Zo klinkt het Vleeshuis vanaf 2030

Op weg naar 2030

Muziekmuseum Vleeshuis

Een nieuwe thuis voor stadsklanken

“De plannen die nu voorliggen bieden voor het eerst het perspectief om het volle potentieel van dit heel bijzondere gebouw te realiseren. Na vele iteraties in de voorbije decennia is er nu eindelijk een visie uitgewerkt voor het Vleeshuis die de ambitie weerspiegelt om dit gebouw in eer te herstellen –niet alleen als een baken van het Antwerpen van weleer, maar ook als toekomstgericht museum, als eigenzinnige concertruimte en als open plek voor creatie en ontmoetingen voor de 21e eeuw.”

- Thomas Leysen (Ondernemer, bestuurder & pleitbezorger van kunsten en erfgoed)

“De nieuwe visie voor gebouw en museum is een droom in laagjes: van kelder tot nok. Een plek voor erfgoed van klanken en daarmee een internationaal baken aan de stroom. Bij de ingebruikname in 1504 was het Vleeshuis al een plaats van en voor wakkere burgers. Als Muziekmuseum Vleeshuis opent dit gastvrije gebouw binnenkort opnieuw, meer dan 500 jaar later, als een plek waar mensen samenkomen, luisteren en zich verbonden weten met de stad.”

- Xavier Vandamme (Directeur Festival Oude Muziek Utrecht)

“De beste stadsontwikkeling groeit op plekken waar mensen blijven terugkomen. Niet omdat het moet, maar omdat het klopt. Het Vleeshuis heeft alles in zich om zo’n plek te zijn: diep verankerd in vijf eeuwen Antwerpse geschiedenis, en tegelijk klaar om opnieuw een open huis te worden voor muziek, ontmoeting en creativiteit. Als muziekminnaar kijk ik uit naar een Vleeshuis waar muziek niet alleen wordt bewaard en tentoongesteld, maar ook blijft klinken en leven. De plannen voor Muziekmuseum Vleeshuis doen precies dat: met zorg voor het verleden en met een ambitieus vertrouwen in de toekomst van onze stad.”

- Dave Sinardet (Professor politieke wetenschappen & columnist)

“Antwerp’s Vleeshuis is remarkable in many ways, representing a monumental history of the city for centuries. The Music Museum Vleeshuis has inhabited the building for more than a century and it is my profound belief that this world famous collection of musical instruments will continue to stimulate and motivate the musical heritage – and great musical experiments – in the future.”

- Marie Martens (ICOM Music Chair & curator Danish Music Museum)

“Ik wens dat, naast de kwaliteitsvolle collectie en de gesmaakte activiteiten van Muziekmuseum Vleeshuis vandaag, morgen ook de infrastructuur volgt. Op die manier kan de bezoeker ten volle de rijke geschiedenis van de stad, het gebouw én de collectie beleven.”

- Dirk Lievens (Coördinerend directeur Kunstonderwijs Roeselare & voorzitter Vereniging van Directeurs Podiumkunsten en Kunstacademies)

“Mijn wens: dat het vernieuwde Muziekmuseum Vleeshuis een plek is voor iedereen; waar stilte, schoonheid, klank en vakmanschap elkaar blijven ontmoeten – waar historische instrumenten niet enkel tentoongesteld, maar echt gehoord en gevoeld worden.”

- Emma Wills (Gitarist)

“Het project rond de Stiennon-viool dat we de afgelopen jaren hebben gelopen brengt veel meer dan enkel een vergeten oud object met een stoffig verhaal. Zoals ik het me voorstel willen jullie van het museum een plek maken waar creators van vandaag ook een stem en een plaats krijgen om te ontdekken, ontmoeten en creëren. Een plek waar niet alles wat oud is, achter glas hoeft te blijven zitten zoals een gesloten archief. Maar eerder waar oud en nieuw op een vrije manier beleefd en herbeleefd kan worden. Ik heb veel vertrouwen en ben heel benieuwd naar het Muziekmuseum Vleeshuis van morgen! Veel succes!”

- Maarten De Keukeleire (Vioolbouwer)

“Ik kijk er naar uit dat we terug bezoekers kunnen meenemen naar het Muziekmuseum in de inspirerende omgeving van het Vleeshuis in onze stad. Dat we terug verwonderd in bewondering kunnen staan voor de inventiviteit, creativiteit en kwaliteit waarmee mensen al eeuwenlang instrumenten maken om de schoonheid en kracht van muziek nog rijker aan klanken, nog diverser en nog dieper doorvoeld te maken.”

- Prof. dr. Herwig Leirs (Rector UAntwerpen)

“Antwerpen was dankzij de Ruckers-dynastie eeuwenlang een Europees centrum van klavierbouw. Met Muziekmuseum Vleeshuis verbindt de stad dit rijke verleden met een visie die toekomstige generaties bouwers en musici blijft inspireren.”

- Chris Maene (Zaakvoerder Piano’s Maene)

“Een museum tot leven wekken is niet altijd gemakkelijk. Toch zijn jullie daar in museum Het Vleeshuis wat mij betreft uitstekend in geslaagd door jonge muzikanten ambassadeurs van een instrument in het museum te maken. Zo heb ik al romantische gitaren en pianofortes zien herleven dankzij fijne muzikanten als Emma Wills of Thomas Boodts. Die maken dan nieuwe opnames op die instrumenten die ze bij ons op Klara komen voorstellen waardoor het museum ook brede aandacht krijgt in de muziekwereld. Ook het feit dat docenten hun examens mogen organiseren op jullie instrumenten is een enorme plus: zo vertelde Korneel Bernolet bij mij op de radio dat hij het een enorm privilege vindt dat hij én zijn studenten over één van die geweldige instrumenten van het museum mag beschikken, dat dat een onevenaarbare ervaring is voor iedereen. Ik kan dan ook niet wachten om al dat jong geweld opnieuw loos te zien gaan in een vernieuwd Muziekmuseum Vleeshuis, de ervaring zal er alleen maar beter en indrukwekkender op worden!”

