïc cuûa AÂu Chaâu, nhöng cuõng toû yù laø chính quyeàn Bush khoâng laïc quan neáu Iran khoâng töø boû tham voïng nguyeân töû cuûa hoï. Chuyeán vieáng thaêm cuûa Thuû Töôùng Schroeder taïi Hoa Kyø dieãn ra trong baàu khí caêng thaúng cuûa kyø baàu cöû thaùng Chín saép tôùi taïi Ñöùc, vôùi vieãn töôïng nöôùc naøy seõ coù moät vò thuû töôùng môùi vôùi laäp tröôøng thaân Hoa Kyø hôn. Ñaûng Daân Chuû Xaõ Hoäi cuûa oâng Schroeder thua ñaûng ñoái laäp 7 ñieåm trong caùc cuoäc thaêm doø gaàn ñaây. (DP)
dia Inc., ngoaïi tröôûng Pettigrew thoâng baùo vôùi Quoác hoäi raèng oâng cuõng ñaõ neâu vaán ñeà nhaân quyeàn vôùi nhieàu vieân chöùc CSVN. Hieän coù khoaûng 250,000 ngöôøi Vieät Nam ñònh cö ôû Canada nhöng soáng phaàn lôùn raûi raùc treân ñaát nöôùc roäng lôùn naøy.Quan heä thöông maïi hai chieàu giöõa Canada vaø Vieät Nam naêm 2003 ñaït $422 trieäu USD naêm 2003 ñaõ gia taêng thaønh $599 trieäu USD trong naêm 2004. Nhieàu toå chöùc, hoäi ñoaøn cuûa ngöôøi Vieät Nam ôû Canada loan baùo bieåu tình baát cöù nôi naøo coù söï xuaát hieän cuûa oâng Khaûi vaø phaùi ñoaøn. Hoï cho hay muoán nhaéc nhôû vôùi moïi ngöôøi laø nhaø caàm quyeàn CSVN coøn giam giöõ, quaûn cheá raát nhieàu tu só, tín ñoà caùc toân giaùo cuõng nhö caùc nhaø trí thöùc ñoøi töï do daân chuû thaät söï. Theo chöông trình, phaùi ñoaøn cuûa oâng Khaûi seõ ñeán caû Quebec city vaø Toronto. Trong suoát thôøi gian thaêm vieáng nöôùc Myõ, oâng Khaûi ñaõ bò caùc coäng ñoàng ngöôøi Vieät Nam bieåu tình phaûn ñoái vaø xua ñuoåi moät caùch giaän döõ. Nhieàu lôøi hoâ lôùn noùi raèng cheá ñoä cuûa oâng Khaûi ñaõ doái traù khi noùi khoâng coù tuø nhaân chính trò hay toân giaùo trong khi thöïc teá thì ngöôïc laïi. Haàu heát caùc vò laõnh ñaïo cuûa Giaùo Hoäi Phaät Giaùo Vieät Nam Thoáng Nhaát ñang bò quaûn cheá. Caùc giaùo hoäi Phaät Giaùo Hoøa Haûo, Cao Ñaøi, Tin Laønh khoâng naèm trong heä thoáng toân giaùo quoác doanh ñeàu bò khuûng boá, ñaøn aùp tôùi nôi tôùi choán. Trong cuoäc ñieàu traàn veà nhaân quyeàn ôû Haï Vieän Hoa Kyø hoâm 20-6-05 vöøa qua, toå chöùc ngöôøi Thöôïng coâng boá danh saùch hôn traêm ngöôøi theo ñaïo Tin Laønh ñang bò caùc aùn tuø naëng neà vôùi nhieàu caùo buoäc khaùc nhau. (NTT)
Thuû töôùng Canada cam keát noùi chuyeän WTI leân aùn Hoa Kyø nhaân quyeàn vôùi oâng vaø ñoàng minh chieám ñoùng Iraq Phan vaên Khaûi Tieáp trang A1
Huyeàn Quang, Vieän tröôûng Vieän Taêng Thoáng Giaùo Hoäi Phaät Giaùo Vieät Nam Thoáng Nhaát, ñang bò quaûn cheá ôû tu vieän Nguyeân Thieàu. Vieäc naøy xaûy ra khi oâng Khaûi coøn ñang thaêm vieáng nöôùc Myõ hoài tuaàn tröôùc. Martin vaø Phan vaên Khaûi döï truø kyù moät baûn tuyeân boá chung, môû cuoäc hoïp baùo chung, vaø môøi moät böõa tieäc ñaõi Khaûi. Böõa tieäc naøy oâng Khaûi ñaõ khoâng ñöôïc toång thoáng Myõ môøi. Theo haõng tin Rogers Me-
Tieáp trang A1
trong lieân minh laø nhöõng ngöôøi chuû yeáu phaïm toäi gaây chieán tranh. Toøa naøy - ñöôïc thaønh laäp vôùi muïc ñích ghi laïi chöùng töø ñeå chuaån bò cho vuï aùn choáng chieán tranh - khoâng xeùt tôùi nhöõng yeáu toá uûng hoä cuoäc chieán do Myõ laõnh ñaïo taïi Iraq, ñoàng thôøi toøa cuõng khoâng coù qui cheá tö phaùp. Baûn caùo traïng, do moät nhaø vaên AÁn Ñoä tuyeân ñoïc - baø Arundhati Roy chuû tòch “Boài Thaåm Löông Taâm” cuûa toøa aùn - ñaõ keâu goïi “ruùt quaân töùc
TUESDAY, JUNE 28, 2005 khaéc vaø voâ ñieàu kieän khoûi Iraq.” Baø Roy, nhaø vaên töøng ñoaït giaûi Booker Prize taïi Anh Quoác vaøo naêm 1997 vôùi tieåu thuyeát “The God of Small Things” (Thöôïng Ñeá cuûa Nhöõng Ñieàu Beù Nhoû) ñaõ tuyeân boá trong moät cuoäc hoïp baùo veà muïc ñích cuûa toøa laø “ñöa Hoa Kyø vaø Anh Quoác ra khoûi Iraq”, nhöng baø cuõng phaûi thöøa nhaän, “vieäc naøy khoâng xaûy ra ngay ngaøy mai ñöôïc.” Baø Roy cuõng keâu goïi Hoa Kyø haõy ñoùng cöûa ngay nhaø töø Guantanamo Bay, Cuba, vaø ñoøi hoûi xeùt laïi taát caû nhöõng hieäp öôùc ñaõ kyù vôùi Iraq sau khi quoác gia naøy bò “xaâm laêng”. Theo baø, caùc hieäp öôùc naøy “phaûi ñöôïc coi laø khoâng coù giaù trò.” WTI cuõng pheâ bình Lieân Hieäp Quoác laø ñaõ khoâng quaûn lyù ñöôïc tình hình Iraq moät caùch chaët cheõ. Toøa ñaõ chæ thaúng ngoùn tay vaøo moät soá coâng ty Hoa Kyø hieän ñang hoaït ñoäng taïi Iraq, nhö Halliburton, Carlyle, Boeing vaø Texaco. Toøa ñeà nghò “moïi ngöôøi treân toaøn theá giôùi haõy môû nhöõng chieán dòch choáng laïi nhöõng coâng ty Anh Myõ naøo tröïc tieáp laøm giaàu töø cuoäc chieán naøy.” Ñaùm ñoâng tham döï ñaõ buøng leân tieáng reo hoø “Daân chuùng ñoaøn keát seõ khoâng bao giôø bò ñaùnh baïi” - moät caâu khaåu hieäu cuûa phong traøo giaûi phoùng Nam Myõ do nhöõng löïc löôïng caùnh taû phoå bieán khi toøa ñoïc xong lôøi tuyeân boá keát thuùc phieân xöû. (DP)
Coâng ty chuyeån hoà sô qua Internet coù theå bò kieän toäi aên caép baûn quyeàn Tieáp trang A1
Vieát cho toaøn theå toøa Toái Cao, Thaåm Phaùn David H. Souter vieát nhö sau, “Chuùng toâi thaáy raèng nhöõng ngöôøi phaân phoái moät phöông tieän
vôùi muïc tieâu coå ñoäng söû duïng noù nhaèm vi phaïm taùc quyeàn, phaûi chòu traùch nhieäm veà caùc haønh ñoäng vi phaïm taùc quyeàn cuûa nhöõng ñeä tam nhaân.” Söï vieäc quay quanh caâu hoûi, “Lieäu nhöõng coâng ty chuyeån giao hoà sô nhö vaäy coù traùch nhieäm gì khoâng moät khi hoï khoâng heà kieåm soaùt ñöôïc haøng trieäu ngöôøi khaùc söû duïng nhu lieäu mieãn phí cuûa hoï vaøo vieäc gì. Theo nhö caùo traïng cuûa kyõ ngheä kinh doanh aâm nhaïc, coù ñeán 90% caùc baûn nhaïc vaø boä phim ñöôïc laáy xuoáng (download) moät caùch baát hôïp phaùp nhôø vaøo nhu lieäu mieãn phí naøy. Kyõ ngheä kinh doanh aâm nhaïc tuyeân boá hoï caàn coù söï baûo veä ñoái vôùi haøng tyû ñoâ la lôïi töùc coù theå bò maát do vieäc “download” baát hôïp phaùp nhö vaäy. Nhöng caùc toå chöùc beânh vöïc ngöôøi tieâu thuï sôï raèng söï qui keát traùch nhieäm nhö treân seõ boùp cheát ñaø phaùt trieån cuûa cuoäc caùch maïng khoa hoïc kyõ thuaät dieãn tieán suoát 2 thaäp nieân qua; chính söï phaùt trieån naøy ñaõ ñöa ñeán kyõ thuaät thaâu hình, MP3 vaø iPod. Vôùi phaùn quyeát naøy, neáu kyõ ngheä aâm nhaïc khôûi toá, caùc coâng ty sôû höõu nhöõng nhu lieäu chuyeån giao noùi treân coù theå bò phaït ñeàn caû haøng tyû ñoâ la tieàn thieät haïi. Hai toøa döôùi tröôùc ñaây ñaõ phaùn quyeát thuaän lôïi cho Grokster maø khoâng caàn phaûi toå chöùc phieân xöû. Caû hai toøa ñeàu döïa theo aùn leä cuûa phaùn quyeát Toái Cao Phaùp Vieän naêm 1984, trong ñoù haõng Sony khoâng theå bò thöa kieän qua vieäc khaùch haøng duøng maùy VCR (ñaàu maùy thaâu hình) ñeå sao baûn baát hôïp phaùp nhöõng cuoán phim hoï öa thích. Laäp luaän cuûa toøa döôùi laø, cuõng nhö maùy VCR, caùc nhu lieäu chuyeån giao hoà sô coù theå ñöôïc duøng vôùi nhieàu muïc ñích hôïp phaùp khaùc. (DP)
DAT
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A5
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
BAÛ O LAÕ N H ÑEÅ CAÛ I TIEÁ N THEÁ HEÄ TÖÔNG LAI
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL SAN JOSE - (408) 294-3888 OAKLAND - (510) 533-8228 SACRAMENTO - (916) 257-6550
14550 Magnolia St. # 104 Westminster, CA 92683
714-890-9933
Web Site: http://www.rmiodp.com * E-mail: info@ rmiodp.com
1-800-411-0945 Thöù Hai ñeán Thöù Saùu: 9:00 AM - 6:00 PM Thöù Baûy: 9:00 AM - 4:00 PM
CHUYEÂN TRAÙCH DÒCH VUÏ BAÛO LAÕNH TRONG MOÏI TRÖÔØNG HÔÏP KÍNH MÔØI QUYÙ VÒ ÑOÙN NGHE CHÖÔNG TRÌNH PHAÙT THANH HOÄI THOAÏI CUÛA VAÊN PHOØNG ROBERT MULLINS INTERNATIONAL VAØO MOÃI THÖÙ TÖ TÖØ 7:00 PM, CHUÛ NHAÄT TÖØ 11:30 AM TREÂN CAÙC LAØN SOÙNG 1110AM, 1430AM, 1500AM, VAØ 106.3FM TAÏI NAM CALI.
ROBERT MULLINS INTERNATIONAL - HAÕY UÛY THAÙC CHO CHUÙNG TOÂI
Bank of America Mortgage Tel: (714) 227-8137 818-502-8858 * Fax: 818-502-8810 TAØI TRÔÏ TREÂN KHAÉP CAÙC TIEÅU BANG CUÛA HOA KYØ
DAT
Ñaëc Bieät Arizona, Nevada, Texas and Florida
80% Paperless Thuû tuïc ñôn giaûi deã daøng
* Direct Lender * Leä phí thaáp
TAØI TRÔÏ ª TAÙI TAØI TRÔÏ
THUÙY CUNG Assistant Vice President
A6 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
TUESDAY, JUNE 28, 2005
Thuû Töôùng Iraq quyeát taùi laäp an ninh sau hai naêm BAGHDAD, Iraq - Thuû Töôùng Iraq Ibrahim Jaafari hoâm Thöù Hai, 27 Thaùng Saùu, cho hay neàn an ninh trong nöôùc oâng coù theå ñöôïc vaõn hoài trong voøng hai naêm. Vò thuû töôùng Iraq noùi vôùi caùc nhaø baùo sau caùc cuoäc hoäi ñaøm vôùi Thuû Töôùng Anh Tony Blair: “Toâi nghó hai naêm laø ñuû, vaø cuõng laø quaù ñuû ñeå taùi laäp neàn an ninh quoác gia.” Boä Tröôûng Quoác Phoøng Myõ Donald Rumsfeld hoâm Chuû Nhaät coù noùi raèng cuoäc baïo loaïn cuûa daân AÛ Raäp Sunni choáng laïi chính phuû do ngöôøi Hoài Giaùo Shi’ite caàm ñaàu taïi Iraq coù theå keùo daøi trong nhieàu naêm. Ñöôïc hoûi veà lôøi bình luaän cuûa vò boä tröôûng quoác phoøng Myõ cho raèng baïo ñoäng coù theå tieáp dieãn tôùi 10 naêm nöõa hay laâu hôn theá, Thuû Töông Blair ñaõ noùi taïi moät cuoäc hoïp baùo tröôùc ñoù raèng oâng khoâng bieát cuoäc baïo ñoäng seõ keùo daøi cho tôùi bao giôø, roài oâng noùi theâm: “Theo quan ñieåm cuûa toâi, naêm tôùi laø thôøi ñieåm quyeát ñònh cho töông lai cuûa cuoäc baïo ñoäng...” Nhöõng cuoäc baïo ñoäng ñaõ gia taêng maïnh meõ töø hai thaùng nay keå töø khi chính phuû do ngöôøi Shi’ite vaø ngöôøi Kurd laõnh ñaïo, döôùi quyeàn cuûa Thuû Töôùng Jaafari, nhaäm chöùc. Vaãn theo vò thuû töôùng Iraq, thôøi gian chính xaùc caàn coù ñeå vaõn hoài an ninh cho Iraq coøn tuøy thuoäc vaøo vieäc huaán luyeän ñaày ñuû cho caùc löïc löôïng an ninh Iraq vaø trang bò toát hôn cho hoï, ñoàng thôøi cuõng phaûi taïo hoaøn caûnh toát ñeïp hôn cho caùc hoaït ñoäng chính trò trong nöôùc nöõa. OÂng Jaafari cuõng noùi raèng nhöõng nöôùc laùng gieàng cuûa Iraq ñoùng moät vai troø quan yeáu trong vieäc giuùp kieåm soaùt bieân giôùi maø quaân ngoaïi quoác hay duøng ñeå ñoät nhaäp vaøo gaây baïo loaïn taïi Iraq. Trong khi ñoù, baïo ñoäng vaãn cöù tieáp dieãn taïi Iraq. Hoâm Thöù Hai, nguoàn tin cuûa nhaø caàm quyeàn cho hay moät
xe bom ñaõ phaùt noå taïi moät nôi naèm giöõa moät ñeàn thôø vaø moät raïp chieáu boùng ôû Baghdad, st haïi ít nhaát boán ngöôøi vaø laøm cho 16 ngöôøi khaùc bò thöông. Traùi bom chôû treân moät xe hôi ñaõ phaùt noå giöõa Raïp alBida Cinema vaø ñeàn thôø alSamarraie cuûa ngöôøi AÛ Raäp Sunni taïi thuû ñoâ Bahgdad. Khu vöïc naày chen chuùc nhöõng cöûa hieäu nhoû vaø nhöõng haøng quaùn baùn ñuû thöù töø rau caûi cho tôùi aùo quaàn, vaø thöôøng thì luùc naøo cuõng ñoâng ñuùc nhöõng daân ñi mua saém töø taûng saùng cho tôùi giôø giôùi nghieâm vaøo buoåi toái. Vuï noå bom naøy laø vuï môùi nhaát trong moät loaït nhöõng cuoäc taán coâng töông töï maø trong voøng hai ngaøy trôû lai ñaây gaây thieät maïng cho möôøi maáy ngöôøi. Trong moät bieán chuyeån khaùc, caùc giôùi chöùc Iraq vaøo hoâm Thöù Hai tieát loä raèng Tareq Aziz, vò cöïu phoù thuû töôùng Iraq thôøi Saddam Hussein, ñaõ xuaát hieän tröôùc moät toøa aùn ñaëc bieät khi toøa naøy gia taêng nhòp ñoä trong thuû tuïc hoûi cung nhöõng keû trung thaønh vôùi cheá ñoä cuõ veà nhöõng toäi aùc chieán tranh. Toøa aùn ñaõ cho coâng boá moät ñoaïn phim cho thaáy OÂng Aziz, nom coù veû thoaûi maùi trong boä ñoà tuø maøu traéng, ñang traû lôøi caùc caâu hoûi lieân quan tôùi nhöõng cuoäc trao ñoåi thö töø giöõa oâng vaø vaên phoøng cuûa Saddam Hussein lieân quan tôùi moät vaên thö cuûa Lieân Hieäp Quoác caät vaán veà vuï saùt haïi ngöôøi Kurd vaøo naêm 1991. “Luùc ñoù toâi khoâng coù quyeàn haønh gì,” OÂng Aziz noùi vôùi caùc nhaø baùo nhö theá, roài giaûi thích lyù do vì sao oâng laïi phaûi cung caáp nhöõng soá lieäu maø Lieân Hieäp Quoác ñoøi hoûi. Saùu, baûy quan chöùc cuõ khaùc cuûa Iraq cuõng bò caät vaán, keå caû ngöôøi em hoï cuûa Saddam laø Ali Hassan alMajid, ñöôïc bieát qua bieät danh Ali Hoùa Hoïc, nhaân vaät ñaõ phaûi ra haàu toøa laàn thöù nhì trong voøng hai tuaàn leã qua. (V.P.)
Florida: Beù gaùi 12 tuoåi laùi xe chôû em trai 6 tuoåi chaïy ra ñöôøng Bò caûnh saùt ñuoåi theo vaø baén vaøo xe LAKELAND, Florida Moät caûnh saùt vieân, trong khi coá chaën laïi moät ngöôøi laùi xe baát thöôøng, ñaõ baén vaøo chieác xe treân khi noù chaïy laûo ñaûo veà höôùng oâng, vì khoâng thaáy roõ laø moät beù gaùi 12 tuoåi ñang ngoài sau tay laùi. Caû beù gaùi laãn caäu em trai 6 tuoåi ñeàu khoâng bò truùng ñaïn. Theo lôøi phaùt ngoân vieân Sôû Caûnh saùt quaän Polk, hoâm Chuû Nhaät caûnh saùt vieân Chris Hillsgrove vaø moät baïn ñoàng nghieäp ñuoåi theo chieác xe treân, cuoái cuøng ñaõ chaën ñöôïc noù giöõa hai xe tuaàn tra cuûa hoï. Khi caùc caûnh saùt ra khoûi xe, chieác xe treân ñaõ chaïy laûo ñaûo veà phía tröôùc roài luøi vaøo giöõa hai xe caûnh saùt, sau ñoù laïi chaïy veà phía caûnh saùt vieân Hillsgrove. Vì lo sôï cho söï an toaøn cuûa tính maïng mình, oâng naøy ñaõ baén nhieàu phaùt vaøo chieác xe ñang chaïy tôùi, vaø tìm caùch nhaûy ra khoûi ñöôøng ñi, trong
khi chieác xe gia taêng toác ñoä chaïy veà phía oâng, roài thì ñaâm vaøo moät chieác xe ñaäu ôû gaàn ñoù. Vieân caûnh saùt khoâng theå nhìn thaáy ngöôøi taøi xeá, vì cöûa kính xe ñaõ ñöôïc nhuoäm maøu. Sau cuøng, caùc caûnh saùt nhaän ra ngöôøi laùi xe laø moät beù gaùi 12 tuoåi, khi hoï ñaäp vôõ cöûa kính beân phía haønh khaùch ñeå vaøo trong xe. Ñöùa em trai 6 tuoåi cuûa beù gaùi cuõng coù maët beân trong chieác xe, nhöng caû hai ñeàu khoâng bò baén truùng vì nhöõng phaùt ñaïn chæ bay ngang treân ñaàu cuûa beù gaùi. Em naøy chæ bò nhöõng veát caét vaø baàm. Beù gaùi bò buoäc toäi möu saùt, aên caép xe, laùi xe khoâng coù baèng, cuøng vôùi nhöõng toäi danh khaùc. Hillsgrove bò taïm cho nghæ vieäc trong khi chôø ñôïi ñieàu tra. Chieác xe treân thuoäc veà moät ngöôøi baïn cuûa gia ñình beù gaùi. (NY)
DAT
Ca só Paula Abdul ñang ñöôïc sôn moùng tay trong moät hoäi chôï gaây quyõ cho Khoa Nhi Beänh Vieän Cedars Sinai, taïi Viceroy Hotel ôû Santa Monica, California. Hình chuïp hoâm 5 thaùng 6. Ca só Paula Abdul ñaõ töøng bò nhieãm naám khi laøm moùng tay, vaø coâ ñaõ ñieàu traàn taïi thöôïng vieän California keâu goïi ra luaät kieåm soaùt caùc tieäm nail chaët cheõ hôn. (Hình: Katy Winn/Getty Images)
Thöôïng Vieän California: Ñieàu traàn taïi veà tieâu chuaån veä sinh cho tieäm nails Tieáp trang A1
tieäm nails ñaõ gaây ra cho coâ. Buoåi ñieàu traàn, vôùi söï keâu goïi cuûa ca só Paula, ñaõ khieán UÛy Ban Thöôïng Vieän nôi coâ ñieàu traàn nghó ñeán vieäc laøm luaät môùi ñeå naâng cao caùc tieâu chuaån veä sinh cuûa ngaønh nails. Ca só Paula, moät thaønh vieân ban giaùm khaûo cuoäc thi “American Idol,” noùi raèng naám töø caùc thieát bò caét moùng tay thieáu veä sinh cuûa moät tieäm nails ñaõ khieán cho coâ phaûi ñi beänh vieän lieân tuïc. Vaø vieäc naøy ñaõ khieán coâ trôû thaønh ñeà taøi bò treâu choïc treân caùc chöông trình hoäi thoaïi tieáu laâm treân ti vi. “Ngoùn tay caùi trôû neân ñau
ñôùn kinh hoaøng.” Paula ñieàu traàn. “Ngöôøi ta laáy töø moùng ngoùn tay caùi cuûa toâi moät lôùp caùu vöøa xanh vöøa vaøng, hoâi kinh khuûng.” Paula cho bieát. Coâ noùi theâm raèng coâ “ñaõ quaù quen thuoäc vôùi söï ñau ñôùn vì ngheà cuûa coâ laø moät vuõ coâng.” Nhöng côn ñau do thieát bò caét moùng tay cuûa tieäm nails ñaõ laøm cho coâ “bò ñau ñeán noãi maáy sôïi toùc chaïm vaøo veát thöông cuõng khieán cho coâ reân leân.” “Sau khi laáy caùi chaát maøu vöøa vaøng vöøa xanh ra khoûi moùng tay, toâi chæ thaáy toaøn maùu, maùu vaø... maùu.” Ca só Paula ñaõ noùi nhö vaäy trong buoåi ñieàu traàn tröôùc UÛy Ban Doanh Nghieäp vaø Ngheà
Toång Thoáng ñaéc cöû Iran laøm Taây Phöông lo ngaïi TEHRAN, Iran - Toång thoáng môùi ñaéc cöû coù khuynh höôùng cöïc kyø baûo thuû cuûa Iran laø Mahmoud Ahmadinejad ñaõ laøm cho Taây phöông phaûi lo sôï veà chöông trình nguyeân töû cuûa quoác gia Hoài Giaùo naøy, ñoàng thôøi khieán cho giaù daàu taêng voït leân cao quaù 60 Myõ kim moät thuøng vaøo hoâm Thöù Hai, 27 Thaùng Saùu. Tuy nhieân, Lieân Hieäp AÂu Chaâu vaø caùc nhaø phaân tích thôøi söï cuõng caûnh caùo moïi ngöôøi chôù neân ñöa ra nhöõng phaùn ñoaùn haáp taáp. Vò cöïu ñoâ tröôûng Tehran ñaõ ñöa ra moät laäp tröôøng hoøa giaûi hôn keå töø khi ñöôïc baàu leân vaøo hoâm Thöù Saùu tuaàn roài, theà quyeát xuùc tieán chöông trình nguyeân töû cuûa Iran trong khi vaãn tieáp tuïc nhöõng cuoäc ñoái thoaïi vôùi Lieân Hieäp AÂu Chaâu. OÂng noùi raèng Iran khoâng coù nhu caàu naøo khieán phaûi thieát laäp quan heä vôùi Washington caû. Hoa Kyø töøng caùo buoäc Iran laø ñang bí maät ra söùc cheá taïo caùc thöù vuõ khí nguyeân töû, vaø Boä Tröôûng Quoác Phoøng Myõ vaøo hoâm Chuû Nhaät coù noùi raèng OÂng Ahmadinejad “khoâng phaûi laø ngöôøi baïn cuûa neàn daân chuû maø cuõng khoâng
phaûi laø ngöôøi baïn cuûa töï do.” Iran ñaõ baùc boû nhöõng lôøi toá caùo veà vuõ khí nguyeân töû cuûa hoï. Lieân Hieäp AÂu Chaâu ñaõ chia seû nhöõng quan ngaïi cuûa Hoa Kyø, nhöng vieân chöùc phuï traùch chính saùch ngoaïi giao cuûa Khoái laø Javier Solana ñaõ tuyeân boá raèng oâng coù caùi nhìn thoaùng hôn veà OÂng Ahmadinejad, öùng cöû vieân töøng thaéng ñaäm chính trò gia laõo thaønh Akbar Rafsanjani cuûa Iran trng cuoäc baàu cöû toång thoáng voøng hai vaøo Thöù Saùu tuaàn tröôùc. “Vaøo thôøi ñieåm naøy thì toâi vaãn coøn phaûi chôø ñôïi. Toâi nghó ñieàu quan troïng nhaát laø ñôïi xem nhöõng lôøi noùi cuûa oâng seõ bieán thaønh haønh ñoäng nhö theá naøo caùi ñaõ,” OÂng Solana noùi theâm nhö theá. Caùc nhaø phaân tích cuõng cho hay nhieàu chính phuû AÂu Chaâu ñaõ ñaët nieàm tin vaøo chuyeän OÂng Rafsanjani seõ thaéng cöû. Ñaây laø nhaân vaät töï cho mình laø chính trò gia duy nhaát taïi Iran vôùi kinh nghieäm vaø aûnh höôûng coù khaû naêng giaûi quyeát vaán ñeà nguyeân töû cuûa Iran vaø ñieàu chænh moái quan heä vôùi Taây phöông. (V.P.)
Nghieäp cuûa thöôïng vieän California. Döï luaät ñang ñöôïc baøn thaûo, ñöôïc baûo trôï bôûi Daân Bieåu Leland Yee, seõ nhaém vaøo vieäc naâng cao tieâu chuaån veä sinh vaø an toaøn cho caùc thieát bò laøm moùng tay vaø moùng chaân taïi caùc tieäm nails. Döï luaät, neáu ñöôïc thoâng qua, cuõng seõ söûa ñoåi laïi caùc luaät tröôùc ñaây ñeå kheùp caùc tieäm nails tuaân theo caùc tieâu chuaån veä sinh môùi. Caùc khaùch haøng laøm moùng tay moùng chaân raát deã bò nhieãm truøng neáu thieát bò caét moùng tay, moùng chaân khoâng ñöôïc röûa saïch sau moãi laàn laøm vieäc. Hieän nay, theo öôùc tính, tieåu bang California coù khoaûng 290,000 ngöôøi laøm nails. Con soá quaù ñoâng ngöôøi laøm nails khieán tieåu bang khoâng coù ñuû ngöôøi kieåm tra vaø theo saùt caùc vuï phaøn naøn cuûa khaùch haøng. Naêm ngoaùi, rieâng taïi San Joseù, 120 ngöôøi ñaõ bò nhieãm truøng vì laøm nails taïi caùc tieäm thieáu veä sinh. Daân bieåu Yee phaùt bieåu: “Döï luaät naøy nhaèm baûo ñaûm an toaøn cho ngöôøi ñi laøm moùng tay, moùng chaân. Ñaây laø vaán ñeà söùc khoûe coâng coäng.” Caùc thaønh vieân cuûa UÛy Ban ñaõ ñaët raát nhieàu caâu hoûi veà vaán ñeà naøy. Nhaân chöùng thöù nhì cuûa buoåi ñieàu traàn laø Brittany
Welby. Coâ noùi: “Toâi bò thöông töø trong ra ngoaøi.” Brittany cho bieát coâ ñeán laøm moùng tay, chaân taïi moät tieäm nails ôû San Joseù. Tieäm naøy ñaõ töøng nhaän giaáy caûnh caùo cuûa tieåu bang. Cuoäc ñieàu traàn uûng hoä döï luaät keùo daøi 15 phuùt. Haõng cheá taïo caùc thieát bò laøm nails coù teân Amerispa ñöùng ra baûo trôï döï luaät. Döï luaät ñöôïc tin raèng seõ ñöôïc thoâng qua taïi UÛy Ban Doanh Nghieäp vaø Ngheà Nghieäp. Neáu ñöôïc thoâng qua taïi UÛy Ban, trong voøng hai tuaàn nöõa, Thöôïng Vieän California seõ ñem ra baøn thaûo. “Toâi caûm thaáy nhuïc nhaõ.” Ca só Paula phaùt bieåu. “Toâi keâu goïi quyù vò haõy thoâng qua döï luaät naøy.”
Löïc löôïng Hoa Kyø nôùi roäng quyeàn kieåm soaùt ôû Afghanistan Tieáp trang A1
trong ba ngaøy oanh kích vaøo caùc traïi ñoùng quaân cuûa hoï ôû quaän Miana Shien thuoäc tænh Kandahar vaøo tuaàn tröôùc. Trong khi ngöôøi ta tin raèng khoaûng 80 daân quaân, keå caû hai caáp chæ huy haøng ñaàu cuûa Taliban, vaãn coøn coù maët ôû trong khu vöïc, haøng chuïc ngöôøi khaùc ñaõ chaïy troán. (n.n.)
.3”
TÖØ THAØNH
Vieät Nam
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
Giaûi khaùt bình daân
ÑEÁN TÆNH TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A7
DAT
ôû Saøi Goøn NGUYEÃN ÑAÏT/NGÖÔØI VIEÄT
G
iaûi khaùt bình daân laø moät neùt ñaëc tröng cuûa Saøi Goøn, thaønh phoá ñaïi dieän xöù noùng. Theâm nöõa, coù leõ phaûi tôùi 90% sinh hoaït cuûa cö daân Saøi Goøn phoâ baøy treân ñöôøng phoá. Ñeán Saøi Goøn, muoán bieát choã naøo laø leà ñöôøng, væa heø cuûa phoá, haõy nhìn nhöõng daáu hieäu: “baøn gheá con coùc” baùn thöùc uoáng, taám baït baùn caùc vaät duïng linh tinh, vaø nhöõng xe ñaåy baùn caùc thöù giaûi khaùt, ña soá ñaäu saùt leà cuûa con ñöôøng. Saøi
Goøn cuûa mieàn Nam möa naéng hai muøa, maø muøa naøo cuõng noùng nöïc. Muøa möa, nhöõng côn möa Saøi Goøn thöôøng ngaén vaø baát chôït, möa xong, Saøi Goøn laïi noùng leân. Vì vaäy giaûi khaùt bình daân laø sinh hoaït thöôøng tröïc moãi ngaøy. Neáu Haø Noäi tinh teá, traàm ngaâm vôùi thöù giaûi khaùt laø cheùn nöôùc traø nhoû xíu baùn ôû nhöõng “cöûa haøng con coùc” taïi baát cöù con phoá naøo, thì Saøi Goøn noùng naûy, boäc tröïc, vaø “xaû laùng” vôùi ñuû thöù giaûi khaùt
Nöôùc saâm bình daân: Nöôùc saâm, nöôùc mía, söõa ñaäu naønh, nöôùc döøa, nöôùc rau maù... treân khaép caùc con ñöôøng.
Xaû laùng thöù thieät
Toâi thích uoáng thöù nöôùc giaûi khaùt laø nöôùc mía lau cuûa nhöõng xe ñaåy goïi chung laø nöôùc saâm, coù maët ôû baát cöù nôi naøo taïi Saøi Goøn. Ngöôøi ta coù theå uoáng thöù khaùc mía lau, nhö nöôùc ñaéng A-ti-soâ, nöôùc rau maù... cuõng taïi nhöõng xe nöôùc saâm naøy. Coù moät laàn, vaøo nhaø veä sinh coâng coäng ôû beán xe buyùt (gaàn chôï Beán Thaønh), thaáy coâ baùn nöôùc saâm ñaäu xe coá ñònh tröôùc coång Bònh Vieän Saøi Goøn ñang laáy nöôùc ôû nhaø veä sinh. Toâi nhìn theo, thì ra coâ laáy nöôùc ñeå tieáp theâm cho thuøng nöôùc saâm! Toâi hieåu, ña soá aên uoáng gì ôû haøng quaùn, noùi chung ngoaøi ñöôøng phoá, cuõng laø “khuaát maét troâng qua”. Khoâng coù caùch thöùc laáy nöôùc (töø voøi nöôùc, nöôùc ‘roâ-bineâ’) ñeå “tieáp theâm vaøo” nhö coâ baùn nöôùc saâm naøy, thì laøm sao coù thöù goïi laø giaûi khaùt bình daân, vôùi giaù caû phuø hôïp tuùi tieàn ngöôøi lao ñoäng. Xe nöôùc mía laø truyeàn thoáng giaûi khaùt bình daân taïi Saøi Goøn, coù maët töø laâu, vaø coù maët ôû khaép caùc ñöôøng phoá. Nöôùc mía Vieãn Ñoâng noåi tieáng töø nhieàu naêm qua (aûnh trong baøi), taïi soá 93 ñöôøng Caùch Maïng Thaùng 8 (ñöôøng Leâ Vaên Duyeät cuõ), gaàn raïp haùt Nam Quang. Xe nöôùc mía ñeå lui vaøo phía trong quaùn, baùn chung vôùi boø bía, goûi khoâ boø, goûi cuoán... Haàu nhö ngaøy naøo cuõng vaäy, caùc nöõ sinh vaø phuï nöõ noùi chung, keùo tôùi uoáng nöôùc mía Vieãn Ñoâng chaät quaùn, khoâng keùm ñoâng nhö caùc xe nöôùc mía ñaäu doïc daøi ñöôøng Nguyeãn Bænh Khieâm, tröôùc bôø töôøng Thaûo Caàm Vieân Saøi Goøn. ÔÛ ñaây laø caùc hoïc sinh tröôøng phoå
Nöôùc mía Vieãn Ñoâng thoâng trung hoïc Voõ Tröôøng Toaûn, Tröng Vöông (töø sau 30-4-1975, nam, nöõ sinh hoïc chung).
Nuoâi soáng caû gia ñình
Söõa ñaäu naønh laø thöùc uoáng bình daân, ñöôïc xem laø thöùc uoáng coù nhieàu boå döôõng. Ñaëc bieät söõa ñaäu naønh ôû ñöôøng Nguyeãn Traõi, quaän 5 (Chôï Lôùn), caùc xe ñaäu treân væa heø taïi ñaây luoân ñoâng ngöôøi tôùi thöôûng thöùc (khoâng phaûi vì khaùt nöôùc) vaøo buoåi toái. Coù theå uoáng caùc thöù khaùc, baùn chung ôû xe söõa ñaäu naønh, nhö söõa ñaäu phoäng, söõa ñaäu xanh (caùc loaïi ñaäu ñöôïc xay ra, hoøa vôùi söõa ñaäu naønh.) Tröôùc maët nhaø baïn toâi, ôû khu cö xaù Löõ Gia, chò baùn söõa ñaäu naønh, ra ngheà vôùi soá voán raát khieâm nhöôïng (khoaûng treân döôùi 100,000$, baèng tieàn chôï hai ngaøy cuûa moät gia ñình). Chæ coù chieác baøn nhoû ñeå ly, huõ ñöôøng, vaø moät thuøng chöùa söõa ñaäu naønh noùng, moät thuøng ñöïng ñaù cuïc, chò nuoâi soáng caû gia ñình, vôùi ba ñöùa con ñang ñi hoïc. Chuùng toâi coøn bieát, nhieàu
Söõa ñaäu naønh gia ñình cö daân Saøi Goøn troâng caäy vaøo moät lao ñoäng chính: Cha, anh hay chò, vôùi thuøng chöùa nöôùc traø ñaù, söõa töôi (pha loaõng), nöôùc ngoït, ñaët treân chieác xe ba baùnh ñaåy. Xe baùn nöôùc döøa cuõng xuaát hieän khaép nôi. Khoâng chæ töø nhöõng nguoàn cung caáp döøa phong phuù ôû Beán Tre, ôû caùc tænh mieàn Trung, ngay taïi vuøng ven ñoâ Saøi Goøn, döøa ñöôïc troàng raát nhieàu. Chuùng toâi thaáy nhieàu khaùch
nöôùc ngoaøi, ñi boä treân ñöôøng phoá Saøi Goøn, ñaõ toû veû thích thuù thöôûng thöùc nöôùc döøa taïi caùc xe ñaåy. Traùi döøa ñöôïc vaït phaàn treân, hôû moät loã nhoû, ñaët oáng huùt ñeå uoáng. Hoï hoûi döøa naøy teân goïi laø gì, döøa Xieâm, döøa Tam Quan (Boàng Sôn), döøa daâu, döøa löûa, döøa bò... Keå cuõng dö, caâu hoûi aáy, vì hình nhö döøa naøo ôû xöù ta cuõng ngon! Chaúng theá, mieàn Trung cuõng goïi laø Tieáp trang A9
A8 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Vieät Nam VIEÄT NAM
TUESDAY, JUNE 28, 2005
Thö Caàn Thô
Thaân phaän xe loâi
24 GIÔØ QUA
THU HIEÀN/NGÖÔØI VIEÄT
Nha Trang:
Bieån Vieät Nam coù gaàn 50 loaøi haûi saûn ñoäc gaây cheát ngöôøi
NHA TRANG 27-06 - Phuùc trình cuûa Vieän Haûi Döông Hoïc Nha Trang cho hay, ôû vuøng bieån Vieät Nam hieän coù khoaûng 250 loaøi sinh vaät mang ñoäc toá, trong ñoù coù khoaûng 40-50 loaøi coù theå gaây cheát ngöôøi. Trong ñoù, caù noùc chaám cam vaø caù noùc chuoät vaèn mang laø 2 loaøi ñoäc nhaát. Tôø Ngöôøi Lao Ñoäng trích baùo caùo cho bieát: “Phaàn lôùn nhöõng loaøi naøy soáng ôû ven bôø, caùc vuõng vònh ñaàm phaù, haûi ñaûo, raïn san hoâ vaø cöûa soâng, goàm 1 loaøi möïc, 2 loaøi oác, 3 loaøi cua, 1 loaøi soø, 23 loaøi caù, 9 loaøi raén bieån (ñeûn)...” Ña soá nhöõng loaøi naøy coù vuøng phaân boá roäng töø vònh Baéc Boä ñeán vònh Thaùi Lan nhö caùc loaøi caù noùc, caù boáng vaân maây, so vaø raén bieån. Moät soá loaøi coù vuøng phaân boá heïp, chæ môùi gaëp ôû vuøng bieån mieàn Trung nhö oác coái, cua haït, möïc tuoäc ñoám xanh, caù hoàng ñoám baïc. Rieâng caù hoàng ñoám baïc hieän môùi thaáy ôû vuøng ñaûo Tröôøng Sa vaø Coân Ñaûo. Nhöõng loaøi haûi saûn ñoäc haïi naøy coù theå gaây ñoäc cho con ngöôøi theo hai caùch chính, moät laø qua ñöôøng thöùc aên, hai laø qua phaûn öùng töï veä cuûa con vaät khi con ngöôøi voâ tình hoaëc coá yù sôø vaøo chuùng vaø bò chuùng caén, chích, phoùng teân ñoäc. Coù naêm loaøi cöïc ñoäc laø: Caù noùc raêng moû chim, caù noùc tro, caù noùc vaèn maët, caù noùc chaám cam, caù noùc chuoät vaèn mang. Trong ñoù, caù noùc chaám cam vaø caù noùc chuoät vaèn mang laø hai loaøi ñoäc nhaát.
Taøu du lòch chôû Chuû Tòch Quoác Hoäi gaëp naïn
HAØ NOÄI 27-6 - Chieác taøu caùnh ngaàm chôû moät soá haønh khaùch trong ñoù coù Chuû Tòch Quoác Hoäi CSVN Nguyeãn Vaên An gaëp naïn ôû ngoaøi khôi Haûi Phoøng nhöng may maén khoâng ai gaëp nguy hieåm hay bò thöông. Theo baûn tin VNExperss, söï vieäc xaûy ra ngaøy 26/6/ 2005 khi chieác taøu naøy ñuïng phaûi ñaù ngaàm. Treân khoang laø 27 haønh khaùch trong ñoù coù Chuû Tòch QH Nguyeãn Vaên An vaø moät soá laõnh ñaïo cao caáp... “Raát may, moät taøu du lòch ñi ngang qua ñaõ ñöa taát caû nhöõng ngöôøi gaëp naïn leân taøu.” Baùo ñoù vieát. Khoaûng 7 giôø 20, ngaøy 26/6, taøu du lòch caùnh ngaàm Victory 1088 cuûa Coâng ty Lieân doanh Taân Haûi (Haûi Phoøng) chôû 27 haønh khaùch, goàm caû Nguyeãn Vaên An vaø moät soá caùn boä cao caáp xuaát phaùt töø beán Beøo (ñaûo Caùt Baø, Caùt Haûi, HP) ñi vaøo trung taâm Haûi Phoøng. Ñeán khu vöïc hoøn Laõ Voïng, taøu Victory 1088 ñaõ ñaâm vaøo ñaù ngaàm vaø töø töø chìm. Toaøn boä 27 haønh khaùch ñaõ maëc aùo phao cöùu hoä, raát may coù moät taøu goã du lòch coù teân laø Coâng Nghóa cuûa Quaûng Ninh ñi Taøu caùnh ngaàm söû duïng cho nhu ngang qua vaø kòp ñöa taát caû haønh khaùch leân caàu du lòch ôû Vieät Nam. taøu. Sau ñoù, taøu Coâng Nghóa chôû soá khaùch naøy quay veà ñaûo Caùt Baø. 8 giôø cuøng ngaøy, toaøn boä haønh khaùch ñi taøu Victory 1088 gaëp naïn ñaõ leân taøu du lòch caùnh ngaàm Visdemco 2000 trôû veà trung taâm thaønh phoá Haûi Phoøng luùc 9 giôø cuøng ngaøy.
Caùn boä “chaïy döï aùn” lieân tænh bò baét
HAØ NOÄI 27-6 - Moät chuyeän hieám hoi xaûy ra trong “kyõ ngheä” moùc noái tham nhuõng ôû Vieät Nam: Moät caùn boä “chaïy döï aùn” bò baét ôû Haø Noäi. Theo baûn tin baùo ñieän töû VNExpress ngaøy 27-6-2005, chieàu 26/6, coâng an Thaønh Phoá Haø Noäi ñaõ “phaùt hieän ñöôøng daây löøa chaïy döï aùn lieân tænh cuûa Nguyeãn Thò Xuaân Lan nguyeân caùn boä Trung taâm Nghieân cöùu chieán löôïc, Boä Noâng nghieäp phaùt trieån noâng thoân. Töø thaùng 12/2004 ñeán khi bò phaùt hieän, Lan vaø ñoàng boïn ñaõ chieám ñoaït haøng tyû ñoàng.”
