Gazette-ST-E-edition - 20 January 2026

Tafeldruif-oes ‘belowend’

Charlotte Lesch

Hoë volumes en hoëgehalte tafeldruiwe kan op winkelrakke verwag word, maar wind en weer het totdusver ’n beduidende uitwerking op hierdie seisoen. Só verduidelikLiezl Jonker verbonde aandie BergrivierTafeldruif-produsentevereniging.

Die tafeldruifseisoen vir produsente van onder meerdie Paarl, Wellington, Halfmanshof/Porterville, Riebeek-Kasteel en Piketberg geskied grootliks van middel Desember tot die einde van Maart. Dié seisoen is egter met bykanssewetot tien dae vervroegweenswarm weersomstandighede, wat uiteindelikook ’n bottelnek-uitwerking gehad het. Verskeie kultivars is gelyk gereedomgeoes te word. “‘Bottelnekke’ word al vroeg hier en daar ervaar om alle druiwebetyds gesnyendeur die pakstore te kry,”verduidelik Jonker

Niël Kirsten van JD Kirstenindie Paarl is dit eens die seisoen het vroeër begin met die piek-weke wat nou hieris. Volgens hom bestaan verskeie teorieë, maar ’n ongewone warmer, droeëren winderige November in aanlooptot die seisoen het gewistot die vroeë seisoen bygedra. “Sekere druifsoorte wat volgens die kalenderdrie weke uitmekaar is, is dié seisoen gelyk gereed.”Selfs hul grondkundiges sê die evapotranspirasie is hoër as in Februarie 2024 en 2025, wat gewoonlik die warmermaandevan die seisoen is.

Die korrelgrootte en gewig van korrels

is volgens die produsente se terugvoer ook laerasdie vorige seisoen (2024/’25).

“Korrelgroottes en die gewigvan die korrels is met ’n paar gram en millimeter kleineras2024-’25 se seisoen,”sêJonker.

Aansienklik meer kartonne is wel reedsindié stadium van die seisoen teenoor die vorigeseisoen gepak.

“Alles het twee weke vroeër begin,” beklemtoon Jonker.

Produsente hoop egter die droëweer duur met dié verloopvan dié seisoen voort.

OESSE‘GEHALTELYKGOED’

“Reënentafeldruiwe werk nie saam nie.” Kirstensêegter die meeste produsente maakdarem tydelike voorsieningomdie nat uit te hou.

Hoeweldaarkultivarsiswaar die suikernog nie heeltemalreg is nie, lyk diegehalte van die seisoen se oesbaie goed,sêJonker. Volgens haar is dit wel nog te vroeg om te sê watter kultivar tot dusver die beste vertoon.

“Die korrels is ’n rapsiekleiner, maar dievolumes lyknie te sleg nie,”sê Kirsten.

MerciaPetersen,die uitvoerende hoof vandie Suid-Afrikaanse tafeldruifbedryf (Sati) het metdie begin vandie algehele seisoen in Oktober bevestig“goeie vrugtegehalte en voldoende volumes wordverwag om aandie vraag in die land se uitvoermarkte te voldoen”.

Ander uitdagingswat dié seisoen ervaaris, was sterk wind in Desember.

“Die wind in die hawe [Kaapstad] het ’n groot uitwerking op die laai vandie

vraghouersgehad.”

Aandie einde van Desember hetKaapstadsehawe reeds oordie 700 werksure vanOktobertot Desemberweens sterk wind verloor, voeg Jonker by. Sy brei uit en verduidelik hoedie “swak uitlaai” ’n negatieweuitwerking op die plaaslike bedryf gehad het. “Min vrugte hetdie mark voor Kersfees bereik, wat tradisioneel beter prysvlakkeindie mark soubehaal het.”

Kirsten meen verskeie faktore draby tot swak produktiwiteit om dievrugte betydsopdie skepe te laai.“Ditisgeen geheimdié seisoen word deur baieuitdagingsgekenmerk nie.”

Hy meen ’n ideale seisoen souwees om op tyd te oesof’nrapsie vertraag te wees om die hawens tyd te gee.

Kirsten voeg by en sê dieOranjerivier, waar sommige produsentereeds in November begin oeshet,het reeds’n bottelnek ervaar en as gevolg daarvan vrugte gehad wat totsowat drie weke lank op die hawens gestoorisvoordatdit gelaai kon word.

PARTYPIEK-WEKE‘BEGINNOUEERS’

Die Hexriviervallei -en Bergrivierstreek begin nou eers methul piek-weke, voeg Kirsten by Volgens die vereniging blyk dit dat die grootste gedeelte van die Bergriverse druiweteen begin Maart vanjaar klaar geoes salwees.