- Olav Grondelaers (Programmamaker & radiopresentator bij KLARA)

“The Vleeshuis Music Museum holds one of the most exceptional collections of musical instruments in the world - remarkable not only for its richness, but for its unbroken provenance and deep roots in the city of Antwerp, from the keyboards and carillons to the dance organs that have enlivened its history. Among its treasures, the stringed instruments stand out profoundly—a rare and important gem remaining in the very place where they were made and played, in tandem with the extensive archival documentation and artworks that illuminate their social, economic, and artistic contexts. Unlike so many collections assembled later or far from their origins, this one reveals an authentic and living dialogue between music, craftsmanship, and the life of Antwerp, further revealing the city’s unique and valuable heritage across centuries. To see the collection renewed within the restored Vleeshuis will be deeply meaningful—a celebration of the city’s enduring cultural spirit and a testament to Antwerp’s commitment to cherishing and investing in its heritage. I look forward with great anticipation to witnessing this grand reopening when the building and the collection can once again be experienced in their full harmony.”

- Dr. Christina Linsenmeyer (Associate Curator, Yale University & former Chair of ICOM MUSIC (2022–2025))

“Als Antwerps luitspeler die graag muzikale grenzen opzoekt en verlegt, voel ik me aangesproken door het motto De Klank van de Stad. De aangekondigde totaalrenovatie stemt me hoopvol: een kans om een plek te creëren waar verleden en toekomst elkaar ontmoeten. Moge het een bruisende, gedeelde plek worden die nog lang en ver buiten onze stadsgrenzen blijft klinken.”

- Pieter Theuns (Artistiek leider B.O.X. & oprichter CASA SAGA)

“Muziekmuseum Vleeshuis heeft voor mij een enorme waarde als levend muziekmuseum waar muzikanten uit verschillende muziektradities terecht kunnen en de nodige context krijgen. Een unieke plek die de link legt tussen Antwerpen en de wereld in de filosofie van de grote Wannes Van de Velde.”

Alle wensen werden in 2025 en 2026 opgetekend. Meer wensen staan doorheen en achteraan dit boek.

- Peter Van Rompaey (Directeur MuziekPublique)

VLEESHUIS

Een nieuwe thuis voor stadsklanken

12 Inleiding

18 Een klinkend monument

22 We kunnen niet langer wachten

24 Tijdlijn

28 Sinds 2019

34 Hier zit muziek in!

36 Een scherpe identiteit

41 Wandel door het nieuwe museum

44 Nieuwe ingang

50 Onthaal

54 Grote Zaal

80 Vaste presentatie

124 Vakmanschap, atelier en bibliotheek

140 Tijdlijke tentoonstellingen en educatieve ruimte

144 Depotruimte

148 In de nok

153 Partituur voor de toekomst

158 Hoofdrolspelers

De restauratie van het Vleeshuis in 1904. (Felixarchief) u

“Het Vleeshuis staat al vijf eeuwen trots op de Bloedberg als een van de oudste openbare gebouwen van onze stad. Het prachtige gildehuis is zelfs uniek in de Nederlanden. De bakstenen speklaagmuren die het zo typeren, zijn samen met de gekende torentjes een vertrouwd gezicht voor elke Antwerpenaar.

De plannen voor een broodnodige restauratie vanwege ernstige stabiliteitsproblemen slepen echter jammer genoeg al meer dan twintig jaar aan. ... door de acute noden kunnen we niet langer wachten. Daarom nemen we onze verantwoordelijkheid om de restauratiewerken zo snel mogelijk aan te vangen.

Als die werken voltooid zijn, zal het Vleeshuis opnieuw een waardige stedelijke functie hebben en klaar zijn voor de volgende eeuw. Ik kijk daar alvast enorm naar uit.”

- Bart De Wever, Titelvoerend burgemeester (persbericht, 21 november 2023)

“Voor mij is het Vleeshuis meer dan een muziekmuseum. Het is een monumentaal burgerlijk gebouw uit de late middeleeuwen, ontstaan in de tijd van Filips de Schone. Het biedt ons een zeldzame architecturale getuigenis van de stedelijke grandeur van die periode, en laat vermoeden hoe de legendarische Aula Magna van Filips de Goede eruit moet hebben gezien.

Binnenin klopt het hart van de muziekgeschiedenis en resoneren de snaren van de musicologie; maar ook buiten, in steen en structuur, leeft de historische sensatie voort voor wie met een aandachtige blik kijkt. Dat het Vleeshuis “als een kloek karveel de golven van de tijd heeft getrotseerd” — zoals de auteur van Stoute schoenen het schreef — is allerminst een vrijblijvende beeldspraak, maar een adequate typering van zijn uitzonderlijke veerkracht en blijvende betekenis.”

- Bart Van Loo (Auteur van De Bourgondiërs & Stoute Schoenen)

“Bij het nadenken over kunst zijn we tegenwoordig geneigd alles in happenings en bijzondere evenementen te zien. Hoe specialer, hoe beter. Ik wens Muziekmuseum Vleeshuis echter toe dat een bezoek even gewoon wordt als een brood kopen. Sommige broden dagvers, andere 800 jaar gerezen. Een Vleeshuis zo speciaal en spectaculair verbouwd dat het heel gewoon wordt om er dikwijls naar toe te gaan. Hedendaags en alledaags.”