Hình aûnh nhöõng chieác xe loâi ñaõ quaù ñoãi thaân quen vôùi baát kyø ai ñaõ moät laàn töøng soáng ôû ñaát Taây Ñoâ xöa. Vaø ngaøy nay, nhöõng chieác xe loâi maùy ñöôïc xem laø phöông tieän chuyeân chôû quen thuoäc nhaát vaø reû tieàn nhaát ñoái vôùi ngöôøi daân thaønh phoá naøy. Xe loâi maùy coøn laø phöông tieän giao thoâng ñöôïc du khaùch öa thích nhaát moãi khi hoï muoán ñi daïo moät voøng quanh thaønh phoá. Theá nhöng, caùch ñaây hôn moät naêm, ngaøy 1 thaùng 6 naêm 2004, chính quyeàn thaønh phoá Caàn Thô ñaõ ban haønh leänh caám xe loâi hoaït ñoäng treân Quoác loä 1A, Quoác loä 91 vaø moät soá ñoaïn ñöôøng noäi thaønh (vaøo giôø cao ñieåm). Vì nhöõng lyù do: Xe loâi maùy khoâng an toaøn, thöôøng xuyeân gaây ra tai naïn giao thoâng vaø moät lyù do khaù ñaëc bieät nöõa laø phöông tieän naøy quaù cuõ kyõ caàn thay theá baèng moät loaïi phöông tieän khaùc. Chuû tröông caám xe loâi ñaõ ñöôïc ban haønh moät caùch voäi vaõ vì “caám maø khoâng boå sung”. Thôøi ñieåm ñoù, thaønh phoá chæ coù 23 chieác xe buyùt khoâng ñaùp öùng ñöôïc nhu caàu ñi laïi, vaän chuyeån cuûa caû thaønh phoá. Giao thoâng trôû neân roái ren, quaù taûi vì chöa coù phöông tieän naøo thay theá cho xe loâi maùy. Vaán ñeà quan troïng hôn laø khoâng quan taâm giaûi quyeát quyeát vieäc laøm cho nhöõng ngöôøi haønh ngheà chaïy xe loâi maùy sau khi caám. Ñieàu naøy khoâng chæ gaây khoù khaên cho ngöôøi chaïy xe loâi maø gaây aûnh höôûng ñeán caùc d o a n h nghieäp, cöûa haøng, tieåu thöông mua baùn ôû chôï, hoïc sinh, sinh vieân cuõng bò vaï laây. Ai cuõng khoå. Ñeán thaønh phoá Caàn Thô trong nhöõng ngaøy naøy thì baïn seõ thaáy xe loâi maùy ñaày treân ñöôøng. Vì xe loâi maùy tröôùc ñaây chaïy treân caùc con ñöôøng quoác loä, giôø bò caám, chæ chaïy quanh quaån trong thaønh phoá. Nguoàn cung öùng vöôït quaù nhu caàu. Moät laàn nöõa ngöôøi chaïy xe loâi laïi khoå vì eá! Toâi ñaõ leo leân xe loâi laøm “moät tour” quanh thaønh phoá Caàn Thô baèng xe loâi nhö khaùch du lòch vaø coù dòp troø chuyeän vôùi moät “baùc taøi” xe loâi maùy. Baùc ñaõ noùi leân nhöõng noãi buoàn maø khoâng caàn toâi gôïi hoûi. - Noùi thieät vôùi chaùu laø ñôøi soáng cuûa anh em chaïy xe loâi raát khoå vaø vaát vaû. Ñöôøng quoác loä thì caám, noäi trong thaønh phoá coù maáy con ñöôøng maø ñaõ bò caám, “chaën ñaàu chaën cuoái”. Nhôø chaïy caùc con ñöôøng daøi môùi coù tieàn nhieàu, chöù loøng voøng trong thaønh phoá thì chæ vaøi ba nghìn ñoàng moät cuoác xe /ngöôøi. Luùc tröôùc chaïy moät ngaøy coù theå hôn 100,000 ñoàng. Coøn baây giôø thì 30,000-40,000 ñoàng laø cuøng. Tieàn gaïo, ñieän, nöôùc... roài con caùi aên hoïc. Nhaø nöôùc caám thì tuïi tui cuõng khoâng bieát laøm sao. Mình ñaâu daùm caõi. Thaät ra, chaùu khoâng bieát ñaâu nhieàu luùc giöõa khuya coù tai naïn giao thoâng treân ñöôøng thì chæ coù anh em xe loâi chôû hoï ñi caáp cöùu chöù laøm gì coù chieác xe taxi naøo chòu chôû. Taxi sôï maùu me dính voâ xe, giaù thì treân trôøi... Noùi veà lyù thì anh em toâi ñoàng yù laø xe loâi laø phöông tieän khaù thoâ sô cuõ kyõ, xe loâi chaïy treân quoác loä ñoâi khi chaïy nhanh coù gaây tai naïn, chöù chaïy trong noäi thaønh thì chaïy chaäm laém. Nhöng noùi veà tình, thì nhaø nöôùc chæ ra leänh caám maø khoâng suy xeùt laïi. Thôøi gian qua, coù nghe noùi raát nhieàu veà chính saùch giuùp ñôõ, hoã trôï cuûa chính quyeàn ñòa phöông nhö : Toå chöùc hoïc, thi baèng laùi xe taûi? Vaø coøn hoã trôï, baùn traû goùp xe taûi loaïi nheï coù taûi troïng töø 700kg ñeán 1.5taán? - OÀ chuyeän ñoù coù! Nhöng trôù treâu laém! Thöû nghó xem coù ai chaïy xe loâi maùy maø giaøu bao giôø chöa? Coù dö ñeán vaøi chuïc trieäu ñoàng ñeå mua traû goùp moät chieác xe taûi? Giaù moät chieác xe taûi thaáp nhaát cuõng treân 100 trieäu. Ngheà naøy, chaïy ñöôïc böõa naøo thì ñuû aên böõa ñoù laø may laém roài. Ñeán nay chuù vaãn chöa traû heát nôï vì thaát nghieäp maáy thaùng lieân tuïc sau söï kieän “1 thaùng 6”! “Maáy oâng” (quan chöùc nhaø nöôùc) sung söôùng quaù, khoâng laùi chieác xe chaïy giöõa caùi naéng chang chang, hay trong trôøi möa taàm taõ neân ñaâu coù bieát ngöôøi chaïy xe loâi maùy vaát vaû nhö theá naøo. Neân muoán caám laø toác leân caám! Ñeán ñaây thì noãi böïc töùc leân ñeán cao traøo, theå hieän qua gioïng noùi run run, caùi ñaàu gaàn gaät thaät maïnh... Thaáy coù coâng an giao thoâng ñang “baén toác ñoä” ôû phía tröôùc. Roài chuù xe loâi thôû daøi: - Noùi thì noùi vaäy thoâi. Mong muoán cuûa anh em chaïy xe loâi maùy laø nhaø nöôùc giôû boû leänh caám moät soá ñoaïn ñöôøng trong noäi thaønh. Naõy giôø chuù chôû chaùu loøng voøng, quay ñi quay laïi hoaøi treân con ñöôøng naøy. “Thì sao maø ñuû aên”? Toâi xuoáng xe, traû tieàn vaø caùm ôn. Ngoài treân chieác xe loâi chöa quaù 30 möôi phuùt ñoàng hoà maø toâi ñaõ bieát theâm veà nhöõng khoù khaên vaát vaû cuûa ngheà chaïy xe loâi. Vaäy, taïi sao nhöõng ngöôøi ra leänh caám khoâng chòu laéng nghe yù kieán cuûa ngöôøi daân. Voäi vaøng ban haønh moät leänh caám. Voäi vaøng “khai töû” xe loâi maùy, ñeå Caàn Thô “vaên minh, hieän ñaïi hôn” ñöôïc “ñaït tieâu chuaån” thaønh phoá loaïi I - tröïc thuoäc Trung Öông? (T.H.)
Tieáp trang A10
Want to be in tune? Get Nguoi Viet 2 delivered to your doorstep and stay ahead of community news, views and trends.
We’re the voice - and the choice of younger Vietnamese Americans. Please join us. 6 months for $60 Name: Address: Phone number: E-mail: Please make a check to: Nguoi Viet
Mail this form to: Nguoi Viet 2 c/o Nguoi Viet Daily 14771 Moran Street , Westminster, CA 92683
DAT
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A9
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Vieät Nam
Naâng caáp Quoác loä 1A:
Chöa thaáy söôùng ñaõ thaáy khoå vaø thieät haïi CAÀN THÔ 27-6 - Töø khi döï aùn naâng caáp quoác loä 1A ñöôïc thi coâng ñeán nay, khoâng chæ ngöôøi daân Tieàn Giang khoå (Tuoåi Treû 22-6-05) maø cuoäc soáng cuûa haøng chuïc ngaøn hoä daân taïi TP Caàn Thô, Haäu Giang, Soùc Traêng, Baïc Lieâu vaø Caø Mau cuõng bò ñaûo loän.
Gaáp ñoâi thôøi gian
Baùo Tuoåi Treû: Nhieàu thaùng nay ñoaïn quoác loä 1A töø nôi giaùp ranh thò xaõ Soùc Traêng chaïy daøi ñeán xaõ An Hieäp (huyeän Myõ Tuù, tænh Soùc Traêng) ñang ñöôïc thi coâng naâng caáp. Khoaûng moät thaùng trôû laïi ñaây nhieàu quaùn aên, cöûa haøng baùn baùnh eá aåm vì buïi ngoaøi ñöôøng bay vaøo muø mòt. Anh N.T.B., chuû moät loø saûn xuaát baùnh pía thuoäc xaõ An Hieäp, noùi: “Löôïng khaùch gheù vaøo tieäm chuùng toâi mua baùnh giaûm gaàn 90% nhöng tieàn thueá vaãn khoâng ñöôïc giaûm. Caû gia ñình vaø haøng chuïc coâng nhaân laøm baùnh phaûi soáng chung vôùi buïi neân toâi chi treân 2 trieäu ñoàng mua maùy bôm nöôùc töôùi lieân tuïc nhöng vaãn khoâng xueå”. Ña soá ngöôøi daân soáng taïi khu vöïc töø ñöôøng Ba Thaùng Hai ñeán caàu Ñaàu Saáu (quaän Ninh Kieàu, TP Caàn Thô), nôi quoác loä 1 ñi qua ñeàu than tuyeán ñöôøng naèm trong noäi oâ coù ñoaïn laøm xong, ñoaïn chöa xong nhöng maët ñöôøng luoân chöùa caùt, buïi muø mòt bay vaøo nhieàu coâng ty, cöûa haøng, quaùn aên, ngöôøi ñi ñöôøng... khieán nhieàu ngöôøi bò vieâm maét, khoù sinh hoaït, buoân baùn, thaäm chí bò beänh ñöôøng hoâ haáp. Bình thöôøng ñi xe maùy töø TP Caàn Thô veà Baïc Lieâu maát khoaûng hai giôø röôõi thì hieän nay phaûi maát ñeán gaáp ñoâi thôøi gian vì coù khoâng ít ñoaïn ñöôøng xe phaûi boø töø töø ñeå traùnh oå gaø, oå voi naèm giöõa ñöôøng hoaëc döøng haún ñeå traùnh buïi khi gaëp xe lôùn. Nhieàu taøi xeá cho bieát neáu tröôùc ñaây ñi töø TP Caàn Thô ñeán Caø Mau chæ maát hôn ba giôø thì nay phaûi gaáp ñoâi vì taéc ngheõn lieân tuïc khieán haøng hoùa hö hoûng nhieàu (nhaát laø noâng saûn), chi phí taêng leân... Ñoù laø nhöõng luùc trôøi naéng, coøn khi möa xuoáng ñöôøng trôû neân laày loäi. Nhieàu ngöôøi ñi ñöôøng khoâng hieåu ñôn vò thi coâng traûi ñaù nhö theá naøo maø khoaûng hai tuaàn nay ñoaïn gaàn chôï Thaïnh Quôùi (huyeän Myõ Xuyeân, tænh Soùc Traêng) vaø ñoaïn töø ngaõ ba Chaâu Thôùi ñeán caàu Xaõ Baûo thuoäc xaõ Chaâu Höng vaø Chaâu Höng A (huyeän Vónh Lôïi, tænh Baïc
AÛnh Trong Ngaøy Thöông pheá binh VNCH kieám soáng
Trong aûnh laø oâng Nguyeãn Vaên Tuøng, 54 tuoåi, ñang duøng hai caùnh tay giaû laät töøng tôø baùo baùn daïo trong caùc nhaø haøng taïi khu trung taâm thaønh phoá Saøi Goøn, ñeå kieám soáng . OÂng Tuøng laø thöông pheá binh VNCH maát caû hai tay vaøo naêm 1972 vì mìn. Keå töø sau ngaøy 30 thaùng Tö naêm 1975 cho ñeán nay, ngöôøi ta khoâng theå coù con soá thoáng keâ chính xaùc veà soá thöông pheá binh VNCH taïi mieàn Nam Vieät Nam. Sau khi VNCH suïp ñoå, vôùi chính saùch traû thuø vaø phaân bieät ñoái xöû cuûa nhaø caàm quyeàn CSVN, nhöõng thöông pheá binh naøy laâm vaøo hoaøn caûnh voâ cuøng khoù khaên ña soá laø ngheøo ñoùi. Thænh thoaûng hoï ñöôïc caùc ñoàng ñoäi cuõ vaø caùc nhaø haûo taâm töø ngoaïi quoác (ña soá töø Hoa Kyø) gôûi tieàn hoaëc quaø veà giuùp ñôõ. (AÛnh: Gettty Images)
Lieâu) maët ñöôøng gioáng nhö caùi... ñaùy roå vôùi haøng traêm choã loài loõm ñaày nöôùc vaø sình gaây trôn tröôït raát nguy hieåm.
Suïp coáng, ngöøng beán
ÔÛ xaõ An Hieäp, huyeän Myõ Tuù do heä thoáng thoaùt nöôùc ñöôïc xaây quaù cao so vôùi maët ñöôøng vaø chöa coù naép ñaäy neân nhöõng ngöôøi chaïy xe vaøo quaùn aên, tieäm baùnh ñeàu lo bò loït xuoáng coáng. Anh UÙt Taâm, ôû thò xaõ Soùc Traêng, noùi: “Vaøi hoâm tröôùc chaïy vaøo moät tieäm baùnh ôû An Hieäp xe maùy cuûa toâi bò suïp xuoáng coáng beå loác, chaûy nhôùt”. Nhieàu gia ñình coù xe maùy nhöng phaûi ñi göûi nhôø nhaø ngöôøi thaân vì muoán daãn xe vaøo nhaø phaûi duøng vaùn baéc caàu khoâng an toaøn. Nhieàu hoä kinh doanh ñaõ haï maët coáng xuoáng baèng maët ñöôøng ñeå xe chôû khaùch vaøo aên uoáng. Ñoaïn ñöôøng gaàn xaõ Thaïnh Phuù (huyeän Myõ Xuyeân, Soùc Traêng) vaø thò traán Hoøa Bình (huyeän Vónh Lôïi, Baïc Lieâu) laïi coù... “keânh” caét ñöùt hoaøn toaøn ñöôøng vaøo nhaø daân. Ñoaïn töø caàu Ñaát Seùt ñeán ñoäi thi coâng soá 1 (döï aùn MD1), xaõ Taân Phuù Thaïnh, huyeän Chaâu Thaønh A (Haäu Giang) hai beân meùp ñöôøng nôùi roäng theâm chæ môùi ñoå ñaù, maët ñöôøng troài leân suït xuoáng xuaát hieän “baãy” chaèng chòt. Vaøi naêm tröôùc, ñoaïn quoác loä 1 töø huyeän Caùi Nöôùc veà Naêm Caên ñaõ cho thoâng xe boán baùnh vaø beán xe khaùch Naêm Caên ñöôïc thieát laäp nhöng maët ñöôøng nhanh choùng xuoáng caáp, beán xe chæ hoaït ñoäng ñöôïc... vaøi thaùng roài “cheát ñöùng”. Theâm vaøo ñoù nhieàu caây caàu saét ñaõ xuoáng caáp traàm troïng (rieâng caàu Kinh Naêm ñaõ saäp xuoáng soâng khi xe chôû vaät lieäu coâng trình ñi qua). OÂng Laïi Hoaøng Vaên, chuû tòch UBND xaõ Haøm Roàng, cho bieát ñoaïn ñöôøng ñöôïc thi coâng töø ñaàu naêm 2003, döï kieán ñeán cuoái naêm 2005 hoaøn thaønh nhöng ñeán nay vaãn coøn dôû dang, giao thoâng yeáu keùm, tai naïn thöôøng xuyeân xaûy ra taïi caùc caây caàu saét moûng manh. Ñeán cuoái naêm 2006 khoâng bieát tuyeán ñöôøng coù hoaøn thaønh?
Chaäm do möa!
Ñaõ coù nhieàu cuoäc hoïp, nhieàu kieán nghò nhaèm ñaåy nhanh tieán ñoä thi coâng naâng caáp quoác loä 1A cho daân ñöôïc nhôø. Theá nhöng caùc ñôn vò höõu quan ñöa ra nhieàu lyù do hoaëc anh noï ñoå loãi cho anh kia nhö do nhaø thaàu khoâng taäp trung thi coâng, thieáu maùy moùc, nhaân löïc, kinh phí,
Moät cô sôû saûn xuaát baùnh pho Hieäp, Myõ Tuù, Soùc Traêng phaûi duøng baït che kín tröôùc cöûa nhaø ñeå ngaên buïi töø quoác loä. (AÛnh cuûa baùo TT.)
vöôùng ñeàn buø giaûi toûa... Rieâng veà chuyeän “ñaøo keânh” gaây khoù khaên cho ngöôøi daân, saùng 24-6, kyõ sö Traàn Vaên Thi - caùn boä hieän tröôøng cuûa döï aùn naâng caáp quoác loä 1A ñoaïn Caàn Thô Caø Mau, cho bieát: “Nhaø thaàu ñaõ xaây döïng coáng ñuùng thieát keá, sau khi maët ñöôøng ñöôïc naâng caáp hoaøn chænh thì maët coáng chæ coøn cao hôn maët ñöôøng 20cm. Nhöõng nôi coù xe
lôùn ra vaøo thöôøng xuyeân neáu ñöôïc chính quyeàn ñòa phöông xaùc nhaän thì chuùng toâi seõ haï thaáp maët coáng xuoáng moät ít ñeå xe ra vaøo thuaän tieän”. Theo oâng Thi, chuû tröông cuûa nhaø ñaàu tö vaø ñôn vò thi coâng laø ñaøo ñaát xong choã naøo thì ñoå caùt ngay choã ñoù nhöng Leà quoác loä bieán thaønh “keânh ñaøo”, khu vöïc Soùc Traêng. do thöôøng xuyeân... gaëp möa neân vieäc laáp caùt ñöôïc tieán haønh chaäm, phaàn naøo ñaõ aûnh tröôùc caùc coång tröôøng thöôøng caùc “ñaïi gia” töøng du hoïc ôû höôûng ñeán tieán ñoä thi coâng. coù nhöõng xe baùn cheø ñaäu caùc caùc nöôùc ñoù. Chuùng toâi khoâng loaïi (ñaëc bieät laø cheø ñaäu khuyeán khích “aåm khaùch” Ngöï), vaø cheø saâm boå löôïng. thöôûng thöùc thöù bia töôi naøy, Nam giôùi, nhaát laø giôùi treû, bôûi ñaây laø caâu chuyeän veà giaûi khoâng caàn nhieàu tieàn cuõng khaùt bình daân. say tuùy luùy vôùi bia töôi, bia NGUYEÃN ÑAÏT boá c , bia hôi. doanh nhöõng thöùc uoáng naøy Ñaëc bieät noåi tieáng veà bia coù theå laø moät haøng quaùn: Saøi hôi ôû Saøi Goøn laø Bia ñoái Goøn coù nhieàu haøng quaùn raát chöù n g, treân ñöôøng Hai Baø ñoâng khaùch, noåi tieáng nhaát Tröng, gaàn beán Baïch Ñaèng. laø quaùn cheø Hieån Khaùnh ôû Gaà n gioá ng vôùi caùc loaïi bia khoaûng ñaàu ñöôøng Nguyeãn treâ n , laø bia töôi Ñöùc, bia töôi Ñình Chieåu (ñöôøng Phan Hung, Tieä p (draft beer)... Ñình Phuøng cuõ) gaàn tôùi goà m bia (töôi) ñen, vaøng, cheá ñöôøng Lyù Thaùi Toå - quaän 10, taï o theo bia töôi cuûa caùc nöôùc coù töø tröôùc 30-4-1975. Caùc nöõ Ñöù c , Hungary, Tieä p Khaéc... sinh raát thích thöùc uoáng (maø trong nhöõ n g nhaø haø ng cuûa laïi aên nhieàu) naøy, neân ôû
Giaûi khaùt bình daân ôû Saøi Goøn Tieáp trang A7
xöù döøa, mieàn Taây cuõng Xöù Döøa.
Thöùc uoáng bình daân, nam nöõ
Caùc coâ, caùc baø khoâng (laøm ra veû) ñaøi caùc phong löu, haøng ngaøy thích thöôûng thöùc nhöõng ly cheø: Cheø ñaäu xanh, ñaäu ñen, ñaäu ñoû,... ñaëc bieät laø cheø saâm boå löôïng. Chuyeân
DAT
A10 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
VIEÄT NAM
24 GIÔØ QUA
Caùn boä “chaïy döï aùn” lieân tænh bò baét Tieáp trang A8
Muoán coù cô hoäi chaám muùt, quan chöùc ôû caùc boä ngaønh trung öông vaø caùc tænh, quaän, xaõ, ñòa phöông phaûi ñeû ra caùc döï aùn xaây caát haï taàng hoaëc kinh doanh kieám tieàn. Muoán chaéc chaén ñöôïc caáp treân chaáp thuaän vaø cho vay voán, phaûi tuøy thuoäc vaøo caùc ñöôøng daây, ngoõ ngaùch quen thuoäc “ôû treân.” VNExpress keå: Nguyeãn Thò Xuaân Lan, sinh naêm 1950, hieän truù taïi khu taäp theå Thaønh Coâng, Ba Ñình, Haø Noäi. Theo keát quaû ñieàu tra böôùc ñaàu, lôïi duïng quen bieát khi coøn ñang coâng taùc, Lan ñaõ moùc noái vôùi Nguyeãn Vieát Ñoaøi (sinh naêm 1953), Giaùm ñoác Coâng ty TNHH Xaây döïng Phuùc Höng ôû Vónh Phuùc, ñeå laäp caùc döï aùn vay voán phaùt trieån noâng thoân nhö: Troàng röøng vaø moät soá lónh vöïc khaùc. Lan vaø Ñoaøi ñaõ döïng leân moät soá coâng ty taøi chính, trong
Hoäi An:
Tranh nhaùi traøn lan phoá coå QUAÛNG NAM 17-06 Treân nhöõng ngaû ñöôøng cuûa phoá coå Hoäi An, ñeán ñaâu cuõng gaëp phoøng tranh. Tranh ñöôïc baøy traøn ra væa heø, phoá chôï. Chæ trong thôøi gian chöa ñaày 3 thaùng ñaõ coù theâm 40 phoøng tranh ra ñôøi, naâng toång soá phoøng tranh ôû ñoâ thò coå naøy leân con soá kyû luïc, treân 140. Theo baùo Ngöôøi Lao Ñoäng: “Böôùc chaân vaøo ñöôøng Leâ Lôïi, haøng chuïc quaày baùn taïp hoùa, keøm theo nhöõng böùc tranh treo traøn lan ra ñöôøng phoá. ÔÛ cuoái ñöôøng Traàn Phuù, haøng chuïc phoøng tranh san saùt nhau vôùi ñuû caùc loaïi tranh, naøo laø tranh sôn daàu treân giaáy, treân vaûi, treân goã; sôn maøi; tranh theâu... ñöôïc baøy baùn xen laãn vôùi nhöõng moùn ñoà löu nieäm, aùo quaàn, giaøy, deùp khoâng khaùc gì moät cöûa haøng taïp hoùa. Tranh khoâng chæ baøy baùn treân caùc phoá maø caùc quaày quanh chôï cuõng tranh thuû treo tranh ñeå baùn, chæ caàn ngöôùc nhìn treân ñaàu laø ñuïng ngay nhöõng böùc tranh. “Ngaøy tröôùc, giôùi hoïa só chuùng toâi
chæ tröng duïng tranh ôû trong phoøng, coøn baây giôø tranh traøn lan ra caû ñöôøng phoá” hoïa só Hoaøng Thanh Vó Phong, ngöôøi coù thaâm nieân treân 30 naêm hoaït ñoäng hoäi hoïa taïi Hoäi An, noùi. Beân kia chuøa Caàu, ñaàu ñöôøng Nguyeãn Thò Minh Khai, nôi ñöôïc meänh danh laø “phoá” tranh, vôùi haøng chuïc phoøng tranh san saùt nhau cuõng ñang chôø khaùch. Trong soá aáy, chæ coù vaøi ba phoøng tranh laø do caùc hoïa só môû ñeå tröng baøy nhöõng ñöùa con tinh thaàn cuûa mình, coøn ña soá laø chaïy theo nhu caàu thöông maïi, mua tranh cuûa ngöôøi khaùc baùn. Ngay caû “phoá VIP” treân ñöôøng Nguyeãn Thaùi Hoïc, nôi moät thôøi aên neân laøm ra cuûa nhöõng phoøng tranh uy tín, baây giôø cuõng ñaày tranh thò tröôøng.
Veõ baèng tình yeâu phoá coå
Theo hoïa só Phong, ngaøy tröôùc giôùi hoïa só ôû Hoäi An
ñoù coù coâng ty ASEM vôùi soá voán leân ñeán haøng trieäu USD, coù theå cho caùc doanh nghieäp vay vôùi laõi suaát öu ñaõi, trong thôøi gian daøi. Ñeå ñöôïc vay voán, caùc doanh nghieäp phaûi chi hoa hoàng cho hai ñoái töôïng treân vôùi soá tieàn hoa hoàng töø 100-400 trieäu ñoàng. Theo cô quan ñieàu tra, töø thaùng 12/2004 ñeán khi bò phaùt hieän, Lan vaø Ñoaøi ñaõ chieám ñoaït haøng tyû ñoàng cuûa moät soá coâng ty ôû Laïng Sôn, Haø Noäi, Lai Chaâu, Phuù Yeân, Sôn La. Vuï aùn ñang ñöôïc ñieàu tra môû roäng.
Giaùo vieân baùn phim sex cho hoïc sinh
AN GIANG 27-6 - OÂng thaày giaùo teân Taân, giaùo vieân phuï traùch moân Vaät lyù khoái 10 vaø 11 tröôøng THPT Chaâu Phuù, huyeän Chaâu Phuù, An Giang ñang bò “ñeà nghò khôûi toá veà toäi truyeàn baù vaên hoùa phaåm ñoài truïy.” Theo tin baùo Ngöôøi Lao Ñoäng ngaøy 27-6-2005. Theo nguoàn tin naøy, giöõa thaùng 4, phuï huynh cuûa em Ngaân (lôùp 7A10, THCS Myõ Ñöùc 1) phaûn aùnh, thaày Taân ñaõ baùn cho con mình moät ñóa phim sex. Caùc ngaønh chöùc naêng cuûa tænh An Giang vaø huyeän Chaâu Phuù kieåm tra nôi ôû cuûa giaùo vieân naøy (taïi khu taäp theå cuûa tröôøng), phaùt hieän coù gaàn 700 ñóa ca nhaïc khoâng tem, 4 ñóa phim coù noäi dung ñoài truïy... chæ ñeám treân ñaàu ngoùn tay. Daàn daàn nhöõng hoïa só töø nôi khaùc ñoå veà Hoäi An ñeå laäp nghieäp, möu sinh, caøng laøm cho tranh ôû Hoäi An theâm ña daïng phong phuù. Thôøi tröôùc, chaát lieäu veõ chuû yeáu laø giaáy doù, möïc Taøu, daàn daàn chuyeån qua buùt maøu, tranh sôn daàu vaø môùi ñaây moät vaøi hoïa só ñaõ chuyeån qua tranh sôn maøi. Neáu ngaøy tröôùc giôùi hoïa só taäp trung veà ñeà taøi Hoäi An coå kính, coøn baây giôø tranh Hoäi An coù ñeà taøi ña daïng, phong phuù hôn, tranh hieän thöïc veà con ngöôøi Hoäi An hoâm nay ñaõ ñöôïc nhieàu ngöôøi theå hieän. Giôùi hoïa só Hoäi An veõ baèng caùi tình yeâu meán phoá coå. Hoïa só Buøi Thò Nhung chuyeân veõ veà ñeà taøi con ngöôøi, coøn hoïa só Bình Nguyeân chuyeân veà ñeà taøi phong caûnh... Vöøa qua, Hoäi An ñaõ thaønh laäp caâu laïc boä hoäi hoïa goàm 15 thaønh vieân. Tranh cuûa caâu laïc boä trieån laõm taïi caùc dòp leã hoäi ñaõ gaây ñöôïc söï chuù yù cuûa ñoâng ñaûo nhöõng ngöôøi ñam meâ ngheä thuaät.
Haøng “chôï” chen chaân, tranh rôùt giaù
Hôn moät naêm trôû laïi ñaây, tranh ñöôïc baøy baùn ôû Hoäi An ñoät ngoät rôùt giaù, nguyeân nhaân laø bôûi hieän töôïng tranh nhaùi traøn lan. Hieän töôïng tranh nhaùi ñang laø moái ñe doïa ñeán uy tín cuûa laøng tranh Hoäi An. Theo hoïa só Nguyeãn Taán Hieäp, ngöôøi coù thaâm nieân treân 35 naêm trong ngheà, 5 naêm tröôùc ñaây caùc phoøng tranh ôû Hoäi An khoâng coù tranh nhaùi. Du khaùch raát an taâm khi mua tranh vaø tranh baùn cuõng raát chaïy. Coøn baây giôø, trong soá treân 140 phoøng tranh ôû Hoäi An chæ coù khoaûng chöa ñaày 40 phoøng tranh laø do caùc hoïa só môû ra ñeå tröng baøy ñöùa con tinh thaàn cuûa mình. Hoïa só Hoaøng Thanh Vó Phong nhaän ñònh: Tình traïng môû phoøng tranh traøn lan vaø hieän töôïng nhaùi tranh laøm cho du khaùch vaø caùc nhaø söu taàm tranh hieåu sai leäch veà tranh ôû Hoäi An, coi tranh nhö haøng chôï. Nhieàu du khaùch nöôùc ngoaøi ñeán Hoäi An mua tranh laøm kyû nieäm, neáu ñaõ coù kinh nghieäm hoï thöôøng tìm ñuùng ñòa chæ caàn tìm. Tuy vaäy, cuõng coù khoâng ít du khaùch mua phaûi tranh nhaùi.
TUESDAY, JUNE 28, 2005 Vaãn theo baùo NLÑ, oâng Taân khai raèng oâng töï yù môû “dòch vuï” naøy töø ñaàu naêm 2003 ñeán nay. Caùch vaøi ngaøy, anh ta ñeán moät cöûa haøng baùn ñóa laäu ôû thò xaõ Chaâu Ñoác ñeå mua “haøng” veà cho thueâ vaø baùn laïi. Sau khi söï vieäc bò loä, moät phuï huynh khaùc cuõng toá caùo raèng oâng Taân töøng baùn cho con mình 4 ñóa phim sex.
Cöùu soáng naïn nhaân bò cöôùp caét ñöùt khí quaûn
SAØI GOØN 27-6 - Moät phuï nöõ ñaõ bò cöôùp xoâng vaøo nhaø caét ñöùt khí quaûn nhöng ñaõ ñöôïc cöùu soáng ôû beänh vieän, theo baûn tin baùo Thanh Nieân ngaøy 27-6-2005. Theo tin baùo naøy, ñeâm 25.6, eâ-kíp moå khoa Tai-muõihoïng cuûa beänh vieän Chôï Raãy ñaõ tieán haønh ca moå keùo daøi gaàn 3 giôø ñeå noái, taùi taïo thaønh coâng, cöùu soáng moät naïn nhaân bò ñöùt ñoâi khí quaûn vaø ñöùt 1/3 oáng thöïc quaûn. Naïn nhaân laø chò Nguyeãn Thanh Thuùy, 24 tuoåi (nguï ôû tænh Caø Mau). Tröôùc ñoù, chò Thuùy bò moät soá keû cöôùp xoâng vaøo nhaø duøng dao caét coå. Sau khi chuùng boû chaïy, chò Thuùy ñöôïc ñöa vaøo Beänh vieän tænh Caø Mau caáp cöùu tröôùc khi ñöôïc chuyeån ñeán Beänh vieän Chôï Raãî
Du khaùch Hoa Kyø ñeán Saøi Goøn gia taêng SAØI GOØN 27-06 - Löôïng du khaùch coù quoác tòch töø Hoa Kyø ñeán thaønh phoá Saøi Goøn gia taêng raát nhanh trong 6 thaùng ñaàu naêm 2005. Thoâng taán xaõ Vieät Nam cho hay, töø ñaàu naêm 2005 ñeán nay ñaõ coù 997 ngaøn 726 löôït du khaùch quoác teá ñeán Saøi Goøn, taêng 38.5% so vôùi cuøng thôøi gian naêm ngoaùi. Trong soá naøy, löôïng khaùch ñeán töø Hoa Kyø töø vò trí thöù 5 cuûa naêm ngoaùi nay ñaõ vöôn leân ñöùng ñaàu baûng vôùi 169 ngaøn 932 löôït khaùch. Tieáp sau ñoù laø khaùch töø Ñaøi Loan (112,847 löôït), Nhaät Baûn (103,767 löôït), UÙc, Haøn Quoác, Phaùp, Canada, Singapore Trung Quoác vaø Anh. Löôïng khaùch ñeán töø UÙc, Canaña vaø Anh laàn ñaàu tieân
ñaõ coù maët trong danh saùch 10 quoác gia vaø vuøng laõnh thoå coù khaùch du lòch ñeán Saøi Goøn ñoâng nhaát. Vieäc chính phuû VN mieãn visa cho moät soá quoác gia nhö Nhaät Baûn, Haøn Quoác, moät soá nöôùc Baéc AÂu vaø caùc nöôùc trong khoái ASEAN ñaõ taïo ñieäu kieän cho löôïng khaùch quoác teá ñeán Saøi Goøn ngaøy moät ñoâng. Hieän nay taïi Saøi Goøn coù khoaûng 180 doanh nghieäp löõ haønh quoác teá vaø 130 doanh nghieäp löõ haønh noäi ñòa ñang hoaït ñoäng. Öôùc tính coâng suaát söû duïng phoøng bình quaân trong 6 thaùng qua cuûa caùc khaùch saïn töø 3 ñeán 5 sao laø 75.3% taêng tôùi 15.4% so vôùi cuøng thôøi gian naêm ngoaùi kyø naêm tröôùc.
Theo doõi ñaày ñuû tin töùc theá giôùi vaø Vieät Nam Tin nhanh, ñuùng, ñaày ñuû; nhieàu baøi vôû giaù trò: Chæ coù Nhaät Baùo
NGÖÔØI VIEÄT
DAT
.3”
YÙ KIEÁN
Dieãn Ñaøn
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TAØI LIEÄU TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A11
DAT
Caùc baøi vieát ñaêng taûi treân Phuï Trang Dieãn Ñaøn Ngöôøi Vieät khoâng nhaát thieát phaûn aûnh quan ñieåm cuûa Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, maø chæ phaûn aûnh quan ñieåm rieâng cuûa töøng taùc giaû
Tuaàn leã daøi nhaát cuûa Khaûi COÅ NHUEÁ LTS: Chuyeán ñi Myõ cuûa oâng Phan Vaên Khaûi ñaõ laøm toán khaù nhieàu giaáy baùo cuûa coäng ñoàng Vieät Nam taïi Hoa Kyø. Baøi vieát döôùi ñaây cuûa oâng Coå Nhueá, moät nhaø baùo hieän cö truù taïi UÙc, vaø ñaõ ñöôïc ñaêng taûi treân tôø Vieät Luaän, phaùt haønh ôû Sydney. Chuùng toâi ñaêng taûi toaøn vaên baøi vieát naøy ñeå ñoäc giaû ñöôïc theâm ñöôøng dö luaän. Töø 10 naêm nay, Vieät Nam vaø Hoa kyø moãi naêm moät nhích gaàn nhau hôn vì hai beân haùo höùc nheùt tieàn vaøo tuùi. Vieät Nam ñi theo con ñöôøng cuûa Trung quoác, nghóa laø trôû thaønh xöôûng saûn xuaát haøng hoùa cho theá giôùi; trong khi ñoù Hoa kyø daãn ñaàu caùc nöôùc tö baûn tieân tieán soáng trong xaõ hoäi tieâu thuï. Thaät vaäy, sau Theá Chieán
Thöù Nhì, theá giôùi chia ñoâi: Beân Coäng saûn, beân Töï do. Hai beân göôøm nhau trong chieán tranh laïnh. Tuy nhieân, sau khi ñeá quoác Lieân xoâ Coäng saûn ñoå vaø Trung quoác töï yù gôõ boû con ñöôøng kinh teá xaõ hoäi chuû nghóa thì chieán tranh laïnh khoâng coøn nöõa. Hieän thôøi chæ coøn vaøi ba nöôùc (Trung Quoác, Baéc Haøn, Cuba vaø Vieät Nam) coøn tröng baûng hieäu Coäng saûn nhöng thöïc chaát phaûi ñieàu haønh neàn kinh teá theo quy luaät cuûa tö baûn. Theá laø töø Trung quoác cho tôùi Vieät Nam ñeàu phaûi boû yù nghó ‘roán vuï truï’ hay ‘ñænh cao trí tueä’ maø hoøa ñoàng vaøo coäng ñoàng theá giôùi. Xin ñöôïc nhìn chuyeán ñi Myõ cuûa ngöôøi laõnh ñaïo guoàng maùy haønh chính cuûa Haø noäi döôùi boái caûnh keå treân. Tuaàn leã daøi nhaát cuûa Khaûi naøy ñöôïc coi laø
Bieåu tình choáng Phan Vaên Khaûi ôû Seattle
tuaàn leã daøi nhaát cuûa Khaûi, vì oâng boû ra 6 ngaøy rong ruoåi qua 4 thaønh phoá lôùn cuûa Myõ. Hieån nhieân, chuyeán ñi naøy ñöôïc coi laø daáu veát ghi nhaän ‘quan heä giöõa Vieät Nam vaø Hoa kyø leân taàm cao’ nhö Khaûi tuyeân boá sau khi gaëp gôõ toång thoáng Bush vaøo saùng thöù Ba 21. 6. Roõ raøng, Hoa Kyø vaø Vieät Nam vaøo naêm 2005 khoâng coøn laø Hoa Kyø vaø Vieät Nam vaøo naêm 1975 khi ‘ñoàng minh thaùo chaïy’ (töïa ñeà cuoán saùch cuûa Nguyeãn Tieán Höng) hay 1995 khi Hoa Kyø baét ñaàu môû toøa ñaïi söù taïi Haø Noäi. Töø thaùng 5. 2005 Hoa Kyø vaø Vieät Nam ñaït tôùi thoûa thuaän hôïp taùc treân nhieàu laõnh vöïc khaùc nhau, chöù khoâng chæ haïn cheá trong moät soá laõnh vöïc tröôùc ñaây nhö laø vaán ñeà thöông maïi hay phoøng choáng beänh AIDS, maø môû ra gaàn nhö laø taát caû caùc laõnh vöïc khaùc, keå caû trao ñoåi tin tình baùo vaø huaán luyeän quaân söï cho nhau. Hoa kyø caàn tôùi tin tình baùo töø Vieät Nam vì sau khi bò voá ñau ngaøy 11. 9. 2001, Hoa kyø raát nhaïy caûm veà hoaït ñoäng cuûa khuûng boá vaø bieát quyù tin tình baùo. Vieät Nam chöa bò khuûng boá quoác teá chuù yù tôùi nhöng seõ tôùi moät ngaøy keõ hôû tham oâ nhuõng laïm cuûa caùn boä ôû Vieät Nam ñöôïc khuûng boá duøng ñeå gaày oå. Neáu moät mai, khuûng boá ñöôïc Coäng saûn Vieät Nam nuoâi döôõng thì theá giôùi laïi
Vaên Chöông vaø Kinh Nghieäm TRAÀN HOAØI THÖ Ngöôøi lính ñeâm qua ñi kích veà gheách chaân leân Chieác xe chôû nhöõng oå mì vaøng noùng hoåi Cöôøi nuï cöôøi ñaàu tieân trong ngaøy Vaø baät que dieâm huùt thuoác (“Böùc bích hoïa veà moät thaønh phoá ban mai” - trong “Chieán tranh Vieät Nam vaø toâi” cuûa Nguyeãn Baéc Sôn, Thö AÁn Quaùn taùi baûn taïi Hoa Kyø, 2005. Saùch daønh ñeå taëng.) Coù leõ khi ñoïc nhöõng caâu thô naøy, coù nhaø pheâ bình seõ phaùn raèng: “Chaúng coù gì ñaùng baøn luaän. Chæ laø moät ñoaïn thô töï do, taû caûnh, nhö töïa ñeà cuûa noù. Chaám heát!” Tuy nhieân, vôùi nhöõng keû trong cuoäc, vaäy maø khoâng phaûi vaäy. Vieäc thöôûng ngoaïn
baøi thô naøy khoâng chæ naèm trong nhöõng hình aûnh chaám phaù maø taùc giaû veõ leân. Noù coøn ñi xa hôn. Bôûi vì ít ra haén cuõng tìm thaáy ñöôïc phaàn naøo hình boùng cuûa haén, taâm traïng cuûa haén, maø coù leõ ngöôøi khoâng ôû trong cuoäc khoâng theå khaùm phaù ñöôïc. Chaúng haïn vieäc gheách chaân leân baøn. Kieâu haõnh hay ba gai, xem xung quanh baèng nöûa con maét? Theo yù toâi, ñoù laø nieàm kieâu haõnh. Nhö chaøng phi coâng trong Chuyeán bay ñeâm cuûa Saint Exupeùry nghó mình gioáng nhö vua, ban phaùt nieàm vui cho thieân haï döôùi traàn gian, anh lính cuûa Nguyeãn Baéc Sôn cuõng nghó mình goùp coâng trong vieäc coù ñöôïc nhöõng oå baùnh mì vaøng noùng hoåi. Bôûi vì ñeâm qua anh khoâng nguû caû ñeâm.