“Tot dusver lykdie gehalte van die oesbaie goed,hoeweldie korrelgrootte weens warm weer in November verlede jaar swakker as normaal gaan wees,”

Die tafeldruifseisoen lykbelowend tenspyte van enkele uitdagings. Foto terillustrasie: Maja Petric/ Unsplash

sluitJonkeraf.

Denene Erasmus,die kommunikasiebestuurder by Sati,het Donderdag (14Januarie)in’nverklaring bevestig diebedryf is steedsvan mening dat die verwagte volumesvir uitvoermet 0,6% saltoeneem in vergelyking metdie werklike geïnspekteerde volumes van die 2024-’25-seisoen.Die nasionale oesskatting van 79,4 miljoen4,5-kg-kartonne, met38,6 miljoen 4,5-kg-kartonne tot op datumgeïnspekteer, bly onveranderd Sy voegbyhoewelwarmerklimaatsomstandighede in sekere streke die seisoen met’npaardae vervroeg het, dit nie die algehele nasionale uitkyk verander nie

“Die seisoenisopskedule en SuidAfrika bly welgeplaas om ’n volhoubare, hoë-gehalte-oeswat aanwêreldwye verbruikersvoorkeure in allemarkte voldoen,telewer,” voegPetersenby. Volgens Sati salhulle voortgaan om dieseisoentemonitor.“In hierdiestadium kom die bedryf stabiel voor, metproduksieengehalte in pas metaanvanklike voorspellings.”

80-jarigedraf178steParkrun kaf

Province’s water resourcespushed to thelimit

The WesternCape government is moving to securea provincial-disaster declaration as the province battles adevastating combination of severe drought and widespread wildfires that have pushedresourcestobreakingpoint.

Anton Bredell, Western Cape Minister for Local Government, Environmental Affairs and Development Planning, announced on Monday (13 January) he wouldapproach the provincial cabinet to requestdisaster classification for both the Southern Cape droughtand the recent wave of destructive fires.

The coastal town of Knysna is at the epicentre of the water crisis, with its main water source, the Akkerkloof Dam, sitting at acritically-low 15% capacity.

The municipality now has just a10-day water buffer remaining, asharp decline from 13 days just one week ago.

“At thisstage Knysna consumes morewater, 12ML per day, than it can supply,” Bredell said duringa briefingbythe Knysna Joint Operations Committee.

“We need to get consumption down to 50 litres per person per day, and together with the efforts to develop additional sources, we will get through this difficult time.”

The Joint Operations Committee, co-chairedbythe Department of Local Governmentand Knysna Municipality, has implemented emergency measures to augment water supplies.

These efforts include developing several natural springs with good quality water, refurbishing seven existing boreholes that require cleaning and new pumps, finalising agreements to access 10 boreholesonprivate land, and securing water

access from aborehole at the local mosque.

Meanwhile, the province’s firefighting capabilities are under severe strainafter an exceptionally activefire season. More than 100 000 ha have alreadyburned across the Western Cape, with more than500 firefighters currently deployed in the Overstrand and Cape Winelands regions.

“Our aerialfirefighting budget of R17million for thisseasonisdepleted,”

Bredell said, “and we will now make internal financial adjustments to ensure the 21 aircraft at our disposal can fly.”

With hot, dry conditions forecast to continue, authorities are bracing for an extended fire season that could stretch intoApriland May, well beyond the typical summer fire period.

Aprovincial disaster classification fromthe National Disaster Management Centre would provide crucial flexibility forthe provincial government’s responseefforts.

“A disaster declaration fromthe NationalDisaster Management Centre will allow us to focus acrossline functions and also to move funding quickly between programmes if and when needed,” the minister pointed out.

The declaration would enable faster resource allocation andcoordination across different government departments,potentially crucial for both the immediatewater crisis in Knysna and the ongoing fire management efforts across theprovince.

Asthe Western Cape enters what could be one of itsmostchallengingsummer seasons in recent yearsthe twin pressures of drought and fire are testing the province'sdisaster preparedness and resource management capabilities to their limits.

Ouderdom is nie’nmaatstaf vir beweeglikheid nie. Dus, as jy oud word,beteken dit niedat jy niemeer kanstapofdraf nie. Dit is miskien stadiger as Olimpiese atlete,maar deelname is en bly die belangrikste. Malmesbury se Park Run het ditdie afgelope naweek weer eens bewys.

Louisa Meyer vandie Fonteine-aftreeoord het Saterdaghaar80ste verjaardag tussen die ander deelnemers gevierenin die proses haar 178ste wedloop voltooi.