- Piet Menu (Hoofd van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen)

Van droom naar daad

Inleiding

Het Vleeshuis is één van de belangrijkste iconen van Antwerpen. Het gebouw uit 1504 belichaamt meer dan 500 jaar stadsgeschiedenis. Na de grondige restauratie van het monument klinken nieuwe muziekverhalen in het vernieuwde Muziekmuseum Vleeshuis. We geven je graag een voorproefje.

Een nieuwe blik

Dertig jaar geleden, in het midden van de jaren 1990, circuleerden de eerste, ambitieuze plannen om het Vleeshuis te restaureren. Toen al was het eeuwenoude gebouw er slecht aan toe. In de daaropvolgende decennia werd de restauratie van het Vleeshuis almaar urgenter. En ook de ontoereikende toegankelijkheid van het gebouw woog steeds zwaarder op de museumwerking. Vanaf 2006 waren nog maar twee van de zeven verdiepingen open voor bezoekers. Zonde voor zo een bijzonder monument en voor een museum dat zo een belangrijke collectie beheert.

In december 2019 stelden we met het team van Muziekmuseum Vleeshuis ons eerste Visieboek voor. Een overzichtelijk en rijk geïllustreerd boek dat eens níet focuste op de vele bouwkundige problemen en de noodzaak van dringende restauratie. We focusten net op de kansen, hoe het museum met al zijn uitdagingen weer betekenisvol kon worden. Die positieve, constructieve blik werd een hefboom voor verandering.

Respect voor het verleden

In het Visieboek legden we onze dromen vast. We schetsten in eigen woorden en met zelfgemaakte beelden hoe de toekomst van museum en monument eruit zou kunnen zien. We lieten de lezer rondwandelen door een vernieuwend ‘Muziekmuseum Vleeshuis 2.0’: vol leven en muziek, gastvrij en verbonden met de stad, wendbaar in zijn werking, vol kansen om verder te groeien.

Om die visie te ontwikkelen, keken we terug naar het eigen verleden en doken we in de archieven. We leerden uit de rijke geschiedenis van monument, museum en collectie.‘Er kon voor de stad Antwerpen geen gepaster bestemming zijn voor ons Vleeschhuis, dit meesterstuk van architectuur’, sprak burgemeester Jan De Vos bij de opening van het museum in 1913. Dat vond ook architect en stadsbouwmeester Alexis Van Mechelen, die tussen 1904 en 1913 het Vleeshuis klaarmaakte voor zijn nieuwe functie. Museum en monument waren vanaf het begin van de 20e eeuw onlosmakelijk met elkaar verbonden. En ook in de 21e eeuw zouden ze dat blijven, zo beargumenteerden we in het Visieboek.

Bouwen op principes

Het scenario in het Visieboek wakkerde bij veel mensen de interesse en hoop weer aan. Ook wij geloofden in onze ambitie en zetten concrete stappen om die te realiseren.

Zo legden we, samen met de collega’s van AG Vespa, Origin Architecture & Engineering en, vanaf 2021, FVWW Architecten, de grote principes voor de restauratie vast. Elke toekomstige keuze moest worden afgetoetst aan drie criteria: duurzaamheid (‘Duurzaam restaureren en renoveren, klaar voor de volgende 100 jaar’), toegankelijkheid (‘Zoveel mogelijk mensen laten genieten’) en zorg (‘Zorg dragen voor monument en collectie’). Bijzondere aandacht ging naar het unieke karakter en de materialiteit van het monument.

Met héél veel onderzoek, onderbouwing en overleg verdiepten we samen het restauratiedossier. Het resultaat is een toekomstgericht ontwerp dat verder bouwt op de oorspronkelijke visie van Alexis Van Mechelen (en er subtiel naar verwijst) en dat de bezoeker het hele monument laat beleven, van de kelder tot de nok van het dak, vaak op verrassende manieren.

Groen licht

Wat in 2019 nog een ambitieuze droom en verre toekomstwens was, wordt vandaag steeds meer realiteit. Stap na stap zijn tussen 2021 en 2025 het Schetsontwerp, het Definitieve Ontwerp en het Uitvoeringsdossier afgerond. In november 2023 maakte het stadsbestuur officieel de start van de restauratie van Muziekmuseum Vleeshuis bekend. “We nemen onze verantwoordelijkheid om de restauratiewerken zo snel mogelijk aan te vangen. Als die werken voltooid zijn, zal het Vleeshuis opnieuw een waardige stedelijke functie hebben en klaar zijn voor de volgende eeuw. Ik kijk daar alvast enorm naar uit”, sprak toenmalig burgemeester Bart De Wever bij die gelegenheid.

Een nieuwe richting

Het Visieboek van 2019 ging niet alleen over de restauratie van het monument, maar ook over de nieuwe werking van het muziekmuseum. Hoe zou dit nieuwe museum eruit moeten of kunnen zien? We voerden daarvoor honderden gesprekken met tal van betrokkenen: beleidsmakers, technische en inhoudelijke experts, huidige en mogelijke partners, onderzoekers en tentoonstellingsmakers, eventorganisatoren, musici en jonge instrumentenbouwers.

Op basis van al die rijke inzichten formuleerden we een nieuwe missie en visie. Centraal daarin staan een duurzame zorg voor de muziekerfgoedcollecties, een gelaagde publiekswerking met focus op concerten en jong muziektalent, een beter begrip van onze bezoekers en een groeiend partnernetwerk. Een belangrijk nieuw accent is de focus op immaterieel cultureel erfgoed en het vakmanschap van instrumentenbouwers.