Ñeâm qua, coù leõ möa lôùn laém, anh phaûi môû tröøng maét, tai anh phaûi caêng ra, ñeå coá gaéng phaân bieät ñöôïc tieáng ñoäng cuûa ngöôøi hay cuûa thuù vaät. Ñeâm qua, anh muoán ruïng tim vì phaûi coá lieân laïc vôùi nhaø, baùo caùo toïa ñoä ñeå maùy bay tuaàn thaùm hay phaùo binh khoûi baén laàm. Bôûi vì ñeâm qua, ñeâm quaù daøi, anh coù baàu baïn laø nhöõng aâm hoàn, coù nhaø cöûa laø nhöõng maõ môùi maõ cuõ che chôû anh. Ñeâm qua, anh coá gaéng loùt baloâ döôùi ñaàu, naèm treân poncho coàm coäm ñaù, vaø ñaát thòt goà gheà. Ñeâm qua, tieáng loa töø beân kia soâng khi maát khi coøn theo gioù bay laïi. Ñeâm qua, caùc ñöùa con phaûi moø maãm trong ñeâm, coù khi hoï ngöøng laïi, cuùi ñaàu beïp xuoáng moät beå nöôùc meânh Tieáp trang A12
phaûi moät phen ñieâu ñöùng chi baèng kyù keát moät thoûa thuaän trao ñoåi tin tình baùo vaø choáng khuûng boá vôùi Vieät Nam tröôùc ñeå phoøng beänh thì toát hôn. Chuyeän hôïp taùc quaân söï giöõa boä ñoäi noùn coái vôùi quaân ñoäi nhaø ñaùnh giaëc theo loái nhaø giaøu laø chuyeän khoù töôûng töôïng ñöôïc. Nhaát laø hai quaân ñoäi töøng ñuïng ñoä soáng cheát qua chieán tranh taïi Vieät Nam. Tuy nhieân, töø nhieàu naêm qua Hoa kyø ñaõ nhaáp thöû vaán ñeà naøy khi cho taøu chieán Myõ gheù beán Vieät Nam. Nay mai coù theå coù nhöõng noùn coái toát nghieäp West Point vaø ngoài gheá tham
möu quaân ñoäi nhaân daân Vieät Nam. Luùc ñoù, laùi suùng Myõ tha hoà maø nhaän ñôn ñaët haøng. Chuyeán ñi lòch söû, nhöng chöa chaéc thaønh coâng Chaéc loa tuyeân truyeàn cuûa Haø noäi seõ ræ raû chuyeán ñi naøy laø ‘lòch söû’ laø ‘thaønh coâng’ vaø ‘ñaïi thaønh coâng’. Lòch söû thì coù, vì Phan Vaên Khaûi laø thuû töôùng Coäng saûn Vieät Nam ñaàu tieân ñöôïc ñaët chaân vaøo beân trong nhaø Traéng. Khaûi thuû leã ngoaïi giao ñeå môû ñöôøng cho Toång Thoáng Myõ sang Vieät Nam tham döï hoäi nghò Hôïp taùc Kinh teá
trong vuøng AÙ chaâu vaø Thaùi bình döông, vieát taét laø APEC, döï truø toå chöùc taïi Haø Noäi. Sang naêm, oâng George W. Bush seõ tôùi ñaát nöôùc maø thôøi trai treû oâng ñaõ traùnh ñi. Nhö theá, Khaûi ñaõ ñi vaøo lòch söû vôùi chuyeán ñi naøy; nhöng chuyeán ñi coù thaønh coâng hay khoâng thì tuøy theo chuû ñích maø Khaûi nhaém tröôùc. Tröôùc khi Khaûi leân ñöôøng, baùo Washington Post hoûi Khaûi nhaém gì khi ñi Myõ, oâng traû lôøi: ‘Thöù nhaát laø ñaët ra khuoân khoå cho moái quan heä laâu daøi trong theá kyû 21. Thöù hai, toâi mong muoán Toång Tieáp trang A12
Ngheä só Vieät Nam tìm caùch thoaùt khoûi “Nhaø tuø nhung luïa” JONATHAN NAPACK NHÖ HUY dòch Trích töø Talawas Thaønh phoá Hoà Chí Minh. “Coù laàn, toâi chöùng kieán moät chieác xe cöùu thöông”, ngheä só Jun Nguyeãn Hatsushiba keå, “bò maéc cöùng trong taéc ngheõn giao thoâng, trong xe laø moät ngöôøi ñang haáp hoái. Theá maø khoâng moät ai xung quanh chieác xe ñoù chòu traùnh ñöôøng caû. Hoï sôï coâng an, sôï phaïm luaät. Caâu hoûi cho Vieät Nam laø: Khi naøo thì yù thöùc cuûa hoï veà baûn thaân vaø veà traùch nhieäm xaõ hoäi chieán thaéng ñöôïc noãi sôï haõi aáy.” Nguyeãn-Hatsushiba ñaïi dieän cho moät cuoäc caùch maïng ít ñöôïc bieát tôùi ôû Saøi Goøn (chính thöùc laø Thaønh phoá Hoà Chí Minh). Chaøng trai 37 tuoåi naøy laø moät phaàn cuûa luoàng chaûy caùc ngheä só, töø nöôùc ngoaøi vaø töø Haø Noäi, vaøo thaønh phoá lôùn nhaát, giaàu coù nhaát vaø côûi môû nhaát cuûa Vieät Nam. Ñaây laø moät thaùch thöùc ñoái vôùi vò theá thoáng troäi vaên hoùa cuûa Haø Noäi khi Vieät Nam chuyeån mình ñeå trôû neân moät trong nhöõng quoác gia
hieän ñaïi hoùa cuûa chaâu AÙ. Moät trong nhöõng ñoäng löïc thuùc ñaåy söï côûi môû cuûa Saøi Goøn laø vieäc hoài höông cuûa caùc Vieät Kieàu nhö NguyeãnHatsushiba. Laø moät ngheä só coù danh tieáng quoác teá lôùn nhaát Vieät Nam - vaøo thaùng naøy anh seõ tham döï laàn thöù hai lieân hoan ngheä thuaät Venice Biennale - NguyeãnHatsushiba ñeán Saøi Goøn, nôi cha anh lôùn leân, vaøo naêm 1996. Sinh ôû Tokyo vaø coù meï laø ngöôøi Nhaät, NguyeãnHatsushiba soáng taïi Texas töø naêm 9 tuoåi. Cuoái thaäp kyû 90, anh taäp trung vaøo chieác xíchloâ Vieät Nam. “Caâu hoûi laø chieác xích-loâ lieân heä ñeán con ngöôøi ra sao”, anh noùi. “Ai soáng soùt, ai khoâng.” Danh tieáng theá giôùi ñaõ tôùi vôùi Nguyeãn qua moät moät vaøi thaát baïi taïi Triennial Yokohama 2001: “Toâi muoán thaønh laäp moät baûo taøng xíchloâ. Nhöng khoâng coù ñuû choã. Sau ñoù toâi naåy ra yù töôûng trình dieãn trong beå nöôùc. Theá
nhöng caùc quy chuaån vaø yeâu caàu veà an toaøn taïi Nhaät khoâng cho pheùp toâi thöïc hieän yù töôûng ñoù. Cuoái cuøng toâi naåy ra yù nghó, taïi sao khoâng trình dieãn ôû Vieät Nam roài thu hình laïi? Vaø theá laø chuùng toâi ñaõ quay ñoaïn phim ñoù gaàn Nha Trang, duøng ngö daân baûn ñòa laøm dieãn vieân.” Keát quaû laø “Döï aùn kyù öùc Nha Trang” (Memorial Project Nha Trang), goàm caûnh nhöõng chieác xích-loâ ñang di chuyeån kieân cöôøng döôùi ñaùy bieån, moät aån duï veà ñaáu tranh sinh toàn. Cho kyø lieân hoan Venice Biennale laàn naøy, taùc phaåm cuûa Nguyeãn-Hatsushiba laø moät “caùnh ñoàng nöôùc” (warterfield) vôùi hôn 20,000 lon Pepsi vaø Coca ñöôïc ñoå ñaày nöôùc. Coâng chuùng seõ nhìn taùc phaåm naøy töø ñoä cao 5 meùt. “Toâi chöa bao giôø thöïc söï hoøa nhaäp” vôùi nöôùc Myõ, Leâ Quang Ñænh, moät Vieät kieàu
Tieáp trang A13
A12 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Tuaàn leã daøi nhaát cuûa Khaûi Tieáp trang A11
thoáng Bush tuyeân boá uûng hoä Vieät Nam gia nhaäp Toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi (WTO). Thöù ba laø thieát laäp quan heä thöông maïi bình thöôøng vónh vieãn (ñieàu kieän tieân quyeát ñeå gia nhaäp WTO). Thöù tö laø coâng nhaän Vieät Nam coù neàn kinh teá thò tröôøng vôùi vieäc dôõ boû ñaïo luaät boå sung JacksonVanick (baùc boû quy cheá toái hueä quoác vôùi nhöõng nöôùc khoâng cho pheùp di cö töï do). Thöù naêm laø giaûi quyeát nhöõng vaán ñeà coøn toàn taïi töø chieán tranh. Chuùng toâi muoán Myõ coù nhöõng hình thöùc trôï giuùp thích hôïp ñeå xoùa bom mìn vaø giuùp caùc naïn nhaân chaát ñoäc da cam. Ñoù laø nhöõng vaán ñeà nhaân ñaïo vôùi Vieät Nam.’ Thieát töôûng, Khaûi vaø loa tuyeân truyeàn Coäng saûn caàn döïa vaøo nhöõng ñieàu treân ñeå töï taâng boác ‘thaønh coâng, ñaïi thaønh coâng’ cho chuyeán ñi naøy. Thôøi söï hoâm nay, xin trình baøy vaøi ñieàu trong dieãn tieán chuyeán ñi maø coù leõ baùo chí Vieät Nam khoâng ñöôïc pheùp noùi tôùi. Ñaït thoûa thuaän vôùi Myõ Ñi Myõ chuyeán naøy, Khaûi mong ñöôïc Hoa Kyø gaät ñaàu cho Vieät Nam gia nhaäp WTO Vieät Nam ñang thöông thuyeát vôùi raát nhieàu nöôùc ñeå ñöôïc coù chaân trong toå chöùc Thöông maïi Theá giôùi naøy. Trong ñoù Vieät Nam ñaõ 8 laàn ngoài vaøo baøn ngaõ giaù vôùi Hoa Kyø. Neáu Hoa Kyø chöa gaät ñaàu, thì Vieät Nam chöa ñöôïc pheùp vaøo WTO. Neáu ‘chæ tieâu’ cho chuyeán ñi coù tuøy tuøng ñoâng ñeán 240 ngöôøi sang Myõ naêm nay laø caùi gaät ñaàu cuûa toång thoáng George W. Bush thì coù theå noùi Khaûi coøn phaûi chôø. Khi tuyeân boá vôùi baùo chí sau cuoäc gaëp gôõ, toång thoáng Hoa kyø noùi ‘maïnh meõ uûng hoä Vieät Nam gia nhaäp Toå Chöùc Thöông Maïi Theá Giôùi’. Hoa kyø vaãn uûng hoä ñaáy chöù. Ñaây laø ñieàu Hoa kyø ñaõ töøng noùi töø khi Haø noäi ñaøm phaùn voøng thöù nhaát kia maø. Nhöng duø cho Khaûi laën loäi sang Myõ, toång thoáng George W. Bush vaãn chöa noùi ‘yes’ cho pheùp Vieät Nam vaøo WTO. Vieät Nam muoán vaøo WTO thì caàn qua cöûa aûi quoác hoäi Myõ coâng nhaän laø toái hueä quoác vaø baõi boû luaät Jackson-Vanick. Ñaây laø ñieàu Khaûi raát mong nhöng vaãn phaûi chôø. Keá tieáp, Khaûi muoán khuaáy ñoäng chuyeän thöông taâm cuûa naïn nhaân thuoác khai quang do Hoa Kyø vaø ñoàng minh söû duïng ñeå phaù nôi truù aån cuûa boä ñoäi Baéc Vieät khi xaâm nhaäp vaøo Nam Vieät Nam. Duø Khaûi baén tieáng tröôùc, nhöng thoâng caùo chung Vieät-Myõ khoâng nhaéc tôùi mong öôùc cuûa Khaûi. Ngöôïc laïi, oâng Bush tieát loä hai beân ñaõ ‘ñaït thoûa thuaän giuùp cho ngöôøi daân deã daøng thôø phöôïng moät caùch töï do taïi Vieät Nam’. Ñaùng tieác cho moät oâng thuû töôùng thay vì ñaït thoûa thuaän vôùi ngöôøi daân trong nöôùc veà chuyeän noäi trò thì phaûi sang tôùi Washington maø thoûa thuaän ñieàu ñoù vôùi. . .
Bieåu tình choáng Phan Vaên Khaûi ôû Washington DC
ñeá quoác Myõ! Saùu ngaøy, boán thaønh phoá Myõ Ra, ñaây laø chuyeán ñi cuûa moät thöông nhaân hôn laø cuûa ngöôøi laõnh ñaïo chính phuû. Ñi tôùi ñaâu, Khaûi cuõng rao haøng: ‘Chuùng toâi coù 80 trieäu daân, nghóa laø moät thò tröôøng roäng lôùn cho thöông gia Myõ’ (‘We have a population of 80 million people, which means a huge market for American businesses’). Trong saùu ngaøy taïi ñaát Myõ, Khaûi ñi qua boán thaønh phoá Seatle, Washington, New York vaø Boston roài ñi Canada. Taïi Seatle, Khaûi mua boán chieác maùy bay Boeing vaø xin oâng Bill Gates giuùp kyõ thuaät tin hoïc cho Vieät Nam. Vieät Nam xin oâng Bill Gates giuùp ñôõ baèng caùch cho khoâng nhöõng maùy computer cuõ kyõ. Ñoåi laïi, ngöôøi giaàu nhaát theá giôùi ñoøi quoác gia coù 80 trieäu ñang ‘coïp-bi’ leân ñeán 97% nhu lieäu ñieän toaùn phaûi toân troïng baûn quyeàn. Tôùi New York, Khaûi ñöôïc vinh döï ñaùnh tieáng chuoâng khai maïc moät ngaøy buoân baùn coå phieáu maø töø oâng toå Karl Marx cho tôùi coâ aû daân quaân du kích Coäng saûn ñeàu theà ñaùnh saäp. Vaùi Trôøi cho giaù coå phieáu trong ngaøy thöù Naêm 23. 6. 05 ñöøng tuït xuoáng. Baèng khoâng, laàn tôùi tö baûn Myõ. . . caïch tôùi giaø! Taïi Boston, Khaûi thaêm hai tröôøng Harvard University vaø Massachusett Institute of Technology vôùi yù muoán xin theâm hoïc boång cho caùn boä Coäng saûn trau doài lyù thuyeát kinh teá tö baûn maø chính hoï luoân cheâ bai. Ñöôïc bieát: Caùch ñaây 3 naêm, quoác hoäi Hoa Kyø cho thaønh laäp quyõ giaùo duïc Vieät Nam, goïi laø Vietnam Education Foundation, ñeå taëng hoïc boång giuùp Vieät Nam. Saép tôùi, coù leõ ngaân saùch cuûa Vietnam Education Foundation ñöôïc taêng theâm vaø coù nhieàu hôn nöõa sinh vieân Vieät Nam sang Myõ du hoïc. Ñaây laø ñieàu möøng cho ngöôøi daân Vieät, neáu quyõ Giaùo duïc Vieät Nam kieåm soaùt ñöôïc thuû tuïc tuyeån choïn ngöôøi ñi du hoïc cho coâng baèng ngay taïi Vieät Nam. Vaán ñeà toàn ñoïng giöõa Myõ vaø Vieät Nam Veà phía toång thoáng George W. Bush, oâng xoa dòu cöïu chieán binh Hoa Kyø vaø gia ñình cuûa hoï baèng caùch nhaéc laïi Haø Noäi ñaõ coäng taùc vôùi Joint Field Activities tìm kieám, nhaän dieän vaø ñöa veà Hoa Kyø 520 haøi coát lính Myõ maát tích trong cuoäc chieán
Vieät Nam. Ñieàu quan troïng trong thoâng caùo chung BushKhaûi laø caâu thoøng ‘hai beân ñoàng yù laø seõ taêng cöôøng vieäc thaûo luaän tieáp nhöõng vaán ñeà toàn taïi, nhöõng noã löïc ñeå giaûi quyeát caùc toàn ñoïng’. Ñaâu laø ‘vaán ñeà toàn ñoïng’? Xin thöa ñoù laø nhöõng chuyeän Haø Noäi ñang bò toá caùo vaø chuû nhaø khoâng muoán laøm maát maët khaùch töø phöông xa ñeán, neân chæ noùi phôùt qua baèng ngoân ngöõ ngoaïi giao. Toàn ñoïng giöõa quan heä Vieät Nam-Hoa kyø naêm 2005 vaãn laø chuyeän lính Myõ bò maát tích trong chieán tranh vaø chuyeän daân chuû, nhaân quyeàn maø Haø noäi luoân luoân luoân bò toá caùo. Tröôùc ngaøy Khaûi tôùi Washington, quoác hoäi Myõ môû cuoäc ñieàu traàn veà nhaân quyeàn taïi Vieät Nam. Moät ngaøy sau khi Khaûi gaëp choùp bu haønh phaùp, haï vieän Myõ tung ra döï luaät veà Nhaân quyeàn cho Vieät Nam (The Vietnam Human Rights Act). Döï luaät naøy keâu goïi haønh phaùp giôùi haïn vieän trôï khoâng thuoäc veà nhaân ñaïo cho Vieät Nam bao laâu Haø Noäi chöa toân troïng nhaân quyeàn ñuùng möùc nhö ngöôøi Myõ mong muoán. Thaät ra, ñaõ hai laàn vaøo naêm 2001 vaø 2004, haï vieän Myõ ñöa ra döï luaät naøy. Caû hai laàn ñeàu bò thöôïng vieän ñaùnh baïi. Coù theå laàn naøy, döï luaät nhaân quyeàn cho Vieät Nam cuõng bò ñaùnh baïi ôû vieän treân, nhöng thôøi ñieåm tung ra döï luaät ñuùng vaøo luùc thuû töôùng Coäng saûn Haø noäi coù maët taïi Washington laø moät kieåu ‘daøn chaøo’ hieám coù. Thöù Tö tuaàn naøy, Khaûi gaëp laõnh tuï trong quoác hoäi Hoa kyø. Ñaây laø cuoäc gaëp gôõ höùa heïn gaây soùng gioù. Tröôùc ngaøy, Bush gaëp Khaûi 45 nghò só vaø daân bieåu treân ñoài Capitol gôûi thô yeâu caàu toång thoáng Myõ aùp löïc Khaûi veà nhaân quyeàn vaø tuø nhaân chính trò taïi Vieät Nam. Coù theå oâng Bush phe lôø nhöng nhöõng ngöôøi gôûi thô seõ nhaéc tôùi khi gaëp maët Khaûi. Cöù töôûng Seatle laø Haø noäi. Khaûi muoán duøng chuyeán ñi naøy ñeå thoø moät baøn tay daøi töø boä Coâng an Haø Noäi sang coäng ñoàng ngöôøi Vieät taïi Hoa Kyø thì baøn tay naøy ñaõ bò saây söùt. Daøn chaøo Khaûi tôùi ñaát nöôùc töï do nôi hôn 1 trieäu ngöôøi Vieät troán Coäng saûn ñang ñònh cö, coäng ñoàng ngöôøi Vieät toå chöùc nhieàu cuoäc bieåu tình. Tröôùc ngaøy Khaûi leân ñöôøng, ngöôøi Vieät taïi Nam California bieåu tình vaø noùi tröôùc nôi ñaây laø choán ‘Communist- free zone’, vuøng caám caúng Coäng saûn. Bieát theá,
trong chuyeán ñi 6 ngaøy naøy, Khaûi neù traùnh nôi taäp trung ñoâng nhaát ngöôøi Vieät haûi ngoaïi. Nhöng Khaûi döøng chaân ôû ñaâu thì bò ngöôøi Vieät bieåu tình choáng ñoái taïi ñoù. Nhôø söû duïng Internet vaø email, coäng ñoàng ngöôøi Vieät taïi Hoa kyø ñaõ nhanh choùng thoâng baùo cho nhau ñöôøng ñi nöôùc böôùc cuûa Khaûi taïi Myõ. Nhö moät thoâng leä raát ñaëc bieät daønh rieâng cho choùp bu Coäng saûn, Khaûi ñaõ phaûi ñi ‘cöûa haäu’ khi vaøo khaùch saïn ôû Seatle vaø ngay caû khi vaøo nhaø Traéng taïi Washington cuõng. . . cöûa haäu noát. Khi Khaûi vaøo nhaø Traéng, soá ngöôøi bieåu tình öôùc löôïng töø 300 cho tôùi ngaøn ngöôøi, tuøy theo phoùng vieân töôøng thuaät ñöùng veà phía naøo. Sau khi gaëp ‘teân sen ñaàm quoác teá’ (nhö chöõ Coäng saûn vaãn duøng ñeå chæ Myõ), toái thöù Ba, Khaûi döï daï tieäc cho chuû nhaø quaõng ñaõi vaø bò ngöôøi bieåu tình xoâng vaøo taän baøn tieäc. Nhaân vieân an ninh ñaõ ra tay ngaên chaän moät ngöôøi ñaøn oâng lao vaøo nôi Khaûi ngoài. Truïc traëc naøy phuû moät boùng ñen treân daï tieäc, duø cho nghò syõ John McCain giôùi thieäu ngöôøi khaùch ñeâm ñoù mang tôùi moät nöôùc Vieät Nam khoâng coøn quaù khöù thöông ñau. Cöïu tuø binh Hoûa Loø, Haø noäi vöøa noùi xong thì ngöôøi ñaøn oâng naøy xoâng leân theùt lôùn ‘Ñoà phaûn boäi! Ñoà phaûn boäi!’ vaø taït ly nöôùc ra phía tröôùc, khoâng bieát nhaém vaøo nghò só McCain hay Khaûi. Laàn naøy, Khaûi toû ra bình tónh hôn ôû Seatle. Khi chaân öôùt chaân raùo tôùi Myõ, Khaûi môû hoïp baùo vaøo chieàu Chuû nhaät tuaàn qua taïi khaùch saïn Fairmont Olympic. Sau lôøi maøo ñaàu trong ñoù coù caâu ‘Toâi seõ coù caùc cuoäc tieáp xuùc chaân thaønh vôùi nhieàu vò thuoäc caùc giôùi cuûa Hoa Kyø. Toâi seõ khoâng ngaàn ngaïi thaûo luaän veà nhöõng vaán ñeà maø ñang coøn coù nhöõng yù kieán khaùc nhau’. Sau ñoù, Khaûi cho phoùng vieân ñaët caâu hoûi. Ngöôøi thöù ba ñaët caâu hoûi laø muïc sö kieâm nhaø baùo Huyønh Quoác Bình. OÂng Huyønh hoûi veà chuyeän muïc sö Nguyeãn Hoàng Quang bò baét giam ôû Vieät Nam thì Khaûi choái. Laäp töùc, nhaø baùo Quoác Bình theùt ‘You lie!’ vaø baø Traàn Dieäu Chaân cuõng noùi ‘You are a liar!’ vaø Khaûi maát bình tónh cuõng theùt leân ‘Ñuoåi noù ra ñi!’ Theá laø cuoäc hoïp baùo keát thuùc. Duø ñaõ tôùi Seatle, tieåu bang Washington, Hoa Kyø - Khaûi vaãn coøn töôûng mình ñang hoïp baùo ôû. . . Haø noäi! Sau Washington vaø New York, Khaûi ñi Boston. Boston laø nôi thöù tö coù ñoâng ngöôøi Vieät ñònh cö taïi Hoa Kyø. Khaûi ñeán Boston vaøo ngaøy thöù Saùu tuaàn naøy. Coäng ñoàng ngöôøi Vieät tieáp tuïc bieåu tình choáng Coäng Saûn vaø ñoøi nhaân quyeàn cho Vieät Nam taïi nhöõng nôi Khaûi döøng chaân. Trong ñoù coù Westin Copley Place, ñaïi hoïc Havard vaø MIT. Ñöôïc bieát Boston laø thaønh phoá ñaõ coâng nhaän côø vaøng ba soïc ñoû laø laù côø cuûa coäng ñoàng ngöôøi Myõ goác Vieät taïi ñaây. Roõ raøng chuyeán ñi naøy laø moät daáu moác khaùc cho thaáy
TUESDAY, JUNE 28, 2005 Haø Noäi vaø Washington moãi naêm moät xích laïi gaàn nhau. Ngöôøi ta baét ñaàu noùi tôùi Haø Noäi laø moät thöù tieàn ñoàn môùi cuûa Myõ ngaên chaän Trung quoác baønh tröôùng. Coù theå laø vaäy vaø Haø Noäi muoán ñöôïc nhö vaäy. Nhöng tieàn ñoàn hay khoâng, Haø Noäi ñang ñöa 80 trieäu ngöôøi daân Vieät caàn cuø thaønh moät thöù moùn haøng ñeå rao baùn vôùi theá giôùi. Khaûi luoân luoân noùi tôùi taêng tröôûng kinh teá cuûa Vieät Nam vaø söùc lao ñoäng reû maït cuûa daân Vieät. Taêng tröôûng kinh teá laø ñieàu toát. Tuy nhieân, chæ taêng tröôûng kinh teá baèng caùch bieán caû nöôùc thaønh xí nghieäp saûn xuaát haøng hoùa roài chôû tuoát sang Myõ, sang UÙc baùn saïch thì chæ Coäng saûn Vieät Nam ñang bieán toaøn daân thaønh moät thöù noâ leä quoác teá. COÅ NHUEÁ
Vaên Chöông vaø Kinh Nghieäm Tieáp trang A11
moâng ñeå coá che daáu hoï, khi traùi saùng ñöôïc baén leân, hay töø maùy bay thaû xuoáng. Ñeâm qua, coù khi anh nhôù ñeán con bò ñau, khoâng theå naøo nguû ñöôïc. Ñeå mong voâ cuøng tieáng gaø gaùy ñaàu tieân töø xoùm trong. Ñeå saùng nay, anh vaø baïn anh trôû veà, nghe roän raøng tieáng ñoäng xe lam hay cuûa nhöõng ngöôøi ñi phieân chôï sôùm. Anh cöôøi nuï cöôøi ñaàu tieân, vaø baät laïi que dieâm ñaàu tieân. Anh vui möøng qua moät ñeâm bình an. Hoaëc cuõng coù leõ anh caûm thaáy haõnh dieän khi thaáy chieác xe chôû nhöõng oå baùnh mì vaøng noùng hoåi ñi qua. Anh nghó anh ñaõ ñoùng goùp vaøo haïnh phuùc chung. Töø caûm thöùc kieâu haõnh, anh bieåu loä ra haønh ñoäng. Vaø caùi gheách chaân leân baøn, hay nuï cöôøi ñaàu tieân, chính laø nhöõng ñoäng taùc bieåu loä. Toâi cuõng töøng gheách chaân leân baøn nhö theá sau moät ñeâm traéng maét. Cuõng chaúng laøm haïi ñeán ai. Vaø ñaõ coù nhöõng caâu thô laøm trong luùc nhìn coâ haøng caø pheâ ôû chôï Huyeän nhö sau: Coâ haøng chôï Huyeän mô gì nhæ Maø sao yeân laëng nhö töông tö Toâi bieát ñeâm roài khoâng choù suûa Vaø coâ chaéc cuõng coù côn mô... Nhö vaäy, kinh nghieäm laø moät yeáu toá raát caàn trong vieäc pheâ bình, hay ñaùnh giaù moät taùc phaåm. Coù leõ, neáu nhaø pheâ bình ñaõ töøng loäi qua nhöõng con suoái ñen vaø laïnh buoát cuûa Tröôøng Sôn, ñaõ neám vi truøng soát reùt, buoåi xeá tröa, truøm hai ba caùi meàn maø vaãn run caàm caäp, maét lôø ñôø nhö maét caù
öôn, maø ñoïc maáy caâu thô cuûa Quang Duõng: “Taây tieán ñoaøn quaân khoâng moïc toùc, Quaân xanh maøu laù döõ oai huøm. Maét tröøng göûi moäng qua bieân giôùi. Ñeâm mô Haø Noäi daùng kieàu thôm” thì chaéc phaûi soát reùt theâm. [Khoâng hieåu yù nhaø thô Quang Duõng muoán taû caûnh ñoaøn quaân “caïo troïc ñaàu” nhö nhöõng chaøng giang hoà haûo haùn Löông Sôn Baïc, hay vieát veà ñaùm quaân bò soát reùt kinh nieân, maø sao haàu heát saùch vôû caùc ngaøi pheâ bình ñeàu phuï chuù cho laø moät ñoaøn quaân bò soát reùt ñeán ñoä toùc khoâng moïc noåi, roài baét hoïc troø phaûi hoïc?!] Coøn nöõa. Nhö caùi caâu sao y töø ñieån tích Taøu: “Xem caùi cheát töïa loâng hoàng.” Cöù nhôù laïi caûnh toaùn lính thöïc hieän coâng taùc tieàn thaùm, treøo leân ngoïn ñoài. Ngöôøi lính Thöôïng tieàn saùt, caàm dao röøng doïn loái. Ñeán moät luùc naøo ñoù, y döøng laïi, khoâng chòu tieán leân. Ñoâi maét y aùnh leân noãi sôï haõi toät cuøng... Chaéc coù keû laïi daïy laø teân lính tieàn saùt naøy heøn nhaùt, khieáp nhöôïc. Thöa, haén coù huy chöông vaøng baïc ñaày ngöïc. Haén ngöôøi goác Ra ñeâ, ñöôïc tieáng gan daï nhaát ñaïi ñoäi ñaáy, caùc ngaøi aï. Taïi sao? Bôûi haén nghe muøi phaân ngöôøi noàng naëc, chöùng toû ñaõ laïc vaøo choã hieåm roài. Coù soáng trong ñòa nguïc môùi hieåu roõ ñòa nguïc laø gì. Coù nghe tieáng noå, môùi bieát theá naøo laø tieáng noå. Coù xaâm nhaäp maät khu môùi thaáy sôï caû tieáng ñoäng cuûa caønh caây gaãy, con thuù tìm moài, hay muøi cöùt, muøi nöôùc tieåu. Coù bò vaây môùi hieåu luùc naøo neân chaïy, luùc naøo neân aån. Kinh nghieäm ngoaøi ñôøi, cuõng nhö kinh nghieäm treân chieán tröôøng, khoâng phaûi chæ qua saùch vôû hay nghe noùi (taùc giaû nhieàu khi phoùng ñaïi cuõng neân), maø laø keát quaû cuûa moät quaù trình gian khoå, thaát baïi, nhuïc nhaõ, ñaéng cay eâ cheà, vaø ñoâi khi phaûi traû baèng moät giaù raát ñaét. Trong quaân nguõ, kinh nghieäm daøy daïn nhaát thuoäc veà nhöõng ngöôøi lính giaø. Chaúng haïn nhö hai trung ñoäi phoù cuûa toâi (moät oâng ngöôøi Nuøng vaø moät oâng ngöôøi Thöôïng) trong thôøi gian toâi laøm trung ñoäi tröôûng thuoäc ñaïi ñoäi 405 thaùm kích sö ñoaøn 22 BB. Hoï ít hoïc, nhöng kinh nghieäm chieán tröôøng khoâng ai coù theå qua maët. Thuù thaät, nhôø hoï maø toâi vaãn coøn soáng soùt ñeán ngaøy hoâm nay, trong khi ñôn vò coù 6 só quan thì 4 ngöôøi ñaõ töû traän. Kinh nghieäm quan troïng ôû ngoaøi ñôøi nhö vaäy, nhöng trong trong laõnh vöïc pheâ bình vaên chöông hình nhö bò boû queân. Coù phaûi vaäy khoâng?
DAT
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A13
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Ngheä só Vieät Nam tìm caùch thoaùt khoûi “Nhaø tuø nhung luïa” Tieáp trang A11
khaùc ñang soáng taïi Saøi Goøn noùi. Leâ sinh taïi Haø Tieân, saùt bieân giôùi Cambodia. Sau 1975, gia ñình anh vaãn ôû laïi Vieät Nam cho tôùi khi löïc löôïng Khmer Ñoû baét ñaàu taán coâng caùc ngoâi laøng xung quanh khu vöïc sinh soáng cuûa hoï. Sau moät naêm soáng trong traïi tî naïn Thaùi Lan, caû gia ñình Leâ ñaõ chuyeån tôùi thung luõng Simi, California. Luùc ñoù Leâ 11 tuoåi. Anh hoïc taïi Ñaïi hoïc California ôû Santa Barbara, roài sau ñoù taïi Tröôøng Ngheä thuaät Taïo hình ôû New York (School of Visual Arts in New York). Leâ trôû laïi Vieät Nam naêm 1994. Laáy caûm höùng töø ngöôøi thím, moät phuï nöõ laøm ngheà ñan chieáu coùi, Leâ baét ñaàu “ñan” aûnh. Cuù ñoät phaù cuûa anh laø taùc phaåm mang teân “Moät coõi ñi veà” vaøo naêm 1999, moät taám reøm lôùn ñöôïc deät töø haøng ngaøn böùc aûnh vöùt ñi. Nhan ñeà cuûa taùc phaåm naøy cuõng laø teân cuûa moät baøi haùt Vieät Nam noåi tieáng. Moät naêm sau, “Töø Vieät Nam tôùi Holywood” (“From Vietnam to Holywood”) ñan deät caùc hình aûnh thöïc cuûa chieán tranh Vieät Nam vôùi phim chieán tranh cuûa Hollywood. Sau ñoù Leâ baét ñaàu “Chaát lieäu kyù öùc” (Texture of Memory), coù nhöõng böùc chaân dung töø nhaø tuø Tuol Sleng (moät nhaø tuø kheùt tieáng cuûa Khmer Ñoû) ñöôïc theâu baèng chæ traéng treân neàn vaûi moäc traéng thoâ (traéng laø maàu cuûa tang toùc ôû chaâu AÙ). Coâng chuùng ñöôïc khuyeán khích sôø tay vaøo taùc phaåm ñeå theo thôøi gian, moà hoâi töø tay hoï ñeå laïi treân taùc phaåm seõ trôû thaønh nhöõng veát daáu cuûa tieán trình hoài nhôù. Duø ñaõ coù nhieàu trieån laõm ôû nöôùc ngoaøi, Leâ môùi chæ tröng baøy khoâng chính thöùc taïi Vieät Nam. Ngheä só Vieät Nam vaãn caàn giaáy pheùp ñeå laøm keå caû moät cuoäc trieån laõm voâ thöôûng voâ phaït nhaát. “Xin loãi”, Leâ noùi, “toâi khoâng chaáp nhaän ñeå moät ngöôøi khoâng bieát gì veà ngheä thuaät ñaùnh giaù taùc phaåm cuûa toâi”. Tuy nhieân, thaùi ñoä baát chaáp khoù coù theå noùi laø phong caùch cuûa Leâ, vaø phaàn lôùn anh caûm thaáy laïc quan. “Caàn phaûi hieåu”, anh noùi, “nhöõng con ngöôøi ôû nôi ñaây vöøa traûi qua 20 naêm chieán tranh. Hoï khoâng bieát cai trò ñaát nöôùc. Hoï vöøa tieán vöøa run. Nhöng xaõ hoäi naøy coù moät tính chaát laøm noù khaùc bieät trong vuøng Ñoâng Nam AÙ: YÙ muoán caûi thieän baûn thaân, muoán ñaït ñöôïc caùi gì ñoù trong cuoäc ñôøi.” Ngheä só trình dieãn Rich Streimatter-Traàn laïi coù moät caâu chuyeän hoaøn toaøn khaùc. Ñöôïc moät gia ñình Myõ nhaän nuoâi vaø lôùn leân taïi Cape Cod, anh khoâng noùi ñöôïc caâu tieáng Vieät naøo trong laàn trôû veà Vieät Nam ñaàu tieân vaøo naêm 1992, nhöng ngay sau ñoù anh baét ñaàu hoïc. “Toâi ñöôïc daïy doã ñeå trôû thaønh moät ngöôøi Myõ”, anh noùi. “Toâi hoaøn toaøn coù theå ñeán Bankok hay baát kyø
thaønh phoá naøo khaùc. Theá nhöng, khoâng hieåu sao, toâi caûm thaáy deã chòu taïi nôi ñaây.” Anh sinh naêm 1972 taïi Bieân Hoøa. “Vì moät lyù do naøo ñoù, khoâng roõ, toâi bò boû rôi”, anh keå. Taùm thaùng tuoåi, anh ñöôïc moät gia ñình Myõ - moät gia ñình lao ñoäng, theo lôøi cuûa anh - nhaän nuoâi. Sau khi toát nghieäp trung hoïc, anh ñaêng lính vaø tham gia cuoäc chieán vuøng Vònh laàn thöù nhaát. “Toâi laøm nhöõng coâng vieäc laët vaët”, anh keå. “Sau ñoù, toâi ñaêng kyù vaøo tröôøng Ñaïi hoïc Ngheä thuaät Massachusetts baèng tieàn cuûa quaân ñoäi (GI bill).” Vaøo naêm 1998, anh tìm laïi ñöôïc gia ñình thöïc. “Hoï ñang soáng taïi New Jersey”, anh keå. “Ñoù laø luùc toâi baét ñaàu ñieàn theâm vaøo teân toâi moät gaïch noái.” Theá nhöng bí aån chæ caøng taêng. “Ñieàu vui nhaát laø, toâi chaû gioáng caùc anh chò em ruoät teïo naøo”, anh noùi. “Chaúng ai giaûi thích roõ ñöôïc chuyeän gì ñaõ xaåy ra. Hoï thaäm chí khoâng thoáng nhaát ñöôïc theå ñoàng thuaän veà nôi toâi sinh nöõa.” Vaøo cuoái naêm 2003, Streimatter-Traàn thaønh laäp “Project One” cuøng naêm coäng taùc - ngheä só, designer ñoà hoïa vaø taïo maãu quaàn aùo - theo moâ hình nhoùm Dumbtype taïi Nhaät. “Chuùng toâi quan taâm tôùi tình traïng thieáu thoán pheâ bình ngheä thuaät nghieâm tuùc taïi Vieät Nam cuõng nhö söï yeáu keùm cuûa heä thoáng giaùo duïc”, anh noùi. “Chuùng toâi ñaõ tìm caùch toå chöùc moät cuoäc tranh luaän baøn troøn veà ngheä thuaät taïi tröôøng myõ thuaät. Baûn thaân toâi höôùng daãn moät workshop veà ngheä thuaät Video. Toâi ñaõ möøng vì nghó laø ñang ñaït ñöôïc keát quaû. Theá nhöng vaøo thaùng Chaïp, coâng an ñaõ ngaên caûn cuoäc trình dieãn cuûa moät vaøi ngheä só Nhaät. Ta thöïc söï caàn phaûi bieát ñöôïc giôùi haïn cho pheùp trong caùi heä thoáng naøy”, anh noùi. Hieän nay, anh ñang toå chöùc moät khoâng gian ngoaøi luoàng (underground) cuøng moät soá Vieät Kieàu Phaùp. “Haø Noäi hieän vaãn coøn laø moät trung taâm ngheä thuaät thöû nghieäm”, Phaïm Quyønh, Vieät kieàu vaø chuû Gallery taïi Saøi Goøn, noùi. “Theá nhöng, phong traøo ñang chuyeån daàn vaøo trong naøy.” Coù moät toøa nhaø 9 taàng duøng ñeå laøm tröôøng ngheä thuaät; moät Biennale quoác teá döï kieán môû vaøo thaùng 12; thaäm chí caùc döï aùn phaùt trieån baát ñoäng saûn ñòa phöông coù xu höôùng duøng ngheä thuaät ñeå loâi keùo taàng lôùp coâng chöùc treû ñoâ thò (yuppie class), nhö khu ñoâ thò Phuù Myõ Höng ôû Nam Saøi Goøn chaúng haïn. “Saøi Goøn thöïc ra ñaõ töøng toå chöùc moät lieân hoan Biennale vaøo naêm 1962”, Sue Hajdu, giaùm ñoác khoâng gian ngheä thuaät ñöôïc bieát tôùi döôùi caùi teân A Little Blah Blah, noùi. “Nhöng bôûi ñaây laø moät thaønh phoá baïi traän neân ta khoâng ñöôïc pheùp nhôù ñeán lòch söû cuûa noù.” Moïi giao löu quoác teá duø laø nhoû nhoi ñeàu phaûi thoâng qua Haø Noäi. Söï baûo trôï quoác gia ñaõ daãn tôùi tình traïng ñình
treä deã chòu maø Miklos Haraszit, khi vieát veà Hungary Coäng Saûn, ñaët cho caùi teân ñaùng nhôù laø “Nhaø tuø nhung luïa” (Velvet Prison). “Haø Noäi laø moät thaønh phoá ñònh cheá (institutional city)”, Nguyeãn Nhö Huy, moät ngheä só Haø Noäi hieän ñang soáng taïi Saøi Goøn, noùi. “Ta khoâng toàn taïi ñöôïc trong kinh teá thò tröôøng, maø chæ coù theå toàn taïi vôùi tö caùch coâng chöùc nhaø nöôùc maø thoâi.” Khi Vieät Nam môû cöûa cho du lòch vaøo ñaàu thaäp kyû 90, moät daïng thò tröôøng ngheä thuaät baét ñaàu phaùt trieån, laøm caêng haàu bao caùc ngheä só nhöng caûn trôû phaùt trieån ngheä thuaät thöïc thuï. Caùc nhu caàu khoâng tôùi töø nhöõng nhaø söu taäp nghieâm tuùc, maø töø caùc khaùch du lòch hoaëc nhöõng Vieät kieàu bò thu huùt bôûi veû ngoaøi xinh xeûo cuûa caùc ngheä só xuaát thaân töø nhöõng tröôøng myõ thuaät vaãn giaûng daïy baèng giaùo trình kieåu Phaùp theá kyû 19. Khi Phaïm Quyønh môû Galerie Quynh vaøo naêm 2003, gallery cuûa coâ laø nôi ñaàu tieân coù giôùi thieäu ngheä só chöù khoâng chæ baùn tranh. Sinh ôû Ñaø Naüng vaø lôùn leân taïi San Diego, Phaïm chæ coäng taùc cuøng baûy ngheä só. Moät trong soá hoï laø ngheä só saép ñaët Hoaøng Döông Caàm. “Toâi chuyeån vaøo Saøi Goøn tröôùc heát laø vì ôû ñaây deã kieám vieäc hôn”, Hoaøng keå. “Theá nhöng noùi thaät laø toâi cuõng ñaõ ngaáy Haø Noäi ñeán taän coå. Quaù nhieàu kyù öùc phieàn muoän vaø ñen toái. Traùi haún vôùi xaõ hoäi Saøi Goøn, môùi meû vaø töôi môûn.” “Hoài coøn laø sinh vieân, chuùng toâi ñaõ raát giaän döõ. Giaùo sö chaúng coù gì ñeå daïy chuùng toâi. Chaúng leõ cöù veõ maõi kieåu caùc nhaø aán töôïng ö? Thay vaøo ñoù, chuùng toâi nghe nhaïc. Ñuû caùc kieåu, töø Yanni tôùi Nirvarna. Chuùng toâi treâu moät giaùo sö baèng caùch vieát leân cöûa nhaø oâng aáy chöõ soáng töï do hay laø cheát.” Internet laø moät loái thoaùt. Theá nhöng cho tôùi gaàn ñaây, toác ñoä keát noái vaãn coøn chaäm, giaù caû coøn raát ñaét vaø chöa ñöôïc phoå bieán maáy. “Chuùng toâi khoâng coù thoâng tin gì veà theá giôùi beân ngoaøi”, Hoaøng noùi. “Chuùng toâi phaûi tìm ñeán nhaø nhöõng ngöôøi nöôùc ngoaøi ñeå ñoïc saùch.” Coù moät nhoùm nhoû tuùm tuïm laïi xung quanh salon Natasha taïi Haø Noäi, theá nhöng nôi aáy “bò taéc ôû giai ñoaïn avant-garde thôøi ñaàu theá kyû 20.” Nhöõng ngöôøi soáng beân trong “nhaø tuø nhung luïa” khoâng deã daøng chaáp nhaän nhöõng gì xaûy ra. Jun Nguyeãn-Hatsushiba ñaõ trôû thaønh moät muïc tieâu, moät phaàn do nhöõng thaønh coâng quoác teá, moät phaàn do nguoàn goác ña chuûng cuûa anh. Moät giaûng vieân tröôøng Ñaïi hoïc Myõ thuaät Haø Noäi chæ trích Nguyeãn laø anh ñaõ söû duïng Vieät Nam nhö “moät chieán thuaät tieáp thò”. Giaûng vieân naøy ñaõ töøng laäp luaän haêng haùi raèng sôû dó ngheä thuaät Vieät Nam bò khai tröø khoûi caùc trieån laõm quoác teá nhö Documenta ôû Kassel, Ñöùc, khoâng phaûi do söï yeáu keùm
Ñoïc hoài kyù cuûa Ñoaøn Duy Thaønh:
Ngöôøi phaù raøo chöa daùm vöôït raøo BUØI TÍN Daïo naøy töø trong nöôùc nhieàu baøi vieát môùi laï ñöôïc chuyeån ra ngoaøi. Gaàn ñaây coù hoài kyù cuûa Ñoaøn Duy Thaønh. Môùi ñöôïc tin baùo tröôùc 2 tuaàn, toâi ñaõ mong. Roài nhaän ñöôïc 2 ñoaïn daøi 30 trang ñeå neám tröôùc, toâi laïi caøng mong. Nay ñaõ coù toaøn boä, “töø A ñeán Z’’, anh baïn töø Haø noäi baùo sang vaäy. Toâi möøng. Hôn 500 trang, khoå nhoû. Trôøi noùng nöïc, vaäy maø toâi ñoïc moät leøo. Toâi bieát Ñoaøn Duy Thaønh; toâi quen oâng; coù daïo coøn gaëp nhau luoân; khi oâng laø Chuû tòch thaønh phoá Caûng, roài Bí thö Thaønh uûy; roài oâng leân Haø noäi “toøng chính ôû Thuû ñoâ” nhö oâng vieát, laø Boä tröôûng Ngoaïi thöông, roài phoù Thuû töôùng. Hoài aáy, Haûi Phoøng laø ñieåm thu huùt caùc nhaø baùo. Haûi caûng lôùn nhaát mieàn Baéc, laøm aên coù veû naêng noå hôn Haø Noäi, khoaùn saûn phaåm ñeán hoä sôùm, phaù raøo sôùm, boû tem phieáu sôùm, lo nhaø ôû cho caùn boä sôùm. Caâu laïc boä Baïch Ñaèng cho caùn boä trung cao caáp vaø höu trí sinh hoaït ñeàu, öa nghe thoâng tin môùi. Ñoaøn Duy Thaønh noåi tieáng laø coù tö duy môùi, saùng taïo, daùm phaù raøo. Anh Thaønh keùm toâi vaøi tuoåi; anh vui chuyeän, côûi môû, ñoïc khaù nhieàu, bieát roäng, töø vaên hoïc thô ca ñeán kinh teá, taøi chính, ñoái ngoaïi... Anh töï hoïc, hoïc khi ôû tuø Coân ñaûo luùc hôn 20 tuoåi, thoâng minh, trí nhôù toát. Anh laïi raát “khoân ngoan”, baïn chung chuùng toâi dí doûm nhaän xeùt veà anh: Thaèng Thaønh noù ma lanh ma cuoäi laém! Coù laàn anh ræ tai toâi: “OÂng coù bieát mình phaûi coù meïo vaët chöù. Naøy nheù, mình coù caùi maùy ghi aâm nhoû xíu mua töø Nhaät. Khi naøo cuï Ba (oâng Leâ Duaån) veà ñaây, khi cuï thaät vui, mình taùn cuï xin cho Haûi Phoøng ñöôïc xaây caàu naøy, laøm xöôûng noï, nhaäp gaáp haøng kia... cuï taùn thaønh lia cuûa noù, maø chæ bôûi “tieáp thò” toài. Tuy nhieân, haàu heát ngöôøi Vieät laïi ñoùn möøng söï hieän dieän cuûa caùc Vieät kieàu trong khung caûnh ngheä thuaät Vieät Nam. Nhöõng cheâ bai “chæ laø do ghen aên töùc ôû maø ra”, Hoaøng nhaän xeùt. “Toâi raát thích Vieät kieàu. Hoï khoâng ñeå yù. Hoï khoâng nghó vì toâi laø ngöôøi Vieät neân toâi phaûi laøm theá naøy theá kia.” Ta coù caûm giaùc raèng, cuõng nhö Thöôïng Haûi ñang laø ñaø thuùc ñaåy cho Trung Hoa, thì Saøi Goøn cuõng töøng laø moät ñoâ thò thöông maïi thuoäc ñòa - ñang trôû neân ñaø thuùc ñaåy cho Vieät Nam. “Haø Noäi laø moät thaønh phoá thöïc söï xinh ñeïp”, Leâ noùi. “Coù raát nhieàu ngheä só ôû ñoù. Moät vaøi ngöôøi thaäm chí khaù tieàn phong. Theá nhöng, cuoäc soáng thöïc cuûa ñaát nöôùc naøy laïi ñang dieãn ra taïi Saøi Goøn. Ñaây laø nôi nöôùc Vieät Nam môùi ñang ñöôïc taïo neân.”