Die Malmesbury Park Runhet in 2017 ontstaan en het die afgelope naweeksy 372 ste wedloop aangebied.

Die organiseerders is baietrots daarop dathyslegsgedurendedie Covid-tydperk geen wedlope aangebied het nie.

Die organiseerders is elke Saterdag aandiens om inwoners diegeleentheidte bied om aangesonde oefeninginveilige omstandighede deel te neem.

Die Park Run gaan nie daarooromte bepaal wie die vinnigste hardloper is nie.

Elke deelnemer ding teen hom/haarself

mee. Indien hulle ingestel is op mededinging,ishul vorigewedloop se tyd waarteenhulle meeding Elke deelnemersetyd wordnáelke wedloop aanhom/haar bekendgemaak. DieParkRun vind elke Saterdagoggend om 08:00 agter die HoërskoolSwartlandplaas en bied ’n veilige roete aan virdiegene wat graag in diebuitelug wil stapofdraf.

Daar is ookvrywilliger-beamptes langs dieroete wat na diedeelnemers se veiligheid en gesondheidomsien.

Enigiemand is welkom om te kom aansluitendit is ’n organisasie wat landwyd elke Saterdag aandeelnemers diegeleentheidbiedomhul vyf kilometer te stap, te hardloop of te draf. As diedeelnemeraanlyn geregistreer het, kan hy/syaan enigeParkRun in die landenoorseegaandeelneem.Kinders in stootwaentjiesenhonde aan’nleiband is ’n algemene gesig by Parkruns.Buiten die gesondheidsvoordele is ditook ’n uitstekende geleentheidomnuwevriendete ontmoet.

Implementwater-saving now

TheWestern Cape is facing a mounting water crisis as dam levels continue their precipitous decline, with Cape Town Metropolitan damsnow sitting at just 66.0% capacity –adramatic 19.7 percentage point drop fromthe same period in 2025, according to the latest provincial damlevel report released on 12 January

Thecrisis has been fuelled by an almost complete absence of rainfall across the province since the New Year, with major water supply dams recording an averageofjust 0.6mmofrainfall over the past seven days.

TheCape Town SystemDams, which supply water to overfour million residents, have experienced acatastrophic decline from85.6% capacity in January 2025 to just 66.0% this week. This 19.7 percentage point drop represents oneofthe steepest year-on-year declines in recent memory, pushing the system belowthe critical70% threshold thattypicallytriggers water restriction measures

Thedecline shows no signs of abating,with dam levelsdropping afurther 2.2 percentage points in just the past week alone. Across the broader Western

Cape province, the situation is even more dire Overall provincial dam levels have crashedto58.0% –an alarming22.7 percentage point decline from the 80.7% recorded in January 2025. This represents the lowest January level in yearsand places the entire provinceina precariouswatersecurity position for the year ahead Knysna hasbeenseverely hit andhas only 10 daysofusable water left as the Akkerkloof Dam, Knysna’s main water storagefacility, hasplummeted to below19% capacity.

Abreakdownofmajor Cape Town supply dams reveals the extent of themounting crisis:

•Steenbras Upper:85.8% (down 10.7% from 2025)

•Steenbras Lower:62.7% (down 15.8% from 2025)

•Voëlvlei: 74.8% (down 11.8% from 2025)

•Berg River: 68.0% (down 19.3% from 2025)

•Wemmershoek: 72.9% (down 8.2% from 2025)

•The Theewaterskloof Dam, acrucial componentofCape Town’s watersupply system and the largest dam in the Western Cape, hasbeenparticularly

hard hitwith an almost 25% decline from lastyear’slevels, with alevel nowofonly61% in comparison to 85,7% in 2025. Whilehistorical10-yearcomparison data shows the province hasweatheredwatercrises before, the currentcombination of factors– the steep year-onyear decline,rapidweekly depletion rates, andabsence of rainfall –presents aparticularly challengingscenario for water managers

Currently waterusage in the CapeTown Metro is also sky rocketing,with the Metro reporting thatdaily usageis beingexceeded by more than70 million litres aday.This despite various warningsonwaterconsumption

Expertsare saying thatthe provincial government and City of CapeTown should have implemented the firststagesof waterrestrictions in December 2025 to educate the broadpublic on waterconservation

Thecurrent trajectory suggests thatwithoutimmediate andsubstantial action the provincecould facesevere water shortagesinthe next year

Residents arebeing urgedto implementimmediate water-savingmeasures.