In 2022 erkende de Vlaamse overheid het museum als “collectiebeherende organisatie”: een belangrijke erkenning voor de “professionele, duurzame en kwaliteitsvolle cultureel-erfgoedwerking”. Sinds 2024 ontvangt Muziekmuseum Vleeshuis voor het eerst ook Vlaamse werkingsmiddelen.

Ambitieus vervolg

Ruim zes jaar na het eerste Visieboek is het tijd voor een vervolg. We staan vandaag veel verder. Het museum is gesloten, de collectie is tijdelijk ondergebracht in kleine focusopstellingen of zit veilig opgeborgen in depots. De architecten rondden hun plannen af, de omgevingsvergunning voor de restauratie is aangevraagd.

Ook de inhoudelijke lijnen voor het vernieuwde Muziekmuseum Vleeshuis liggen nu klaar. Elke plek in het Vleeshuis heeft een duidelijke toekomst. Er komen een nieuw onthaal en comfortabele bezoekersfaciliteiten, een brede wenteltrap en een lift. De Grote Zaal wordt de centrale, verbindende ontmoetingsplek. Op de hogere verdiepingen komen de vaste en tijdelijke tentoonstellingen, ruimte voor educatie en onderzoek, én een Levend Atelier waar instrumentenbouwers hun vakmanschap tonen.

Hoe ziet dit er concreet uit? Hoe beleven bezoekers straks het nieuwe Muziekmuseum Vleeshuis? En hoe komen daarin zowel monument als collectie optimaal tot hun recht? Vandaag, tussen droom en daad, tussen verleden en toekomst, tonen we je dat graag in dit nieuwe Visieboek.

Namens het volledige team van Muziekmuseum Vleeshuis wens ik je een fijne, warme, verrassende en muzikale ontdekkingstocht door het nieuwe museum toe.

Timothy De Paepe, Directeur Muziekmuseum Vleeshuis

Een klinkend monument

Nieuw gildehuis

Aan de vooravond van de 16e eeuw volstaat het oude Vleeshuis niet langer. Het gilde van de Antwerpse vleeshouwers laat daarom een nieuw, prestigieus gildehuis bouwen. Bouwmeester Herman de Waghemakere ontwerpt het gebouw; in 1504 voltooit zijn zoon Domien het monumentale Vleeshuis. Op het gelijkvloers komt een ruime verkoophal voor meer dan zestig slagers en een kapel. De tweede verdieping herbergt de vergader- en feestzaal en het archief van het gilde. Het Vleeshuis is een symbool van stedelijke welvaart en ambitie.

Wijnhandelaars en operazangers

Na de afschaffing van de gilden in 1796 verliest het Vleeshuis zijn oorspronkelijke functie. Het wordt verhuurd en krijgt in de 19e eeuw uiteenlopende bestemmingen. Jean-Joseph Delhaye bouwt er orgels; Nicaise De Keyser schildert er in 1836 De slag der gulden sporen. In de jaren 1830 klinkt er muziek in de Grote Zaal, want dan vindt een operagezelschap onderdak in het Vleeshuis. Tegelijk fungeert het gebouw als wijnopslagplaats. In 1841 koopt wijnhandelaar Peyrot het pand en voert ingrijpende verbouwingen uit waarbij de Grote Zaal wordt opgesplitst.

Museum

In 1864 opent in het Steen het Museum voor Oudheden, het eerste stedelijke museum van Antwerpen. Wanneer het Steen te klein wordt, verwerft de stad in 1899 het Vleeshuis. Onder leiding van stadsbouwmeester Alexis Van Mechelen wordt het gebouw grondig gerestaureerd. In augustus 1913 opent hier het Museum voor Toegepaste Kunst. Naast de collectie zijn ook gereconstrueerde historische stijlkamers toegankelijk voor het publiek.

Klank van de Stad Muziekinstrumenten maken al sinds 1864 deel uit van de stedelijke collectie. In 1913 verhuizen ze naar het Vleeshuis. Een belangrijk keerpunt volgt in 1967, wanneer het Koninklijk Conservatorium Antwerpen zijn omvangrijke collectie historische muziekinstrumenten in beheer geeft aan het museum. Geleidelijk ontwikkelt het Vleeshuis zich tot een museum voor muziek in Antwerpen. Die profilering wordt afgerond in 2006, wanneer het museum heropent als Museum Vleeshuis | Klank van de Stad, later Muziekmuseum Vleeshuis. Tegelijk starten de voorbereidingen voor een grondige restauratie van het monument (zie de Tijdlijn verder in dit Visieboek).

Een klinkende buurt

Het Vleeshuis ligt op een van de oudste bewoonde plekken van Antwerpen, aan de rand van de verdwenen Burchtwijk. Archeologische vondsten tonen aan dat hier al vroeg muziek klonk. Ook ín het Vleeshuis klinkt al eeuwen muziek. In de 16e eeuw begeleiden dansmelodieën de gildefeesten en weerklinkt gregoriaans gezang in de kapel. In de 19e eeuw vinden er opera-opvoeringen plaats. Vanaf 1913 groeit muziek uit tot een vast onderdeel van het museale verhaal. Sinds 1967 is het museum zelf een actieve muziekplek. Concerten, vaak uitgevoerd op instrumenten uit de collectie, worden een traditie. Het Vleeshuis speelt zo een rol in de herontdekking en uitvoering van oude muziek in Vlaanderen en Europa.