lòa, theá laø mình leân Haø Noäi môû cho caùc quan ôû uûy ban keá hoaïch nhaø nöôùc, boä taøi chính, boä thöông nghieäp... nghe. Coøn giaù trò hôn chöõ kyù aáy chöù!” OÂng ta cöôøi tít, thích thuù. Ñoù, moät neùt cuûa anh Thaønh toâi nhôù laïi. Ñoaøn Duy Thaønh vieát hoài kyù naøy nhaèm muïc ñích gì. OÂng coù moät moái haän ñôøi! Coù theå noùi laø haän thuø rieâng. Dai daúng, saâu saéc. OÂng laø naïn nhaân cuûa moät cuoäc vu khoáng taäp theå. Do moät ñoàng chí thaân thieát cuûa oâng laø Toâ Duy ñaàu teâu. Toâ Duy laø ai? Ñi ñaâu Toâ Duy cuõng voã ngöïc khoe ta ñaây laø em cuûa oâng Toâ Hieäu, moät caùn boä coäng saûn maãu möïc, tieâu bieåu cho phong traøo caùch maïng Haûi Phoøng. Ñaõ coù ñeà nghò ñoåi teân Haûi Phoøng laø thaønh phoá Toâ Hieäu, vôùi baøi haùt Thaønh Toâ. Toâ Duy töøng laø bí thö tænh uûy Kieán An, gaàn Haûi Phoøng, roài veà Haø Noäi, laøm Chuû nhieäm UÛy ban Vaät giaù Trung öông, moät uûy ban quan troïng tröïc thuoäc chính phuû. Toâ Duy coá söùc vaän ñoäng ñeå vaøo ñöôïc ban chaáp haønh trung öông ñaûng kyø Ñaïi hoäi VI (1986) nhöng thaát baïi vì ngay dòp aáy bò toá caùo laø beâ boái, tham nhuõng, bieán nhaø coâng thaønh nhaø rieâng cho con, chaùu, bò phôi maët treân baùo chí do nhaø baùo quaân ñoäi Traàn Baù thöïc hieän qua moät cuoäc ñieàu tra roát raùo. Theá laø Toâ Duy phaûi chua chaùt traû nhaø vaø maát luoân chöùc Chuû nhieäm ngang caáp boä tröôûng. Nhöng moái haän Toâ Duy cuûa oâng Thaønh chaúng thaám vaøo ñaâu so vôùi moái haän moät con ngöôøi khaùc, maø môùi ñaây oâng Ñoaøn Duy Thaønh môùi tìm ra, ñeå vaïch maët chæ teân, ñeå baét taän tay, day taän traùn, ñeå la laøng leân cho baøn daân thieân haï xa gaàn ñöôïc bieát, qua taäp hoài kyù naøy. Con ngöôøi aáy laø ai vaäy? Coøn ai vaøo ñaây nöõa! Chính laø oâng Ñoã Möôøi, chính hieäu con nai vaøng. OÂng Thaønh muoán chöùng minh raèng ngaøi nguyeân Thuû töôùng Chính phuû nöôùc Coäng hoøa XHCN Vieät Nam, nguyeân Toång bí thö ñaûng Coäng Saûn Vieät Nam Ñoã Möôøi, moät thôøi khaù daøi 10 naêm coù leû laø “soá daùch” cuûa cheá ñoä, thaät ra, hoùa ra, teù ra... chæ laø moät keû löøa bòp, doái traù, löøa thaày phaûn baïn, ñaïo ñöùc giaû, moät keû “chæ phaù phaùch laø gioûi” (theo lôøi oâng Phaïm Vaên Ñoàng). Con ngöôøi aáy xaáu xa, bæ oåi , laù maët, laù traùi, ñeåu caùng ñeán ñoä neáu coøn chuùt lieâm só khi ñoïc cuoán hoài kyù naøy aét phaûi caén löôõi maø cheát vì... nhuïc quaù! Nhuïc ôi laø nhuïc! Vaø quaû thaät oâng Thaønh ñaõ chöùng minh ñöôïc ñieàu aáy. Toâ Duy duø thaâm ñoäc, xaûo traù ñeán ñaâu cuõng khoâng theå gaây soùng gioù cho oâng Thaønh neáu khoâng coù quaân sö Ñoã Möôøi ñöùng sau baøy möu tính keá, giaät daây, gaây hoûa muø, huy ñoäng boä haï ñeå hoøng gaây tai hoïa cheát ngöôøi cho oâng, ñeå ñoàng thanh keát toäi
oâng laø “laøm giaùn ñieäp cho thöïc daân Phaùp”, “ñöôïc Phaùp huaán luyeän nghieäp vuï giaùn ñieäp trong 6 thaùng”, “phaûn ñaûng, phaûn daân, haïi nöôùc”. Choái vaøo ñaâu khi caû moät chuïc caùn boä coäng saûn trung kieân ñaõ toá caùo vaø kyù teân! Taïi sao oâng Thaønh phaûi chôø ñeán ñaàu naêm 2004 môùi baét tay vaøo vieát, vaø vieát khaån tröông trong chæ coù hôn 6 thaùng giôøi laø hoaøn thaønh (vieát töø ngaøy 3/2/2004 ñeán 25/8/2004.) Xin thöa, ñoù chính laø luùc vuï aùn Toång cuïc 2 trong cung ñình Haø Noäi bò phanh phui, maø 2 nhaân vaät truï coät cuûa caùi TC2 ma quaùi ñoù caû giôùi quan chöùc caáp cao Haø Noäi ñeàu bieát roõ ngay ñoù laø Leâ Ñöùc Anh vaø Ñoã Möôøi. Ñöôïc tin naøy aét oâng Thaønh phaûi nhö môû côø trong buïng. Vaø oâng vieát, raát nhanh, truùt caêm giaän leân ngoøi buùt, vieát gaáp, in gaáp, tung ra sôùm, kòp ñoùn tröôùc hoäi nghò trung öông 12, tröôùc Ñaïi hoäi X... Ñieàu lyù thuù laø oâng ñaõ chæ ra con ngöôøi thaät cuûa oâng Ñoã Möôøi, töøng daïy doã caêm thuø tö höõu, tö baûn, caêm thuø vaø caám ñoàng ñoâ-la ngaët ngheøo ñeán vaäy maø nay laïi meâ maån ñoâla, töï mình bieán thaønh ñaïi tö höõu, ñaïi tö baûn ñoû ñeán theá thì thaät laø... bieän chöùng vaäy! OÂng Thaønh cuõng khoâng queân vieäc cuï laõo thöôïng thoï 80 tuoåi aáy boãng hoài xuaân vaø maïnh baïo, töï tin ñeán nhaø baø tieán só toaùn hoïc ñeå xin cöôùi vaø ñöôïc baø ta... vaùi daøi vaø boû chaïy. Moät naõo traïng thô ngaây (ngoâ?), hoàn nhieân, muoán gì ñöôïc naáy - muoán laøm thuû töôùng ñöôïc laøm thuû töôùng, muoán laøm toång bí thö ñöôïc laøm toång bí thö, thì muoán laøm choàng ai maø chaúng ñöôïc! Hôn nöõa, tröôùc ñoù ngaøi toång bí thö ñaõ caån thaän phong cho coâ naøng leân chöùc Chuû tòch hoäi höõu nghò Vieät-Phaùp kia maø! Roài caùi khí phaùch yeâng huøng kieåu chôï Ñoàng Xuaân: “noù laät tao, thì tao laät noù!” khaåu khí quyù hieám ôû moät vò toång bí thö! Roài phao tin: “thaèng Thaønh coù 2, 3 nhaø! “, laïi coøn lu loa: “thaèng Thaønh oâm chaân Voõ vaên Kieät! “ Cöù nhö ôû beán xe Long Bieân! Do vaäy, coù moät ñieàu coù veû nhö khoâng naèm trong yù ñònh cuûa oâng Thaønh, nhöng laïi ñöôïc caùc chieán só daân chuû trong ngoaøi nöôùc raát taâm ñaéc, ñoù laø qua taäp hoài kyù daøi boä maët thaät cuûa caû cung ñình coäng saûn, hình aûnh thaät, maãu möïc cuûa nhöõng con ngöôøi XHCN hieän thöïc, ñöôïc moâ taû soáng ñoäng bôûi chính moät vò quyeàn troïng chöùc cao trong cung ñình aáy. Caùi cung ñình maø khoâng ít ngöôøi ngöôõng moä laø ñaày trí tueä vaø tình ñoàng chí trong saùng, keo sôn, thì ra ngay töø thôøi hoaøng kim cuûa noù vaãn chæ laø moät ñaùm ngöôøi thaáp leø teø veà nhaân caùch, luøn tòt veà hieåu bieát, ñöôïc che daáu bôûi nhöõng myõ töø. Bieát bao nhieâu Tieáp trang A14
DAT
A14 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) Ñoïc hoài kyù cuûa Ñoaøn Duy Thaønh:
Ngöôøi phaù raøo chöa daùm vöôït raøo Tieáp trang A13
laø bi kòch cho ñaát nöôùc, cho con ngöôøi! Moät anh hoaïn lôïn (khoâng ai cheâ gì caùi ngheà naøy) thaát hoïc, mang taâm lyù noâng daân chay trôû thaønh moät thuû töôùng “chæ gioûi phaù phaùch” thì thaät kinh hoaøng. Maùc töøng chæ ra laø boïn “löu manh” trong xaõ hoäi ñöôïc sinh ra töø ñaùm noâng daân vaø voâ saûn muø chöõ löôøi bieáng chæ muoán cöôùp cuûa thieân haï. Caùi “cheát reùt” cheát tieät Z 30 laø sinh ra töø naõo traïng “löu manh” aáy, thaáy nhaø 2 taàng cuûa ngöôøi ta laø ñaõ naûy ra yù muoán cöôõng chieám, cöôùp traéng! Theá roài hình aûnh moät Leâ Ñöùc Thoï hôn 70 tuoåi coøn gioû raûi thoøm theøm caùi gheá toång bí thö, ñeå coá môùm cho boä haï ñeà nghò teân mình vaøo vò trí aáy maø khoâng ai ñaùp öùng; quaù “moùt chöùc toång bí thö”, oâng ta ñeán taän giöôøng oâng Leâ Duaån ñang haáp hoái ñeå naøi xin vaøi chöõ chuùc thö cöû mình laøm “Theá töû’’, lieàn bò chöûi maéng, ñuoåi ñi thaúng caùnh: Caùi thaèng maát daïy! Thì ra tình nghóa keo sôn giöõa 2 oâng hoï Leâ chæ laø chuyeän hoang ñöôøng! Roài chính laïi oâng Leâ Duaån aáy khi cheát laïi ñeå laïi trong loøng ñaøn con noãi lo sôï bò gieát cheát, bò traû thuø! Coù ai doïa ñaâu maø chuùng run sôï vaäy? Chuùng töï hieåu raèng ngöôøi boá ñaõ töøng laøm quaù nhieàu chuyeän baäy baï thaát ñöùc, neân môùi hoaûng ñeán theá. [Toâi töøng nghe moät vò töôùng ôû Boä toång tham möu cho raèng hôn 50 vaïn lính treû cheát ôû Caêm boát töø 1978 ñeán 1989 ñeàu laø naïn nhaân cuûa beänh “kieâu ngaïo coäng saûn’’ cuûa 3 oâng hoï Leâ: Leâ Duaån, Leâ Ñöùc Thoï vaø Leâ Ñöùc Anh; trong soá aáy khoâng coù ai laø con caùc cuï, toaøn laø con noâng daân thaáp coå beù hoïng]. Neáu cung ñình Haø Noäi ñaày nhoùc nhöõng saâu boï, baát taøi, tham quyeàn, haùm lôïi, keøn cöïa, haõm haïi nhau, thì ñòa phöông nhö Haûi Phoøng cuõng ñaày raùc röôûi khoâng keùm. ÔÛ boä ngoaïi thöông thì cuõng vaäy, 4 thöù tröôûng chuyeân ñaám ñaù nhau. Taát caû ñeàu laø nhöõng con ngöôøi coäng saûn kieân trung nhaát, ñöôïc coi laø nhöõng con ngöôøi XHCN tieâu bieåu, maãu möïc! Chính ñieàu aáy laøm cho nhieàu ngöôøi ñoïc cuoán hoài kyù naøy phaùt kinh. Chaû traùch nhöõng xaõ hoäi XHCN hieän thöïc ôû Lieân Xoâ, Ñoâng AÂu ñeàu theo nhau suïp ñoå tanh baønh. Ñoù laø quy luaät saøng loïc töï nhieân cuûa taïo hoùa; vôùi trí khoân cuûa con ngöôøi, söï saøng loïc aáy caøng nghieâm ngaët. Coù moät neùt khaù lyù thuù laø trong nhieàu ñoaïn hoài kyù, taùc giaû ñaõ noùi ñeán caûnh löïa choïn caùn boä, tìm ngöôøi thay theá ôû nhöõng cöông vò cao nhaát cuûa cheá ñoä. Ñoù laø caûnh “vô beøo gaït teùp”, “nöôùc ñeán chaân môùi nhaûy”, “thaép ñoùm ñi baét eách , eách chaúng baét, baét toaøn nhaùi!”; do ñoù môùi coù “ñaïi
töôùng doûm”, “thuû töôùng doûm”, “chuû tòch nöôùc doûm”, “toång bí thö doûm” nhö môùi ñaây. Vaán ñeà naøy luùc naøy ñang laø chuyeän thôøi söï noùng boûng. OÂng Phan Vaên Khaûi ñaõ quaù haïn döï ñònh ; taïi Ñaïi hoäi IX (2001) oâng heïn chæ laøm thuû töôùng theâm nöûa nhieäm kyø, seõ nghæ naêm 2004; quaù “ñaùt” roài! Nhöng ai thay theá? Caùc oâng Nguyeãn Taán Duõng, Vuõ Khoan, Nguyeãn Minh Trieát, Phan Dieãn? Ai nöõa? Seõ choïn ai? Ai choïn? Luùc naøo choïn? Taát caû vaãn coøn laø aån soá; mòt muø, môø mòt; bí maät cung ñình? Roài ai seõ laø toång bí thö taïi Ñaïi hoäi X? Con ngöôøi môùi, con ngöôøi XHCN chaân chính ñaâu heát caû roài? Ñaát nöôùc töï haøo ra ngoõ gaëp anh huøng, vaäy anh huøng haøo kieät troán ñaâu maát caû roài? OÂng Thaønh coøn khoe raèng oâng Leâ Duaån töøng coù yù cöû oâng Thaønh laøm Toång bí thö ñaûng, roài oâng Tröôøng Chinh cuõng töøng ngoû yù cho oâng “phuï traùch beân chính phuû”, coù nghóa laø laøm Thuû töùông. Thaät laø khuûng khieáp! Hoï chia nhau caùc chöùc vuï cao nhaát cöù nhö chia chaùc khi thaùi thuû lôïn ngoaøi ñình laøng! Cuoái cuøng neân nhaän xeùt ra sao veà taùc giaû cuûa taäp hoài kyù naøy? Tröôùc ñaây toâi töøng meán, vaø quyù oâng Ñoaøn Duy Thaønh; oâng laø con ngöôøi hieám cuûa cheá ñoä coäng saûn; oâng chòu hoïc, ñoïc, nghó, vaø coù tö duy ñoäc laäp. OÂng baát khuaát khi bò baét, bò tuø, bò oan. Phaù raøo, khoaùn saûn phaåm trong noâng nghieäp, nhaäp vaøng , buoân vaøng cho nhaø nöôùc, soáng trong saïch minh baïch laø nhöõng neùt ñaùng quyù trong oâng. OÂng töøng ñöôïc khen laø “oâng phaù raøo”. Theá nhöng toâi cuõng buoàn thay cho oâng. OÂng phaù raøo, nhöõng haøng raøo troùi buoäc nhoû naøo ñoù, nhöng chöa ñuû söùc vöôït raøo, vöôït raøo lôùn ñeå nhaäp haøng nguõ daân chuû, tinh hoa hieän nay cuûa ñaát nöôùc. OÂng vaãn laø moät ngöôøi ít giaùo ñieàu, ít baûo thuû trong haøng nguõ nhöõng ngöôøi giaùo ñieàu baûo thuû, oâng chöa daùm böôùc ra khoûi haøng. Do vaäy toâi baät cöôøi khi ñoïc caùc ñoaïn oâng ca ngôïi chuû nghóa Maùc, ñeà cao ñaïo Khoång, ca ngôïi oâng “2 traêm bu-gi” - trong khi oâng naøy phaù phaùch tuøy tieän chaúng keùm gì oâng Ñoã Möôøi; oâng coøn thích thuù khoe 2 naêm hoïc ôû Tröôøng ñaûng cao caáp - nôi maø caùc trí thöùc ñaûng vieân cöùng ñaàu goïi laø “trung taâm u meâ hoùa trí tueä.” OÂng vaãn coøn phuïc cuï Phaïm thuû töôùng khi cuï oâm chaët caùi chöùc vuï naøy lieân chi hoà ñieäp hôn 30 naêm daøi maø khoâng ñeå laïi moät neùt gì hay ho ñaùng nhôù! Thì ra oâng thoâng minh, coù tö duy ñoäc laäp, töøng phaù raøo ra troø, nhöng xeùt kyõ ra, oâng vaãn coøn thaáp hôn nhöõng chieán só daân chuû Hoaøng Minh Chính, Nguyeãn Thanh Giang, Haø Syõ Phu, Phaïm Queá Döông..., thaáp hôn caû nhöõng Phaïm Hoàng Sôn, Leâ Chí Quang, Nguyeãn Khaéc Toaøn, Phöông Nam moät caùi ñaàu, moät taàng vaên hoùa. OÂng cuõng chaäm hieåu hôn oâng Traàn Vaên Haø, hay oâng Leâ Ñaêng Doanh, vaø thua
Trung Coäng ñoái phoù vôùi ba cuoäc chieán tranh, treân ba maët traän NGUYEÃN ÑAÏT THÒNH Phaûi ñoái phoù vôùi hai maët traän trong cuøng moät cuoäc chieán tranh ñaõ laø thaát theá chieán thuaät ñuû tai haïi ñeå ñaùnh guïc löïc löôïng quaân söï Ñöùc Quoác Xaõ voâ cuøng huøng maïnh trong Theá Chieán Nhì. Chieán tranh duy nhaát naêm ñoù laø quaân söï; hai maët traän laø Nga ôû phía Ñoâng vaø Myõ ñoå boä leân ñaát Phaùp, ôû phía Taây nöôùc Ñöùc. Hai goïng keàm Nga vaø Myõ kheùp vaøo keïp chaët quaân Ñöùc ñang phaûi chia ñoâi ñeå ngaên chaën hai cuoäc taán coâng phaùt ñoäng cuøng moät luùc. Cuoái cuøng Ñöùc khoâng chòu noåi, thaát traän, vaø Hitler töï töû. Ñoù laø chuyeän 60 naêm tröôùc; naêm nay Trung Coäng ñang phaûi ñoái phoù vôùi ba cuoäc chieán tranh: Chính trò, quaân söï, vaø kinh teá; vaø ñang ngheânh ñòch treân ba maët traän laø Hoa Kyø, Nhaät vaø AÁn Ñoä. Naêm 194ba khi quaân Ñöùc tieán saâu haøng ngaøn daäm vaøo noäi ñòa Nga, vaây khoån Leningrad, Thoáng Cheá Stalin ñoác thuùc Hoa Kyø ñoå boä leân keùm khaù xa oâng truøm tö töôûng Hoaøng Tuøng, khi oâng naøy daùm haï beä, keùo ñoå thaàn töôïng Stalin, Mao, vaø haï thaáp caû ñeán oâng toå sö Maùc . Do ñoù ñieàu cuoái cuøng toâi muoán goùp yù vôùi taùc giaû cuûa cuoán hoài kyù “Laøm ngöôøi laø khoù, laøm ngöôøi XHCN coøn khoù hôn nhieàu”, raèng con ngöôøi XHCN veà ñònh nghóa laø toát hôn, taøi gioûi hôn, ñöùc ñoä hôn con ngöôøi thöôøng, nhöng treân thöïc teá con ngöôøi XHCN hieän thöïc thì laïi toài hôn, teä hôn, xaáu hôn ngöôøi bình thöôøng nhieàu! Con ngöôøi XHCN toát ñeïp chæ coù trong hoang töôûng! Nguyeân nhaân cô baûn laø cheá ñoä XHCN hieän thöïc laø cheá ñoä chuyeân cheá, ñoäc ñoaùn, toaøn trò, thieáu daân chuû, nhö laø cô theå con ngöôøi thieáu döôõng khí. Muoán chaám döùt hoaëc giaûm haún nhöõng ñieàu oan traùi, vu caùo, boâi nhoï, beø phaùi, ñaáu ñaù haï beä nhau, khoâng choïn ñöôïc nhaân taøi, keû ngu ngöï trò ngöôøi khoân, keû xaáu ngöï trò treân ñaàu ngöôøi löông thieän... (maø oâng Thaønh moâ taû raát sinh ñoäng) thì chæ coù caùch laø xaây döïng daân chuû trong noäi boä ñaûng caàm quyeàn vaø phaûi thöïc hieän daân chuû ña ñaûng, coù luaät nghieâm, coù caïnh tranh, coù ñoái troïng, kieåm soaùt nhau trong ñôøi soáng chính trò-xaõ hoäi. Maø ñaûng coäng saûn veà baûn chaát laø ñaûng ñoäc ñoaùn thì aét phaûi xoùa haún ñi laøm laïi thaønh moät ñaûng khaùc, tieán boä vaø hôïp thôøi ñaïi. Ñaây laø hai vaán ñeà thôøi söï cöïc kyø caáp baùch. Cho neân oâng Ñoaøn Duy Thaønh töøng coù tieáng toát laø ngöôøi daùm “phaù raøo”, haõy coù trí tueä vaø duõng khí roát raùo hôn ñeå nhaát quaùn vôùi chính mình, daùm “vöôït raøo” veà chính trò, ñeå gia nhaäp - duø chæ laø trong nhaän thöùc, haøng nguõ daân chuû ñang phaùt trieån nhanh vaø ñaày söùc treû treân nöôùc ta.
OÂng Hoà Caåm Ñaøo, TBT Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác.
ñaát Phaùp môû maët traän thöù nhì ñeå nhaân ñoâi moïi khoù khaên cho Ñöùc, vaø caát nheï moät nöûa aùp löïc quaân söï cho Nga. Stalin thuïc giuïc caáp baùch vaø haêm Myõ laø Nga coù theå ñaàu haøng Ñöùc vì khoâng coøn ñuû söùc chòu ñöïng nöõa, neáu Myõ khoâng kòp thôøi môû maët traän thöù nhì. Giai thoaïi naøy noùi leân caùi khoù thieân nan vaïn nan cuûa moät cuoäc chieán tranh ñaùnh treân hai maët maø Stalin muoán Ñöùc phaûi ñaùnh vaø nhöôïc ñieåm cuûa moät noã löïc quaân söï cuûa ñòch bò chia ñoâi maø oâng lôïi duïng ñeå ñoåi töø theá thuû qua theá coâng ñeå chuyeån thua thaønh thaéng. Moïi söû gia ñeàu xaùc nhaän loãi laàm khieán Ñöùc thaát traän laø Hitler taán coâng Nga trong luùc chöa giaûi quyeát ñöôïc söùc khaùng cöï cuûa Anh treân maët traän phía Taây. Neáu ñöøng ñaùnh Nga ñeå doàn toaøn löïc vaøo taán coâng Anh, coù theå Ñöùc ñaõ thaéng. Moät baøi hoïc khaùc veà maët traän thöù nhì laø thaùi ñoä ñuûng ñænh cuûa Toång Thoáng Franklin DRoosevelt tröôùc nhöõng thuùc baùch haøng ngaøy cuûa Stalin ñeå Myõ môû maët traän thöù nhì. Baøi hoïc naøy coù tính chinh trò vaø lieân quan ñeán vieäc Myõ choïn Nga nhö moät ñoàng minh giai ñoaïn maø hoï bieát sau chieán tranh seõ trôû thaønh moät ñoái thuû chính trò laâu daøi. Trôû laïi vôùi Trung Coäng vaø vôùi ba cuoäc chieán tranh môùi cuûa hoï. Trung Coäng ñang phaûi öùng phoù vôùi caû ba hình thöùc chieán tranh - chính trò, quaân söï, vaø kinh teá - treân chieán tröôøng Hoa Kyø. Treân chieán tröôøng chính trò Trung Coäng chieám lôïi theá ngaøy chieán tranh baét ñaàu. Theá giôùi ñang chia ba, Myõ, Trung Coäng vaø AÂu Chaâu. AÂu Chaâu, thaønh phaàn thöù ba, ñang nghieâng veà höôùng ñoàng minh vôùi Trung Coäng ñeå taïo ra moät theá giôùi löôõng cöïc, vaø ñeå môû roäng thò tröôøng baùn vuõ khí cuûa hoï cho Trung Coäng, moät thaân chuû ñang coù nhu caàu mua nhöõng vuõ khí tieán boä, vaø ñang saün saøng traû giaù cao nhöõng saûn phaåm AÂu Chaâu cho ñeán nay chæ tieâu thuï ñöôïc treân thò tröôøng duy nhaát laø nhöõng nhaø saûn xuaát vuõ khí Hoa Kyø. Lieân Hieäp AÂu Chaâu quyeát ñònh thaùo gôõ caám vaän vuõ khí vôùi Trung Coäng. Ngoaïi Tröôûng Jack Straw cuûa Anh ñöôïc gôûi qua Baéc Kinh ñeå
nhaân danh AÂu Chaâu kyù thoûa öôùc boû caám vaän. Toång Thoáng Phaùp Jacques Chirac noùi ra mieäng laø oâng muoán moät theá giôùi ña cöïc ñeå moïi quoác gia khoâng phaûi haùt theo nhòp ñuõa cuûa nhaïc tröôûng Hoa Kyø. Kyø haïn ñeå AÂu Chaâu pheâ chuaån thoûa öôùc boû caám vaän laø thaùng Saùu 2005; sau ñoù Trung Coäng coù theå mua nhöõng khí cuï ñieän töû cuûa AÂu Chaâu giuùp hoï ñieàu chænh chính xaùc ñaïn ñaïo, ñöôøng bay cuûa hoûa tieãn, khu truïc hay oanh taïc cô, vaø theo doõi nhöõng di chuyeån cuûa ñòch treân khoâng vaø döôùi bieån. Nhöõng khí cuï naøy seõ keùo ngaén moät nöûa khoaûng caùch bieät 20 naêm giöõa quaân ñoäi Myõ, voâ cuøng toái taân veà haûi löïc vaø khoâng löïc vaø quaân ñoäi Trung Coäng chæ maïnh vôùi quaân soá boä binh. Trong chôùp maét tieán boä 10 naêm phaûi laø giaác mô môû maét cuûa nhoùm laõnh ñaïo Trung Coäng. Hoï möøng rôõ. Ñieàu deã hieåu vaø deã chaáp nhaän. Nhöng ñieàu ñaùng traùch laø hoï khoâng hoïc ñöôïc trieát lyù Trung Hoa daïy boán böôùc tieán tuaàn töï ñöa hoï ñeán trình ñoä goàm thaâu luïc quoác: Tu thaân, teà gia, trò quoác, roài môùi bình thieân haï. Thaân chöa tu, mieäng chöa bieát uoán löôõi ñuû baûy laàn tröôùc khi phaùt ngoân, hoï ñaõ la laøng laø hoï seõ ñi bình thieân haï baèng quaân löïc saép maïnh cuûa hoï. Hoï la laøng baèng ñaïo luaät caám Ñaøi Loan thoaùt ly. Tay traùi cuûa Trung Coäng (quoác hoäi) cho pheùp tay phaûi cuûa hoï (chính quyeàn) söû duïng “nhöõng bieän phaùp khoâng hoøa bình” ñeå tröøng trò Ñaøi Loan, neáu naøng thöù thieáp chöa ñoàng saøng ñaõ dò moäng naøy daùm thöïc hieän giaác moäng ly dò oâng choàng giaø Trung Coäng ñeå ra rieâng laäp quoác. Hoï vuïng veà ban haønh ñaïo luaät caám Ñaøi Loan thoaùt ly. Hoà Caåm Ñaøo ñaéc yù tuyeân boá lung tung vaø hôù heânh. Condoleezza Rice nhaåy ba voøng treân tuyeát möøng rôõ. Coâ voán laø moät ngheä só trôït tuyeát; coâ cuõng haùt möøng, vì coâ ñaõ hoïc aâm nhaïc vaø coù yù ñònh trôû thaønh moät ca só. Hoa Kyø ñang caàn phaûi ñoái phoù vôùi Trung Coäng, sôùm toát hôn laø muoän. Hoï ñang muoán ñaát baèng noåi soùng ngaàm thì ñaïo luaät caám thoaùt ly cuûa Trung Coäng giuùp hoï moät cuoäc ñòa chaán nhoû xíu, ño khoâng ñeán khoâng ñeán 5 chaám, khoâng ñuû laøm rung maët neäm, nhöng vaãn ñuû taïo thaønh soùng thaàn vôùi söùc maïnh vaø toác ñoä vuõ baõo. Soùng thaàn nhaân taïo. Ngay laäp töùc Rice bay qua AÙ Chaâu thaêm 6 nöôùc A Phuù Haõn, Pakistan, AÁn Ñoä, Nhaät, Nam Haøn, vaø Trung Coäng. Coâ lieân keát 5 nöôùc ñaàu vaøo vôùi nhau vaø vaøo vôùi Hoa Kyø trong toå chöùc Lieân Phoøng Thaùi Bình Döông ñeå choáng laïi nöôùc thöù 6 -Trung Coäng. Hai nöôùc coâ khoâng thaêm vieáng cuõng gia nhaäp Lieân Phoøng laø Vieät Nam vaø Moâng Coå. Chæ trong moät tuaàn leã, vaø
chæ baèng moät cuoäc thaêm vieáng hieàn hoøa Rice ñoùng moät caùi cuõi kieân coá nhoát con khuûng long Trung Coäng vaøo ñoù. Ngaøy cuoái cuøng cuûa chuyeán coâng du coâ haùt Leã Laù trong moät nhaø thôø Tin Laønh taïi Baéc Kinh. Coâ haùt baèng tieáng Anh trong khi tín ñoà haùt baèng tieáng Hoa. Gioïng coâ cao hôn, daøi hôn gioïng nhöõng ca vieân cuûa ca ñoaøn toân giaùo. Baøi haùt döùt, tín ñoà voã tay nhieät lieät. Coâ toû ra vui thích vì ñöôïc aùi moä treân moät ñòa haït maø chính giôùi Hoa Kyø khoâng maáy ngöôøi bieát taøi ngheä cuûa coâ. Sau buoåi leã coâ ñöôïc Hoà Caåm Ñaøo vaø OÂn Gia Baûo tieáp kieán. Coâ troø chuyeän thoaûi maùi vôùi hoï. Coâ hoïp baùo, vieäc coâ laøm taïi moãi quoác gia coâ gheù thaêm, duø chæ gheù vaøi tieáng ñoàng hoà. Kieán thöùc giuùp coâ söû duïng baùo chí nhö moät vuõ khí kieán hieäu ñeå thöïc hieän muïc ñích chính trò. Coâ chính thöùc coâng boá laø Hoa Kyø seõ toân troïng thoûa öôùc kyù vôùi Ñaøi Loan, seõ phoøng thuû neáu Ñaøi Loan bò taán coâng. Coâ cuõng keâu goïi AÂu Chaâu taùi xeùt quyeát ñònh baùn vuõ khí cho Trung Coäng ñeå vuõ khí AÂu Chaâu khoâng gieát lính Myõ, nhöõng ngöôøi ñaõ bò gieát hai laàn trong hai cuoäc theá chieán theá kyû tröôùc ñeå giaûi cöùu ngöôøi AÂu. Coâ nhaéc laïi caän söû, nhaéc laïi cuoäc Theá Chieán Nhì coøn môùi toanh vôùi nhieàu nhaân chöùng coøn soáng, coøn xuùc ñoäng khi coâ gôïi laïi nhöõng hy sinh cao caû, baát vuï lôïi cuûa ngöôøi lính Myõ ñeán giaûi cöùu hoï. Quaàn chuùng AÂu Chaâu leân tieáng, vaø chính phuû AÂu Chaâu nhöôïng boä. Trung Coäng oâm haän. Chæ trong moät luùc phôûn, hôù heânh ñeå loä caùi chaân töôùng baù quyeàn quaân söï, Trung Coäng bò Hoa Kyø khai thaùc ñaùnh baïi treân caû hai cuoäc chieán tranh chính trò vaø quaân söï. Treân chieán tröôøng chính trò Trung Coäng maát ñi theá löïc AÂu Chaâu lôùn lao vaø nhieàu aûnh höôûng, trong luùc AÂu Chaâu ñaõ ñi quaù nöûa ñöôøng ñeå trôû thaønh ñoàng minh cuûa hoï nhieàu hôn laø ñoàng minh cuûa Myõ. Treân chieán tröôøng quaân söï Hoa Kyø ñaåy hai trieäu quaân Trung Coäng trôû laïi nguyeân hình laø moät löïc löôïng boä chieán khoâng coù khaû naêng giao tranh vôùi Hoa Kyø, tröø phi hoï laïi taïo ñöôïc moâi tröôøng boä chieán nhö hoï ñaõ taïo ñöôïc 52 naêm tröôùc taïi Baéc Haøn. Kieåm ñieåm nhöõng “giao tranh” vôùi Hoa Kyø, Trung Coäng thua 2-0 treân hai maët chính trò vaø quaân söï. Hoï ñang loäng kính ñaïo luaät caám Ñaøi Loan ra rieâng ñeå treo leân ngaém chôi cho vui trong luùc uoáng traø Taøu vaø vònh Kieàu Vieät Nam vôùi hai caâu: Thaáp cô thua trí ñaøn baø Troâng vaøo ñau daï, noùi ra ngaïi lôøi. AÁy laø chöa noùi ñeán traän thua thöù ba: Thua treân chieán Tieáp trang A15
D Baùc Só Nha Khoa DÖÔNG THÒ THU HIEÀN D WESTMINSTER
BOLSA
FWY
MAGNOLIA
FWY 22
BROOKHURST
TOÁT NGHIEÄP DOCTOR OF DENTAL SURGERY TAÏI UNIVERSITY OF SOUTHERN CALIFORNIA
BEACH BLVD
.3”
TUESDAY, JUNE 28, 2005
405
GIÔØ LAØM VIEÄC:
Thöù Hai ñeán thöù Baûy: 10 AM - 7 PM
NHA KHOA TOÅNG QUAÙT VAØ THAÅM MYÕ
Khaùm, nhoå vaø traùm raêng l Laøm raêng giaû caùc loaïi l Chöõa tuûy raêng, beänh Nöôùu, giaûi phaãu thoâng thöôøng. l
Taåy traéng raêng l Laøm khít raêng thöa l Boïc raêng ñoåi maøu do baåm sinh l Nhaän saên soùc treû em 2 tuoåi trôû leân l
7911 WESTMINSTER, WESTMINSTER, CA 92683
Tel: (714) 373-8032 (Ngay goùc ñöôøng Beach & Westminster, ñoái dieän Wells Fargo Bank)
NHAÄN: INSURANCE - MEDICAL - VISA, M.C.
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Trung Coäng ñoái phoù vôùi ba cuoäc chieán tranh, treân ba maët traän Tieáp trang A14
tranh kinh teá. Hoa Kyø voán laø thò tröôøng mua haøng Trung Coäng nhieàu nhaát, vaø chính phuû Hoa Kyø ñang cöùu xeùt xem möùc ñoä nhaäp caûng oà aït saûn phaåm Trung Hoa coù gaây xaùo troän thò tröôøng Hoa Kyø khoâng. Neáu coù seõ aán ñònh giôùi haïn. Thò tröôøng coù xaùo troän khoâng. Xaùo troän nhieàu hay ít? Keát quaû cuoäc cöùu xeùt cuûa Hoa Kyø seõ khoâng tuøy thò tröôøng, maø tuøy Trung Coäng ngoan ngoaõn, deã daïy ñeán möùc naøo. Thua ñaäm trong nhöõng giao tranh vôùi Myõ ñaõ ñaønh, Trung Coäng coøn thua caû trong moät tình traïng khoâng giao tranh vôùi Nhaät, vaø cuõng toån thaát chæ vì töï mình baén vaøo chaân mình. Phaùt suùng “caám Ñaøi Loan thoaùt ly” baén vaøo chaân phaûi, laàn naøy Trung Coäng ruùt suùng töï baén vaøo chaân traùi baèng vieân ñaïn “saùch giaùo khoa Nhaät.” Trong loaït saùch môùi phaùt haønh cuûa boä giaùo duïc Nhaät, Trung Coäng khaùm phaù ra laø Nhaät ñaõ boû lô khoâng daïy hoïc troø Nhaät veà nhöõng toäi aùc cuûa quaân ñoäi Nhaät ñoái vôùi daân Taøu trong Theá Chieán Nhì. Sô soùt voâ tình hay coá yù naøy xöùng ñaùng bò Trung Coäng chænh baèng moät coâng haøm chính thöùc, nhöng khoâng ñuû ñeå bieän minh cho vaøi chuïc cuoäc xuoáng ñöôøng baïo ñoäng, ñaäp phaù cô sôû ngoaïi giao vaø thöông maïi cuûa Nhaät. Nhaät ñoøi Trung Coäng xin loãi vaø boài thöôøng; Trung Coäng ñoøi Nhaät xin loãi, maø khoûi boài thöôøng, vì daân Nhaät chöa ñaäp phaù taøi saûn cuûa Trung Coäng taïi Nhaät. Ngoaïi tröôûng Nhaät qua Baéc Kinh gaëp ngoaïi tröôûng Trung Coäng ñeà nghò hai nöôùc cöû ngöôøi ñeå thaønh laäp UÛy Ban cöùu xeùt nhöõng haønh ñoäng caøn rôõ cuûa quaân ñoäi Nhaät 70 naêm tröôùc, nhö vuï taøn saùt naêm 1937 taïi Nam Kinh, vaø vuï baét haøng
“THIEÂN AN MOÂN”
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT A15
COØN ÑOÙ MOÄT CON ÑÖÔØNG PHAÏM TRI Möôøi saùu naêm ñaõ qua, keå töø ngaøy 3 vaø 4 thaùng 6 naêm 1989, ngaøy maø theá giôùi Töï Do söõng sôø tröôùc söï ñaøn aùp ñaãm maùu cuûa QUAÂN ÑOÄI VAØ CHÍNH QUYEÀN TRUNG QUOÁC daønh cho cuoäc bieåu tình yeâu nöôùc choáng tham nhuõng, ñoøi daân chuû cuûa phong traøo thanh nieân, sinh vieân, hoïc sinh Trung Quoác. Ngaøy “THIEÂN AN MOÂN” tang thöông aáy, maõi laø ngaøy ñaùnh ñoäng löông taâm cuûa chuïc ngaøn phuï nöõ Trung Hoa sung vaøo ñaïo quaân hoä lyù löu ñoäng, cuøng di chuyeån theo böôùc tieán quaân cuûa Nhaät ñeå giuùp binh só hoï giaûi quyeát sinh lyù. Nhöõng toäi loãi cuõ ñöôïc khui laïi môùi toanh ñeå gaây thöông toån môùi cho con soá ngoaïi thöông voâ cuøng lôùn lao giöõa hai nöôùc. Treân thò tröôøng Nhaät, Trung Coäng ñaõ qua maët Hoa Kyø ñeå trôû thaønh quoác gia coù soá haøng mua vaøo vaø baùn ra lôùn nhaát. Trong luùc ñoù thuû töôùng OÂn Gia Baûo bay qua AÁn Ñoä ñeå tìm ñoàng minh vaø thò tröôøng môùi. Hai nöôùc cuøng coù moät soá daân kyû luïc, moät neàn kyõ ngheä saûn xuaát ñang baønh tröôùng raát maïnh vaø cuøng coù nhu caàu xuaát caûng. Ba ñieåm töông ñoàng naøy khieán AÁn khoâng giuùp gì cho Trung Coäng ñöôïc. Trong caû ba cuoäc chieán tranh chính trò, quaân söï, vaø kinh teá, vaø treân caû ba maët traän Hoa Kyø, Nhaät, vaø AÁn Ñoä, Trung Coäng ñang thua moät caùch quaùi dò: Hoï töï baén hoï. Ngöôøi taøi xeá xe bom AÛ Raäp coøn gaây ñöôïc toån thaát cho ñòch, Hoà Caåm Ñaøo vaø coâng ty khoâng gaây toån thaát cho ai heát. Tröø hoï.
nhöõng ngöôøi yeâu chuoäng Töï Do treân theá giôùi. Nhôù nhöõng ngaøy lòch söû ñen toái aáy, chính phuû Hoa Kyø cuûa Toång Thoáng George W.BUSH hoâm nay ñaõ ñoøi hoûi chính quyeàn Trung Quoác phaûi coâng boá danh saùch nhöõng ngöôøi bò saùt haïi trong vuï Thieân An Moân. Moät nghóa cöû laøm rôi nöôùc maét! Moät phuùt töôûng nhôù Anh Chò Ngöôøi chieán só voâ danh. Raát tieác, lieàn sau ñoù, ngaøy 6 6 2005, oâng Khoång Tuyeàn phaùt ngoân vieân cuûa Boä Ngoaïi Giao Trung Quoác noùi raèng Baéc Kinh cöông quyeát phaûn ñoái veà vieäc Myõ ñöa ra lôøi keâu goïi Trung Quoác ñaùnh giaù laïi söï kieän THIEÂN AN MOÂN thaùng 6 1989. Trung Quoác coi ñaây nhö laø moät söï lôïi duïng vaán ñeà nhaân quyeàn ñeå can thieäp vaøo noäi boä Trung Quoác. Moät luaän ñieäu cuõ nhai laïi ; nhöng teä haïi môùi “THIEÂN AN MOÂN” ñang taùi hieän tröôùc theá giôùi. Möôøi saùu naêm tröôùc, sau vuï taøn saùt Thieân An Moân, chính phuû Trung Quoác luùc ñoù ñaõ phaûi rôi vaøo moät tình theá ñoái phoù cöïc kyø khoù khaên tröôùc caùc quyeát ñònh ñoøi ñoùng cöûa, ruùt nhaân vieân ôû caùc toøa ñaïi söù vaø roài haøng loaït coâng ty ña quoác gia cuõng giaät mình kinh sôï ruùt nhaân vieân, ruùt voán, ruùt döï aùn ñaàu tö, Ngaân haøng theá giôùi ñình chæ vieäc cho vay, Nhaät Baûn giöõ laïi haøng tyû ñoâ la. Ngaønh du lòch Trung Quoác xuoáng doác thaûm haïi. Boùng ñeâm ñeø naëng leân chính quyeàn Trung Quoác, nhöõng ngöôøi quan taâm ñeán thôøi cuoäc nghó raèng quoác teá seõ tieáp tuïc gia taêng gaây aùp löïc leân nhaø caàm quyeàn baát löông cuûa Trung Quoác. Nhöng
cöôøng ñoä bao vaây coù giôùi haïn, phaûn aûnh chaùnh saùch nhaân ñaïo cuûa quoác teá vì nhaân daân Trung Quoác, laïi laø ñieàu maø chính quyeàn baïo ngöôïc Coäng Saûn Trung Quoác mong ñôïi ñeå lôïi duïng. Thaät vaäy, chaúng bao laâu sau oâng Chuû Tòch Ngaân Haøng Theá Giôùi noùi raèng oâng hy voïng nhöõng khoaûn cho Trung Quoác vay coù theå seõ ñöôïc cung caáp trôû laïi. Ñieàu naøy ñaõ kích thích caùc nhaø doanh thöông, ñaàu tö trôû laïi laøm aên vôùi Trung Quoác. Cuoäc tröôøng chinh choáng ñoäc taøi, ñoøi daân chuû ñang ñuïng phaûi nhöõng böùc töôøng löûa ñaày khaéc nghieät: Cheát, tuø ñaøy, löu vong, coøn nguøn nguït ôû ñoù. Xoa dòu daân chuùng, caùc nhaø laõnh ñaïo theo ñöôøng loái cöùng raén cuûa Trung Quoác chuû tröông tieáp caän neàn kinh teá thò tröôøng baèng vieäc töø giaõ neàn kinh teá chæ huy meàm deûo tieán thaúng vaøo neàn kinh teá töï do toaøn caàu. Öôùc voïng aáy ñaõ thaønh hieän thöïc khi Trung Quoác ñöôïc gia nhaäp vaøo toå chöùc Thöông Maïi Theá Giôùi. Ñieàu maø Trung Quoác daøi coå mong ñôïi ñaõ mang laïi nhöõng lôïi ích maø tröôùc ñoù Trung Quoác chöa heà daùm nghó tôùi. Chính thaønh quaû lôùn lao naøy, Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác vôùi baûn chaát xaûo traù ñaõ laøm ñaûo loän caùc yù nieäm toát ñeïp cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo vaø nhaân daân treân theá giôùi daønh cho moät nöôùc Trung Quoác töï söûa mình. Thay vì phaùt trieån kinh teá laøm cho ñaát nöôùc phoàn vinh ñeå tieán tôùi TÖÏ DO, DAÂN CHUÛ thì ngöôïc laïi Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác laïi chuû tröông chaø ñaïp, baét bôù giam
caàm trieàn mieân nhöõng ngöôøi yeâu nöôùc. Caét ñöùt con ñöôøng ñoøi Daân Chuû, Nhaân Quyeàn, Töï Do Toân Giaùo. Hoï gaén phaùt trieån kinh teá vôùi phaùt trieån quoác phoøng vaø ngaân saùch quoác phoøng ñöôïc taêng leân ñaùng keå coù nguy cô ñe doïa ñeán hoøa bình, an ninh taïo ra söï ñoái ñaàu môùi thay vì hôïp taùc trong khu vöïc AÙ Chaâu. Vaø do ñoù, Trung Quoác khoâng theå thoaùt khoûi söï nghi vaán cuûa theá giôùi. Voâ tình hay coá yù, Trung Quoác nhö nhaéc nhôû caùc nhaø laõnh ñaïo theá giôùi raèng coù nhaát thieát phaûi laø moät Trung Quoác Coäng Saûn thaêng tieán veà kinh teá thì seõ daãn ñeán moät Trung Quoác TÖÏ DO, DAÂN CHUÛ? Roõ raøng caùc cheá ñoä ñoäc taøi ñeàu laø maàm moáng cuûa söï baát oån ñònh. Vôùi keá hoaïch gia taêng ngaân saùch quoác phoøng trong thôøi ñieåm naøy cuûa Trung Quoác ñaõ laø moät ñieàu baát bình thöôøng, noù seõ laøm thay ñoåi nhanh choùng veà quan ñieåm chieán löôïc cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo Ñoâng Nam AÙ neáu Trung Quoác ngaøy caøng phieâu löu hôn. Raát coù theå caùc quoác gia
Ñoâng Nam AÙ seõ nghó ngay ñeán vieäc laøm soáng daäy lieân phoøng Ñoâng Nam AÙ. Trong nhöõng ngaøy naøy, Ngaøi Boä Tröôûng Quoác Phoøng Hoa Kyø Donald Rumsfeld ñang vieáng thaêm Thaùi Lan vaø Ngaøi trôï lyù Boä Tröôûng Quoác Phoøng Hoa Kyø cuõng ñang thaêm vaø laøm vieäc vôùi caùc quan chöùc cao caáp cuûa Quaân Ñoäi Vieät Nam tröôùc khi coù chuyeán vieáng thaêm lòch söû ñeán Hoa Kyø cuûa Thuû Töôùng Phan Vaên Khaûi. Ba chuyeán ñi nhöng coù bao nhieâu caùch nhìn, caùch suy nghó.... Theá giôùi ngaøy nay ñaõ raát khaùc xa, Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác neân nhìn caùi göông cuûa Lieân Xoâ cuõ khi chaïy ñua vuõ trang trong thôøi kyø chieán tranh laïnh ñeå soi mình. Roài ñaây nhöõng nhaø Daân Chuû OÂn Hoøa Trung Quoác seõ gaëp nhieàu traéc trôû treân con ñöôøng vaän ñoäng cho lí töôûng Töï Do vì maùu coân ñoà, moäng baønh tröôùng cuûa Mao ñang troãi daäy trong tö töôûng cuûa caùc nhaø laõnh ñaïo Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác. Cho duø vaäy, Ñaûng Coäng Saûn Trung Quoác cuõng khoâng theå naøo beû cong ñöôïc xu theá cuûa thôøi ñaïi vaø ñaëc bieät laø nhaân daân Trung Quoác ñang khao khaùt aùnh saùng Töï Do. Löông taâm nhaân loaïi vaø thôøi gian laø ngöôøi baïn ñoàng haønh ñang uûng hoä caùc nhaø Daân chuû Trung Quoác. PHAÏM TRI
DAT
.3”
SOÁNG VUI
Theå Thao
A16 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
SOÁNG KHOÛE TUESDAY, JUNE 28, 2005
WIMBLEDON:
Venus Williams loaïi Jill Craybas; Davenport, Hewitt vaø Roddick ñeàu vaøo töù keát LONDON, Anh Quoác (TH) - Tröôùc ñaây, taïi Giaûi UÙc Chaâu Môû Roäng 2001, duy nhaát chæ coù tay vôït Martina Hingis laø coù ñuû baûn laõnh ñeå loaïi caû hai chò em Venus vaø Serena cuûa nhaø Williams ra khoûi moät giaûi quaàn vôït lôùn maø thoâi, chöù haûo thuû Jill Craybas taïi Giaûi Wimbledon naêm nay thì coøn laâu môùi coù ñuû noäi löïc ñeå laøm chuyeän ñoù. Thaät vaäy, vaøo hoâm Thöù Hai, 27 Thaùng Saùu, nöõ voâ ñòch hai laàn Giaûi Wimbledon laø Venus Williams ñaõ baét ñaáu thuû Jill Craybas phaûi traû giaù cho caùi toäi daùm caû gan ñaåy em gaùi cuûa mình laø tay vôït Serena Williams ra khoûi giaûi hoài cuoái tuaàn baèng caùch ñaùnh baïi Craybas vôùi tyû soá 6-0 vaø 6-2 trong voøng thi ñaáu thöù tö cuûa giaûi. Cuõng chôi treân saân soá hai, nôi maø Cryabas ñaõ ñaùnh baïi coâ Williams em vaøo hoâm Thöù Baûy, danh thuû Venus ñaõ laáy laïi ñöôïc danh döï cho doøng hoï baèng caùch loaïi Cryabas ra khoûi Giaûi Wimbledon sau 63 phuùt giao ñaáu khoâng nöông tay ñeå tieán thaúng vaøo voøng töù keát taïi Caâu laïc boä Toaøn Anh. Maët khaùc, caû Davenport, Hewitt vaø Roddick ñeàu loït ñöôïc vaøo voøng töù keát. Hoâm Thöù Hai, haûo thuû soá moät Lindsay Davenport ñaõ loaïi nöõ ñaáu thuû Kim Clijsters sau khi ñaùnh baïi ñoái thuû cuûa mình 6- 3, 6-7, 6-3 ñeå loït vaøo voøng töù keát.