2025-Swartland-matrieksvaarpuik

2025 se matrikulante oor die land heen het verlede week uiteindelikhul uitslae vireinde verlede jaar se nasionale senior sertifikaat-eksamen (NSS)ontvang. Waar sommige leerders beter punteverwag het,het ander se harde werk wel vrugte afgewerp.

Die matrikulante het verlede Dinsdagoggend (13 Januarie) hul uitslae by hul skole gaan afhaal, waartydens elke skool se toppresteerders aangewysis.

Die Swartland-munisipaliteit het ook verlede week se beste matriekleerders vir hul akademiese uitnemendheid by ’n spesiale seremonieindie stadsaal in Malmesburygevier. Diestreek pronk ondermeer met Carien Walters (18)van die Hoërskool Swartland, wat ’n ongelooflike92,29% in haar eksamenbehaal het. Sy het boonop ook met seweonderskeidingsweggestap.

Die Hoërskool Swartland se leerders het ook daarin geslaag om vir ’n agtereenvolgende jaar ’n 100%-slaagsyfer te haal. Walters beoog om vanjaarmegatroniese ingenieurswese aan die Universiteit Stellenbosch (US) te gaan studeer.Haar raad aan vanjaarseGraad 12’s is om ’n goeie balans tussen akademie,sport en sosiale aktiwiteite te handhaaf. “Geniet die jaar en gee jou alles.”

Die Hoërskool Dirkie Uys in Moorreesburg is net so in hulnoppies met hulklas van 2025 wat ook ’n 100%-slaagsyfer in die sakkie het.Milla van Dyk (18), HDU se toppresteerder, het ’n uitmuntende 89,6% behaal.Haar tweelingsuster, Elle, was kort op haar hakke met ’n gemiddelde van 84,4%.

Carien Walters word gelukgewens nadat sy as die Hoërskool Swartlandsetopmatrikulantvir 2025 aangewys is.

SchoonspruitSekondêr, met ’n slaagsyfer van 84,6% –’nrapsie meer asdie vorige jaar–setoppresteerder stapvanjaar met vier onderskeidingsweg.Joshua Petersen (18) het ’n gemiddeld van82,57% virsyNSS-eksamen behaal. Hysiendaarna uitomelektroniese ingenieurswese, ook by die US te gaan studeer. Hyisvan mening datjyvroeg in die jaar moet begin leer om goeie punte te kan behaal, nie joustudietyd uit te stelnie en joubeste te doen. Mark-Anthony Daniels (18)van Wesbank, wat ook ingenieurswese, naamlik meganiese ingenierswese by die US gaan nastreef, sê die vak robotikawat hy deur sy hele hoërskoolloopbaan geneem het, het hom in die rigting gemotiveer. “Leef gebalanseerd. Jy kan nie heeltyd agterjou boeketyd deurbring nie. Geniet die jaar,” moedig hy vanjaar se graad-12-leerders aan. Wesbank Sekondêr se slaagsyfer was 83,4%nadat altesaam 229 leerders die eksamen afgelê het. Die eerste matriekklas van die Hoërskool Moorreesburg het ’n slaagsyfer van 77,6% behaal. Lelayla Lesch (18) wat as haar skool se topmatrikulant aangewys is,beoog ’n toekoms in syfers met’ngraad in Bcom. Rek. wat vir haar by die US wag. Haar raad is eenvoudig: “Werk bestendig –nie net as jy lus voel

Arden op padnaMadeira virbiathle-triathle-kroon

Arden Kotze, (15) ’n graad-9-leerder aan die Hoërskool Swartland en watonlangs gestreef het na ’n plek op diepodium met sy deelname aan die UIPM 2025Biathle-Triathle-wêreldkampioenskap, het toe sommer twee medaljesingeryg. Kotze het tussen 7en11Desember aan dieBiathle-wêreldkampioenskap in Mosselbaai deelgeneem. Sy mikpunt was ’n derde plek om deur te kan dring na dié jaar se komende wêreldkampioenskap in Portugal. Nie nethet hy insydoelwit geslaag nie, maar stap toe met ’n silwer medaljeinsyouderdomsgroep (o.17) weg. Volgenssyouers,Christo en Marrie, kan hulle steeds nie glo hy hetsogoed gevaar nie. Buiten die silwermedalje het hy goud vir sy o.17- SA span gewennadat hy onder die topdriegeëindighet

Suid-Afrika het uiteindelik as die wenner van vanjaar se wêreldkampioenskap uitgeblink met Indië in tweedeposisie en Australië in die derde plek

Arden het die ervaringas“ongelooflik” beskryf. Volgens Marrie begin die harde werk nou ter voorbereidingvir die wêreldkampioenskap in Madeira. ArdenKotze(15)