Sinds 2019

Sinds het verschijnen van het vorige Visieboek in 2019 werd, in de marge van de voorbereiding van het restauratiedossier, uitgebreid onderzoek gevoerd naar het monument en zijn geschiedenis. Daarbij ging onder meer bijzondere aandacht naar het Vleeshuis tijdens de Tweede Wereldoorlog, naar de rol van het museum binnen de Oude Muziekbeweging en naar de eigen museale geschiedenis. We vonden onderdelen van de historische Vleeshuisinterieurs doorheen de stad, en deden ook archeologische proefopgravingen in eigen huis. Al dit onderzoek resulteerde in de publicatie Museum Vleeshuis: Biografie van een monument door Serge Migom, tal van publieksactiviteiten en bijdragen aan initiatieven als Open Huizen.

“Het Vleeshuis ademt muziek en geschiedenis en groeit tegelijk uit tot een frisse, toekomstgerichte ontmoetingsplaats. In die nieuwe visie wordt erfgoed geen stilstaand verhaal, maar iets dat leeft, klinkt en mensen samenbrengt. Daarom is er nood aan een bruisende muziekmuseum waar levend en levendig erfgoed samenkomt, groeit en in beweging blijft.”

- Sergio Servellón (Directeur FeliX Art & Eco Museum & bestuurslid ICOM België)

“It is the palace on Blood Mountain, all towers and gables and a space inside which could be a cathedral, but it was built as the guildhall for the local butchers; which makes the Vleeshuis the perfect symbol for the glory years of Antwerp — ambitious, spectacular, a handsome bluff that was also solid business. Walk its attics and meeting rooms and you are back in a city that schemed and traded everything from philosophy to wool. It was also a city of bells and harpsichords and music printed for everyone, a market for music that celebrated anyone who wanted to listen, sing or play. The new Vleeshuis sounds as though it will carry that glamorous tradition forward.”

- Michael Pye (Historicus & auteur van onder meer Antwerp: The Glory Years en The Edge of the World)

We kunnen niet langer wachten

Het Vleeshuis is een machtig monument: de eerste wolkenkrabber van Antwerpen, het oudste (intacte) wereldlijke gebouw van de stad. Een iconisch landmark, een prestigieus product van ambitieus Antwerps ondernemerschap. Imposant vanbuiten, indrukwekkend vanbinnen: de enorme houten dakconstructie is van wereldniveau.

Maar precies dat erfgoed staat vandaag onder zware druk.

Al meer dan vijf eeuwen trotseert het Vleeshuis weer en wind. Het regenwater dat generaties lang op hetzelfde dak neerkwam, heeft zijn sporen nagelaten. Wat in 2019 al zorgwekkend was, is intussen ronduit precair geworden. Toenemende vochtinsijpeling, loskomende tegelvloeren, kapotte leidingen, barsten in de muren, vallende leien. Het vocht heeft zich diep in muren en gewelven vastgezet.

Het oorspronkelijke buitenschrijnwerk verkeert in bijzonder slechte staat. Ramen en deuren worden noodgedwongen langs de binnenzijde gestut met tijdelijke constructies. Sommige ramen zijn vervangen door OSB-platen. Nog delicater is de toestand van de zware draagbalken en balkkoppen waarop de volledige dakconstructie rust. Hier komt de structurele integriteit van het gebouw zelf in het gedrang.

Bij hevige regenval moeten emmers onder het plafond worden geplaatst. Zelfs de beschermde, historische interieurs blijven niet gespaard: vocht, schimmel en schommelende klimaatomstandigheden bedreigen hun behoud. Daarbovenop kampt het gebouw met verouderde technieken en decennialang technisch oplapwerk dat zijn grenzen al lang heeft bereikt.

De conclusie is onontkoombaar.

Een integrale restauratie is geen keuze meer, maar een noodzaak. Alleen zo kunnen het monument en de collectie duurzaam worden beheerd en kan de veiligheid van passanten en omwonenden, bezoekers en personeel worden gegarandeerd. Het Vleeshuis bevindt zich op een kantelpunt.

In het vorige Visieboek, in 2019, noemden we het ‘een race tegen de tijd’.

Vandaag is die tijd opgebruikt en kunnen we niet langer wachten.

Tijdlijn

1501 – 1504

Bouw van het Vleeshuis. Tot het einde van de 18e eeuw zal het Vleeshuis dienst doen als markthal en gildehuis.

19e eeuw

Het Vleeshuis vervult tal van functies: magazijn voor een graan- en een wijnhandelaar, atelier voor kunstschilders als Gustaf Wappers en Nicaise De Keyser, atelier voor orgelbouwer Delhaye, speelzaal voor een theater- en operagezelschap ...

1899 – 1913

Stad Antwerpen verwerft het vervallen Vleeshuis dat vervolgens onder leiding van stadsbouwmeester Alexis van Mechelen wordt gerestaureerd en verbouwd om er een museum in onder te brengen. In augustus 1913 opent het Vleeshuis de deuren als Museum voor Toegepaste Kunst.

1936

Het Vleeshuis wordt een beschermd monument, samen met het stadhuis en het Rubenshuis.

1967

Start van de samenwerking met het Koninklijk Conservatorium Antwerpen.

1996 – 1997

XDGA (Xavier De Geyter Architecten) wordt aangesteld voor de creatie van een nieuw stadshistorisch museum in het Vleeshuis (voorloper van het MAS). De plannen omvatten onder meer een nieuwbouw voor kantoren in de Vleeshuisstraat en een schuine glazen lift om de toegankelijkheid te verbeteren. Na politieke onenigheid worden de plannen verworpen

2000 – 2011

Vanaf 2000 worden er nieuwe restauratieplannen gemaakt. In 2006 transformeert het museum in Museum Vleeshuis | Klank van de Stad, later Muziekmuseum Vleeshuis. Al wat niet tot de muziekcollectie behoort, zal worden beheerd door het MAS (2006-2011). Ondertussen zijn steeds minder verdiepingen van Museum Vleeshuis veilig toegankelijk voor bezoekers. Vanaf 2006 zijn nog maar twee van de zeven verdiepingen toegankelijk.