Töø döôùi bunker caùt, Birdie Kim ñaùnh moät cuù ngoaïn muïc loït vaøo loã ñeå ñöôïc ñieåm birdie vaø thaéng giaûi Myõ Môû Roäng hoâm 26 thaùng 6. (Hình: Doug Pensinger/Getty Images)
Golf Nöõ
Ñaáu thuû Nam Haøn ñoaït giaûi Myõ Môû Roäng
Laàn ñaàu tieân Birdie Kim thaéng moät giaûi quan troïng trong hai naêm thi ñaáu
Ai loaïi em toâi? Venus Williams chuaån bò xeïc trong traän gaëp Jill Craybas taïi voøng thöù tö Wimbledon. (Hình: Adrian Dennis/ AFP/ Getty Images) Phía nam giôùi, tay vôït soá Tay vôït Hoa Kyø Andy ba cuûa UÙc laø Lleyton Hewitt Roddick cuõng ñaõ ñeø beïp ñöôïc ñaõ thaéng ñöôïc tay vôït coù cuù danh thuû cöùng cöïa Guillermo xeït voâ-leâ ñang sôï cuûa Hoa Kyø Coria cuûa Argentina ñeå vaøo laø Taylor Dent vôùi tyû soá 6-4, voøng töù keát, chieán thaéng ñoái 6-4, 6-7, 6-3 ñeå vaøo tranh töù thuû cuûa mình sau ba vaùn vôùi keát Giaûi Wimbledon laàn thöù tyû soá 6- 3, 7- 6, 6-4 vaøo hoâm ba. Thöù Hai. (V.P.)
Ngöôøi haâm moä bu quanh Andy Roddick ngöôøi Myõ sau traän thaéng Guillermo Coria cuûa Argentina ñeå vaøo voøng töù keát Wimbledon. (Hình: Mike Hewitt/Getty Images)
CHERRY HILLS VILLAGE, Colorado Trong khi giôùi haâm moä golf mong moûi ñöôïc nhìn moät söï kieän lòch söû - hoaëc laø Annika Sorenstam ñoaït 3 giaûi Grand Slam cuøng naêm, hoaëc Michelle Wie tay chôi taøi töû môùi 15 tuoåi seõ ñoaït giaûi golf nöõ Myõ Môû Roäng, thì caû hai ñeàu luùng tuùng rôùt ñaøi. Thay ñoù, moät söï kieän lòch söû khaùc xaûy ra, moät phuï nöõ Nam Haøn xöa nay chöa töøng thaéng moät giaûi gì quan troïng, vöôït qua haøng chuïc tay golf cöø khoâi ñeå ñoaït giaûi hoâm 26 thaùng 6. Ñaáu thuû 23 tuoåi Birdie Kim, teân thaät laø Ju-Yun Kim nhöng ñoåi teân ñeå khoûi bò nhaàm laãn vôùi haøng chuïc “Kim” khaùc treân ñaáu tröôøng, ñaùnh moät cuù birdie trong loã cuoái cuøng ñeå chinh phuïc saân Cherry Hills, moät saân noåi tieáng khoù ñaùnh. “Birdie” laø thuaät ngöõ cuûa golf ñeå goïi ñieåm 1 döôùi trung bình. Moät saân golf thöôøng coù 18 loã. Moãi loã töø ñieåm khôûi ñaàu phaûi ñaùnh nhieàu cuù môùi voâ loã. Theo coâng thöùc, ngöôøi ta tính trung bình bao nhieâu cuù vaøo tôùi loã thì goïi con soá ñoù laø “par.” Moät loã deã ñaùnh laø par 3, khoù hôn laø par 4, par 5, v.v.. Ñaùnh caøng ít cuù caøng toát. Ñaùnh döôùi par ñöôïc 1 cuù (ghi laø -1) goïi laø birdie, döôùi 2 cuù goïi laø eagle, treân 1 cuù goïi laø bogey. Vaøo loã cuoái cuøng, trong luùc ñang hueà vôùi ñaáu thuû thaàn ñoàng 17 tuoåi Morgan Pressel ôû ñieåm toång coäng +4, Birdie Kim ñaõ ñaùnh moät cuù birdie töùc -1, ñaùnh ngoaïn muïc töø döôùi bunker caùt loït voâ loã, ñeå thaéng vôùi ñieåm toång coäng +3. Ñaùnh sau Birdie Kim moät loã, ñang hueà ñieåm vôùi Birdie Kim vaø ñang hy voïng bunker caùt seõ laøm chaäm ñoái thuû mình, Morgan Pressel giaät mình. Coâ keå laïi phaûn öùng cuûa mình, “Toâi ngaïc nhieân töï baûo, ‘Khoâng theå ngôø ñöôïc chuyeän laïi xaûy ra nhö vaäy.’” Trong khi Birdie Kim ñaùnh ñöôïc cuù birdie ñeå ñôøi, haûo thuû Sorenstam ngöôøi Thuïy Ñieån ñaùnh lieàn hai cuù bogey ngay hai loã ñaàu tieân,
Ñua xe hay ñua phaûn löïc
Birdie Kim vôùi cuùp Myõ Môû Roäng hoâm 26 thaùng 6, laàn ñaàu tieân ñaáu thuû 23 tuoåi ngöôøi Nam Haøn thaéng moät giaûi quan troïng trong ngaønh golf nöõ. (Hình: Harry How/Getty Images)
ñeå cuoái cuøng bò +6 chæ trong moät ngaøy ñeå bò xeáp haïng 23. Michelle Wie, coâ gaùi thaàn ñoàng 15 tuoåi sinh taïi Hawaii, ñang töø vò trí daãn ñaàu, ñaùnh 18 loã haàu nhö loã naøo cuõng ñaùnh vaøo vuøng coû daïi (vuøng “rough”), ñeán noãi trong ngaøy cuoái cuøng ghi ñieåm +11, rôùt töø haïng nhaát tuït xuoáng haïng 23. Thaéng giaûi Myõ Môû Roäng, coâ Birdie Kim ñoaït phaàn thöôûng laø cuùp vaø soá tieàn $560,000. Con soá naøy cao gaàn baûy laàn toång coäng soá tieàn thöôûng Birdie Kim kieám ñöôïc tröôùc ñaây. Khi böôùc chaân vaøo giaûi Myõ Môû Roäng, trong caû 2 naêm ñi ñaáu chuyeân nghieäp Birdie Kim chæ ñuû ñieåm vaøo 10 giaûi, vaø taát caû soá tieàn thöôûng kieám ñöôïc chæ coù $79,832.
OSCHERSLEBEN, Ñöùc - Ñoäng cô xe cuûa Mattias Ekstroem ngöôøi Thuïy Ñieån phun löûa trong cuoäc ñua Voâ Ñòch Xe Touring Car Ñöùc (DTM 2005) hoâm 26 thaùng 6. (Hình: Christian Fischer/Bongarts/Getty Images)
Boùng chuyeàn baõi bieån
BERLIN, Ñöùc - Trong traän chung keát giaûi boùng chuyeàn baõi bieån quoác teá, ñoäi Thuïy Só goàm Paul Laciga (phaûi) vaø Sascha Heyer (traùi) ñaáu vôùi ñoäi Brazil goàm Fabio Luiz de Jesus Magalhaes vaø Marcio Henrique Barroso Araujo hoâm 26 thaùng 6. Keát quaû, ñoäi Brazil thaéng vaø ñoaït Huy Chöông Vaøng. (Hình: Alexander Hassenstein/ Bongarts/ Getty Images)
Hai caùi ñaàu cuøng giaønh moät traùi banh
HANOVER, Ñöùc - Tieàn veä Luciano Figueroa ñoäi Argentina giaønh banh vôùi moät caàu thuû Mexico trong traän baùn keát cuùp caùc ñoäi voâ ñòch luïc ñòa (Confederations Cup) hoâm 26 thaùng 6. Argentina thaéng Mexico 6-5 qua voøng phaït luaân löu ñeå vaøo gaëp Brazil ngaøy Thöù Tö saép tôùi. (Hình: John MacDougall/ AFP/Getty Images)
DAT
.3”
TÖØ LITTLE SAIGON
Ñòa Phöông
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
ÑEÁN HOA THÒNH ÑOÁN TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B1
DAT
Vuï “Chieác Ñeøn Pin” cuûa Sôû Caûnh Saùt Garden Grove
Sinh hoaït Coäng ñoàng
Bí maät naèm trong
cuoán video tape trong cuoán baêng video maø sôû caûnh saùt Garden Grove cho raèng hoï ñang naém trong tay. Theo lôøi coâ Minh Höông, traû lôøi vôùi Ngöôøi Vieät, tröôùc ñoù: “Toâi khoâng laáy chieác ñeøn pin. Sôû Caûnh Saùt Garden Grove caàn phaûi chöùng minh.” Trong khi ñoù, traû lôøi vôùi tôø LATimes, trung uùy Handfield khaúng ñònh raèng: “Chuùng toâi coù trong tay cuoán baêng ghi ñoaïn coâ Theresa [töùc Minh Höông] laáy chieác ñeøn pin ñoù.” Nguyeân uûy söï vieäc xaûy ra vaøo chieàu toái 25 thaùng Naêm, 2005 khi 300 ngöôøi tuï taäp taïi Garden Grove Woman’s Civic Club ñeå phaûn ñoái oâng John Gilchrist, moät thaønh vieân cuûa “California Coalition for ImTieáp trang B2
Hoäi Ngoä Phi Ñoaøn THIEÂN LONG 718
Quan khaùch tham döï Ñaïi Leã Kyû Nieäm 66 Naêm Khai Ñaïo. (Hình: Nguyeãn Trung Tín)
Phaät Giaùo Hoøa Haûo Haûi Ngoaïi kyû nieäm Ñaïi Leã Khai Ñaïo
NGUYEÃN TRUNG TÍN
Tieáp trang B8
Grand Opening
Ñaïi Hoäi Trung Hoïc Vuõng Taøu Haûi Ngoaïi
Ngaøy giôø: 5 giôø chieàu Chuû Nhaät muøng 3 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Seafood Kingdom Restaurant, 9802, Katella Avenue, Anaheim, CA 92804. Giaù veù uûng hoä: $30. Lieân laïc: Nguyeãn Thaønh Taøi (310) 8003561, Traàn Kim Phöông (714) 580-3567. E-mail: banchaphanhthvthaingoai@yahoo.com
Hoäi Nha Trang toå chöùc du ngoaïn Mexico
Ngaøy giôø: 2 ngaøy Thöù Baûy muøng 2 Thaùng Baûy vaø Chuû Nhaät muøng 3 Thaùng Baûy 2005. Giaù veù $89, bao goàm veù xe bus, nguû khaùch saïn, xem thaéng caûnh, aên toâm huøm... Hoäi vieân ñöôïc bôùt 10%. Caàn mang theo passport vaø greencard. Lieân laïc: Tröôùc ngaøy 26 Thaùng Saùu 2005 vôùi Nguyeãn Thu Haø: 714- 381-3774, Nghieâm Baïch Hueä: 714- 615-4796, Vaên Huøng Ñoác: 714- 531-0223.
Ñaïi Hoäi Kyø 2 Gia Ñình Ñôn Vò 101
Ngaøy giôø: 10 giôø 30 saùng, ngaøy muøng 3 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Lucky House Seafood Restaurant, 2158 South Bristol Street, Santa Ana, CA 92704. Chöông trình goàm thaêm vieáng, daâng hoa töôûng nieäm caùc chieán höõu 101 ñaõ hy sinh. Ñòa ñieåm: Töôïng Ñaøi Chieán Só Vieät Myõ. Vaên ngheä goùp vui: Quoác Toaûn, Daï Lan, Myõ Thuùy, Maïnh Haø, Theá Duõng...
Tieáp trang B8
Thöù Saùu, ngaøy 17-6-05
Ñeå trang trí ngoâi nhaø ñeïp hôn, sang hôn, xin kính môøi quyù vò tôùi HP ART, chuùng toâi hieän coù: °Raát nhieàu tranh theâu tay ngheä thuaät ñuû moïi theå loaïi. °Nhieàu ñoà trang trí noäi thaát cho nhöõng caên nhaø sang troïng ° Haøng traêm loaïi ñoà goám, chaäu caûnh vaø nhieàu maët haøng phong phuù khaùc ñeå quyù vò tha hoà choïn löïa Magnolia PL.THOÏ
Moran
Moran
Dillow St. Bolsa
Trong buoåi saùng luaän toäi ngaøy 27 thaùng Saùu, 2005 taïi West Justice Center. Trong hình: Coâ Theresa Ñaëng (töùc Ñaëng Thò Minh Höông) vaø luaät sö Kwabu Duren. (Hình: Thieän Giao)
Little Saigon (CA) - Treân döôùi 400 quan khaùch ñaõ ñeán tham döï Ñaïi Leã kyû nieäm 66 naêm Ñöùc Huyønh Giaùo Chuû khai saùng neàn ñaïo Phaät Giaùo Hoøa Haûo taïi hoäi tröôøng cao nieân thaønh phoá Westminster vaøo luùc 11 giôø tröa ngaøy Chuû Nhaät 26 thaùng Saùu naêm 2005. Trong thaønh phaàn quan khaùch, ngoaøi caùc chöùc saéc ñaïi dieän caùc toân giaùo baïn vaø nhaân só, ñieåm ñaëc bieät laø trong ñaïi leã naêm nay nhieàu ñoàng ñaïo Hoøa Haûo ñaõ töø caùc tieåu bang raát xa veà tham döï vôùi phaùi ñoaøn, ñoâng nhaát ñeán töø San Jose, mieàn baéc California. Trong phaàn phaùt bieåu, oâng Leâ Vaên Höôùng, Tröôûng Ban Trò Söï GHPGHH Haûi
Ngoaïi, cho bieát “hieän nay GHPGHH Haûi ngoaïi ñaõ chuyeån giao laïi traùch nhieäm ñieàu haønh cho nhöõng ngöôøi treû tuoåi hôn vaø ñoù cuõng laø vinh döï nhöng cuõng laø traùch nhieäm quaù lôùn lao ñoái vôùi ngöôøi treû hoâm nay.” Sau khi ñoïc baøi söù maïng cöùu ñôøi vaø oâng Nguyeãn Ngoïc Sanh, Phoù hoäi tröôûng, ban toå chöùc ñaõ cho phaùt ñoaïn thaâu baêng ghi aâm lôøi phaùt bieåu cuûa cuï Leâ Quang Lieâm gôûi qua töø Vieät Nam. Trong ñoaïn phaùt bieåu, cuï nhaän ñònh: “Ñöông ñaàu vôùi CSVN laø con ñöôøng gian nan, nguy hieåm, toäi tuø vaø cheát choùc. Quaù trình cuûa lòch söû ñaõ chöùng minh PGHH laø naïn nhaân haøng ñaàu ñoái vôùi CSVN töø quaù khöù xa xöa vaø maõi maõi cho ñeán baây giôø. Vì
Ngaøy giôø: 1 giôø chieàu ngaøy Chuû Nhaät muøng 3 Thaùng Baûy 2005. Ñòa Ñieåm: 16707 Daisy Avenue, Fountain Valley, CA 92708. Lieân laïc: KQ Phaïm Yeân Ñaèng (Ñaèng Voi) Cell Phone: 626 757-1854, Email: DangP49@aol.com hoaëc KQ Döông Ngoïc Ñieäp Cell Phone: 714 981-8680 Email: ngocincon@yahoo.com.
H.P. ART Brookhurst
FW 22
Little Saigon (CA) - Saùng 27 thaùng Saùu, 2005, luùc 9 giôø saùng, hai beân tranh chaáp trong vuï “chieác ñeøn pin” bò maát cuûa sôû caûnh saùt Garden Grove ñaõ gaëp nhau trong buoåi luaän toäi Theresa Ñaëng, töùc Ñaëng Thò Minh Höông, taïi West Justice Center, Westminster. Moät beân laø coâng toá vieân Eric Peterson, ñaïi dieän Sôû Caûnh Saùt Garden Grove, moät beân laø coâ Minh Höông, luaät sö Kwabu Duren cuøng khoaûng 25 ngöôøi uûng hoä. “Toâi töï tin veà vuï naøy.” Luaät sö Duren, bieän hoä cho coâ Minh Höông, traû lôøi Ngöôøi Vieät sau khi buoåi luaän toäi chaám döùt. OÂng cho bieát theâm, taát caû vuï naøy naèm
Ngaøy giôø: 8 giôø saùng, thöù Baûy, 2 thaùng Baûy, 2005. Ñòa ñieåm: saân tennis Mile Square Park, Fountain Valley. Xin môøi toaøn theå cöïu khoâng quaân tham döï ñoâng ñuû. AÅm thöïc hoaøn toaøn mieãn phí, ban toå chöùc ñaøi thoï. Kyù thö môøi: Maãn Phaïm.
Kramer
THIEÄN GIAO
Giaûi Quaàn Vôït Khoâng Quaân Nam California
14858 Dillow St., Westminster, CA 92683
Tel: 714-657-7406 Fax: 714-657-7408
Open: Monday - Saturday: 9 AM - 7 PM Sunday: 9 AM - 5 PM
Trong thôøi gian khai tröông chuùng toâi seõ coù giaù ñaëc bieät vaø taëng quaø
B2 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Kyø 151
Gheá buøa cuõng tuyeät dieäu, baây giôø thì naøng naèm ôû traïi taïm giam naøo ñoù, phaûi coù baøn tay phuø pheùp cuûa anh Caû môùi cöùu boà ñöôïc. Mình phaûi ñaùnh moät cuù lôùn ñeå gaây thanh theá, ñeå anh Caû bieát tay. Chieán ñaàu boø ra vöôøn, gaëp anh Caû moät mình ngoaøi ñoù, anh Caû nhìn Chieán cöôøi: -Sao, chaùn roài aø? -Ñuû roài. -Sau naøy thaèng Cuø ñinh cuõng do chuù ñieàu khieån, chuù goïi thì noù seõ tuaân leänh chuù
lieàn, raùng gaây thanh theá cho mình. -Daï. Chieán ñaàu boø trôû neân ngoan ngoaõn tröôùc moät con caùo giaø daày daïn kinh nghieäm giang hoà, Chieán coøn phaûi hoïc hoûi nhieàu qua ñaøn anh. -Em phaûi ñaùnh moät cuù lôùn, caàn thì em ñaùnh luoân maïn phía Baéc. -Tuyø chuù thoâi, anh seõ phaûi ñieàu thaèng Ba böïa ôû nhieäm vuï khaùc. -Anh tìm cho haén choã ñöùng chöa? -Dó nhieân laø coù roài, mình coù bao nhieâu laø phi vuï, caùi veû maët lì lì cuûa haén laøm ñöôïc nhieàu thöù khaùc. Buoåi chieàu ngoaøi vöôøn thaät eâm aû, hai ngöôøi ngoài noùi chuyeän vôùi nhau, baây giôø khoâng phaûi chuyeän vaët nöõa maø chuyeän laøm aên. Thaáy ñuû roài Chieán ñaàu boø noùi vôùi ñaøn anh: -Em phaûi veà, coi xem quaùn xaù cuûa Chò ba ra sao. -Coù vôï em coi roài caàn gì. -Cuõng chöa ñöôïc, vì thuoác heát roài, chuùng noù chaïy cuøng heát maø khoâng ra. -Thoâi ñöôïc ñeå ñaáy anh lo cho, em cöù veà ñi coù ngöôøi seõ mang tôùi.
TUESDAY, JUNE 28, 2005
-Caùm ôn anh. -Thuoác döï tröõ cuûa anh ñoù, anh chæ cung caáp cho nhöõng quaùn ruoät cuûa mình. -Cuõng chæ maáy hoâm nöõa thoâi, Saøi goøn seõ traøn ngaäp khoâng coøn caûnh thieáu thuoác. -Döïa vaøo ñaâu em noùi vaäy. Chieán ñaàu boø chæ vaøo ngöïc mình vôùi veû töï tin: -Em. Chieán ñaàu boø nghó ñeán chuyeän ñaùnh quaû gay go saép tôùi, anh Caû coù veû quan taâm: -Chuù caàn anh yeåm trôï gì khoâng? -Khoâng phaûi khoâng tin anh, nhöng ñoâng ngöôøi chæ theâm quaån. Anh Caû mæm cöôøi: -Thoâi ñöôïc, mình chuù laøm vieäc, chuù seõ traû cho anh phaàn anh öùng ra baáy laâu nay. Theá nghóa laø do moät mình baêng cuûa chuù ra tay. -Ñöôïc laém. Chieán ñaàu boø trôû veà thaønh phoá vôùi hai coâ gaùi ñeïp quaù giang. Moät mình anh Caû ôû laïi caên nhaø quaïnh hiu, nhöng khoâng, anh ta khoâng quaïnh hiu, Ba Böïa khoâng bieát töø ñaâu hieän ra. Ngoài beân hai ngöôøi ñeïp trong chieác xe hôi sang troïng, Chieán ñaàu boø thaàm höùa, anh seõ giuùp cho em, giuùp theá naøo Chieán ñaàu boø ñaõ nghó roài, naøng seõ coù moät cuoäc
soáng khaùc, moät cuoäc soáng bình thöôøng nhö naøng töøng mô öôùc, nhö Coø Sang ñaõ mô öôùc. Cuoäc soáng naøy khoâng ñôn giaûn, khoâng theo moät loái suy nghó cuûa Chieán ñaàu boø, nhöõng con ngöôøi aáy coøn coù nhöõng lyù töôûng khaùc ñeå hy sinh thaân mình, maø Chieán ñaàu boø khoâng coù. Khoâng bieát nhöõng ñieàu aáy coù phaûi laø ñaïo lyù hay khoâng maø ngöôøi ta töøng noùi ñeán. Neát ngoài beân caïnh Chieán ñaàu boø, naøng ngaû ñaàu vaøo vai Chieán, nhö moät caëp tình nhaân, gioù chieàu maùt haây haåy, Chieán hoûi kheõ naøng: -Em mô öôùc moät cuoäc ñôøi nhö theá naøo, coù gioáng cuoäc ñôøi naøy khoâng? -Khoâng ñaâu anh. -Vaäy theá naøo? -Bình thöôøng thoâi, mieãn laø gia ñình em no ñuû, caùc em cuûa em ñöôïc no ñuû, ñöôïc aên hoïc. -Aên hoïc ñeå laøm gì? -Em khoâng bieát nöõa. -Khoâng bieát maø cuõng mô öôùc. -Noù nhö theá, em khoâng giaûi thích ñöôïc. Chieán ñaàu boøø cho xe ñi chaäm laïi vì ñaõ vaøo thaønh phoá. Chieán thaáy raèng khoâng caàn noùi gì theâm nöõa vôùi naøng. Coøn tieáp
Ñòa Phöông Trung Taâm Vaên Buùt
Taây Nam Hoa Kyø hoïp maët Heø NGUYEÂN HUY Westminster(NV-06/26) - Khoaûng ba traêm vaên, thi höõu Nam Cali vaø quan khaùch ñoàng höông ñaõ tham döï hoïp maët Heø do Trung Taâm Vaên Buùt Taây Nam Hoa Kyø toå chöùc taïi nhaø haøng Seafood Palace # 2 vaøo tröa Chuû Nhaät 26 thaùng Saùu vöøa qua. Theo oâng Chuû Tòch, nhaø thô Thaùi Anh Duy, thì “Ñaây laø moät noã löïc môùi cuûa Trung Taâm Vaên Buùt Taây Nam Hoa Kyø nhaèm ñeå thaét chaët tình vaên höõu giöõa nhöõng ngöôøi caàm buùt taïi Nam California ñoàng thôøi ñeå phaùt trieån caùc sinh hoaït vaên hoùa, ngheä thuaät.” Vaãn theo nhaø thô Thaùi Anh Duy thì “Roài ñaây Trung Taâm Vaên Buùt Taây Nam Hoa Kyø coøn môû caùc cuoäc söu khaûo vaø hoäi thaûo veà tö töôûng vaên hoùa vaø hoïc thuaät, cuõng nhö khuyeán khích saùng taùc, ñaëc bieät laø ñoái vôùi giôùi treû. Moät chöông trình daøi haïn cuõng ñöôïc ñeà ra goàm vieäc giôùi thieäu nhöõng taùc phaåm giaù trò ñoàng thôøi cuõng baûo trôï cho caùc sinh hoaït vaên hoïc ngheä thuaät ñeå naâng ñôõ giôùi treû vaø nhöõng ngöôøi vieát môùi.” Trong dieãn töø khai maïc, Ñeä Nhaát Phoù Chuû Tòch laø nhaø thô Vuõ Vaên Tuøng nhaéc nhôû ñeán nhöõng noã löïc cuûa quí anh chò em vaên höõu ñeå hình thaønh ñöôïc buoåi hoïp maët naøy. OÂng noùi: “Trong cuoäc hoïp maët ñoâng ñaûo nhö theá naøy khoâng phaûi luùc maø toâi noùi chöõ nghóa vaên chöông, caùi huyeàn hoaëc, maëc caûm qua tö töôûng thöôøng traûi roäng treân trang giaáy traéng. Nhöõng ñieàu toâi muoán noùi hoâm nay laø söï hoã trôï quí baùu cuûa quí vò ñaõ coù maët ngaøy hoâm nay. Quí vò ñaõ cho chuùng toâi phöông tieän ñeå taát caû nhöõng beø baïn vaø chính toâi coù dòp trao ñoåi, tay baét maët möøng vôùi nhöõng baïn vaên khaùc.” Nhöõng vaên höõu maø Ñeä Nhaát Phoù Chuû Tòch Vuõ Vaên Tuøng nhaéc ñeán laø Thaùi Anh Duy, Nguyeãn Baûo Kyø, Voõ Ñoân, Traàn Ñöùc Haân, chò Nguyeãn Thanh Thuûy, Nguyeãn Kim Lang, Nguyeãn Ninh Thuaän, Nguyeãn Traàn Taán Ñaït, Vuõ Thuøy Nhaân, Traàn Xuaân Mai, Bích Ty, döôïc só Buøi Khieát vaø baùc só Phaïm Gia Coån. Tieáp ñoù, ngheä só Bích Ty vaø baïn treû Ñoã Vinh thay nhau giôùi thieäu ñeán toaøn theå nhöõng vaên nhaân, thi höõu vaø ñoàng höông quan taâm ñeán vaên hoïc ngheä thuaät coù maët trong cuoäc
Bí maät naèm trong Tieáp trang B1
cuoán video tape
migration Reform,” ñeán ñoïc dieãn vaên. Cuoäc bieåu tình trôû neân gay gaét khi moät ngöôøi tham gia cuoäc bieåu tình duøng chieác xe van cuûa mình ñeå laùi thaúng vaøo ñaùm ñoâng ñang ngaên chaën ngay ñöôøng ñi. Coâ Minh Höông laø moät trong soá khoaûng 5 ngöôøi bò chieác xe toâng vaøo. Ngöôøi ñaøn oâng laùi xe ñöôïc nhaän dieän laø Hal Netkin, ngöôøi ñang ñieàu haønh moät soá website choáng di daân baát hôïp phaùp. Moät caûnh saùt vieân cuûa sôû caûnh saùt Garden Grove ñaõ ñaùnh rôi moät chieác ñeøn pin trong luùc cuoäc bieåu tình dieãn
ra. Vaø coâ Minh Höông bò caùo buoäc ñaõ laáy ñi chieác ñeøn naøy. Hôn nöûa thaùng sau ngaøy bieåu tình, trong baøi baùo loan taûi treân Ngöôøi Vieät hoâm 27 thaùng Saùu: “Caûnh saùt thaønh phoá Garden Grove, döôùi söï ñieàu khieån cuûa thaùm töû Michael Reynolds, ñaõ ñeán khaùm xeùt nhaø coâ taïi thaønh phoá Westminster.” Muïc ñích cuûa cuoäc khaùm nhaø laø ñeå tìm chieác ñeøn pin cuûa caûnh saùt (nguyeân vaên: “black full-sized maglite with small diameter handle”). Vaø buoåi luaän toäi saùng 27 thaùng Saùu laø ñeå luaän toäi “aên caép vaët” (Petty theft and carrying away). Neáu bò
Ñoâng ñaûo vaên giôùi vaø ñoàng höông Nam Cali tham döï Hoïp Maët Heø cuûa Trung Taâm Vaên Buùt Taây Nam Hoa Kyø taïi nhaø haøng Seafood Palace # 2. (Hình: Nguyeân Huy)
vui naøy. Nhieàu vaên nhaân ngheä só ñaõ leân phaùt bieåu caûm töôûng. Nhaø thô Huy Traâm vaén taét veà moái tình vaên chöông trong coäng ñoàng chuùng ta. Nhaïc só Nguyeãn Hieàn noùi veà ngoân ngöõ Vieät vaø nhaén nhuû tuoåi treû VN haûi ngoaïi haõy khai thaùc ñöôïc thöù ngoân ngöõ raát phong phuù aáy. Ban nhaïc giuùp vui laø Stars Band cuûa baùc só Phaïm gia Coån vôùi söï coäng taùc cuûa caùc nhaïc só teân tuoåi nhö Traàn Trònh, taùc giaû baøi “Leä Ñaéng” phoå thô Haø Huyeàn Chi thaät tuyeät vôøi, ñaõ laøm cho khoâng khí buoåi sinh hoaït luùc naøo cuõng ñaày vaên ngheä tính. Khoâng khí aáy ñaõ khieán ngöôøi ca só töø ñaát Phaùp vaø coù tieáng haùt “Mexico” ñaëc thuø töø 4, 5 chuïc naêm nay laø Cao Thaùi ñaõ höùng khôûi ca lieàn maáy ca khuùc vang danh quoác teá laøm cho nhöõng vò cao nieân trôû laïi ñöôïc tuoåi treû ngaøy naøo. Trung Taâm Vaên Buùt Taây Nam Hoa Kyø laø moät trong chín Trung Taâm cuûa Vaên Buùt VN Haûi Ngoaïi, moät toå chöùc duy nhaát töø tröôùc 1975 coøn giöõ ñöôïc vò trí trong moät toå chöùc
keát toäi, coâ Minh Höông coù theå bò “saùu thaùng tuø hoaëc (vaø) $1,000 tieàn phaït,” theo lôøi moät thoâng caùo gôûi ñi töø Hieäp Hoäi Orange County Peace Coalition. Buoåi luaän toäi saùng 27 thaùng Saùu ñaõ ñöôïc dôøi laïi 30 ngaøy ñeå, theo lôøi luaät sö cuûa coâ Minh Höông: “Coù theâm thôøi gian chuaån bò hoà sô.” OÂng noùi theâm: “Trong thôøi gian naøy, toâi seõ xin xem cuoán baêng video cuûa phía coâng toá.” Hai möôi laêm (25) ngöôøi ñaõ ñeán ngoài trong phoøng luaän toäi taïi toøa West Justice Center ñeå uûng hoä coâ Minh Höông. Taát caû hoï laø ngöôøi Hoa Kyø, Meã Taây Cô vaø Nhaät Baûn. “Coù ngöôøi Vieät Nam naøo trong soá naøy khoâng?” Coâ Minh Höông traû lôøi baùo Ngöôøi Vieät: “Hình nhö khoâng coù ai laø ngöôøi Vieät Nam caû.”
quoác teá raát coù uy tín vaø aûnh höôûng, ñoù laø Vaên Buùt Quoác Teá. Maëc duø ñaõ coù moät thôøi gian Vaên Buùt VN haûi ngoaïi traûi qua nhöõng soùng gioù nhöng nhôø vaøo tinh thaàn hieåu bieát vaø ñoaøn keát cuûa nhöõng ngöôøi laøm coâng vieäc vaên hoùa neân Vaên Buùt VN Haûi Ngoaïi nay ñang treân ñaø hoài sinh phaùt trieån ñeå phaùt huy ñöôïc nhöõng thaønh quaû maø giôùi caàm buùt vaøo thôøi gian tröôùc naêm 1975 ñaõ ñaït ñöôïc. Söï hoài sinh qua nhöõng sinh hoaït, gaëp gôõ thöôøng xuyeân cuûa vaên giôùi coù theå kieán taïo ñöôïc caên baûn tö töôûng cho ngöôøi Vieät yeâu chuoäng töï do ñang phaûi ñoái ñaàu vôùi moät theå cheá boùp ngheït tö töôûng vaø söï saùng taùc ôû trong nöôùc. Coù ngöôøi cho raèng khi maø vaên giôùi haûi ngoaïi coøn “traûi chieáu” rieâng tö ngoài vôùi nhau thì traùch chi “ñình laøng” vaãn coøn chuyeän “xoâi thòt.” Cho neân nhöõng noã löïc cuûa Trung Taâm Vaên Buùt VN Taây Nam Hoa Kyø trong chöông trình hoaït ñoäng cuûa mình, ñaùng keå laø nhöõng saùng taïo höõu ích trong sinh hoaït cuûa coäng ñoàng chuùng ta luùc naøy.
Cho moïi löùa tuoåi
Lôùp Thanh Nhaïc LEÂ HOÀNG QUANG Ban ngaøy, ban toái, weekday, weekend taïi Westminster vaø Garden Grove Chuyeân daäy: Luyeän gioïng, Kyù xöôùng aâm, Nhaïc lyù caên baûn, Trình dieãn Do Leâ Hoàng Quang höôùng daãn (BM vocal performance taïi Fullerton University, Toát nghieäp thanh nhaïc taïi Nhaïc vieän Saigon) (714) 515 - 9655 thanhac2003@yahoo.com www.casilehongquang.com
DAT
Xöa veà
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B3
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
KYÙ: HOAØNG KHÔÛI PHONG
maáy keû nhôù
N
(Tieáp theo)
göôøi daân ôû caùc nöôùc Ñoâng AÂu khoâng coù thoùi quen buoân ñi baùn laïi nhö ngöôøi AÙ Chaâu, nhaát laø döôùi thôøi Coäng Saûn cai trò. Vaøo thôøi Coäng Saûn bao caáp, moïi nhu yeáu phaåm cuûa ngöôøi daân ñöôïc nhaø nöôùc lo lieäu. Töø thöïc phaåm cho ñeán quaàn aùo, töø caùi kim, sôïi chæ cho ñeán baêng veä sinh, giaáy ñi caàu nhaát nhaát ñeàu ñöôïc phaân phoái cho daân chuùng qua caùc cöûa hieäu quoác doanh. Sau maáy chuïc naêm lieàn döôùi söï cai quaûn cuûa Coäng Saûn taïi Ñoâng AÂu vaø caû nöôùc Nga, haàu nhö daân chuùng chöa coù dòp laøm quen vôùi thoùi mua ñi baùn laïi. Taát nhieân trong thôøi kyø bao caáp, ôû caùc nöôùc naøy cuõng coù moät hình thaùi thöông maïi ngoaøi voøng phaùp luaät, do caùc tay coù maùu maët trong heä thoáng phaân phoái haøng hoùa cuûa nhaø nöôùc, chuoàn haøng töø caùc cöûa hieäu quoác doanh ra baùn chôï ñen. Nhöng töø khi Ñoâng AÂu quay löng laïi vôùi xaõ hoäi chuû nghóa, thì moät hình thöùc thöông maïi khaùc ñaõ phaùt trieån maïnh meõ hôn, vaø bao truøm luoân caû caùc chôï ñen tröôùc kia chính laø caùc chôï trôøi. Maø heã noùi tôùi chôï trôøi thì khoâng theå boû qua daân Vieät. Daân Vieät haûi ngoaïi ôû nöôùc naøo cuõng vaäy, cuõng tham gia chôï trôøi heát mình. Ngay ôû Quaän Cam naøy deã thöôøng cuõng coù haøng ngaøn ngöôøi Vieät sinh soáng nhôø chôï trôøi. ÔÛ Ba Lan, Tieäp Khaéc, Nga coù nhöõng khu chôï trôøi maø hình nhö quaù nöûa soá ngöôøi laøm chuû saïp haøng laø ngöôøi Vieät. Taïi caùc chôï trôøi naøy du khaùch ngöôøi Vieät coù theå baét gaëp raát nhieàu ñoàng höông “hoïc thaät”, vôùi caùc hoïc vò tieán só, thaïc só. Nhöõng ngöôøi naøy sau khi quyeát ñònh khoâng veà nöôùc, maø laïi khoâng ñöôïc caùc quoác gia maø hoï ñang sinh soáng tuyeån duïng, thì phaûi töï choïn cho mình moät vieäc laøm naøo ñoù ñeå toàn taïi. Coøn ngheà naøo hôïp vôùi hoï hôn laø chôï trôøi. Nhaát laø vaøo buoåi giao thôøi giöõa chuû nghóa xaõ hoäi vaø neàn kinh teá thò tröôøng, chính laø thôøi hoaøng kim cuûa caùc tay chôï trôøi ngöôøi Vieät. Moät ngöôøi Vieät tò naïn ôû Ba Lan, ñaäu baèng phoù tieán só veà ñòa chaát ñang laøm chuû hai quaùn bia taïi thaønh phoá Prenz ñaõ cho toâi bieát: Caùc khu chôï trôøi ngöôøi Vieät ñaõ cung öùng haàu nhö toaøn boä quaàn aùo, giaøy deùp cho giai caáp coâng nhaân, thôï thuyeàn cuõng nhö giôùi bình daân Ba Lan. Theo tieát loä cuûa oâng phoù tieán só naøy thì ban ñaàu caùc chuû saïp haøng mua leû töø caùc ñaïi lyù, roài daàn daàn khi söï ñi laïi deã daøng hôn, hoï luøng mua taän goác mang veà baùn taän ngoïn. Luùc môùi ñi buoân haøng chuyeán, coøn ít voán hoï ngoài xe löûa töø Ñoâng AÂu sang Trung Quoác, vaøo nhöõng coâng ty may maëc xuaát caûng ôû ñaây, mua nhöõng moùn haøng ñaõ toàn kho caû naêm, mang veà baùn laïi taïi nhöõng saïp haøng cuûa mình vôùi giaù moät voán boán lôøi. Daàn daàn tích luõy voán lieáng nhieàu hôn, hoï mua töøng container haøng, coù khi chaát ñaày caû toa xe löûa mang veà phaân phoái laïi cho caùc baïn
Khueâ Vaên Caùc trong Vaên Mieáu Haø Noäi:
Ñoái vôùi caùc ñoäc giaû nhieàu tuoåi vaø sinh tröôûng ôû Haø Noäi, taám hình naøy gôïi nhôù tôùi moät thôøi ñaïi thaùi bình khi ñaát nöôùc chöa bò ngöôøi Phaùp xaâm laêng. Trong hình laø Khueâ Vaên Caùc, moät maùi laàu nhoû naèm trong khuoân vieân cuûa Vaên Mieáu, hay khaùc ñi ñaây laø laàu bình vaên cuûa Quoác Töû Giaùm, tröôøng ñaïi hoïc ñaàu tieân cuûa nöôùc Vieät ñöôïc xaây caát trong thôøi cöïc thònh cuûa Nho Giaùo. Vaøo thôøi xa xöa ñoù, treân maùi laàu naøy moãi thaùng coù hai kyø bình vaên, vaø chæ nhöõng nho sinh vaên hay chöõ toát, baøi vaên ñöôïc choïn leân laàu naøy ñoïc leân cho caû tröôøng nghe, vaø ñöôïc caùc thaày leân tieáng bình vaên cho taát caû caùc nho sinh khaùc thöôûng laõm. Hieän nay nhöõng ngöôøi muoân naêm cuõ ñoù ñaõ khoâng coøn, maø ngay caû caùi hoàn cuõ cuõng ñaõ maát. Vaên Mieáu Haø Noäi giôø ñaây chæ coøn laø hình aûnh cuûa vang boùng moät thôøi, vaø ngay caû caùi thôøi ñoù cuõng moãi ngaøy moät nhaït nhoøa ñi, bôûi vì hieän nay kinh teá thò tröôøng ñònh ñoaït taát caû. Vaø neáu khoâng saùng suoát trong vieäc ñònh höôùng kinh teá thì seõ coù moät ngaøy naøo ñoù du khaùch seõ thaáy Khueâ Vaên Caùc naøy trôû thaønh moät caùi gì ñoù raát laø ñôøi thöôøng, coát ñeå khai thaùc thöông maïi maø queân ñi giaù trò tinh thaàn cuûa Vaên Mieáu.