2008 – 2018

Origin Architecture & Engineering bereidt, in opdracht van AG Vespa, de restauratie van het monument Vleeshuis voor. De focus ligt op de buitenschil. Tussen 2015 en 2018 stelt Origin een beheersplan op. Het ingediende dossier wordt niet-ontvankelijk verklaard door Onroerend Erfgoed (2018): er ontbreekt een toekomstvisie die de zorg en ontsluiting van het volledige monument –exterieur én interieur – op lange termijn garandeert.

2016 – 2017

Uithuizing van de depotcollecties, inclusief 48.000 objecten van het MAS.

2018

Het museum opent een Muziekkamer in het vernieuwde Snijders&Rockoxhuis, als voorafname op de sluiting van Muziekmuseum Vleeshuis tijdens de restauratie.

2018 – 2020

Origin Architecture & Engineering breidt het beheersplan uit en voegt een haalbaarheidsstudie toe op vraag van Onroerend Erfgoed. De binnenzijde is nu in scope aan de hand van een visie die het museumteam samen met tal van partners en belanghebbenden ontwikkelde. In 2019 resulteert dat in het eerste Visieboek.

Voorjaar 2021

AG Vespa en Origin Architecture & Engineering stellen FVWW Architecten aan voor de nieuwe ingrepen. De nieuwe restauratiefilosofie, waarin toegankelijkheid en duurzaamheid centraal staan, is de basis voor het ontwerp dat Origin en FVWW Architecten opmaken. Nog datzelfde jaar wordt het Schetsontwerp voorgesteld.

Februari 2022

Het College keurt het Voorontwerp goed.

Juli 2022

Muziekmuseum Vleeshuis ontvangt het Kwaliteitslabel voor Collectiebeherende Cultureel-Erfgoedinstelling van de Vlaamse overheid.

November 2023

Het stadsbestuur stelt de restauratie aan de pers voor.

2022 – 2026

Het Definitief Ontwerp, Uitvoeringsdossier en technisch bestek worden afgewerkt.

2024

Het Beleidsplan (2024-2028) van Muziekmuseum Vleeshuis wordt, op bovenlokaal niveau, gehonoreerd in het kader van het Cultureel Erfgoeddecreet (Vlaanderen). Het museum ontvangt voor het eerst werkingsmiddelen van Vlaanderen.

September 2024

Muziekmuseum Vleeshuis sluit de deuren voor bezoekers.

2025

De presentatiecollectie van het museum verhuist naar de externe museumdepots. In het stadhuis opent Muziekmuseum Vleeshuis een langdurige tentoonstelling rond de Antwerpse beiaard.

Februari 2026

Muziekmuseum Vleeshuis is klaar voor de start van de restauratiewerken.

Sinds 2019

Blijvend in beweging

Toen in december 2019 ons eerste Visieboek verscheen, schetsen we een ambitieus toekomstbeeld voor Muziekmuseum Vleeshuis. Sindsdien hebben we die visie niet in de wacht gezet.

Integendeel: ook zonder grootschalige restauratiewerken bleef het museum volop in beweging. We realiseerden vijf focustentoonstellingen – De wereld van Albert De Vleeshouwer (2019), Mevrouw Casanova: Teresa Imer (2020), Het Lied van de Neus (2021), James Ensor: La Gamme d’Amour (2023) en Parade (2023) – en we experimenteerden met nieuwe formats, zoals de fototentoonstelling Contrast. In 2020 en 2022 kwamen in samenwerking met sterke partners tentoonstellingen tot stand als Blind Date (met The Phoebus Foundation) en Klavier (met het Snijders&Rockoxhuis). Met de beiaardpresentatie in het Antwerpse stadhuis (2025) verankerden we onze werking expliciet in de stad. Tegelijk organiseerden we in de periode 2019-2025 tientallen concerten, organiseerden we vele honderden rondleidingen en andere publieksmomenten, en verdiepten we onze onderzoekswerking in een nieuwe publicatiereeks, de Vleeshuis Cahiers (vanaf 2021).

Vlaamse erkenning

Muziekmuseum Vleeshuis is, na Museum Plantin-Moretus, het oudste stedelijke museum. Maar ook na ruim een eeuw blijft er ruimte voor groei en professionalisering. In 2022 ontving Muziekmuseum Vleeshuis het Kwaliteitslabel voor Collectiebeherende Cultureel-Erfgoedinstelling van de Vlaamse overheid.

Een jaar later werd die erkenning uitgebreid: voor de periode 2024–2028 werd het beleidsplan op bovenlokaal niveau gehonoreerd binnen het Cultureel Erfgoeddecreet, en ontving het museum voor het eerst Vlaamse werkingsmiddelen. Deze stappen markeren een duidelijk groeipad: van een stedelijk museum naar een Vlaamse referentie voor muzikaal erfgoed!

Een museum met een missie

Hoewel het Beleidsplan van Muziekmuseum Vleeshuis formeel de periode 2024-2028 beslaat, ademt dit plan al volop de toekomst. Het Beleidsplan is een blik op het museum dat in de steigers staat: een plek waar vakmanschap en levende muzikale tradities centraal staan, waar jonge musici kansen krijgen, waar participatie geen bijzaak is en waar de vele gemeenschappen van Antwerpen zich herkennen en gehoord voelen.

Die toekomstvisie klinkt ook door in de museummissie: ‘Muziekmuseum Vleeshuis verzamelt, bewaart, onderzoekt en ontsluit muziekinstrumenten, verhalen, vakmanschap en tradities uit 500 jaar muziekleven in Antwerpen en Vlaanderen. Samen met tal van partners laat het museum de collectie leven in concerten en andere activiteiten, in het monument Vleeshuis en daarbuiten, en inspireert het tot luisteren en kijken, tot musiceren, componeren en bouwen. Zo verrijkt Muziekmuseum Vleeshuis de blik van iedereen die van muziek houdt en geeft het materieel en immaterieel muziekerfgoed door aan toekomstige generaties.’

In de voorbije jaren zorgde Muziekmuseum Vleeshuis voor output in de vorm van (cd-)opnames en publicaties. Verschillende auteurs en muzikanten werden uitgenodigd om hiervoor een creatie te maken. Op de cd’s klinken bovendien muziekinstrumenten uit de museumcollectie. p

“Ruim twee jaar heb ik op de tweede verdieping van Muziekmuseum Vleeshuis aan mijn roman Wildevrouw gewerkt. Ik voelde mij steeds bijzonder welkom op deze inspirerende plek. Het is een wonderlijk gebouw. Laat ons met z’n allen er voor zorgen dat het gevrijwaard blijft én in ere wordt gehouden.”

- Jeroen Olyslaegers (Auteur van onder meer Wildevrouw en Wil)

Hier zit muziek in!

Een lofzang aan de stad en haar muziekcultuur

Muziek doet de stad leven

Hoe sterker het muziekleven en de muzikale plekken in een stad, hoe groter de welvaart en culturele energie. Dat staat zelfs wetenschappelijk vast.

Goed nieuws dus voor Antwerpen! Al eeuwenlang klinkt hier muziek op elke hoek. In Rubens’ tijd was Antwerpen dé klavecimbelstad. Later trokken Antwerpse operasterren de wereld rond. Vandaag vullen duizenden muziekliefhebbers onze concertzalen. Muziekstad Antwerpen lééft.

Belangrijke uitdaging

Tijden veranderen, het muziekleven ook. Muziekmuseum Vleeshuis bewaart ons rijke Antwerpse en Vlaamse muzikale verleden, zodat dit zeker niet verloren gaat. We kijken niet alleen terug, we duiken ook samen met muzikanten in de muziek van vandaag.

Geen enkel museum ter wereld vertelt de geschiedenis van een stad én haar muziek samen. Wij gaan die uitdaging wél aan. De instrumenten en muziekobjecten uit de museumcollectie brengen de Antwerpse muziekverhalen tot leven. Ook het monumentale gebouw zelf onthult de geheimen van de stad.

Een scherpere identiteit

Bij een nieuw museum hoort een nieuwe, scherpe positionering: wie zijn we en waar staan we voor? Dat onderzoeken we samen met Julie Bogaerts (Studio Phosphene), Bart Gielen (Clic-In Creativity) en het team van Superellipse. Het leverde alvast enkele heldere inzichten op.

Wie we zijn

Onze historische muziekcollectie is het vertrekpunt voor verhalen, belevingen, verbindingen en ontdekkingen. Noem ons geen instrumentenmuseum. We kijken verder dan het muziekinstrument op zich. We tonen hoe instrumenten worden gemaakt. We laten de muziek uit het verleden opnieuw klinken. En we vertellen verhalen over de mensen die de instrumenten bespeelden.

In ons muziekmuseum maak je een tijdreis door de muzikale geschiedenis van een stad. Muziek verbindt toen, nu en morgen via onverwachte combinaties, nieuwe perspectieven en klanken die je misschien nog niet kende. We onderzoeken waar de klank van toen vandaag toe leidt. We gaan op zoek naar aanknopingspunten met wat er vandaag muzikaal gebeurt in een stad. En dat vertrekt niet alleen vanuit het museum, maar evenzeer vanuit onze bezoekers, medewerkers en partners. Samen zijn we een ensemble. Samen bewegen, mixen en herdenken we, zolang we maar blijven verwonderen.

I.

Verrassende verhalen & zintuiglijke ervaringen

De vaste collectie muziekinstrumenten

Tijdelijke tentoonstellingen

Het Levend Atelier

Het monument

Zo reiken de zalen van dit muziekmuseum verder dan onze vier muren. Wij brengen de muziek van de stad naar binnen in ons prachtige monument en brengen de klank van de stad naar buiten. Van het museum in het Vleeshuis tot de beiaard hoog boven de stad. Zo verbindt onze klankwereld de stad en haar inwoners, én bezoekers van overal: van jonge gezinnen tot senioren, van lagereschoolkinderen tot conservatoriumstudenten, van liefhebbers tot toevallige ontdekkers. Want muzikale verwondering, wie wordt daar niet gelukkig van?

Onze passie voor historische muziek willen we doorgeven aan de makers van morgen. Door studenten, jonge instrumentenbouwers, muzikanten, onderzoekers en medewerkers kansen te geven, te inspireren en te coachen, want dat leidt tot ontplooiing. En dat leidt opnieuw tot verwondering. Voor jezelf. Voor ons allemaal.

II.

Unieke muziekbeleving & actieve muziekcultuur

Concerten & andere activiteiten in de Grote Zaal

Beiaardconcerten en torenrondleidingen

Collectie Ghysels

Ruimte om te luisteren, voor vertraging & verwondering

III.