haøng khaùc aên lôøi 50%. Caùc baïn haøng naøy baùn leû cho khaùch gaáp ñoâi giaù voán ñaõ boû ra. Cöù theá caùc saïp haøng cuûa ngöôøi Vieät gia taêng theo thôøi gian, vaø roài chæ trong moät thôøi gian vaøi ba naêm coù nhöõng khu chôï trôøi baùn quaàn aùo ôû Ba Lan, Tieäp Khaéc haàu nhö toaøn laø ngöôøi Vieät ñöùng baùn. Luùc môùi thaønh laäp thì caùc chôï trôøi ôû Ñoâng AÂu baùn toaøn quaàn aùo, nhöng giôø ñaây vôùi thôøi gian qua, ñeå coù theå mang voùc daùng vaø kích thöôùc cuûa nhöõng ngoâi chôï trôøi thöïc thuï, ñaõ coù nhöõng saïp haøng cung öùng nhöõng nhu yeáu phaåm khaùc trong ñôøi soáng haøng ngaøy. Chính ôû Nga vaø Ñoâng AÂu ñaõ khai sinh ra danh töø “ñaùnh quaû”, ñeå dieãn taû nhöõng chuyeán ñi buoân haøng khoâng bình thöôøng, vaø ñaëc bieät laø danh töø “soaùi”, ñeå moâ taû moät loaïi ngöôøi chæ huy, ñieàu ñoäng caùc ñöôøng daây laøm aên. Chöõ “soaùi” coøn bao haøm theâm yù nghóa hoï laø nhöõng ngöôøi coù ñaàu oùc, bieát tính toaùn theo loái kinh teá thò tröôøng. Hôn theá nöõa hoï coøn lieàu lónh, vaø neáu caàn thì vung tieàn ra ñeå laáy thòt ñeø ngöôøi, vaø neáu caàn nöõa thì hoï cuõng coù theå duøng baïo löïc ñeå thanh toaùn caùc phe ñoái thuû. Chaû theá maø ôû Ñöùc tröôùc ñaây hôn möôøi naêm ñaõ töøng coù moät vuï caùc baêng baùn thuoác laù laäu ngöôøi Vieät thanh toaùn nhau, chæ noäi trong moät ñeâm coù 6 maïng ngöôøi bò troùi giaät caùnh khuyûu, baén moät phaùt aân hueä vaøo ñaàu. Toâi ngôø raèng beân caïnh caùc “soaùi” theá naøo chaû coù caùc coá vaán “hoïc thaät” khoâng chòu veà nöôùc. ÔÛ Ñaøi Loan, Ñaïi Haøn, Maõ Lai thì khoâng theå naøo saûn xuaát ñöôïc caùc vò “soaùi” nhö ôû Nga vaø Ñoâng AÂu. Cuøng
laém chæ coù nhöõng tay chaïy côø nhö ngöôøi ñaøn oâng toâi ñaõ gaëp ôû phi tröôøng Taipei. Toâi nhìn laïi ñaùm ñoâng haønh khaùch ñang chôø leân phi cô cuøng vôùi toâi. Taát nhieân ñaây laø phi tröôøng Taipei, neân moät nöûa soá haønh khaùch laø ngöôøi Ñaøi Loan. Hoï laø nhöõng ngöôøi coù cô sôû laøm aên buoân baùn ôû Vieät Nam, vaø caû nhöõng ngöôøi sang Vieät Nam ñeå tìm “mua” moät ngöôøi vôï. Töï nhieân toâi ñau quaën caû buïng khi nghó tôùi caùc haõng xöôûng cuûa ngöôøi Ñaøi Loan, Ñaïi Haøn, Nhaät Baûn, Singapore... ôû Haø Noäi vaø ôû Saøi Goøn, vôùi nhöõng teân ñoác coâng ngu xuaån maø ñoäc aùc khoâng khaùc gì caùc tay cai ñoàn ñieàn cao su ngöôøi Phaùp ôû Daàu Tieáng ngaøy xöa. Hieän nay qua nhöõng lôøi toá caùo cuûa caùc töôùng taù Quaân Ñoäi Nhaân Daân Vieät Nam nhö Nguyeãn Nam Khaùnh, thì chính Leâ Ñöùc Anh laø moät teân cai ñoàn ñieàn cao su cuûa thöïc daân Phaùp. Phaûi laø cai ñoàn ñieàn môùi coù “saùng kieán” laäp ra Toång Cuïc 2 vaø Cuïc T 4 ñeå troâng coi an ninh quoác gia, vôùi nhöõng möu meïo, thuû ñoaïn khoâng khaùc gì caùc tay khuûng boá cuûa caùc baêng ñaûng xaõ hoäi. Toâi nhôù laïi trong caùc quyeån söû, thì ngay caû thôøi kyø 100 naêm thuoäc ñòa cuûa Phaùp, ngöôøi daân Vieät bò boùc loät söùc lao ñoäng khoâng thaám vaøo ñaâu so vôùi hieän taïi. Bôûi vì caùc coâng ty ngoaïi quoác ñang laøm aên ôû Vieät Nam, chæ caàn bieát goõ ñuùng cöûa, laø tha hoà laøm möa laøm gioù trong phaïm vi coâng ty cuûa mình. Thaønh thöû döôùi thôøi Phaùp thuoäc, chæ coù moät soá nhoû “cu li” ôû ñoàn ñieàn cao su, ôû moû than Hoàng Gai, Caåm Phaû bò boùc loät maø thoâi. Coøn baây giôø suoát
töø Baéc chí Nam coù haøng ngaøn cô xöôûng saûn xuaát cuûa ngoaïi quoác ñaàu tö ôû Vieät Nam, neân treân maët baùo haøng ngaøy ñaêng taûi nhöõng baûn tin lieân quan ñeán caùc teân ñoác coâng Ñaøi Loan, Ñaïi Haøn ñaùnh ñaäp coâng nhaân ngöôøi Vieät, thaäm chí baùo ôû trong nöôùc ñaõ ñaêng taûi veà moät nöõ ñoác coâng ñaõ baét coâng nhaân Vieät Nam quyø trong khi nhaän hình phaït, vaø coù nhöõng coâng ty moät ngaøy nhaân coâng chæ ñöôïc vaøo caàu tieâu moät laàn khoâng quaù naêm phuùt. Ñoù laø chöa keå tôùi haøng traêm ngaøn coâng nhaân ñaõ ñöôïc chính nhaø nöôùc Vieät Nam ñöa sang ngoaïi quoác, ñeå cho caùc nöôùc naøy vaét kieät söùc löïc. Khi ñaõ yeân choã treân phi cô, toâi thaáy mình loït thoûm vaøo giöõa nhöõng ngöôøi Vieät ôû Ñaøi Loan veà thaêm nhaø. Ngöôøi ñaøn oâng coù daùng anh chò maø noùi ngoïng khoâng luùc naøo ngôi mieäng. Anh ta baét chuyeän vôùi taát caû moïi ngöôøi chung quanh, may maø toâi ngoài xa anh moät haøng gheá. Beân caïnh anh laø moät coâ gaùi coù nöôùc da saäm, aån saéc xanh cuûa moät ngöôøi khoâng ñöôïc khoûe. Ñaõ theá coâ laïi maëc moät chieác aùo khoaùc loâng thoû maàu hoàng ngaén cuõn côõn, khi coâ tröôøn ngöôøi leân haøng gheá tröôùc ñeå noùi chuyeän vôùi moät coâ baïn khaùc, vaït aùo heách leân ñeå loä moät maûng da naâu bò baét naéng, ñaõ toá caùo thaân phaän nhaø noâng cuûa coâ. Toâi khoâng bieát coâ laøm gì ôû Ñaøi Loan, nhöng gaàn ñaây ngöôøi ta ñaõ thoáng keâ con soá phuï nöõ Vieät Nam laáy choàng ôû Ñaøi Loan coù tôùi vaøi chuïc ngaøn ngöôøi. Raát ít ngöôøi may maén gaëp ñöôïc moät ngöôøi choàng töû teá, coøn ña soá laø bò ñoái xöû nhö moät loaïi noâ tì, thaäm chí coøn coù
nhöõng ngöôøi bò coi laø moät loaïi noâ leä tình duïc cho caû moät gia ñình. Toâi chöa noùi tôùi nhöõng ngöôøi khoâng may maén bò baùn vaøo caùc ñoäng ñieám, hay nhöõng ngöôøi phaûi laøm leõ cho moät oâng choàng coøn ham daâm duïc maø baø vôï thì ñaõ quaù giaø, hay vôù phaûi nhöõng anh choàng caùm haáp, bò beänh thaàn kinh, chaäm trí... khoâng theå kieám vôï Ñaøi Loan. Caùch ñaây möôøi naêm laø phong traøo laáy choàng ngoaïi quoác, ñieån hình nhaát laø laáy choàng Ñaøi Loan, giôø ñaây hình nhö “nöôùc ta” ñaõ xuaát caûng “phuï nöõ” sang Ñaïi Haøn. ÔÛ phía Nam thì ñaõ töø nhieàu naêm nay dö luaän quoác teá voâ cuøng phaãn noä tröôùc caûnh caùc beù gaùi ôû vuøng ñoàng baèng Nam Boä bò baùn cho caùc nhaø ñieám ôû Nam Vang, ñeå thoûa maõn cho nhöõng ngöôøi beänh hoaïn thích giao hôïp vôùi treû em vò thaønh nieân. Khoâng hieåu caùc oâng Noâng Ñöùc Maïnh, Traàn Ñöùc Löông, Phan Vaên Khaûi vaø nhöõng “ñænh cao trí tueä” trong Boä Chính Trò, trong Ban Tö Töôûng Trung Öông, trong Ban Khoa Giaùo, trong Quoác Hoäi, trong caùc Vieän naøy, Vieän noï coù khi naøo nghó ñeán thöïc traïng cuûa ñaát nöôùc. Hay laø trong ñaàu caùc vò naøy chæ coù moãi moät moái lo traên trôû ngaøy ñeâm, ñeå baûo veä cho gia taøi hoï ñaõ thuû ñaéc ñöôïc treân moà hoâi nöôùc maét cuûa daân chuùng, keát beø vôùi nhau ñeå daøn xeáp choã ngoài cho con chaùu vaø phe phaùi mình, vaø ñoàng thôøi tìm kieám traêm phöông nghìn keá ñeå trieät haï nhöõng ñoàng ñaûng nhöng khoâng ñoàng phe cuûa hoï, ñang mon men ôû gaàn caùc vò trí cuûa hoï. (Coøn tieáp)
DAT
B4 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Kyø 90 neám phaân cuûa haén thì nhaát ñònh haén khinh thöôøng ñaïi vöông laø ngöôøi khoâng coù chí lôùn thì khoù laøm chuyeän lôùn ñöôïc... Caâu Tieãn theo lôøi vò ñaïi phu, khoâng ngaàn ngaïi, thöïc hieän ñuùng lôøi chæ baûo. Quaû nhieân, Ngoâ Vöông heát beänh, vaø Caâu Tieãn ñöôïc tha veà coá höông, döïng laïi nöôùc Vieät. Trôû laïi laøm vua nöôùc Vieät, Caâu Tieãn cho tuyeån hai ngaøn cung nöõ, trong soá naøy, Taây Thi laø ngöôøi ñeïp nhaát, soá coøn laïi khoâng ai bì ñöôïc. Ñeå tieán haønh ñuùng keá hoaïch traû thuø, Caâu Tieãn giao cho quaân sö Phaïm Laõi phaûi lo chaêm soùc saéc ñeïp, vaø daïy ca muùa cho Taây Thi. Sau maáy
naêm taäp taønh, Taây Thi ñaõ noåi tieáng nhö coàn veà taøi saéc loäng laãy, muùa gioûi, haùt hay... Caâu Tieãn lieàn truyeàn Phaïm Laõi ñöa Taây Thi sang coáng cho Phuø Sai (vua nöôùc Ngoâ), goïi laø leã vaät giöõ nieàm hoøa hieáu. Thaáy saéc ñeïp cuûa Taây Thi, Phuø Sai thuaän ngay. Töø ñoù veà sau, ngaøy ngaøy Phuø Sai chæ caän keà beân ngöôøi ñeïp Taây Thi vui chôi... vieäc trieàu chính khoâng maøn tôùi. Ngaân khoá phaûi truùt ra xaây Coâ Toâ ñaøi cho Phuø Sai cuøng naøng Taây Thi ñaém ñuoái truy hoan. Khoâng chæ coù theá, moãi khi Taây Thi ñi vaõn caûnh nôi naøo, thì nôi ñoù Phuø Sai lieàn cho xaây leân moät laâu ñaøi goïi laø ñaøi kyû nieäm coù böôùc chaân Taây Thi daïo qua. Trong thaønh nhaø vua coøn cho ñaøo moät con keânh lôùn gioáng nhö moät con soâng nhoû, roài baét quan quaân phaûi ñoùng chieác thuyeàn thaät ñeïp, duøng gaám theâu hoa laøm buoàm. Thuyeàn naøy chæ duøng cho nhaø vua vaø Taây Thi daïo chôi trong nhöõng ñeâm gioù maùt traêng thanh... Phuø Sai thì chæ bieát ñaém ñuoái taøi ngheä, saéc ñeïp cuûa naøng, ngöôïc laïi Taây Thi coá tình chieàu chuoäng Ngoâ Vöông laø vì nhieäm vuï. Keá saùch cuûa Caâu Tieãn cuõng nhö lôøi giaùo huaán cuûa sö phuï Phaïm Laõi: “Meâ hoaëc Ngoâ Vöông, ñeå nöôùc naøy suy yeáu, vaø nhö theá coù theå giuùp Caâu Tieãn
t i n v aé n ñ ò a p h ö ô n g
Möôøi chín sinh vieân cuûa OCC ñöôïc hoäi Phi Alpha Mu chaáp nhaän ORANGE COAST COLLEGE - Toång coäng coù 19 sinh vieân cuûa tröôøng Orange Coast College (OCC) ñaõ ñöôïc hoäi danh döï khoa hoïc xaõ hoäi cuûa tröôøng, Phi Alpha Mu, chaáp nhaän vì thaønh tích hoïc vaán xuaát saéc. Ñeå coù ñuû ñieàu kieän trôû thaønh hoäi vieân, nhöõng sinh vieân naêm thöù nhaát phaûi hoaøn taát toái thieåu chín units, vaø sinh vieân naêm thöù hai phaûi hoaøn taát toái thieåu 12 units veà caùc lôùp khoa hoïc xaõ hoäi cuûa OCC. Hoï phaûi duy trì soá ñieåm trung bình laø 3.5 hoaëc gioûi hôn trong nhöõng lôùp hoïc naøy. Ngoaøi ra hoï cuõng buoäc phaûi coù moät ñieåm trung bình toaøn boä laø 3.0 hoaëc gioûi hôn. Hoäi naøy chaáp nhaän taát caû caùc lôùp veà söû hoïc, kinh teá hoïc, xaõ hoäi hoïc, trieát hoïc, khoa hoïc chính trò, taâm lyù hoïc, nhaân chuûng hoïc, khoa hoïc nhaân vaên, caùc cuoäc nghieân cöùu veà toân giaùo vaø ñòa lyù hoïc. Söï chaáp nhaän cuûa Phi Alpha Mu ñöôïc ghi vaøo thaønh tích bieåu cuûa moãi sinh vieân. Trong soá caùc sinh vieân ñaït ñöôïc tö caùch hoäi vieân cuûa Phi Alpha Mu trong nieân khoùa 2004-2005, coù nhöõng sinh vieân Vieät Nam sau ñaây: Tam Tran, Bao G. Vu ôû Garden Grove; Sheena Tran ôû Irvine; Cindy H. Vu ôû Midway City; vaø Doi Dinh ôû Westminster. (NY)
New Jersey: Moät y taù thuù nhaän ñaõ gieát cheát theâm naêm beänh nhaân
FLEMINGTON, N.J. - Moät cöïu y taù, töøng nhaän toäi gieát cheát 24 beänh nhaân, hoâm Thöù Hai, thuù nhaän ñaõ gieát cheát theâm naêm ngöôøi nöõa, baèng caùch tieâm cho hoï nhöõng lieàu thuoác khieán cho hoï phaûi töû vong. Charles Cullen, 45 tuoåi, ñaõ nhaän nhöõng toäi saùt nhaân treân taïi Toøa Thöôïng Thaåm tieåu bang, mang con soá caùc naïn nhaân
TUESDAY, JUNE 28, 2005
ñem quaân dieät Ngoâ, traû thuø cho caùi nhuïc maát nöôùc Vieät tröôùc ñaây” vaãn cöù vaêng vaúng beân tai Taây Thi. Quaû thaät veà sau, Ngoâ vöông vì quaù meâ ñaém Taây Thi, naøng taâu gì thì Ngoâ vöông nghe naáy, xuoáng chæ gieát haøng loaït caùc trung thaàn taøi gioûi, vieäc tieâu pha trong noäi ñình ngaøy moät xa hoa hôn, khieán ngaân khoá saïch caïn, trieàu thaàn xa laùnh... Thaáy ñaõ ñeán luùc, Taây Thi lieàn cho ngöôøi baùo tin vôùi Phaïm Laõi. Caâu Tieãn nghe lôøi taáu, trình, bieát raèng luùc naøy ñem quaân ñaùnh Ngoâ nhaát ñònh phaûi thaéng. Traän ñai chieán xaûy ra... Laàn naøy khaùc vôùi tröôùc kia, Ngoâ thua, Phuø Sai bieát mình truùng keá neân phaûi töï töû... Sau vuï traû ñöôïc nôï cho nöôùc Vieät, Taây Thi trôû laïi laøng Tröõ La ñeå ôû luoân chaêm soùc cha giaø cho troïn ñaïo hieáu thaûo, nhöng chöa thöïc hieän yù ñònh thì ñaõ bò moät caän thaàn cuûa Phuø Sai gieát cheát. Coù nhieàu giaû thuyeát khaùc cho raèng Taây Thi trôû veà nöôùc Vieät vaøo chaàu Caâu Tieãn, nhöng Vöông Phi cuûa Caâu Tieãn sôï Taây Thi roài ñaây seõ meâ hoaëc Caâu Tieãn nhö meâ hoaëc Phuø Sai, neân sai ngöôøi ñem Taây Thi dìm xuoáng ñaùy soâng Tröõ La. Nhöng cuõng coøn coù thuyeát khaùc nöõa laø giöõa Phaïm Laõi vaø Taây Thi töøng naåy sinh tình yù töø luùc môùi ñöôïc tuyeån vaøo laøm cung nöõ, nhöng vì quoác gia ñaïi söï, caû hai ñaønh gaùc laïi tình rieâng. Ñeán
maø oâng ta thuù nhaän ñaõ gieát cheát ôû New Jersey vaø Pennsylvania leân ñeán 29 ngöôøi. Tröôùc ñaây, Cullen ñaõ phuû nhaän khoâng coù gieát cheát baát cöù ngöôøi naøo ôû beänh vieän Hunterdon, nôi oâng laøm vieäc taïi phoøng chaêm soùc nhöõng beänh nhaân ñang ôû trong tình traïng nguy kòch, töø thaùng Tö 1994 cho ñeán thaùng Möôøi 1996. Trong haàu heát caùc tröôøng hôïp, oâng thuù nhaän ñaõ gieát cheát nhöõng beänh nhaân naøy baèng caùch cho hoï uoáng moät löôïng thuoác tim quaù lieàu. Caùc naïn nhaân treân ôû ñoä tuoåi töø 49 ñeán 81. Nhö moät phaàn cuûa thoûa thuaän vôùi caùc coâng toá vieân, Cullen ñaõ hôïp taùc vôùi caùc nhaø ñieàu tra, trong vieäc xem xeùt laïi nhieàu caùi cheát khaû nghi trong thôøi gian oâng laøm vieäc taïi nhöõng beänh vieän khaùc nhau, ñeå xaùc ñònh xem oâng ta ñaõ gieát cheát baát cöù beänh nhaân naøo khaùc hay khoâng. OÂng ta ñaõ ñoàng yù giuùp ñôõ nhaø chöùc traùch ñeå ñoåi laáy lôøi höùa laø hoï seõ khoâng yeâu caàu aùn töû hình, trong tröôøng hôïp cuûa oâng. Cullen ñaõ bò baét giöõ hoài thaùng Möôøi Hai 2003, vaø cho caùc nhaø ñieàu tra bieát laø coù leõ oâng ta ñaõ gieát cheát ñeán 40 ngöôøi. Theo lôøi cuûa nghi can, sôû dó oâng ta coù theå chuyeån töø beänh vieän naøy ñeán beänh vieän khaùc, maëc duø coù söï nghi ngôø laø oâng ñaõ gieát cheát caùc beänh nhaân, vì caùc cô quan treân khoâng baùo caùo nhöõng söï lo ngaïi cuûa hoï vôùi nhaø chöùc traùch. Luaät sö cuûa Cullen cho bieát Cullen tin raèng nhöõng naïn nhaân cuûa oâng ta ñang ôû vaøo giai ñoaïn cuoái cuûa moät caên beänh cheát ngöôøi, vaø thaät laø daõ man khi keùo daøi maïng soáng cuûa hoï baèng nhöõng phöông tieän nhaân taïo. (NY)
Tieáp tuïc cuoäc tìm kieám nam höôùng ñaïo sinh bò maát tích ôû Yellowstone
khi Ngoâ vöông Phuø Sai cheát roài, Phaïm Laõi xin Caâu Tieãn ñöôïc ñöa Taây Thi ngao du sôn thuûy, soáng vôùi caûnh gioù traêng, boû laïi moïi danh lôïi, quyeàn quyù. Ñeå thöôûng coâng cho Phaïm Laõi, Caâu Tieãn chaáp thuaän. Töø ñoù Phaïm Laõi cuøng Taây Thi daïo thuyeàn trong vuøng Nguõ Hoà... roài sau ñoù khoâng coøn nghe nhaéc ñeán hai nhaân vaät naøy nöõa). Khoâng bao laâu, ngöôøi phoå kî quaùn troï laïi böôùc vaøo, hoûi Phaïm Cung: - Khaùch quan duøng côm tröa ôû ñaây hay ngoaøi quaøy aï? Phaïm Cung sau vaøi phuùt do döï môùi traû lôøi: - Cho ta vaø nghóa muoäi aên ôû ñaây! Teân Phoå kî “daï” moät tieáng roài chaïy bay xuoáng beáp. Chöøng khaéc sau, côm ñaõ doïn xong, Phaïm Cung noùi voùi qua phoøng beân caïnh: - Nghóa muoäi! Sang ñaây duøng côm... Thöùc aên cuõng nhö moïi hoâm, nhöng Hoàng Lam thaày coå mình nhö bò maét ngheïn, nuoát khoâng voâ, naøng ñeå ñuõa xuoáng, nhìn Phaïm Cung lo laéng: - AÂn huynh! Khoâng bieát chieàu nay Vöông Chaán ñeán ñaây coù vieäc gì khoâng? Thöïc ra Phaïm Cung cuõng chaû bieát gì hôn naøng, nhöng chaøng phaûi ñoaùn moø: Coøn tieáp
thaønh vieân cuûa gia ñình vaø nhaø thôø, cuøng nhöõng ngöôøi tình nguyeän khaùc ñaõ luïc soaùt doïc theo hai bôø soâng lôûm chôûm ñaù, ñeå tìm kieám baát cöù daáu veát naøo cuûa thieáu nieân bò maát tích. Hoâm Thöù Saùu, Sanburg, ôû Helena, Mont., ñaõ ñaåy nhöõng khuùc goã môùi ñoán vaøo trong doøng soâng cuøng vôùi caùc höôùng ñaïo sinh khaùc, khi moät khuùc goã ñaäp maïnh vaøo chaân caäu vaø khieán cho caäu bò rôùt xuoáng soâng. Laàn cuoái ngöôøi ta troâng thaáy caäu, ñaàu nhoâ leân treân maët nöôùc, ñang troâi leành beành veà phía caùi thaùc. Ñoâi giaøy quaàn vôït, phuø hôïp vôùi söï moâ taû veà nhöõng chieác giaøy maø caäu trai ñaõ mang, ñöôïc tìm thaáy khoaûng naêm daëm ôû xuoâi doøng - moät chieác hoâm Thöù Baûy vaø moät chieác hoâm Chuû Nhaät. Ngöôøi ta khoâng phaùt hieän theâm baát cöù moùn ñoà naøo khaùc cuûa caäu beù höôùng ñaïo sinh. Cuoäc tìm kieám hoâm Chuû Nhaät ñaõ môû roäng veà phía Baéc vaøo trong tieåu bang Montana, töø moät ñoaïn daøi 14 daëm cuûa con soâng ôû giöõa thaùc Knowles vaø moät caây caàu taïi Corwin Springs, Montana. Ngöôøi ta ñaõ bôi xuoàng ñeå luøng suïc khaép maët soâng, vaø nhaân vieân cuûa coâng vieân cuøng nhöõng ngöôøi tình nguyeän ñaõ taäp trung vaøo hai bôø soâng. Moät chieác tröïc thaêng cuõng ñaõ ñöôïc söû duïng ñeå giuùp tìm kieám naïn nhaân. Luke vaø saùu thaønh vieân trong ñoaøn cuûa caäu ñaõ caém traïi ôû vuøng phía Baéc cuûa coâng vieân, caùch Gardiner, Mont., moät coång ra vaøo cuûa coâng vieân, khoaûng saùu daëm. Ba ngöôøi lôùn ñaõ ôû cuøng vôùi caùc thieáu nieân. Tai naïn ñaõ xaûy ra chæ vaøi ngaøy sau khi Soùi Con 11 tuoåi, Brennan Hawkins, ñöôïc tìm thaáy trong tình traïng khoûe maïnh, sau khi traûi qua boán ngaøy ñi lang thang trong vuøng hoang daõ ôû Utah. (NY)
YELLOWSTONE NATIONAL PARK, Wyoming - Luke Sanburg vaãn coøn maát tích vaø e raèng ñaõ bò cheát ñuoái, trong khi nhöõng chieác giaøy, ñöôïc tin laø cuûa nam höôùng ñaïo sinh 13 tuoåi naøy, ñaõ ñöôïc tìm thaáy trong doøng soâng Yellowstone ñang chaûy sieát. Caùc vieân chöùc Sôû Coâng Vieân Quoác Gia cho bieát cuoäc tìm kieám naïn nhaân ñöôïc tieáp tuïc vaøo ngaøy Thöù Hai 27/06/05. Caäu trai ñaõ rôi xuoáng soâng hoài chieàu Thöù Saùu. Nhieàu ngöôøi ñöôïc ñöa ñeán 24 ñòa ñieåm quan saùt ñeå theo doõi vaø tìm kieám daáu veát cuûa naïn nhaân, bao goàm nhöõng caây caàu vaø caùc vò trí cao ôû doïc theo con soâng. Hoâm Chuû Nhaät, khoaûng 250 nhaân vieân cuûa coâng vieân, caùc
Giuùp Cho Vieäc Möôïn Nôï Cuûa Quyù Vò Ñöôïc Chaáp Thuaän Ñieän Thoaïi Mieãn Phí:
1-888-618-6688
PHUÏC HOÀI LOØNG TIN CREDIT REPAIRS ! ! ! ! ! ! !
phaù saûn Ghi danh saïch nôï Nôï Xe, Nôï Nhaø, Baát Ñoäng Saûn Nôï khoâng traû ñöôïc Nôï Hoïc Traû muoän Nôï bò chuyeån qua coâng ty ñoøi nôï duøm
TIEÀN VAY CHO DOANH NGHIEÄP ! ! ! !
Giuùp quyù vò mua cô sôû kinh doanh môùi hoaêïc Giöõ vöõng coâng vieäc kinh doanh hieän taïi Tieàn vay toái thieåu $100,000 trôû leân Coù giaù trò cho taát caû loaïi Cô Sôû Kinh Doanh: Caây Xaêng, Sieâu Thò, Tieäm Nail, Tieäm Söûa Xe, Nhaø Haøng, McDonald, Buger King, Dunkin Donuts ! Möùc laõi xuaát ñeàu döôùi 6%
CHÖÔNG TRÌNH LAØM SAÏCH NÔÏ ! ! ! !
Gom taát caû nôï thaønh moät moùn nôï Giaûm laõi xuaát phaûi traû coù theå xuoáng tôùi 2% Giaûm ñöôïc tieàn nôï tôùi 50% Traùnh ñöôïc Phaù Saûn
TIEÀN VAY CAÙ NHAÂN
° Toång soá tieàn vay leân ñeán $20,000
TIEÀN CHO VAY KINH DOANH BAÁT ÑOÄNG SAÛN °Giuùp quyù vò mua Cô Sôû Thöông Maïi, Vaên Phoøng, Nhaø Kho, Khu Mua Saém, Khaùch Saïn, Nhaø Troï v.v..
°Tieàn vay toái thieåu $300,000 trôû leân
CHÖÔNG TRÌNH XOAÙ NÔÏ Chöông trình xoaù saïch nôï (Debt Elimination). Haõy ñeå chuùng toâi giuùp quyù vò moät laàn xoaù heát nôï. Ñöøng ñeå nôï caêng thaúng ñôøi soáng gia ñình. Ví duï: Quyù vò thieáu $30,000 chæ caàn traû leä phí 10% cuûa soá nôï. Baûo ñaûm 100%khoâng caàn phaûi traû soá nôï ñaõ thieáu, thuû tuïc giaáy tôø raát ñôn giaûn. Neáu chuùng toâi khoâng laøm ñöôïc seõ khoâng laáy moät xu töø quyù vò
EQUIPMENT LEASING Vay tieàn cho vieäc trang bò maùy moùc thieát bò kinh doanh
INTERNATIONAL FINANCING Vay tieàn cho thöông maïi quoác teá, khaùch saïn, sieâu thò, keá hoaïch, kieán truùc, v.v..
XIN THEÛ TÍN DUÏNG CHO DOANH NGHIEÄP Neáu doang nghieäp cuûa quyù vò coù thu nhaäp töø Credit Card cuûa khaùch haøng, chuùng toâi coù theå giuùp quyù vò xin theû tín duïng döïa vaøo soá thu nhaäp töø Credit Card. Caùc khoaûn vay coù theå töø: $5,000 ñeán $100,000.
DAT
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B5
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
DAT
TOÅ HÔÏP LUAÄT SÖ DANH TIEÁNG: RICHARD S. HERSCHENFELD ÑAÕ PHUÏC VUÏ VAØ ÑÖÔÏC TÍN NHIEÄM TREÂN 20 NAÊM QUA
CHUYEÂN NGHIEÄP VEÀ TAI NAÏN XE COÄ - DI TRUÙ - VP UY Tín, Chuyeân Nghieäp, Kinh Nghieäm - Luaät Sö Phí Thaáp Nhaát - Boài thöôøng nhanh choùng toái ña - Saün saøng tranh tuïng tröôùc toøa
Xin goïi:
Huyønh Tuaán Kieät Lieân laïc
Tel: (714) 636-6320 Fax: (877) 882.1930 E.mail: kiet@lawyer.com LAW OFFICES
14174 Brookhurst St., Garden Grove, CA 92843
Ñaûm traùch
Luaät sö
KTH
HAÛI NGUYEÃN (714) 537-5366
- Ly dò, Khai phaù saûn - Quoác tòch, Theû Xanh - Maát Theû xanh, Re-entry Permit - Ñoaøn tuï gia ñình ODP - Fianceù Visa - Coâng haøm ngoaïi giao
12866 Main Street, Suite 201, Garden Grove, CA 92840
° ° ° ° °
Luaät Thöông Maïi Luaät Phaù Saûn Luaät Thöông Tích Luaät Gia Ñình Toá Tuïng
06142005
Powered by
www.vietnam84.com
10161 BOLSA AVE., SUITE C-201 WESTMINSTER - CA 92683
B6 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Ñòa Phöông
Ñoå Xaêng ÔÛ Ñaâu? Muïc “Ñoå Xaêng ÔÛ Ñaâu?” cung caáp moät soá chi tieát lieân quan ñeán giaù xaêng trong tuaàn taïi moät soá caây xaêng trong khu vöïc zip code 92683. Thöù töï caùc caây xaêng ñöôïc lieät keâ döïa theo giaù xaêng 87, taêng daàn töø treân xuoáng döôùi. Ngay beân döôùi giaù cuûa töøng loaïi xaêng laø ngaøy hieäu löïc. Giaù xaêng trong baûng naøy khoâng baûo ñaûm giaù xaêng hieän taïi. Thoâng tin ñöôïc trích töø website www.msn.com.
Vietnamese Project DANA gaây quyõ giuùp Phaät Giaùo Tích Lan
Reû nhaát: $1.68 (San Antonio, TX) Loaïi xaêng Caây xaêng taïi Little Saigon
NGUYEÃN TRUNG TÍN
Little Saigon (CA) - Côn soùng thaàn caùch ñaây nöûa naêm taïi AÙ Chaâu vaãn coøn ñeå laïi nhieàu haäu quaû bi thöông. Trong phaïm vi toân giaùo, haøng traêm ngoâi chuøa lôùn nhoû cuûa quoác gia Phaät Giaùo Tích Lan ñaõ bò tieâu huûy. Ñeå giuùp ñôõ truøng tu caùc ngoâi chuøa bò hö haïi, Hoäi “Vietnamese Project DANA” do Hoøa Thöôïng Thích Trí Tueä laõnh ñaïo ñaõ ñöùng ra toå chöùc buoåi côm gaây quyõ vaøo luùc saùu giôø chieàu ngaøy Chuû Nhaät 26 thaùng Saùu naêm 2005 vöøa qua taïi nhaø haøng Seadfood Kingdom. Muïc ñích cuûa buoåi gaây quyõ nhaèm giuùp quyù sö, saõi Tích Lan xaây döïng laïi moät soá ngoâi chuøa bò phaù huûy do aûnh höôûng cuûa soùng thaàn. Hôn 40 Chö Taêng Ni vaø
400 ñoàng baøo Phaät Töû ñaõ tham döï buoåi tieäc gaây quyõ naøy. Trong soá quan khaùch, Phaät Töû tham döï, chuùng toâi nhaän thaáy coù Hoøa Thöôïng Thích Maõn Giaùc vaø Hoøa Thöôïng Thích Giaùc Nhieân cuõng nhieàu Taêng Ni cö truù taïi Nam Cali. Thaønh phaàn vaên ngheä só giuùp vui trong buoåi gaây quyõ ñöôïc xem laø raát huøng haäu, bao goàm Mai Leä Huyeàn, Tuùy Hoàng, Tuaán Chaâu, Taøi Linh, Thy Nga, Töôøng Nguyeân, Kevin Khoa, Cao Thaùi, Myõ Thuùy, Khaùnh Hoaøng, Tröôøng Minh Hoaøng, Randy, Löu Quoác Vieät vôùi hai MC Hoàng Vaân,Ñoã Thanh vaø ban nhaïc L’Amour. Ngay sau khi chöông trình gaây quyõ ñöôïc khai maïc, nhieàu ngöôøi ñaõ nhieät tình ñoùng goùp,
TUESDAY, JUNE 28, 2005
Hoøa Thöôïng Thích Trí Tueä, Tröôûng ban toå chöùc gaây quyõ giuùp xaây vaø truøng tu chuøa taïi Tích Lan. (Hình: Nguyeãn Trung Tín)
rieâng Kevin Khoa sau hai baûn nhaïc xuoáng haùt taän baøn thöïc khaùch ñaõ thu veà $2,590. Chöông trình baùn ñaáu giaù cuõng thu veà ñöôïc moät soá tieàn khaû quan. Soá tieàn thu toång keát chöa ñaày ñuû laø $25,000. Ban toå chöùc cho bieát seõ coù thoâng baùo ñaày ñuû vaø roõ raøng veà soá chi thu trong vaøi ngaøy saép tôùi. Sau khi tröø chi phí, toaøn boä soá tieàn naøy seõ ñöôïc trao thaúng cho caùc vò truø trì beân Tích Lan haàu xaây döïng laïi moät soá nôi
Moät soá quan khaùch trong buoåi côm gaây quyõ. (Hình: Nguyeãn Trung Tín)
thôø phöôïng ñaõ bò saäp ñoå. Phaät Giaùo Tích Lan tröôùc ñaây, trong thôøi kyø tranh ñaáu cuûa Phaät Giaùo Vieät Nam thôøi thaäp nieân 1960, ñaõ uûng hoä tích cöïc cho nhöõng ñoøi hoûi veà töï do toân giaùo. “Giuùp moät chuùt aân tình ñeå khoâi phuïc chuøa chieàn, nôi thôø phöôïng trong côn thaûm hoïa laø ñieàu hôïp ñaïo nghóa vaø neân laøm.” Hoøa Thöôïng Thích Trí Tueä, tröôûng ban toå chöùc gaây quyõ, taâm söï.
Maéc nhaát: $2.79 (San Francisco, CA) 87
Mobil
8482 WESTMINSTER BLVD Westminster, CA 92683
$2.259 06/20/05
Mobil
15496 Magnolia St Westminster, CA 92683
$2.259 06/22/05
Texaco
8990 BOLSA AVE Westminster, CA 92683
$2.289 06/20/05
Mobil
13441 BEACH BLVD Westminster, CA 92683
$2.299 06/19/05
76
5000 WESTMINSTER BLVD Westminster, CA 92683
76
89
91
$2.369 06/22/05
$2.479 06/22/05
$2.299 06/21/05
$2.379 06/21/05
$2.479 06/20/05
13682 BEACH BLVD Westminster, CA 92683
$2.319 06/21/05
$2.379 06/20/05
Citgo
15991 Magnolia St Westminster, CA 92683
$2.339 06/22/05
$2.439 06/22/05
76
6322 WESTMINSTER BLVD Westminster, CA 92683
$2.339 06/21/05
$2.379 06/20/05
Shell
15501 BEACH BLVD Westminster, CA 92683
$2.359 06/20/05
Chevron
5992 WESTMINSTER BLVD Westminster, CA 92683
$2.359 06/21/05
$2.379 06/18/05
Chevron
6702 Westminster Blvd Westminster, CA 92683
$2.359 06/21/05
$2.459 06/21/05
Chevron
14902 Beach Blvd Westminster, CA 92683
$2.359 06/22/05
$2.399 06/18/05
$2.499 06/19/05
Chevron
13741 BEACH BLVD Westminster, CA 92683
$2.379 06/22/05
Chevron
13712 Goldenwest St Westminster, CA 92683
$2.399 06/22/05
$2.499 06/21/05
$2.599 06/21/05
$2.539 06/22/05
Moät ngöôøi ñaøn oâng bò baét giöõ trong vuï phaûn ñoái ôû thaùnh ñöôøng L.A. LOS ANGELES, California - Moät ngöôøi ñaøn oâng ñaõ bò baét giöõ hoâm Chuû Nhaät 26/06/05, sau khi oâng töï coøng tay vaøo chieác gheá cuûa Hoàng Y Roger Mahony trong moät buoåi thaùnh leã, ñeå phaûn ñoái vieäc giaùo hoäi giaûi quyeát vuï caùc nhöõng linh muïc bò caùo buoäc phaïm toäi laïm duïng tình duïc. Nhieàu ngaøn ngöôøi ñang tham döï buoåi leã taïi Thaùnh ñöôøng Our Lady of the Angels, khi James Robertson ñi veà phía baøn thôø, vaø töï coøng tay mình vaøo gheá trong khi Ñöùc Hoàng Y, ñang thuyeát giaûng caùch ñoù 15 feet, vaãn tieáp tuïc buoåi leã. Robertson ñaõ khoâng noùi chuyeän vôùi Hoàng y Mahony. Robertson, 58 tuoåi, bò baét giöõ ñeå ñieàu tra veà toäi laøm naùo ñoäng moät buoåi leã toân giaùo, vaø sau ñoù oâng ñaõ ñöôïc traû töï do. Robertson cho bieát oâng ñaõ quaáy nhieãu buoåi leã ôû thaùnh ñöôøng, vì oâng muoán “daân chuùng ngoài treân gheá trong nhaø thôø laéng nghe caâu chuyeän cuûa caùc naïn nhaân töø chính mieäng cuûa hoï, chöù khoâng phaûi laø töø nhöõng ngöôøi ñaõ ñaët hoï vaøo trong hoaøn caûnh naøy.” Khoaûng 200 thaønh vieân cuûa Survivors Network of those Abused by Priests (SNAP), moät nhoùm uûng hoä nhöõng naïn nhaân bò caùc linh muïc laïm duïng tình duïc, ñang phaûn ñoái ôû beân ngoaøi thaùnh ñöôøng. Robertson cho hay oâng ta khoâng phaûi laø moät thaønh vieân cuûa SNAP, nhöng laø thaønh vieân cuûa moät nhoùm nhoû hôn coù teân laø Survivors of Silence. Nhöõng ngöôøi chæ trích Hoàng y Mahony cho raèng oâng naøy ñaõ caûn trôû moät cuoäc ñieàu tra cuûa quaän trong vuï caùc linh muïc laïm duïng tình duïc, baèng caùch khoâng chòu chuyeån giao nhöõng hoà sô caù nhaân. Hôn 500 vuï kieän, ñoøi tieàn boài thöôøng vì bò laïm duïng tình duïc, ñaõ ñöôïc ñeä trình choáng laïi toång giaùo phaän lôùn nhaát nöôùc naøy, vaø nhöõng vuï ñieàu ñình ñeå giaûi quyeát ñaõ ñöôïc tieán haønh. (NY)
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B7
.3”
DAT
B8 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Ñòa Phöông
Sinh hoaït Coäng ñoàng Tieáp trang B1 Ñöùng teân treân thö môøi: “Nam gaày.” Lieân laïc: Nguyeãn Vaên Tri 714-751-0147, Löu Anh Duõng: 310-951-7324.
Suy caûm veà Hoäi Hoïa Vieät Nam xöa vaø nay
Ngaøy giôø: 2 giôø chieàu, thöù Baûy 9 thaùng Baûy, 2005. Ñòa ñieåm: Vieän Vieät Hoïc, 15355 Brookhurst St. #222, Westminster. Caùc dieãn giaû: Hoïa só Nguyeãn Vaên Moäc vaø hoïa só Duyeân Haø Leâ Phuïc Thuyû. Hieäp Hoäi Ngöôøi Vieät San Diego thöïc hieän. Coù chöông trình bieåu dieãn kyõ thuaät tranh khaéc goã. Vaøo cöûa töï do. L/L: 714-775-2050
Hoäi Ngoä “AÙi Höõu Tröôøng Truyeàn Tin QLVNCH”
Ngaøy giôø: 9 giôø saùng Chuû Nhaät muøng 10 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683. Kính môøi toaøn theå anh chò thuoäc cöïu quaân nhaân, daân chính cuûa tröôøng Truyeàn Tin Quaân Löïc Vieät Nam Coäng Hoøa Vuõng Taøu ñeán tham döï ñoâng ñuû, ñaëc bieät laàn naøy laø ngaøy kyû nieäm 20 naêm ngaøy thaønh laäp hoäi. Lieân laïc: Nguyeãn höõu Ru (714-547-0708), Phan vaên Taøi (714-531-1955), Leâ vaên Trieäu (714-638-0219) vaø Phaïm Ñöùc Tuù (714892-1245).
Thöôïng Toïa Thích Phöôùc Tònh thuyeát giaûng
Ngaøy giôø: 2 giôø chieàu Chuû Nhaät muøng 10 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Tröôøng Trung Hoïc McGarvin, 9802 Bishop Street, Westminster, CA 92683. Chöông trình thuyeát giaûng nhaèm duy trì phoå bieán giaùo lyù Tænh Thöùc. Hoäi Ñuoác Tueä toå chöùc. Phaùp thoaïi trong 1 giôø 30 phuùt, sau ñoù daønh 1 giôø ñeå thính chuùng ñaët caâu hoûi lieân quan. Lieân laïc: Ñuoác Tueä (714-785-3223), (714775-0872).
Kyõ sö Taêng Thaùi Haäu noùi veà Mustang 2005
Ngaøy giôø: 2:45PM, Chuû Nhaät muøng 10 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Nhaø Haøng Paracel (goùc Brookhurst & McFadden) Taêng Thaùi Haäu, kyõ sö tröôûng cheá taïo Ford Mustang 2005, noùi chuyeän veà chöông trình cheá taïo Mustang cuûa haõng Ford. Vaøo cöûa töï do. AÅm thöïc: $10/sinh vieân, $15/ngöôøi lôùn.
Ban toå chöùc: Hoäi AÙi Höõu Cöïu Hoïc Sinh Voõ Tröôøng Toaûn. Lieân laïc: Chaùnh: 714-534-4257, Höõu: 714839-8035, Kim Chaùnh: 714-530-3535.
Hoäi ngoä “Gia Ñình 18” vaø kyû nieäm “Tuyeán Theùp Xuaân Loäc”
Ngaøy giôø: Ngaøy muøng 9 vaø muøng 10 Thaùng Baûy naêm 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683. Hoäi Ngoä Chieán Höõu Sö Ñoaøn 18 Boä Binh ñeå gaëp gôõ nhöõng chieán höõu töø nôi xa veà, thaêm hoûi nhau, vaø haøn huyeân taâm söï. Kyû nieäm “12 Ngaøy Tuyeán Theùp Xuaân Loäc” vaø nhôù veà nhöõng ñoàng ñoäi ñaõ hy sinh vì toå quoác. Lieân laïc: Ñaëng Vaên Phuùc (714) 679-1595, Ñaëng Traàn Hoa (714) 254-5141, Toâ Phaïm Thaùi (714) 540-5366.
Ñoàng Höông Traø Vinh Hoïp Maët
Ngaøy giôø: 10 giôø thöù Baûy, 16 thaùng Baûy, 2005. Ñòa ñieåm: Mile Square Park, goùc Euclid vaø Warner, Fountain Valley. Hoïp maët nhaèm taïo cô hoäi cho ñoàng höông Traø Vinh gaëp gôõ, haøn huyeân cuõng nhö ñeå caùc con em coù moät ngaøy vui chôi giaûi trí ngoaøi trôøi. Chöông trình: AÅm thöïc, vui chôi, phaùt giaûi thöôûng khuyeán hoïc... L/L: Nguyeãn Vaên Vui (310-217-1936), Nguyeãn Vaên Thaønh (714-934-8583), Voõ Trung Tín (714856-9202). Kyù thö môøi: Hoäi Tröôûng: GS Vaên Töôøng.
Caâu Laïc Boä Traàn Höng Ñaïo toå chöùc hoäi thaûo
sö giaûng daïy. Phí toån do töï nguyeän cuùng döôøng vaøo ngaøy maõn khoùa. Ghi danh ñeán heát ngaøy 20 Thaùng Baûy 2005. Lieân laïc: Vónh Sanh 714-534-8365, Leâ Thò Ngoïc Anh 310- 324-0024, Ñaøo Ñaêng Tuaán 310-719-1835, Löu Trí 714-251-1211. Tham khaûo website: www.mahavana.dhamma.org.
DAT
Hoäi thaûo veà Haûi Thöôïng Laõn OÂng Ngaøy giôø: 1 giôø chieàu ngaøy 24 Thaùng Baûy naêm 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683. Buoåi hoäi thaûo veà Haûi Thöôïng Laõn OÂng - Leâ Höõu Traùc (1720-1791) ñöôïc toå chöùc bôûi Hoäi Döôïc Só Vieät Myõ Mieàn Nam California. Lieân laïc: 714-896-9518. Döôïc Só Vuõ Vaên Tuøng, Hoäi Tröôûng, kyù thö môøi.
Hoäi Ngoä Petrus Kyù Haûi Ngoaïi 2005
Ngaøy giôø: Saùng Thöù Baûy muøng 6 Thaùng Taùm 2005. Ñòa ñieåm: Nhaø Haøng Emerald Bay, 5015 V West Edinger Street. Hoäi ngoä caùc cöïu giaùo sö vaø hoïc sinh töø khaép nôi treân theá giôùi. Chuû ñeà hoäi ngoä: “30 Naêm Nhìn Laïi vaø Höôùng Veà Töông Lai.” Lieân laïc: Traàn V. Nam (408-272-1008), Nguyeãn Vaên Khoâi (408-833-4758), Leâ V. Thöông (213-200-0345).
Vieän Vieät Hoïc toå chöùc hoäi thaûo “Ngaøy Ñaïi Hoïc”
Ngaøy giôø: 1 giôø chieàu ngaøy 7 thaùng Taùm, 2005. Ñòa ñieåm: Community Services & Recreation Center, 8200 Westminster Ave. Westminster. Ñeà taøi thuyeát trình: lieân quan ñeán SAT, heä thoáng ñaïi hoïc coäng ñoàng, heä thoáng ñaïi hoïc 4 naêm, chuaån bò taøi chaùnh ñeå vaøo ñaïi hoïc, caùch vieát essay vaø traû lôøi phoûng vaán...
Ngaøy giôø: 11 giôø 30 saùng, thöù Baûy ngaøy 16 thaùng Baûy, 2005. Ñòa ñieåm: nhaø haøng Emerald Bay, 5015 W. Edinger, Santa Ana. Caùc dieãn giaû thuyeát trình: Daân bieåu Traàn Thaùi Vaên, Giaùo sö Ñoã Quyù Toaøn, Doanh nhaân Traàn Ñình Tröôøng, Giaùo sö Nguyeãn Thanh Lieâm... Chi phí: $20 cho aåm thöïc. Ñeå tham döï, xin phuùc ñaùp tröôùc ngaøy 12 thaùng Baûy, 2005. L/L: 714-537-8942.
Vieän Vieät Hoïc toå chöùc ngaøy “Quaûng Nam Ñaø Naüng”
Khoùa Thieàn Minh Saùt
Hoïa só Hoà Thaønh Ñöùc trieån laõm tranh
Ngaøy giôø: 10 ngaøy, töø ngaøy 20 ñeán ngaøy 31 Thaùng Baûy 2005. Ñòa ñieåm: Vipassana Meditation Center, thaønh phoá North Fork. Giôùi thieäu phöông phaùp thieàn phaùt trieån trí tueä, soi saùng noäi taâm, deã thöïc haønh. Thieàn sö S.N. Goenka vaø caùc phuï giaùo thieàn
TUESDAY, JUNE 28, 2005
Ngaøy giôø: 1 giôø chieàu ngaøy 4 thaùng Chín, 2005. Ñòa ñieåm: Garden Grove Community Meeting Center, 11300 Stanford Ave. Garden Grove. Ñoàng höông Quaûng Nam Ñaø Naüng thöïc hieän. Thuyeát trình: “Ñoâi Neùt veà Xöù Sôû vaø Con Ngöôøi Quaûng Nam-Ñaø Naüng.”
Ngaøy giôø: Töø 15 ñeán 23 Thaùng Möôøi naêm 2005. Ñòa ñieåm: Phoøng sinh hoaït Nhaät Baùo Ngöôøi Vieät, 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683.
Theo doõi ñaày ñuû tin töùc theá giôùi vaø Vieät Nam Tin nhanh, ñuùng, ñaày ñuû; nhieàu baøi vôû giaù trò: Chæ coù Nhaät Baùo NGÖÔØI VIEÄT
OÂng Leâ Vaên Höôùng, Tröôûng Ban Trò Söï Trung Öông Giaùo Hoäi Phaät Giaùo Hoøa Haûo Haûi Ngoaïi, ñoïc dieãn vaên chaøo möøng. (Hình: Nguyeãn Trung Tín)
Phaät Giaùo Hoøa Haûo Haûi Ngoaïi kyû nieäm Ñaïi Leã Khai Ñaïo Tieáp trang B1
sao? Moät giaûi ñaùp raát ñôn giaûn vaø thöïc tieãn laø vì PGHH laø moät toân giaùo mang baûn chaát ñaëc thuø daân toäc, sinh ra töø loøng daân toäc, lôùn leân trong khí thieâng soâng nuùi cuûa toå quoác, taát nhieân laø khaéc tinh cuûa CSVN neân CSVN phaûi tieâu dieät PGHH cho kyø ñöôïc.” Cuõng caàn nhaéc laïi, theo söï khaúng ñònh cuûa PGHH thì “Ñöùc Huyønh Phuù Soå ñaõ bò CSVN aùm saùt taïi Raïch Ñoác Vaøng Haï ngaøy 25 thaùng Hai naêm Ñinh Hôïi, töùc laø ngaøy 16 thaùng Tö naêm 1947.” Hieän nay taïi Vieät Nam ñang coù hai GHPGHH. Moät do oâng Nguyeãn Vaên Toân töùc Möôøi Toân laø Hoäi Tröôûng (Möôøi Toân laø moät Ñaûng vieân laâu
naêm cuûa Coäng Saûn) vaø moät GHPGHH khaùc do cuï Leâ Quang Lieâm laõnh ñaïo. Keát thuùc chöông trình kyû nieäm 66 naêm Khai Saùng Ñaïo Hoøa Haûo, baø Leâ Ngoïc Lan, con gaùi cuûa cuï Leâ Quang Lieâm, hieän ñang ñònh cö taïi San Diego, Nam Cali, ñaõ ngoû lôøi caûm taï quyù khaùch tham döï. Ban Trò Söï GHPGHH taïi haûi ngoaïi hieän do oâng Leâ Vaên Höôùng laøm hoäi tröôûng. OÂng Phan vaên Be, ñaïi dieän cuï Leâ Quang Lieâm vaø oâng Nguyeãn vaên Coäi laø phaùt ngoân vieân chính thöùc. Truï sôû chính thöùc cuûa GHPGHH Haûi Ngoaïi ñaët taïi 17101 Overhill Rd., Derwood, Maryland, Hoa Kyø.
Cuõng trong buoåi leã naøy, moät soá ñoâng ñoàng ñaïo Hoøa Haûo töø khaép nôi ñaõ töï nguyeän ñoùng goùp vaøo quyõ ñieàu haønh cuûa Ban Trò Söï Trung Öông Phaät Giaùo Hoøa Haûo Haûi Ngoaïi moät soá tieàn toång coäng laø $14,000. Moät khu vöïc nhoû trong hoäi tröôøng cuõng duøng ñeå khaùm beänh vaø phaùt moät soá thuoác trong chöông trình y teá. Raát nhieàu CD, saùch, taøi lieäu veà PGHH ñöôïc phaân phaùt mieãn phí trong dòp naøy. Chöông trình Ñaïi leã 18-5 kyû nieäm 66 naêm khai ñaïo keát thuùc luùc 2 giôø cuøng ngaøy baèng moät buoåi côm chay thaân maät do quyù baø trong ban toå chöùc khoaûn ñaõi.
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B9
.3”
DAT
CA NHAÏC - ÑIEÄNAÛNH - GIAÛITRÍ
.3”
B10 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
Löu Bích -Adam Hoà
TUESDAY, JUNE 28, 2005
“Batman Begins” ñöùng ñaàu doanh thu cuoái tuaàn qua
laøm Majestic leân côn soát NGUYEÃN TRUNG TÍN HUNTINGTON BEACH, California - Vôùi moät ngoaïi hình boác löûa, gioïng ca “nhaø noøi,” Löu Bích ñaõ khieán haøng traêm ngöôøi cuoàng nhieät bao vaây coâ trong suoát chöông trình ñaëc bieät “Löu BíchAdam Hoà” trong ñeâm thöù Saùu 24 thaùng 6 taïi vuõ tröôøng Majestic, thaønh phoá Huntington Beach. Nöûa kia cuûa caëp baøi naøy laø Adam Hoà cuõng gaây ñöôïc khoâng khí soâi noåi, baùo cho moïi ngöôøi bieát ñang coù moät laøn soùng ngaáp ngheù chaân cuûa laøn soùng tröôùc. Khaùc vôùi hai anh chò ruoät laø Tuaán Ngoïc vaø Khaùnh Haø, Löu Bích cuûa gia ñình UpTight coù moät phong caùch trình dieãn khaùc haún neáu khoâng muoán noùi laø ñoái nghòch 100% vôùi anh chò mình. Coâ luoân ñem ñöôïc söùc soáng vaø söï cuoàng nhieät cuûa khaùn giaû moãi khi xuaát hieän. Söùc khoûe cuûa Löu Bích cuõng laøm ngaïc nhieân nhieàu ngöôøi khi trình baøy moät hôi 5-7 baûn nhaïc thuoäc loaïi “quaäy” Löu Bích soâi noåi trong ñeâm “Löu Bích-Adam Hoà” taïi maø khoâng heà maát hôi. Trong Majestic toái 24 thaùng 6. (Hình: Nguyeãn Trung Tín)
2 phaàn trình dieãn Löu Bích loâi keùo moïi ngöôøi ra heát ngoaøi saøn nhaûy, khoâng phaûi ñeå nhaûy maø ñeå bao quanh coâ, nhìn saùt vaøo coâ, nhieàu coâ kích ñoäng nhaûy leân saân khaáu “níu tay” laøm Löu Bích, theo lôøi coâ noùi, “sôï muoán cheát” nhöng cuõng “dzui muoán cheát”. Dó nhieân laø cheát thì khoâng cheát, nhöng caùi say cuûa haøng traêm nam nöõ thanh nieân ñaõ mang ñeán laøm cho Löu Bích ngaây ngaát nhieàu giôø. Coâ khoâng ngaïc nhieân vì söï cuoàng nhieät cuûa khaùn giaû vì Löu Bích luùc naøo cuõng raát töï tin khi xuaát hieän treân saân khaáu. Trong nhöõng giaây phuùt ngaén nguûi trao ñoåi tröïc tieáp vôùi caùc baïn treû haâm moä. Löu Bích toû ra laø ngöôøi nhaïy caûm, bieát öùng xöû moät caùch khoân ngoan vaø khoâng laøm maát loøng baát cöù moät ai. Adam Hoà nhoän nhòp döôùi aùnh ñeøn maøu cuûa Majestic trong Adam Hoà, tuy gaây ñöôïc ñeâm “Löu Bích-Adam Hoà” toái 24 thaùng 6. (Hình: Nguyeãn khoâng khí soâi noåi, nhöng laø Trung Tín) ngheä só môùi, chöa nhieàu
Bích chöông phim “Batman Begins.” (Hình: Warner Bros.)
LOS ANGELES - Batman ñaùnh baïi phuø thuûy. Ñoù laø keát quaû tính soå tieàn thu veù vaøo raïp cuoái tuaàn qua. Böôùc sang tuaàn thöù nhì trình chieáu, phim Batman vaãn giöõ ngoâi ñaàu baûng doanh thu maëc cho ba phim môùi laø “Herbie: Fully Loaded,” “Land of the Dead,” vaø “Bewitched” khôûi chieáu vaø quaûng caùo raàm roä. Cuoán phim “Batman Begins” vôùi Christian Bale ñoùng vai chính, baùn ñöôïc $26.8 trieäu trong ba ngaøy cuoái tuaàn. Coäng vôùi tuaàn tröôùc ñoù, toång coäng doanh thu quoác noäi cuûa “Batman Begins” leân ñeán $121.7 trieäu, nhöng ñeán ñoù vaãn chöa ñuû traû cho tieàn Warner Bros. boû ra thöïc hieän cuoán phim, laø $150 trieäu. Phim “Bewitched” cuûa haõng Columbia, vôùi minh tinh Nicole Kidman vaø Will Ferrell ñoùng vai hai dieãn vieân döïng laïi show truyeàn hình Bewitched nhöng khoâng ngôø nhaân vaät cuûa Nicole Kidman laø phuø thuûy thaät, ñöùng haïng “fans,” neân möùc haâm moä trong khaùn giaû cuõng chöøng möïc, chöa taïo ñöôïc soùng gioù nhö ñaøn chò Löu Bích. Coù theå khoù dieãn taû phong caùch trình dieãn cuûa Löu Bích vaø Adam Hoà neáu khoâng tham döï buoåi dieãn, vì khoâng khí cuoàng nhieät cuûa khaùn giaû nhö moät luoàng ñieän chuyeàn raát nhanh ñeán moïi ngöôøi. Nhìn haøng traêm ngöôøi quay theo Löu Bích khieán ai ai coù maët ñeàu cuõng muoán choùng maët theo.
nhì vôùi $20.2 trieäu treân toaøn quoác. Ñieàu ñaëc bieät laø trong caû hai phim “Batman Begins” vaø “Bewitched” ñeàu coù Michael Caine ñoùng vai phuï. “Bewitched” khoâng haï noåi Batman nhöng ñaõ gaït ñöôïc hai vôï choàng nhaø giaùn ñieäp “Mr. & Mrs. Smith” do Brad Pitt vaø Angelina Jolie ñoùng. Cuoán phim naøy sau khi khôûi ñaàu ôû ñòa vò soá moät, tuaàn tröôùc bò “Batman Begins” ñaùnh xuoáng haïng nhì, tuaàn naøy xuoáng haïng ba vôùi doanh soá $16.8 trieäu, toång coäng $125.4 trieäu trong 3 tuaàn chieáu. Hai cuoán phim khaùc môùi ra tuaàn roài laø “Herbie: Fully Loaded” vaø “Land of the Dead” ñöùng haïng 4 vaø 5. “Herbie: Fully Loaded” do Disney thöïc hieän vôùi “nhaân vaät” Herbie laø chieác xe Volkswagen quen thuoäc, thu $12.8 trieäu. “Land of the Dead” cuûa ñaïo dieãn kyø cöïu trong laøng phim Zombie laø George A. Romero thu veà $10.2 trieäu trong ba ngaøy cuoái tuaàn. (HNV)
Moät ñieåm raát ñaëc bieät trong ñeâm “Löu Bích- Adam Hoà” soá khaùn giaû nöõ chieám hôn 2/3 vaø taàn soá “quaäy” cuûa caùc coâ cuõng caáp soá nhaân vì saân nhaûy phaùi nam bò leùp veá quaù möùc, caùc chaøng phaûi thöïc söï nhöôøng saân chôi cho caùc naøng thaønh Cam. Trong soá caùc coâ “quaäy” coù maët ca só Baûo Haân vaø Thuûy Tieân, hai coâ bình thöôøng raát hay maéc côõ, nhöng trong ñeâm Löu Bích-Adam Hoà, hai coâ cuõng thuoäc haøng sö tyû ñoù nha!
DAT
Ñôøi Soáng
.3”
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B11
Giöõa Ngöôøi Vôùi Ngöôøi
Trích töø caùc baøi giaûng cuûa J. Krisnamurti Dòch sang Vieät ngöõ vaø ghi chuù: Chaân Huyeàn
Giantlaä n röông muïc OANH THÔ
Ngaøy nay, nhöõng vieäc gian laän tröông muïc ngaân haøng ñi xa hôn laø söï giaû maïo checks. Caùc tieán boä cuûa kyõ thuaät ñieän töû ñaõ cho pheùp nhöõng teân troäm coù oùc saùng taïo, aên caép tieàn töø nhöõng tröông muïc cuûa ngöôøi khaùc baèng nhieàu phöông caùch maø trong moät vaøi naêm tröôùc ñaây, khoâng moät ai töôûng töôïng ra ñöôïc. Trong moät tröôøng hôïp ñieån hình môùi ñaây, maáy teân ñaïo chích nhaø ngheà naøy ñaõ duøng nhöõng maãu ñôn giaû maïo vaø quan heä thö töø giöõa ngaân haøng vaø khaùch cuûa hoï ñeå laáy nhöõng thoâng tin caù nhaân cuûa khaùch haøng. Caùc maãu ñôn ñöôïc gôûi ñeán khaùch haøng coù daáu hieäu (logo) haún hoi cuûa ngaân haøng cuõng nhö caùc thö
ngaân haøng
töø ñeàu coù in teân cuûa ngaân haøng ôû treân, mang noäi dung cho bieát laø coù moät cuoäc ñieàu tra ñang tieán haønh bôûi boä phaän kieåm soaùt söï gian laän ngaân haøng. Nhöõng teân toäi phaïm cho bieát laø tröông muïc ngaân haøng cuûa khaùch ñaõ ñöôïc minh baïch nhöng ñeå hoaøn taát cuoäc ñieàu tra, chuùng yeâu caàu khaùch haøng cung caáp nhöõng tin töùc raát rieâng tö veà taøi chaùnh cuûa hoï. Moät bao thô coù daùn tem saün vaø moät soá ñieän thoaïi mieãn phí (toll free number) ñöôïc gôûi keøm ñeå khaùch haøng gôûi cho keû gian nhöõng tin töùc maø chuùng caàn. Khi baïn nhaän ñöôïc moät loaïi giaáy tôø nhö theá qua böu ñieän, toát nhaát laø baïn neân ñeán
thaúng nhaø baêng ñeå hoûi xem laø hoï coù gôûi nhöõng loaïi thö töø khoâng bình thöôøng nhö theá hay khoâng. Coäng taùc laøm vieäc vôùi cô quan coâng löïc cuõng nhö caùc cô quan lieân heä, ngaân haøng cuûa baïn coù theå cung caáp moät “danh saùch kieåm soaùt” (checklist) ñeå chaän ñöùng söï gian laän vaø baûo veä tieàn baïc khoûi thaát thoaùt bôûi keû gian. Checklist ñeå ñeà phoøng söï gian laän 1/ Baûo veä soá tröông muïc ngaân haøng cuûa baïn Khoâng bao giôø cung caáp soá tröông muïc ngaân haøng cho moät ngöôøi laï, cho duø ngöôøi ñoù töï giôùi thieäu laø laøm vieäc cho ngaân haøng cuûa baïn. Trong
Neân thaän troïng khi vaøo ruùt tieàn ôû maùy ATM. Khoâng neân vaát baát cöù thöù giaáy tôø naøo vaøo caùc thuøng raùc gaàn ñaáy. Nhöõng thoâng tin quan troïng veà tröông muïc ngaân haøng cuûa mình coù theå bò ñaùnh caép. (Hình Taøi Lieäu)
tay cuûa caùc teân toäi phaïm, soá tröông muïc ngaân haøng cuûa baïn seõ laø caùi hoäc ñöôïc môû roäng cho hoï laáy tieàn ra. 2/ Baùo caùo cho ngaân haøng bieát ngay neáu cuoán soå kyù checks ngaân haøng cuûa baïn bò ñaùnh maát hay bò ñaùnh caép. Nhaø baêng seõ ngöng ngay vieäc traû tieàn cho nhöõng tôø checks aáy neáu coù ai söû duïng giaû maïo. 3/ Caát giöõ nhöõng caùi cancelled check (ñaõ ñöôïc duøng roài), cuõng nhö ñeå yù ñeán nhöõng caùi checks môùi moät caùch caån thaän. 4/ Baùo tin cho nhaø baêng bieát sau khi nhaän ñöôïc nhöõng cuù ñieän thoaïi ñoøi hoûi tin töùc moät caùch khaû nghi. Chaúng haïn nhö noùi raèng neáu baïn ñöa soá tröông muïc ngaân haøng thì baïn seõ nhaän ñöôïc moät moùn quaø, hay ñeå xaùc nhaän moät hoà sô giaáy tôø cuûa cuoäc ñieàu tra gian laän. 5/ Phaûi luoân giöõ rieâng moät caùch kyõ löôõng vaø khoâng cho ai bieát maõ soá theû ATM (theû ruùt tieàn töø maùy) cuûa mình vì neáu keû gian bieát ñöôïc hoï seõ aên caép tieàn cuûa baïn töø tröông muïc ngaân haøng moät caùch deã daøng. 6/ Luoân luoân kieåm soaùt soá tieàn coøn laïi trong ngaân haøng moät caùch thöôøng xuyeân. Neáu bieát duøng computer, baïn coù theå kieåm soaùt hay theo doõi nhöõng thay ñoåi cuûa tröông muïc ngaân haøng treân maùy ñieän toaùn moät caùch thuaän tieän. 7/ Hoïc hoûi caùch thöùc laøm sao ñeå giaûm thieåu vieäc söû duïng hoà sô, giaáy tôø. Neáu coù theå, baïn thöû duøng loái traû tieàn bills qua heä thoáng ñieän töû vì nhaø baêng naøo cuõng coù phöông phaùp naøy. Oanh Thô (Vieát theo taøi lieäu cuûa cô quan National Fraud Information Center: www.fraud.org)
Giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi laø moái lieân heä quan troïng vaø coù leõ khoù khaên nhaát trong taát caû caùc töông quan truøng truøng. Söï soáng goàm taát caû nhöõng lieân heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi, hay giöõa ngöôøi vôùi cuûa caûi, tieàn taøi, vôùi caùc sinh vaät, coû caây, ñaát ñaù... trong vuõ truï naøy. Chuùng ta hoïc töø treû tôùi giaø, vaãn khoâng heát, nhöõng ñieàu caàn bieát ñeå laøm cho nhöõng moái lieân heä thaân sô ñöôïc nheï nhaøng, toát ñeïp - nhöõng yeáu toá caên baûn cuûa cuoäc soáng haïnh phuùc. Jiddu Chrisnamurti (1895-1986) ñöôïc coi laø trieát gia soá moät cuûa theá kyû 20, ñaõ giaûng daïy gaàn saùu thaäp nieân khaép theá giôùi cho haøng trieäu thính giaû. Caùc baøi giaûng lieân quan tôùi ñeà taøi “Lieân heä giöõa ngöôøi vôùi ngöôøi” ñaõ ñöôïc cô sôû Krisnamurti Foundation tuyeån choïn xuaát baûn thaønh moät cuoán saùch maø chuùng toâi xin trích dòch (vaø khi caàn ghi chuù theâm cho deã hieåu) ñeå ñaêng vaøo muïc naøy moãi tuaàn. (C.H.)
Khaùm phaù chính mình Trong lieân heä giöõa ngöôøi naøy vôùi ngöôøi kia, moãi beân ñeàu ñöôïc höôûng lôïi. Ñoù laø söï thaät. Neáu toâi khoâng laøm baïn haøi loøng, thì baïn seõ tìm caùch boû rôi toâi. Ngöôïc laïi, khi toâi toû ra deã thöông, baïn seõ nhaän toâi laø baïn, laø haøng xoùm, hay laø vôï, choàng. Lieân heä thöïc ra laø söï ñoàng caûm hoaøn toaøn vôùi nhau, khoâng coù sôï haõi trong ñoù. Noù cuõng laø söï töï do tìm hieåu nhau, tröïc tieáp thoâng ñaït vaø chia seû moïi thöù vôùi nhau. Baïn coù söï ñoàng caûm vôùi vôï hay choàng baïn khoâng? Bình thöôøng laø khoâng. Hai ngöôøi gioáng nhö soáng hai beân böùc töôøng ngaên caùch. Baïn coù nhöõng tham voïng, nhöõng coâng trình rieâng, vaø ngöôøi kia cuõng vaäy. Ñoâi khi, hai ngöôøi ñöùng cao leân, ngoù qua böùc töôøng ñeå thaáy nhau. Vôùi nhieàu myõ töø khaùc nhau, quyù vò laøm noåi leân nhöõng thôøi ñieåm hieám hoi aáy, vaäy maø baïn muoán goïi ñoù laø moái lieân heä chaân tình ö? Neáu thöïc söï hai ngöôøi coù lieân heä vôùi nhau, nghóa laø coù söï caûm thoâng saâu xa, thì seõ khoâng ai bò coâ ñôn nöõa. Luùc ñoù môùi coù tình yeâu, khoâng phaûi chæ laø boån phaän hay traùch nhieäm. Chæ nhöõng ngöôøi ñöùng sau böùc töôøng môùi noùi tôùi boån phaän vaø traùch nhieäm. Khi yeâu nhau, ngöôøi ta khoâng noùi tôùi boån phaän maø ngöôøi ta chæ thöông yeâu nhau moät caùch töï nhieân. Ngöôøi ta chia vui, seû buoàn, chung nhau moïi chuyeän ñöôïc, keå caû tieàn baïc. Trong gia ñình, baïn coù caûm thoâng hoaøn toaøn vôùi vôï con baïn chaêng? Hay gia ñình chæ laø nôi baïn truù aån sau khi ñaõ khai thaùc, lôïi duïng nhöõng ngöôøi khaùc trong thöông tröôøng, trong sôû laøm? Rôøi sôû veà nhaø, baïn raùng töû teá vaø roäng löôïng ñoái vôùi vôï con, vì baïn muoán ñöôïc an oån vaø tieän nghi. Vaäy laø baïn ñang thuû lôïi trong lieân heä ñoù. Moät khi baïn khoâng haøi loøng, baïn deã daøng thay ñoåi moái lieân heä ñang coù, tìm moät moái khaùc - cho tôùi khi baïn tìm ñöôïc lôïi laïc, thoûa maõn, söï an toaøn vaø tieän nghi. Ñoù laø nhöõng lieân heä bình thöôøng giöõa chuùng ta - nhöõng töông quan trong thöïc teá. Moät khi chuùng ta ñi tìm söï an ninh hay phuùc lôïi trong caùc töông quan, ta chæ gaëp toaøn nhöõng baát ñoàng, vì ngöôøi kia cuõng ñi tìm nhöõng thöù noùi treân, y nhö chuùng ta vaäy. Khi moät ngöôøi caûm thaáy maát an ninh, ngöôøi ñoù seõ noåi côn ghen töùc, coù theå baïo ñoäng vì caûm thaáy maát quyeàn sôû höõu, vaân vaân... Lieân heä nhö vaäy, dó nhieân laø khoâng coù tình yeâu! Ñoù laø söï lieân heä thöôøng xaûy ra trong theá giôùi hieän taïi. Chuùng ta ñoái xöû vôùi nhau khoâng coù chuùt tình yeâu naøo, maø chæ laø söï chia seû caùc phuùc lôïi hay boån phaän. Vaäy yù nghóa thaät söï cuûa lieân heä laø gì? Khi chuù taâm quan saùt moái lieân heä giöõa baïn vaø ngöôøi khaùc, baïn coù thaáy ñoù laø tieán trình cuûa söï khaùm phaù chính mình hay khoâng? Khi khaùm phaù ñöôïc con ngöôøi mình, baïn môùi coù ñöôïc moái lieân heä chaân chaát, söï töông quan thaät söï vôùi ngöôøi khaùc. Trong tieán trình töï hieåu mình, coù nhieàu ñieàu khoâng deã chòu, coù luùc nhieàu phieàn naõo, choän roän nöõa. Khi nhìn thaáy nhöõng gì mình khoâng thích, baïn coù theå boû moái töông quan ñoù ñeå chaïy theo moät lieân heä khaùc deã chòu hôn. Toùm laïi, lieân heä khoâng coù yù nghóa gì khi baïn chæ muoán tìm tieän nghi, thoûa maõn. Traùi laïi, lieân heä seõ tuyeät vôøi khi noù ñöa tôùi söï khaùm phaù chính mình. Bình thöôøng vì chuùng ta khoâng muoán khaùm phaù con ngöôøi thaät cuûa mình, neân ta ñi tìm nhöõng lieân heä hôøi hôït, chæ ñeå thoûa maõn öôùc voïng ñöôïc soáng an ninh vaø tieän nghi. Nhö vaäy, lieân heä maát heát yù nghóa saâu xa vaø veû ñeïp tuyeät traàn cuûa noù. Chuùng ta chæ coù ñöôïc moái töông quan thaät söï Tieáp trang B14
DAT
.3”
Nhöõng tai naïn gaây neân caùi cheát treân ñöôøng ñi xaåy ra döôùi raát nhieàu hình thöùc maø baïn khoâng bao giôø coù theå töôûng töôïng hay ñeà phoøng ñöôïc. Thaät vaäy, vieäc thuù vaät baêng qua ñöôøng, caây gaõy ngaõ, gaïch ñaù bay töù tung... chính laø nhöõng vuõ khí taán coâng nguy hieåm nhaém ñeán caùc ngöôøi taøi xeá laùi xe hôi voâ toäi. Moät baøi baùo cuûa kyù giaû Hal Karp treân tôø Reader’s Digest seõ cung caáp cho chuùng ta moät soá höôùng daãn nhaèm ñoái phoù vôùi nhöõng baát traéc keå treân, chuùng toâi xin toùm löôïc vaø gôûi ñeán baïn ñoïc.
T
heo taøi lieäu cuûa chính phuû thì haøng naêm coù khoaûng 1.6 trieäu tai naïn xe hôi
○○○○○○○○○○○○○○○
B12 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
lieân quan ñeán vieäc caây gaõy ngaõ, gaïch ñaù rôi vaõi, sôn ñoå hay thuù vaät ñöùng giöõa ñöôøng. Chæ trong naêm 2003 maø thoâi, nhöõng loaïi tai naïn naøy ñöa
TUESDAY, JUNE 28, 2005
Nguy hieåm baát ngôø treân
DAT
YEÁN TUYEÁT
ñöôøng ñi
ñeán caùi cheát cuûa khoaûng 600 ngöôøi vaø ñaùng sôï hôn nöõa laø chuùng ñang coù chieàu höôùng gia taêng. Töø naêm 1999 ñeán 2003, nhöõng caùi cheát do caùc
maûnh kim khí töø xe hôi gaây ra, taêng leân 43%, töø 298 vuï leân ñeán 427 vuï moät naêm. Trong khi ñoù, nhöõng tai naïn lieân quan ñeán thuù vaät thì taêng 38%, töø 152 leân 210 vuï. Vaøo thaùng Ba naêm 2005, Cynthia Malette, 61 tuoåi, chæ coøn caùch nhaø cuûa baø ôû thaønh phoá Yell Township, Iowa coù moät daëm maø thoâi thì ba con nai chaïy ra tröôùc muõi xe. Baø Cynthia ñaïp thaéng nhöng chieác xe cuûa baø vaãn toâng vaøo moät con nai vaø laøm cho noù bò thöông. Tuy baø Malette ñöôïc an toaøn nhöng chieác xe cuûa baø thì bò hö haïi moät beân hoâng . Trong khi ñoù, vaøo thaùng 8 naêm ngoaùi, oâng James Slobodnik, 71 tuoåi, cuõng laø cö daân cuûa tieåu bang Iowa, thì laïi khoâng ñöôïc may maén nhö baø Cynthia. Khi ñang laùi xe treân Highway 92, xe oâng ñuïng phaûi moät con nai vaø bò vaêng vaøo moät caùi hoá khieán cho oâng töû naïn taïi choã. Hoa kyø hieän ñang phaûi ñoái phoù vôùi chuyeän nhöõng con Bambi naøy. Con soá nai ñaõ taêng töø 500 ngaøn leân ñeán 30 trieäu trong voøng moät theá kyû vöøa qua. Tính rieâng ôû Texas khoâng thoâi, hieän nay ñang coù 3.5 trieäu con nai sinh soáng, so vôùi con soá chæ coù 225 ngaøn vaøo naêm 1940. Moät nguyeân nhaân ñöa ñeán tình traïng nai xuaát hieän ôû nôi daân cö laø vì moâi tröôøng soáng cuûa chuùng bò huûy hoaïi. OÂng Keith Knapp, giaùm ñoác cuûa University of Wisconsin’s Deer-Vehicle Crash Information Clearinghouse noùi: “Chuùng ta ñang caøng ngaøy caøng xaâm phaïm vaøo laõnh thoå cuûa caùc con nai vaø ñoù chính laø vaán ñeà.” Jim Nail, moät kyõ sö lo veà an ninh giao thoâng ôû Colorado noùi: “Thaät khoù coù theå caûnh giaùc cho daân chuùng bieát laø nhöõng thuù vaät seõ xuaát hieän luùc naøo vaø ôû ñaâu.” ÔÛ tieåu bang cuûa oâng Nail thì soá xe
bò tai naïn do ñuïng vaøo maáy con nai taêng gaáp ba laàn tính töø naêm 1993 ñeán nay. Colorado khoâng phaûi laø tieåu bang duy nhaát coù vaán ñeà keå treân, bôûi vì caên cöù theo moät cuoäc tìm heåu cuûa Utah University vaøo naêm 2003 thì tieåu bang Utah cuõng gaëp phaûi vaán ñeà nan giaûi veà vieäc tai naïn xe hôi xaåy ra do ñuïng phaûi maáy con nai ñi lang thang. Nai khoâng phaûi chæ laø loaøi vaät boán chaân gaây neân nhöõng tai naïn. Tyû soá nhöng con “Moose” (Nai coù gaïc lôùn vaø cöùng ôû Baéc Myõ) ôû Hoa Kyø hieän cuõng gia taêng. Tröôùc ñaây, vaøo khoaûng thaäp nieân 1970, ngöôøi ta khoâng heà thaáy boùng daùng cuûa chuùng nhöng baây giôø thì nhöõng ñaøn Moose naøy ñang xuaát hieän ôû nhöõng tieåu bang mieàn Ñoâng nhö NewYork, Connecticut, Massachussetts vaø con soá naøy ñöôïc ghi nhaän khoaûng moät ngaøn con. Nhöõng tai naïn xaåy ra do vieäc ñuïng xe vaøo maáy con vaät naøy nhieàu khi raát naëng neà. Cöù thöû töôûng töôïng vôùi chieàu cao 6 feet vaø caân naëng chöøng nöûa taán cuûa noù, dó nhieân ñuïng vaøo caùc con Moose naøy thì deã cheát hôn laø ñuïng vaøo nai. Tæ leä thöông vong töø tai naïn xe hôi lieân quan ñeán con vaät naøy laø 1/250, so vôùi soá 1/ 5000 neáu ñuïng phaûi con nai... Neáu moät con Moose bò xe ñuïng, noù thöôøng vaêng leân treân ñaàu maùy hay traàn xe hôi vaø thöôøng chui luoân qua kính xe phía tröôùc. Bill Woytek, moät chuyeân vieân troâng coi chöông trình veà Deer vaø Moose cuûa Massachussetts Division of Fisheries and Wildlife keå laïi laø oâng ñaõ chöùng kieán moät xe hôi ñuïng phaûi con Moose vaø caùi traàn xe bay ñi nhö ngöôøi ta môû moät caùi hoäp ñoà aên. Nhöõng chuyeân vieân lo phoøng choáng tai naïn xe hôi
ñuïng thuù vaät, muoán nhaéc nhôû caùc taøi xeá laùi xe hôi neân löu yù ñeán nhöõng ñoaïn ñöôøng coù daáu hieäu ñeà phoøng thuù vaät xuaát hieän treân ñöôøng ñi. Beân caïnh ñoù, ngöôøi ta ñang hy voïng laø söï phaûn chieáu cuûa ñeøn xe khi chieáu vaøo moät haøng raøo nhieàu maøu beân ñöôøng seõ giuùp giaûm thieåu tai naïn. Loaïi aùnh saùng ñaëc bieät naøy loùe leân khieán cho maáy con vaät döøng laïi cho ñeán khi xe ñi khoûi. Nhôø vaøo phöông phaùp naøy, nhöõng tai naïn xe hôi giaûm xuoáng möùc 68% doïc theo Highway 36 ôû Boulders. Moät phöông phaùp ñieän töû khaùc ñaõ ñöôïc thöû nghieäm trong 12 tieåu bang ñoù laø vieäc thieát laäp moät heä thoáng beùn nhaïy (sensor) noái vôùi baûng daáu ñi ñöôøng ñeå töï ñoäng chieáu saùng leân, haàu baùo hieäu cho taøi xeá bieát laø coù thuù vaät ôû treân ñöôøng. Moät phöông caùch khaùc ñöôïc xem laø raát coù hieäu quaû nhöng raát toán keùm ñoù laø vieäc vaøo naêm 2003, cô quan Insurance Institute for Highway Safety cho thieáp laäp moät haøng raøo caûn ngaên khoâng cho thuù vaät chaïy baêng qua ñöôøng vaø xaây moät loái ñi ôû beân treân vaø ôû beân döôùi ñöôøng ñi cho thuù vaät söû duïng. Söï öôùc tính xay döïng cho moãi daëm (mile) haøng raøo naøy toán ñeán 42 ngaøn Myõ kim. Coøn nhöõng loái ñi ôû beân döôùi (underpasses) thì toán keùm haøng trieäu ñoàng. Hieän nhöõng nhaø nghieän cöùu ñang chôø ñôïi söï chuaån thuaän cuûa cô quan FDA veà vieäc cho caùc con vaät keå treân duøng thuoác ngöøa thai. Beân caïnh ñoù, vieäc saên baén nai vaø Moose cuõng ñang ñöôïc khuyeán khích vì coù theå giuùp giaûm thieåu söï gia taêng cuûa caùc loaïi thuù vaät keå treân. Caây gieát ngöôøi Moät caây oak cao 50 foot ngaõ xuoáng vaø ñeø cheát hai
Tieáp trang B14
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B13
.3”
DAT
B14 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005
.3”
Gia Ñình Cuøng Ñoïc GIÔÙI THIEÄU: Moãi ngaøy Ngöôøi Vieät ñaêng moät caâu chuyeän song song vôùi nhaät baùo The Los Angeles Times, trang Living soá baùo xuaát baûn cuøng ngaøy, vôùi söï thoûa thuaän cuûa tôø baùo, taùc giaû vaø hoïa só. Chuùng toâi ñeà nghò cha meï, oâng baø ngöôøi Vieät cuøng ñoïc vôùi caùc em, khuyeán khích caùc em hoïc theâm tieáng meï ñeû.
Ignatz vaø Cuoäc Chaïy Ñua Lôùn MEL GILDEN Vieát cho baùo Times
PHAÀN 2 Tieáp theo kyø tröôùc: Ignatz, con gaáu haønh tinh nhoài boâng bò moät con choù ñen to lôùn teân Levi loâi ñi taïi cuoäc ñua ZoomMobile.
ñua xeáp haøng chuaån bò chaïy. Nhöõng coâ beù, caäu beù ñeàu ñoäi muõ an toaøn, ngoài saün trong xe ñua. Maét kính chaén gioù ñöôïc keùo xuoáng che maét. Charlie chaïy ñeán chieác xe ñua cuûa mình. Chieác xe sôn maøu ñoû vaø coù moät con soá 3 maøu traéng thaät lôùn treân ñaàu xe. Caäu beù ñoäi muõ an toaøn vaø ñeo kính che maét laïi. Moät ngöôøi ñaøn oâng maëc quaàn len, aùo sô mi tay ngaén, ñeo caø vaït maøu vaøng, leo ba baäc thang leân moät caùi buïc nhoû. OÂng ta ñöa moät caùi loa leân mieäng. “Thöa quyù vò, cuoäc thi ñua baét ñaàu!” oâng ta la lôùn. Charlie vaø nhöõng tay ñua khaùc naém chaët laáy tay laùi. Ngöôøi ñaøn oâng treân buïc thoåi coøi, vaø caùc tay ñua baét ñaàu laùi xuoáng ngoïn ñoài. Cuøng luùc ñoù, Levi nhaûy vaøo ñöôøng ñua vaø chaïy theo Charlie. Noù thaû Ignatz vaøo caùi gheá nhoû xíu treân xe, caïnh Charlie. “Ñuoåi con choù ñoù ra khoûi ñaây ngay,” ngöôøi ñaøn oâng caàm caùi lo heùt leân. Ignatz khoaùi chí voâ cuøng. Noù chöa bao giôø tham döï moät cuoäc ñua. Noù seõ giuùp Charlie baèng moïi caùch.
Ignatz and the Big Race
“Levi, stop!” Charlie his owner cried from far behind Ignatz, but Levi didn’t pay any attention. He was having too much fun. Ignatz hoped Charlie caught up with them soon because he was getting all sloppy with dog spit. Even so, Ignatz was enjoying his ride. He loved the pageantry of the Zoom-Mobile race, and he saw plenty of it from Levi’s mouth. Flags flapped in the wind, and a five-piece Dixieland band played jazzy music. He saw people eating corn dogs, and drinking soda pop. Some people wore little model racing cars on their heads. One man was passing out the official rules for building a ZoomMobile racer to next year’s hopefuls. At the top of the hill, Ignatz saw 10 racing cars lined up and ready to go. Boys and girls, all wearing bicycle helmets, were already sitting in their racers. Goggles were pulled down over their eyes. Charlie ran to his racer. It was painted red and had a big white number 3 on the top. He put on his helmet and goggles. A man wearing plaid pants, a white short-sleeved shirt, and a gold tie climbed three steps to a small podium. He lifted a bullhorn to his lips. “Ladies and gentlemen, get ready to race!” he called out. Charlie and the other drivers firmly gripped their steering wheels. The man on the podium fired his pistol, and the racers started rolling down the hill. At the same moment, Levi leaped onto the racetrack and ran after Charlie. He dropped Ignatz next to Charlie on the racer’s little seat. “Get that dog out of there,” the man with the bullhorn shouted. Ignatz was very excited. He had never participated in a race before. He would help Charlie any way that he could.
Levi, con choù ñen to lôùn nhaûy tung taêng vôùi Ignatz trong mieäng. “Levi, ñöùng laïi!” Charlie, chuû con choù la leân töø maõi phía sau Ignatz, nhöng Levi By MEL GILDEN chaúng ñeå yù gì lôøi cuûa chuû. Noù ñang chaïy Special to The Times chôi vui quaù. Ignatz hy voïng Charlie nhanh nhanh ñuoåi kòp chuùng vì ngöôøi noù nheã nhaõi nöôùc daõi cuûa con Levi. Duø vaäy, Ignatz vaãn thích thuù ‘chuyeán ñi’ naøy. Noù thích quang caûnh nhoän nhòp cuûa cuoäc ñua Zoom-Mobile vaø noù PART 2 nhìn cho ñaõ töø treân mieäng con Levi. The story so far: Ignatz, a space alien Nhöõng laù côø bay phaáp phôùi trong gioù, vaø teddy bear, has been carried off by a big coù caû moät ban nhaïc jazz naêm tay chôi ñang black dog named Levi at the Zoom-Mobile hoøa taáu nhaïc jazz. Noù thaáy ngöôøi ta aên xuùc race. xích boïc boät baép, uoáng nöôùc ngoït soâ ña. Moät soá ngöôøi ñeo nhöõng maãu hình xe mui traàn treân ñaàu. Moät ngöôøi ñaøn oâng ñang phaùt nhöõng ñieàu leä cheá taïo moät chieác xe mui traàn ñeå chaïy ñua cho nhöõng tay ñua naêm Thöù Tö: Lieäu Ignatz coù giuùp ñöôïc Charlie Levi, the big black dog, bounded along tôùi. Wednesday: Will Ignatz help Charlie win with Ignatz in his mouth. Treân ñænh ñoài, Ignatz thaáy 10 chieác xe thaéng cuoäc ñua xe khoâng? the race? Truyeän naøy seõ ñaêng treân trang web baùo Times taïi ñòa chæ www.latimes.com/kids.
Nguy hieåm baát ngôø treân Tieáp trang B12
nhaân vieân baûo trì khi hoï laùi xe truck ñi qua khu vöïc Lake Pokegama ôû Minnesota vaøo thaùng 9 naêm ngoaùi. Dennis Kortekaas, chuû tòch hoäi ñoàng thò xaõ Township noùi: “Döôùi con maét cuûa moät ngöôøi thöôøng thì caùi caây naøy coù veû toát vì laù coøn xanh, theá nhöng khi noù ngaõ xuoáng môùi thaáy trong ruoät cuûa thaân noù ñaõ bò roãng.” Tröôøng hôïp bò caây ñeø cheát hieám khi xaûy ra nhöng ñaõ coù nhöõng chöùng côù cho bieát laø moãi naêm coù ít nhaát laø moät ngöôøi cheát vì caây ngaõ. Theá nhöng theo cuoäc ñieàu tra cuûa baùo Readers Digest thì chæ trong naêm 2004 maø thoâi, ñaõ coù 5 vuï töû thöông lieân quan ñeán caây coái, xaåy ra ôû New Jersey, Virginia, Tenessee vaø Louisiana. Tai naïn khuûng khieáp nhaát xaûy ra ôû New York khi vaøo buoåi chieàu thaùng Tö naêm 2004, moät caây coå thuï 50 tuoåi ñaõ rôùt xuoáng chieác Toyota Runner cuûa gia ñình Spruck goàm hai vôï choàng vaø ñöùa con gaùi teân Kristina môùi 6 thaùng. Bò söùc eùp ñeø deïp, chieác SUV cuûa hoï laên nhieàu voøng tröôùc khi naèm laät ngöûa. Caû Suzanna vaø Stephen Spruck cheát taïi choã. Rieâng con beù Kristina thì laïi may maén soáng soùt vaø chæ bò thöông nheï.
saùt vaø baùo caùo cho hoï bieát tình traïng cuûa caây coái chung quanh khu vöïc cuûa mình. Neáu thaáy nhöõng caønh caây quaù khoâ, nhöõng veát nöùt to lôùn treân thaân caây, laù caây nhoû, xæn maøu, reã caây trô ra moät caùch caèn coãi thì ñoù laø nhöõng daáu Sau tai naïn naøy, oâng hieäu nguy hieåm caàn ñöôïc Frank Buddigh, moät chuyeân thoâng baùo cho caùc cô quan vieân veà thöïc vaät hoïc ñaõ lieân lieân heä cuûa chính phuû. laïc vôùi boä giao thoâng cuûa tieåu bang ñeå coáng hieán nhöõng Nhöõng maûnh vuïn nguy hieåu bieát chuyeân moân cuûa hieåm oâng. OÂng Buddigh ñaõ kinh Vaøo nöûa ñeâm ngaøy 22 ngaïc khi tìm bieát ñöôïc raèng thaùng 2 naêm 2004, Maria NewYork khoâng heà coù moät Federick ñang laùi xe ñaøng tieâu chuaån caên baûn naøo trong sau moät chieác U Hall treân xa vieäc löôïng ñònh caây. Treân loä 405 ôû Seattle. Boãng nhieân ñöôøng laùi xe veà choã ôû, oâng moät böùc vaùch cuûa phaàn sau Buddigh ñaõ quan saùt vaø ghi chieác xe U Hall bò suùt ra, nhaän coù ñeán 300 caùi caây caàn vaêng veà phía ñaèng sau, ñaäp ñöôïc ñoán boû vì chuùng ñaõ cheát xuoáng maët ñöôøng beå thaønh hay khoâ ñi roài, cuõng nhö coù töøng maûnh. Moät mieáng lôùn theå gaãy ñoå baát cöù luùc naøo. nhaát daøi khoaûng 5 foot thì Caây thöôøng caân naëng haøng ñaâm thaúng vaøo taám kính xe taán vaø khi noù ngaõ xuoáng noù phía tröôùc vaø ñaäp vaøo ñaàu coù theå ñeø beïp duùm caùi xe laïi. Maria, ñaùnh beå nöûa khuoân Ñeå phaûn baùc laïi lôøi pheâ maët cuûa coâ. Theá nhöng coâ bình cuûa Buddigh, oâng Robert khoâng cheát. Baùc só ñaõ phaûi Dennison, phaùt ngoân vieân giaûi phaãu 16 tieáng ñoàng hoà cuûa Boä Giao thoâng New York ñeå coá taùi taïo maët cuûa coâ vaø noùi laø haøng naêm, coù ñeán 500 sau ñoù, Maria phaûi traûi qua caây ñöôïc chaët boû ôû tieåu bang khoâng bieát laø bao nhieâu cuoäc naøy. chöõa trò baèng vaät lyù trò lieäu. Trong khi ñoù, Bruce Hieän nay thì Maria coù theå Fraidech, phoù giaùm ñoác cuûa noùi tuy raát ít. Coâ khoâng nhìn Barlett Tree Research ñöôïc vaø khoâng coù vò giaùc. Coâ Laboratoiries ôû North Caro- thöôøng bò nhöùc ñaàu khuûng lina baùo ñoäng raèng phaàn lôùn khieáp cuõng nhö caûm thaáy teâ caây ñöôïc troàng töø sau Theá lieät haún moät beân maù. Chieán Thöù Hai cho neân noù Cô quan AAA Foundation ñaõ quaù giaø roài. for Traffic Safety ñaõ cung caáp Nhöõng chuyeân vieân thöïc moät baûng baùo caùo veà söï nguy vaät cuõng nhö nhöõng nhaân hieåm cuûa nhöõng maûnh vuïn vieân haønh phaùp khuyeân daân (debris). Ñaây laø nguyeân nhaân chuùng hoã trôï trong vieäc quan gaây neân 25 ngaøn vuï ñuïng xe
ñöôøng ñi
This story will be on The Times’ website at latimes.com/kids.
haøng naêm vaø khieán cho 90 ngöôøi cheát. Tuy nhieân, theo Getrry Forbes, ngöôøi caàm ñaàu cuoäc nghieân cöùu cuûa cô quan AAA, thì chuùng ta coù theå ñeà phoøng nhöõng tai naïn xaûy ra. Cô quan naøy muoán coù moät söï tröøng phaït naëng hôn daønh cho nhöõng keû baát caån. Hoï cho raèng chính phuû lieân bang cho pheùp tieåu bang coi thöôøng vaán ñeà voâi gaïch vaø maûnh vuïn vöông vaõi treân ñöôøng ñi vaø laø nguyeân nhaân gaây ra tai naïn. Toøa aùn thöôøng chæ phaït vaï hay caûnh caùo ngöôøi taøi xeá caåu thaû veà vieäc xaû raùc hay khoâng coät, ñoùng kyõ ñoà chôû treân xe maø thoâi. Trong tröôøng hôïp cuûa Maria, ngöôøi taøi xeá cuûa chieác U Hall chæ bò phaït vaï coù 388 Myõ kim vì xaû raùc vaø khoâng coät kyõ ñoà sau xe.Haén ta cuõng chæ phaûi traû theâm 640 Myõ kim vì laùi xe vôùi baèng laùi xe bò treo vaø khoâng coù baûo hieåm xe. Ñoâi khi, nhöõng naïn nhaän coù theå ñöôïc aùnh saùng cuûa coâng lyù soi ñöôøng neáu thöa gôûi ra toøa. American Compressed Steel ôû Kansas City, chuyeân mua baùn haøng kim khí ñaõ phaûi boài thöôøng cho gia ñình cuûa moät coâ con gaùi môùi coù 25 tuoåi bò gieát cheát bôûi moät mieáng kim loaïi naëng 37 pounds bay khoûi caùi xe truck cuûa coâng ty keå treân, vaø ñaäp beå caùi kính phía tröôùc xe coâ aáy ñaäp beå ñaàu cuûa coâ. Cô quan AAA cuõng baùo caùo laø phaàn ñoâng nhöõng chieác xe chôû haøng to lôùn hay vi phaïm luaät leä veà vieäc chuyeân chôû
nhöõng maûnh vuïn, cuõng nhö khoâng coät haøng kyõ löôõng. Hoï yeâu caàu giôùi chuû nhaân cuûa dòch vuï thöông maïi naøy chuù yù ñeán vieäc baûo trì töø baùnh xe, cho ñeán thaéng xe vaø maùy moùc. Dó nhieân nhöõng coâng y xe vaän taûi phaûn baùc lôøi pheâ bình naøy ngay. OÂng Mike Russell, phaùt ngoân vieân cuûa American Trucking Association noùi: “Chuùng toâi tuaân theo nhöõng
luaät leä cuûa tieåu bang veà vieäc boác giôõ ñoà vaät, haøng hoùa moät caùch an toaøn. Nhöõng keû thöïc söï vi phaïm luaät leä laø nhöõng ngöôøi tieác tieàn vaø muoán töï chaát haøng cho mình ôû nhaø kia.” Nhöõng nhaø laäp phaùp cuûa caùc tieåu bang hieän ñang tranh ñaáu ñeå thaønh hình moät vaøi ñaïo luaät tröøng phaït vieäc khoâng ñoùng coät kyõ haøng hoùa hay xaû raùc. (YT)
Giöõa Ngöôøi Vôùi Ngöôøi Tieáp trang B11
Khaùm phaù chính mình
khi coù tình yeâu - khoâng phaûi söï thoûa maõn. Vaø tình yeâu chæ hieän höõu khi coù söï queân mình, khi coù caûm thoâng saâu xa, khoâng chæ giöõa hai ngöôøi maø vôùi nhöõng gì cao ñeïp nhaát. Ñieàu naøy chæ xaûy ra khi caùi Ngaõ cuûa ta ñöôïc boû qua moät beân maø thoâi. Tình yeâu ñoù khoâng ñöa tôùi nhöõng khaùc bieät, xung ñoät, khoâng coù mình, khoâng coù ngöôøi maø taát caû hoøa nhaäp laøm moät - Ñoù laø söï caûm thoâng tuyeät ñoái... Tình yeâu laø chuyeän khoù hieåu nhaát. Baïn khoâng theå hieåu noù baèng kieán thöùc, hay taäp theo caùc kyõ thuaät, kyû luaät naøo. Ñoù laø traïng thaùi taâm cuûa moãi ngöôøi, khi caùi Ngaõ ñaõ ngöøng hoaït ñoäng. Baïn chæ laøm cho “caùi toâi” cuûa baïn ñöùng moät choã ñöôïc, khi baïn hieåu roõ hoaït ñoäng cuûa caùc taàng lôùp taâm thöùc khaùc nhau trong mình. Chuùng ta ñeàu coù nhöõng giaây phuùt thöông yeâu thaät loøng, khoâng suy nghó, khoâng coù yù ñoà gì, nhöng ñoù laø nhöõng giaây phuùt khaù hieám hoi. Tình yeâu phieán dieän thöôøng ñöa ta tôùi yù höôùng muoán chieám höõu, töø ñoù gaây ra nhöõng khaùc bieät, ghen tuoâng vaø ñoøi hoûi - ñöa ta tôùi khoå ñau, khoâng phaûi haïnh phuùc... (Trích The First and Last Freedom)
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B15
.3”
DAT
Bangsa Champa
B16 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Tìm veà vôùi moät coäi nguoàn caùch xa
VEÀ VÔÙI VUØNG ÑAÁT COÄI NGUOÀN
TUESDAY, JUNE 28, 2005
LTS - Dohamide vaø Dorohieâm laø hai nhaø trí thöùc ngöôøi Chaêm taùc giaû cuoán “Bangsa Champa-Tìm veà vôùi coäi nguoàn caùch xa”, moät cuoán saùch noùi khaù roõ veà nguoàn goác ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác vaø ngöôøi Chaêm ôû Phan Rang, Phan Rí. Sau ñaây laø moät trích ñoaïn noùi tôùi hình boùng tieàn nhaân trong nhöõng di saûn truyeàn thoáng Chaêm.
DOHAMIDE & DOROHIEÂM Haäu quaû cuûa ñaïi naïn daân toäc suy vong vaø nhieàu naêm soáng caùch bieät trong khoâng gian, quaû thaät laø thaám thía! Tuy nhieân toâi cuõng boài hoài xuùc ñoäng khi nhaän ra nhöõng neùt vaên hoùa coå truyeàn töông ñoàng coøn ñöôïc baûo löu trong cuoäc soáng cuûa ngöôøi Chaêm Phan Rang vaø ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác. Maëc duø döôùi thôøi Minh Maïng (1837) ñaõ coù nhöõng bieän phaùp gaét gao ñeå Vieät hoùa trang phuïc Chaêm nhöng ngöôøi phuï nöõ Chaêm vaãn can tröôøng gìn giöõ ñöôïc caùi chaên maëc (vaùy) cuûa mình, chieác khaên ñoäi treân ñaàu ñöôïc vaét qua vaét laïi theo cuøng moät kieåu daùng. Vaø nhaát laø chieác aùo daøi duyeân daùng ñöôïc may theo kieåu chui ñaàu khoâng xeû vaït. Giöõa ngöôøi Chaêm Phan Rang - Phan Rí vaø ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác, Taây Ninh, Kampuchea coù khaùc bieät ôû coå aùo. Coå aùo cuûa ngöôøi phuï nöõ Chaêm Chaâu Ñoác laø loaïi coå ñöùng trong khi ôû Phan Rang - Phan Rí thì coå aùo töông töï nhö coå aùo baø ba ôû trong Nam. Theå hieän moät höôùng thaåm myõ ñaëc thuø Chaêm, moät soá coâ maëc chieác aùo daøi vôùi phaàn thaân ñöôïc may vôùi moät soá maûnh vaûi maøu khaùc nhau, khaù laï maét. Ngöôøi phuï nöõ Chaêm mieàn Trung maëc chieác aùo daøi coå truyeàn ngay caû khi ñi laøm vieäc vaát vaû ôû ngoaøi ñoàng aùng. Chi tieát naøy caøng laøm cho moät ngöôøi Chaêm soáng caùch xa vôùi vuøng ñaát coäi nguoàn nhöng toâi caûm thaáy traân quyù bao nhieâu ñoái vôùi ñöùc kieân trì cuûa ngöôøi phuï nöõ Chaêm ôû ñaây trong vieäc baûo toàn vaên hoùa Champa, trong ñoù coù loái aên maëc truyeàn thoáng keå treân. Moät soá coâng trình nghieân cöùu vaø baøi vieát cuûa caùc taùc giaû Taây phöông tìm hieåu veà xaõ hoäi ngöôøi Chaêm, haàu nhö ñaõ khoâng quan taâm ñeán khía caïnh keå treân, vaø thay vaøo ñoù, thöôøng mang cheá ñoä maãu heä öùng duïng vaøo ñeå nhaän dieän moâ thöùc mang tính lyù thuyeát. Naêm 1950, moät nhaân só döôïc giôùi thieäu laø ngöôøi thuoäc doøng doõi quí toäc Champa, coá Döông Taán Phaùt, vaøo thôøi Phaùp thuoäc ñaõ laøm ñeán chöùc cao nhaát ñöôïc daønh cho ngöôøi Chaêm laø Tri Huyeän An Phöôùc (Phan Rang), ñaõ coù ñeä trình moät döï thaûo Hoä luaät, noäi dung mang tính qui ñònh (prescriptive). Döï thaûo naøy coøn neâu leân nhöõng tranh caõi töø caùc ñòa phöông nhöng khoâng coù thoûa hieäp döùt khoaùt neân sau ñoù ñaõ bò boû löûng trong tình traïng cöùu xeùt dang dôû. Vaøo naêm 1967, coá tieán só Nguyeãn Khaéc Ngöõ 7 ñaõ coù aán haønh taäp tieåu luaän “Maãu heä Chaøm” phaân tích döï thaûo keå treân döïa vaøo khung phaùp lyù cuûa Daân luaät Vieät Nam, ñaùnh daáu moät nhu caàu vaø quan taâm ñeán ñònh luaät phong tuïc cho ngöôøi Chaêm trong xaõ hoäi Vieät Nam hieän ñaïi. Vaán ñeà ñöôïc ñaët ra vaãn laø vaán ñeà phöông phaùp tieáp caän. Ñeå khoûi sa vaøo loái moøn cuûa luaän thuyeát coù tính chaát lyù töôûng hoaëc cuïc boä ñòa phöông, thieát nghó khoâng coù phöông phaùp naøo thích hôïp vaø höõu hieäu hôn laø phaûi thöïc hieän nhöõng cuoäc nghieân cöùu thöïc ñòa, ñi töø chính thöïc traïng cuûa truyeàn thoáng vaø nhöõng dieãn bieán bao truøm toaøn boä xaõ hoäi Chaêm mang saéc thaùi ña daïng veà toân giaùo vaø ñòa phöông, ñeå phaân tích vaø xaây döïng moät ñònh höôùng chung. Trong xaõ hoäi Chaêm, töø xöa, ñöùng ñaàu Nagar Champa ñeå quaùn xuyeán vieäc nöôùc luoân luoân laø moät Patao, moät vò vua ñaøn oâng. Nhöng trong ñôøi soáng taâm linh coå truyeàn, vò Quoác Maãu Champa laø Poâ Inö Nagar laø moät ngöôøi ñaøn baø. Trong sinh hoaït daân gian cuûa ñôøi thöôøng, ngöôøi phuï nöõ Chaêm ñöôïc ñaët vaøo vò theá trung taâm quaùn xuyeán gia ñình ñeå cho giôùi ñaøn oâng ñi lo vieäc nöôùc beân ngoaøi. Hình H.39 keá beân laø moät phuï nöõ maëc aùo daøi, ñaàu ñoäi thuùng ôû Plaây Ba Laùp (Phöôùc Nhôn, Phan Rang) goïi laø baø Phích, nguyeân coù choàng thuoäc doøng toäc vua Poâ Ro Meâ, ñöôïc bieát ñeán laø ngöôøi tieâu bieåu cho ñöùc tính kieân trì lao ñoäng, vöôït qua caùc khoù khaên vaø quaùn xuyeán gia ñình thaønh coâng ngay caû sau khi choàng laø coá Aly Thaønh Coâng Thuaän qua ñôøi, nuoâi döôõng 7 ñöùa con neân ngöôøi qua con ñöôøng hoïc vaán trôû thaønh baùc só nha khoa, kyõ sö ñieän toaùn, keá toaùn vieân, v.v... Cuøng vôùi baø Chieåu töùc hajja Aishah Abdallah ôû Plaây Raâm (Vaên Laâm), baø Phích laø ngöôøi phuï nöõ Chaêm Phan Rang tieân phong ñaõ tuyeân xöng Kalima Shahadah quay veà vôùi ñöùc tin Islam chính thoáng vaø ñaõ sang thaùnh ñòa Makkah haønh höông thaønh Hajja Halimah Ahmah, laøm raïng rôõ doøng toäc. Trôû veà vôùi vaán ñeà trang söùc, hoï ñaõ taïo neân maãu boâng tai vaønh khuyeân ñaàu deâ coù tính caùch tieâu bieåu nhöng phuï nöõ Chaêm Phan Rang - Phan Rí, nhaát laø caùc baäc lôùn tuoåi, nhö
trong hình beân caïnh, laïi thaáy thích ñeo boâng tai laøm baèng chuøm chæ sôïi maøu thoøng xuoáng, troâng ñôn giaûn nhöng haøm chöùa ñaày tính chaát cao quí cuûa ngöôøi Chaêm. Rieâng ôû Chaâu Ñoác, Taây Ninh, Kampuchea thì phuï nöõ chæ ñeo boâng tai baèng vaøng hoaëc baèng ñoàng coù keát hoät. Chieác bình troøn baèng ñaát nung vaãn ñöôïc caû hai vuøng Chaâu Ñoác vaø Phan Rang - Phan Rí goïi laø buk, ñöôïc söû duïng vaø duy trì cuøng moät kieåu daùng, thöôøng duøng ñeå ñi laáy nöôùc döôùi bôø soâng hoaëc töø bôø suoái, nhöng trong khi phuï nöõ Chaêm Phan Rang - Phan Rí coù thoùi quen ñoäi om vaø thuùng treân ñaàu thì ôû Chaâu Ñoác laïi quaøng tay oâm moät beân hoâng khi di chuyeån. Trong böõa aên, laïi thaáy coù moùn ea bai rabung, moät thöù canh canh naáu baèng maêng tre cuøng vôùi laù moàng tôi vaø khoai lang, nöôùc canh seàn seät coù pha chuùt boät gaïo vaø maém; ngoaøi ra coøn coù Sakaya, moùn aên traùng mieäng ñoäc ñaùo cuûa ngöôøi Chaêm. Trong moät böõa aên khaùc, toâi laïi ñöôïc giôùi thieäu moät moùn aên bangsa ñöôïc nhieàu ngöôøi öa thích goïi laø ea m’nut moät thöù nöôùc suùp maø toâi ñöôïc chæ daãn duøng vôùi thòt deâ luoäc vaø rau. ÔÛ vuøng Chaâu Ñoác, chuùng toâi khoâng coù moùn aên naøy nhöng laïi coù moät thöù töông ñöông goïi laø ea tut, nöôùc chaám laøm baèng côm döøa naïo rang cho vaøng roài queát cho noù thaønh seàn seät, sau ñoù troän vôùi gia vò vaø nöôùc maém, duøng chaám vôùi rau soáng cuøng vôùi gan hay thòt boø nöôùng hoaëc luoäc, aên vaøo nghe raát “Chaêm”. Veà gioïng noùi, toâi caûm thaáy ngöôøi Chaêm Phan Rí coù veû gaàn guõi vôùi ngöôøi Chaêm Chaâu Ñoác hôn. Khi toâi neâu leân ñieàu naøy, moät vaøi boâ laõo ôû Phan Rí thích thuù löu yù. Ngaøy xöa, con chaùu doøng doõi vua Poâ Chôn, moät trong vaøi vò vua cuoái cuøng taïi Panduranga, nguyeân ñaõ ñi töø vuøng Phan Rí naøy, dìu daét nhau cuøng löu vong sang ñaát Kampuchea. Loái phaùt bieåu tieáng Chaêm cuûa caùc boâ laõo ôû Phan Rang thöôøng tham chieáu nhöõng thaønh ngöõ, ñieån tích mang yù nghóa cao saâu, mang ñeán cho moät ngöôøi chaân öôùt chaân raùo ñi tìm hieåu nhö toâi raát nhieàu caûm xuùc traân quyù ñoái vôùi ngoân ngöõ Chaêm truyeàn thoáng. Trong moät dòp tieáp xuùc, toâi ñaõ ñöôïc höôùng daãn ñeán nhaø baø Nguyeãn Thò Theàm, ôû Tònh Myõ (Bình Thuaän), ñöôïc giôùi thieäu nguyeân laø moät haäu dueä hoaøng gia Champa (ñaõ qua ñôøi naêm 1988), coøn löu giöõ moät soá baûo vaät hoaøng gia Champa, trong ñoù coù moät vöông mieän baèng vaøng. Toâi boãng söïc nhôù laïi trong caùc gia ñình taïi thoân aáp Koh Taboong, thænh thoaûng cuõng coù thaáy baøy ra phôi naéng, ñeå ngöøa ræ seùt hö muïc, moät soá vaät duïng nhö caây baûo ñao, nhöõng chieác ao chieán binh veõ chöõ nhö laø nhöõng buøa chuù huyeàn bí, vaø toâi ñaõ ñöôïc cho bieát laø caùc baûo vaät (pañap kikoh) cuûa oâng baø töø xöa truyeàn laïi. Coù bao nhieâu caâu chuyeän xoay quanh caùc baûo vaät ñoù ñöôïc caùc cuï giaø keå laïi lieân quan ñeán moät thôøi giaëc giaõ gaây bao cheát choùc, nhöng khoâng bao giôø xaùc ñònh ñöôïc cuï theå caâu chuyeän xaûy ra vaøo naêm naøo. Tröôùc nguy cô thaát truyeàn khoâng theå traùnh khoûi, nhöõng caâu chuyeän ñoù caàn ñöôïc söu taàm vaø baûo toàn. Nhôø coá Löu Quí Taân giaûi thích, toâi môùi ñöôïc tieáp caän vôùi thöïc teá cuûa xaõ hoäi ngöôøi Chaêm Phan Rang - Phan Rí, sau khi ñaõ ñoïc Jeanne Leuba, Pierre Rondot, Durant, v.v... Treân caên baûn, ngöôøi Chaêm Phan Rang - Phan Rí ñöôïc phaân chia thaønh hai coäng ñoàng soáng trong caùc thoân laøng rieâng bieät haàu nhö khoâng laãn loän nhau. Theo öôùc löôïng, khoaûng hai phaàn ba ngöôøi daân theo ñaïo Baø la moân coå truyeàn, vaø moät phaàn ba goïi laø Chaêm bani theo ñaïo Islam, thöïc chaát ñaõ chòu nhieàu bieán ñoåi do nhieàu thaäp nieân sinh hoaït coâ laäp, khoâng coù giao löu vôùi theá giôùi Islam xuaát xöù töø thaùnh ñòa Makkah ôû nöôùc A Raïp Sau Ñi. Moät soá ñònh kieán giöõa hai coäng ñoàng thöôøng raát deã ñöôïc nhaän ra qua caùc caâu chuyeän trao ñoåi. Coá Löu Quí Taân cuõng nhö coá nhaø giaùo Thieân Sanh Caûnh laø ngöôøi Chaêm theo ñöùc tin coå truyeàn aûnh höôûng Baø la moân giaùo, ñaõ phaùt bieåu, vôùi nhieàu töï haøo, töï cho mình laø Chaêm Jat (ôû vuøng Taây Nam Nam Phaàn goïi Chaêm raë). Maëc duø chæ môùi ôû böôùc ñaàu tìm hieåu nhöng toâi ñaõ ngoû yù raèng caùch goïi naøy khoâng thích hôïp. Bôûi leõ ôû ñaây hoaøn toaøn khoâng thaáy coù vaán ñeà thuaàn chuûng hay lai gioáng maø chæ coù vaán ñeà nhaäp ñaïo Islam, laø moät toân giaùo môùi so vôùi toân giaùo coå truyeàn. Moät ngöôøi Chaêm nhaäp
ñaïo Islam, thöïc chaát vaãn laø moät ngöôøi Chaêm, khoâng coù gì thay ñoåi coäi nguoàn Bangsa Chaêm cuûa mình heát caû. Caùch goïi naøy chæ coù taùc duïng gaây maëc caûm bieät phaân khoâng caàn thieát. Hoïc giaû Taây phöông, cuï theå laø coá linh muïc Phaùp Durand, trong baøi vieát veà Chaêm bani ñaõ suy luaän töø “bani” laø do töø A Raïp “ibn” (ngöôøi Muslim Maõ Lai ghi laø bin) coù nghóa laø “con cuûa”, duïng yù muoán noùi laø con cuûa Allah. Maëc duø nhieàu ngöôøi vieát tieáp theo vaãn hieåu raäp khuoân nhö vaäy, nhöng treân thöïc teá, loái suy luaän naøy caàn ñöôïc xeùt laïi. Bôûi leõ trong nguyeân lyù Islam, hoaøn toaøn khoâng coù caùch nghó theo quan heä “Chuùa vaø Con”, vaø ñaây cuõng laø ñieåm khaùc bieät caên baûn giöõa Islam vaø Thieân Chuùa Giaùo. Ngoaøi ra, thay vì caên cöù vaøo tieáng A Raïp, thieát nghó seõ thieát thöïc hôn neáu xaùc ñònh yù nghóa ñích thöïc cuûa töø “bani” trong tieáng Chaêm. Trong tieáng Chaêm, “bani” coù nghóa roõ raøng laø “toân giaùo”, laø “ñaïo”, mang gheùp vaø laäp thaønh töø “Chaêm bani” coù nghóa laø “Chaêm theo ñaïo”. Caùch goïi naøy cuõng töông töï nhö trong xaõ hoäi ngöôøi Vieät, ngöôøi Thieân Chuùa giaùo phaân chia moät beân “löông” vaø moät beân “giaùo” vaäy. “Giaùo” laø nhöõng ngöôøi daân theo Thieân Chuùa giaùo, coøn “löông” laø nhöõng ngöôøi khaùc trong xaõ hoäi, coù theå theo moät toân giaùo khaùc khoâng phaûi laø Thieân Chuùa giaùo. Trong thaäp nieân 1960, vôùi tinh thaàn phaân bieät gay gaét, trong giôùi trí thöùc Chaêm Phan Rang coù maâu thuaãn ñoá kî nhau veà chính trò, ñaõ thaáy xuaát hieän moät thuaät ngöõ môùi laø “Baø Chaêm”, theâm chöõ Baø ñeå caân baèng vôùi thuaät ngöõ Bani, nhöng caùch goïi naøy khoâng ñöôïc nhaân gian höôûng öùng neân khoâng toàn taïi ñöôïc bao laâu. Tröôùc kia, trong daân gian ngöôøi Chaêm Bani coøn goïi ngöôøi Chaêm khoâng phaûi Bani laø Akafir (tieáng A Raïp coù nghóa laø ngoaïi ñaïo) hoaëc Chaêm chuh. Chöõ “chuh” ôû Phan Rang - Phan Rí coù nghóa laø thieâu, ñoát (ôû Chaâu Ñoác, “chuh” laø baén suùng hoaëc chieân, coøn aêm môùi laø thieâu ñoát) do ôû choã ngöôøi Chaêm, toân giaùo baét nguoàn töø Baø la moân giaùo, khi cheát thì laøm leã hoûa taùng. Coøn ngöôøi Chaêm Bani toân giaùo baét nguoàn töø Islam, khi cheát thì thi haøi ñöôïc mang ñi choân. Theo lòch söï vaø toân kính trong giao tieáp, caùc thuaät ngöõ Akafir, Chaêm chuh khoâng neân duøng. Treân nguyeân taéc, ngöôøi Chaêm khoâng aên thòt boø, coøn ngöôøi Chaêm bani khoâng aên thòt heo. Toâi ghi “treân nguyeân taéc” vì trong khi giôùi giaùo só tuaân thuû thì ña soá ngöôøi daân thöôøng coù veû lôi loûng veà söï kieâng cöõ naøy. Ngoaøi ra, röôïu laø moät thöù thöùc uoáng Islam lieät vaøo loaïi haram (tuyeät ñoái nghieâm caám) thì coù veû nhö vaãn ñöôïc caùc giaùo só Chaêm bani duøng thoaûi maùi trong caùc leã cuùng baùi. Coù moät thôøi, trong quaù khöù, giöõa ngöôøi Chaêm vaø Chaêm bani, ñaõ xaûy ra moät soá maâu thuaãn, phaân caùch do thieáu söï hoøa hôïp xaõ hoäi. Coù moät ñieåm ñaõ ñaùnh ñuùng vaøo oùc hieáu kyø cuûa toâi laø heä thoáng caùc chöùc saéc laõnh ñaïo toân giaùo Chaêm ôû Phan Rang Phan Rí. Trong khi ôû Chaâu Ñoác, nhöõng vò laõnh ñaïo caùc jam’ah aên maëc khoâng khaùc gì ngöôøi daân thöôøng thì traùi laïi, ôû Phan Rang - Phan Rí, caùc chöùc saéc bao giôø cuõng maëc nhöõng y phuïc maøu traéng, hoaøn toaøn khaùc haún vôùi daân thöôøng, chöùng toû nhöõng vò naøy coù nhöõng thaân traïng ñaëc bieät ñöôïc xaõ hoäi daønh cho nhöõng söï kính troïng gaàn nhö thieâng lieâng. Hai coäng ñoàng Chaêm vaø Chaêm bani ñöôïc toå chöùc thaønh caùc laøng (Plaây) taïo thaønh hai coäng ñoàng toân giaùo ñöôïc ñieàu haønh bôûi hai heä thoáng chöùc saéc thöôøng ngaøy ñöôïc nhaän ra do boä y trang maøu traéng khaùc haún vôùi ngöôøi daân bình thöôøng. 1. Ñöùng ñaàu coäng ñoàng ngöôøi Chaêm theo toân giaùo coå truyeàn aûnh höôûng Baø la moân giaùo laø caùc Poâ Adhia tröïc tieáp chaêm lo caùc leã thöùc thôø cuùng taïi caùc ñeàn thaùp (ôû Ninh Thuaän coù thaùp Poâ Klong Girai, thaùp Poâ Romeâ, ñeàn Poâ Inö Nagar (Höõu Ñöùc), leã cuùng toå tieân, leã thieâu xaùc, leã nhaäp kut, v.v... heä thoáng chöùc saéc bao goàm: Poâ Adhia, Poâ Baseh... OÂn Chaêm Naây ñöôïc xem nhö oâng Töø, chuyeân traùch giöõ caùc vaät teá leã vaø troâng nom laêng thaùp. Haøng naêm, coù leã hoäi Kateâ töø thaäp nieân 1960, ñöôïc toå chöùc long troïng taïi ñeàn thaùp, quy tuï ñoâng ñaûo ngöôøi daân giaø treû beù lôùn khoâng phaân bieät toân giaùo, mang vaät cuùng ñeán baøy xung quanh thaùp, ñoàng thôøi thöôûng thöùc nhöõng maøn muùa quaït nhieàu maøu saéc daân toäc. 2. Ñöùng ñaàu coäng ñoàng ngöôøi Chaêm bani theo Islam coå Tieáp trang B18
DAT
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B17
.3”
D
HAPPY CAR RENTAL TRUNG TAÂM CHO THUEÂ XE * Thaønh thaät * Phuïc vuï vui veû * Baûo ñaûm giaù reû nhaát cho quyù ñoàng höông Môû cöûa töø thöù Hai - thöù Baûy 9:30 AM - 6:30 PM
Chuyeân cho thueâ: Xe 4 cöûa vaø caùc loaïi xe Van 8041 Bolsa Ave., Midway City, CA. 92655 (Gaàn goùc ñöôøng Beach, beân caïnh Cali Auto Sale)
www.happycarrental.com Tel: (714) 269-2915 or (714) 892-5158 * Fax: (714) 892-3739
HT GARAGE DOORS Installation - Service - Repair
11372 Trask Ave. #109, Garden Grove, CA 92843
Chuyeân laép raùp vaø söûa chöõa ñaày ñuû caùc loaïi Garage Door.
Ñònh giaù mieãn phí L/L: Mr HAÛI
(714) 715-5966
Bangsa Champa
B18 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
Tìm veà vôùi moät coäi nguoàn caùch xa
VEÀ VÔÙI VUØNG ÑAÁT COÄI NGUOÀN Tieáp trang B16
truyeàn, laáy Thang gik laøm cô sôû, coù moät heä thoáng chöùc saéc ñöùng ñaàu laø Poâ Guru ñieàu haønh moät heä thoáng saùu caáp baäc giaùo só goïi chung laø Poâ Char ñaûm traùch nhöõng chöùc naêng OÂn Möôm, OÂn Tip, OÂn M’Ñinh, OÂn Char, v.v... Naém vöõng nhöõng noäi dung kinh saùch ñöôïc cheùp tay truyeàn chuyeån töø nhieàu theá heä, neân khoâng coøn giöõ nguyeân veïn caùc neùt chöõ A Raïp nguyeân goác nöõa, caùc vò chöùc saéc naøy cöû haønh caùc leã nguyeän ôû phía trong cuøng cuûa Thang gik, trong khi ngöôøi daân thöôøng ngoài xeáp baèng ôû khoaûng gaàn cöûa ra vaøo, töøng nhoùm moät, thay phieân nhau tieán leân vaøo vò trí quy ñònh, khaán laïy theo cuøng phong caùch beân Baø la moân (khaán vaùi vaø naèm raïp thaân mình treân neàn). Caùc vaät cuùng mang ñeán ñöôïc ñöïng treân caùc chieác maâm coù loàng baøn che kín (ôû Chaâu Ñoác goïi laø Tuk ji); kieåu daùng caùc maâm naøy coù boä chaân khoâng gioáng nhö ôû Chaâu Ñoác. Ñieåm khaùc laï caàn ghi nhaän laø nhöõng ngöôøi ñoäi maâm ñeán Thang gik thöôøng laø phuï nöõ chôù khoâng phaûi chæ coù ñaøn oâng con trai nhö ôû Chaâu Ñoác. Phoái hôïp vôùi caùc chöùc saéc thuoäc hai toân giaùo keå treân, coù moät soá chöùc saéc chuyeân traùch caùc leã tuïc cuùng baùi phuïc vuï quaàn chuùng thuoäc hai toân giaùo, bao goàm: OÂn M’Duoân (voã troáng baranöng), OÂn Ka-ing (thaày boùng), OÂn Kadhar (keùo ñaøn kanhi, vaø haùt), Muk Pajaâu (baø boùng), Muk Rija (vuõ sö giöõ chieât taâu, vong linh toå tieân toäc hoï)... Naêm 1960, moät ngöôøi Chaêm bani queâ ôû Plaây Ba Laùp, Phöôùc Nhôn, Phan Rang, teân laø Maõ Thanh Laâm laø moät sinh vieân ngaønh thuù y ñöôïc hoïc boång theo hoïc ôû Tröôøng Ñaïi Hoïc Caàn Thô, nhaân nghe ngöôøi ta noùi veà caùc thoân aáp Chaêm Chaâu Ñoác, ñaõ taän duïng thôøi gian nghæ heø, ñi xe ñoø tìm ñeán cho bieát vôùi ngöôøi ta. Tình côø ñeán laøng Koh Taboong, anh naøy ñaõ ñöôïc caùc ñoàng toäc Chaêm taïi ñaây tieáp ñoùn aân caàn. Thôøi gian löu laïi Koh Taboong, coá Maõ Thanh Laâm ñaõ tìm hieåu veà caên baûn giaùo lyù Islam chaùnh thoáng, vaø sau ñoù, ñaõ quay veà queâ trình baøy cho hoï haøng bieát roõ söï vieäc, vaø ñaõ thuyeát phuïc ñöôïc moät vaøi ngöôøi trong thaân toäc cuøng xuoáng Chaâu Ñoác hoïc hoûi veà giaùo lyù Islam, quyeát khoâng tieáp tuïc leà loái haønh ñaïo coù pha laãn vieäc thôø cuùng thaàn linh khoâng phaûi Islam nöõa, sau khi tuyeân xöng Kalima Shahadah xaùc ñònh chæ toân thôø Ñaáng Taïo Hoùa Duy Nhaát laø Allah. Töø ñoù vôùi söï hoã trôï cuûa coäng ñoàng ngöôøi Chaêm Islam Chaâu Ñoác, döïa vaøo khung phaùp lyù cuûa Hieäp Hoäi Chaøm Hoài Giaùo Vieät Nam, taäp theå Islam chaùnh thoáng ñaõ ñöôïc hình thaønh taïi Plaây Ba Laùp (Phöôùc Nhôn), Plaây Raâm (Vaên Laâm), An Nhôn, Nho Laâm 4 giaùo ñöôøng haønh ñaïo theo Islam chaùnh thoáng. Do ñoù, ngaøy nay, taïi Phan Rang, ngoaøi hai coäng ñoàng Chaêm vaø Chaêm bani coøn coù coäng ñoàng Chaêm Islam, coù moät soá ngöôøi ñaõ thöïc hieän ñöôïc chuyeán ñi haønh höông thaønh haji ôû thaùnh ñòa
Makkah, nöôùc A Raïp Sau Ñi, theo quy ñònh cuûa giaùo luaät Islam, coù ñieàu kieän tieáp caän vaø ñöôïc bieát veà theá giôùi Islam ôû taän goác nguoàn. Trôû laïi vôùi ñôøi thöôøng, cuõng nhö taïi vuøng Chaâu Ñoác, caùc thoân laøng Chaêm Phan Rang - Phan Rí thöôøng coù moät truïc giao thoâng chaùnh chaïy doïc theo chieàu daøi cuûa laøng. Nhöng khaùc vôùi caùc laøng Chaêm ôû Chaâu Ñoác thöôøng naèm doïc theo con soâng, neân caùc nhaø saøn chæ ñöôïc caát doïc theo hai beân con loä xuyeân qua töø ñaàu laøng ñeán cuoái laøng. Traùi laïi, caùc laøng Chaêm mieàn Trung thì coù thöøa ñaát ñai neân coù theå môû roäng theo chieàu ngang. Do ñoù, con loä chính thöôøng ñöôïc caét vuoâng goùc bôûi nhöõng con ñöôøng nhoû taïo thaønh nhöõng oâ ñöôïc phaân caùch baèng caùc haøng raøo bao boïc nôi cö truù cuûa töøng toäc hoï hoaëc ñaïi gia ñình ñi saâu vaøo trong xoùm. Cöûa raøo luoân luoân höôùng veà phía Nam hoaëc Taây neân coù tröôøng hôïp nhaø saùt caïnh nhau nhöng phaûi ñi voøng môùi qua laïi ñöôïc. Moät ñaëc ñieåm truyeàn thoáng cuûa caùc thoân laøng Chaêm Trung Phaàn ñöôïc ghi nhaän laø raát hieám thaáy caây coái bao quanh. Khoâng phaûi vì thieáu ñaát nhö ôû vuøng Chaêm Chaâu Ñoác, maø laø do nieàm tin truyeàn thoáng cho raèng caùc taøng caây thöôøng laø nôi ma quyû aån truù gaây beänh hoaïn vaø tai hoïa cheát choùc. Ngoaïi tröø nhöõng ngoâi laøng môùi di dôøi trong thôøi kyø chieán tranh, phaàn lôùn caùc thoân laøng Chaêm ñeàu naèm giöõa moät vuøng ñaát ruoäng, neân ña soá ngöôøi daân Chaêm Phan Rang - Phan Rí ñeàu sinh soáng veà noâng nghieäp. Ngheà chaøi löôùi vaø ñi bieån coå truyeàn maø cha oâng moät thôøi noåi danh nay ñaõ thuoäc veà quaù khöù. Cuoäc soáng trong noâng nghieäp ñaõ laøm phaùt sinh nhöõng leã tuïc cuùng baùi phöùc taïp daâng leân moät loaït caùc thaàn linh: Thaàn Quoác Maãu (Poâ Inö Nagar), Thaàn ñaát (Poâ Bhum), thaàn nuùi (Poâ chôk), thaàn soâng (Patao ea), thaàn soùng bieån (Patao Riyak), thaàn luùa (Yang Sri), v.v... moãi thaàn linh ñeàu ñoøi hoûi moät soá leã tuïc cuùng baùi thích hôïp, khi thì thöïc hieän rieâng leû theo töøng caùc nhaân, gia ñình, nhöng coù nhöõng leã cuùng toå chöùc cho baø con caû thoân laøng ñeán döï, taïo thaønh nhöõng gaùnh naëng veà tieàn baïc maø vì loøng tin, ngöôøi daân vaãn chòu ñöïng maø khoâng moät lôøi than oaùn, nhaát laø trong tröôøng hôïp cuùng leã Rija prong keùo daøi coù theå ñeán 7 ngaøy ñeâm, do theo lôøi van vaùi veà moät vieäc caàn thieát trong cuoäc soáng. Vaøo thaùng gieâng lòch Chaêm, coù leã cuùng Rija Nögar nhaèm toáng xuaát taát caû nhöõng gì xaáu xa cuûa naêm cuõ, ñoàng thôøi caàu xin Baø Quoác Maãu Poâ Inö Nagar ban nhöõng ñieàu toát laønh cho toaøn coäng ñoàng trong naêm saép tôùi. Nhöõng leã cuùng thaàn linh phöùc taïp keå treân thöôøng laøm lu môø nhöõng noã löïc vaát vaû cuûa ngöôøi daân Chaêm trong canh taùc
Carpet & Tile, Woodfloor
7888 Westminster Blvd., Westminster, CA 92683 Chuyeân baùn thaûm, gaïch boâng ñuû loaïi cho tö gia vaø vaên phoøng
Gaïch boâng 99¢/SQ/gaïch up $2.99 Yard/Commercial up Chuù yù: Tieäm chuùng toâi coù baùn sæ vaø leû theû ñieän thoaïi goïi veà Vieät Nam
(714) 893-1539 (714) 623-0089
Show room haøng môùi veà 2004 ñuû maët haøng choïn löïa.
ÑÒNH GIAÙ MIEÃN PHÍ
TUESDAY, JUNE 28, 2005 noâng nghieäp töï nuoâi soáng. Khi noùi ñeán noâng nghieäp laø phaûi noùi ñeán haït gioáng, ñeán heä thoáng daãn thuûy. Theo gôïi yù nhaéc nhôû cuûa coá giaùo sö Nghieâm Thaåm, toâi ñaõ thu xeáp ñeå ñeán taän nôi xem qua cho bieát veà con ñaäp Nha Trinh naèm teân soâng Caùi, töông truyeàn laø do vua Poâ Klong Girai xaây döïng. Ngöôøi Chaêm goïi con ñaäp naøy laø banök Sa laø do teân hai vôï choàng oâng Trinh vaø baø Sa nguyeân laø cha meï nuoâi cuûa vua Poâ Klong Girai. Nhaø vua ñaõ cho thaû moät caùi beø cho troâi treân doøng soâng Caùi (nay goïi laø soâng Dinh), vaø ñaõ quyeát ñònh xaây ñaäp ôû ñòa ñieåm chieác beø taáp vaøo bôø. Xong, nhaø vua cho ñaøo hai con möông, giao cho phía ñaøn oâng ñaøo moät con, coøn con möông kia thì giao cho phía phuï nöõ. Nhaän thaáy söùc mình yeáu ñuoái khoâng theå naøo saùnh baèng ñaøn oâng, phía ñaøn baø baøy ra moät keá toå chöùc ca haùt ñeå duï phía ñaøn oâng sang thöôûng thöùc vaø ñoàng thôøi giuùp ñaøo möông. Phía phuï nöõ, cuoái cuøng, ñaõ hoaøn taát con möông ñöôïc goïi laø Möông Chaêm, naèm veà phía tay maët soâng Caùi, coøn con möông beân phía tay traùi thì ñaøo lôû dôû ñöôïc ngöôøi daân Chaêm ñòa phöông goïi laø Möông oâng Daøu. Caû hai möông cho ñeán ngaøy nay taïo doøng chaûy cung öùng nöôùc canh taùc cho moät vuøng ñaát khoâng nhöõng chæ coù ngöôøi Chaêm maø coøn caû ngöôøi Vieät sinh soáng. Ñaäp Nha Trinh laø moät chöùng tích cho thaáy ngöôøi Chaêm töø xöa ñaõ xaây döïng cho mình moät heä thoáng daãn thuûy phuïc vuï canh taùc ruoäng ñoàng luùa nöôùc nuoâi soáng con ngöôøi. CHUÙ THÍCH: (1) Nguyeãn Thieäu Laâu. “La Population Cham du Sud Annam s’accroit-elle?” trong Bulletin de l’Institut Indochinois pour l’eùtude de l’homme, VI, 1943, tr.213-221. (2) “Soldats. songez que, du haut de ces pyramides, quarante sieøcles vous contemplent.” (3) Inrasara. Thaùp Naéng, 1966, tr 17 - 20 (4) Coedes, G. vaø Parmentier, H. “Liste Geùneùrale des Inscriptions et des Monuments du Champa et du Cambodge” trong Publications EFEO hors seùrie, 1923. (5) Bình Nguyeân Loäc. “Veà ngöôøi Chaâu Giang”, taïp chí Baùch Khoa. (6) Dohamide. “Thöû baøn laïi vôùi nhaø vaên Bình Nguyeân Loäc veà ngöôøi Chaâu Giang”, Taïp chí Baùch Khoa, thaùng 8, 1973. (7) Nguyeãn Khaéc Ngöõ. Maãu heä Chaêm Saigon: Nhaø Xuaát Baûn Trình Baøy, 1967, 136 tr.
DAT
TUESDAY, JUNE 28, 2005 - NGÖÔØI VIEÄT B19
THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu) .3”
e l y t S e f i L e n r o b Re
DAT
Sale cho ñeán 18 thaùng khoâng tieàn lôøi neáu mua haøng Sony töø $399
Free bong boùng vaø baép rang Moãi ngaøy taëng 200 ngöôøi khaùch haøng ñaàu tieân 1 ñoàng hoà cho ñeán Thöù Hai (July 4)
TV 46”HDTV
AKAI TV 42”Plasma
Flat TV 20”
1,399
ReborneLifeStyle
p
DVD/VCR Combo
Noài côm ñieän 10 cu
ReborneLifeStyle
B20 NGÖÔØI VIEÄT THÖÙ BA - SOÁ 7143 - 28 thaùng 6, 2005 (22 thaùng Naêm naêm AÁt Daäu)
TUESDAY, JUNE 28, 2005
.3”
DAT