Platform voor de toekomst & dynamische culturele spil

Broedplaats voor jong talent

Netwerkcentrum

Ontmoetingsplek

Educatie & kennisoverdracht

Antwerpse identiteit met universele aantrekkingskracht

Het monument Vleeshuis als kader

Waar we voor staan

Vijf waarden vatten samen waar het nieuwe Muziekmuseum Vleeshuis voor staat. Ze geven richting aan onze werking, aan onze keuzes en aan de ervaring die we bezoekers willen bieden.

Klinkend

Muziek klinkt, leeft en verbindt door heel het gebouw. Er is leven in de brouwerij en dat hoor je niet alleen: je kunt ook doen, voelen, beleven en ontdekken. Momenten van samenspelende instrumenten wisselen af met stilte, luisteren, spelen en ontdekken.

Verwelkomend

Het Vleeshuis staat voor iedereen open. We willen dat elke bezoeker zich welkom voelt bij ons laagdrempelige en warme team. De route door het gebouw ontdek je op een toegankelijke manier, met heldere bewegwijzering en duidelijke verwachtingen.

Verwonderend

Het museum wil verwonderen. Door bijzondere instrumenten, onverwachte klanken, verrassende muziekverhalen die blijven hangen. Door vakmanschap zichtbaar te maken, in muziekinstrumenten en in het gebouw. Door te laten horen, voelen en beleven wat muziek met mensen doet. Zo openen we de blik op het verleden én prikkelen we de nieuwsgierigheid van muziek- en erfgoedliefhebbers van vandaag en morgen.

Verbonden

Een museum op mensenmaat, geworteld in de stad en verbonden met de Antwerpse wijken. Het muziekleven door de eeuwen heen komt hier tot leven. De verhalen die we delen gaan over échte mensen, zijn herkenbaar en roepen herinneringen op bij jong en oud.

Fris

Het oude Vleeshuis is letterlijk en figuurlijk van onder het stof gehaald. Met een vernieuwende en enthousiaste blik gaan we aan de slag. Het museum bruist als creatieve ontdekkingsplek waar altijd iets nieuws te beleven valt.

“In Muziekmuseum Vleeshuis krijgt muziek een tastbare vorm. In instrumenten en getuigenissen leeft een verleden voort dat nooit volledig voorbij is. Elk instrument draagt sporen van gebruik, van klank, van handen die hebben gespeeld of gebouwd. Ze herinneren ons aan een muzikale praktijk die ooit vanzelfsprekend was, ingebed in het dagelijkse leven van stad en samenleving. Deze voorwerpen zijn bronnen van herinnering. Ze zijn echo’s van lang vervlogen tijden, maar tegelijk ook het stille bewijs dat die tijden niet zomaar terugkeren.

In die spanning tussen wat geweest is en wat nu ontbreekt, ontstaat een gevoel, niet van nostalgie, maar een gelaagd verlangen naar verbondenheid. In dat verlangen schuilt veel kracht, want de muzikale herinnering die deze objecten oproepen is meer dan alleen terugblikken. Ze kan ook aanleiding geven tot vragen, tot nieuw onderzoek, tot een eigentijdse omgang met het verleden. Niet om te reconstrueren wat verloren is gegaan maar om ruimte te maken voor wat die leegte ons vandaag kan vertellen.

Muziekmuseum Vleeshuis wil die ruimte bieden. Niet alleen als bewaarplaats van erfgoed, maar als levende plek waar muziekpraktijk, onderzoek en verbeelding samenkomen. Waar het verleden een stem krijgt, niet als vaststaand verhaal, maar als bron van reflectie en inspiratie.

Ik hoop dat Museum Vleeshuis een plek blijft waar muziek niet alleen wordt herinnerd, maar ook gemaakt en waar erfgoed niet alleen gekoesterd, maar ook bevraagd mag worden. Een plaats waar mensen zich via muziek verbonden weten met elkaar, met de stad, en met een geschiedenis die nog altijd verder klinkt.”

- Jan Van den Borre (Algemeen en artistiek directeur Klarafestival)

Wandel door het nieuwe museum

Ontdek het zelf!

Daar sta je dan, binnen enkele jaren, voor het gerestaureerde Vleeshuis: stralend zoals 500 jaar geleden, levendig als nooit tevoren. Trek je ogen wijd open, maak je oren vrij. Sla deze bladzijde om en stap met de glimlach binnen. Welkom in het nieuwe Muziekmuseum Vleeshuis!

Muziek of monument?

Duik je graag in het wilde muziekleven? Of kom je vooral voor het beroemde monument? Combineer beide! Verspreid over het gebouw bieden we niet alleen verhalen over de collectie, maar ook verhalen over het Vleeshuis zelf.

“Al vroeg werd ik in het Vleeshuis als kind betoverd door de wereldvermaarde verzameling van muziekinstrumenten. Later als student hoorde ik er conservatoriumstudenten op historische klavecimbels, masterclasses en concerten. In de pauze keken we met grote ogen naar de talloze vitrines vol geschiedenis. Door de inventieve plannen voor een hoogstnodige restauratie en renovatie kan het iconische Vleeshuis met de voorliggende visie op een actieve museumwerking terug een plek krijgen die het publiek vandaag verdient.”

- Jan Raes (Algemeen Directeur Opera Ballet Vlaanderen)

“Op naar Muziekmuseum Vleeshuis als eigentijds, open erfgoedhuis waar klanken, vakmanschap en verhalen samen de toekomst componeren. Ik kijk nu al uit naar de dag dat dit monument opnieuw van kelder tot nok bruist van klank, kennis en verbeelding!”

- Jorijn Neyrinck (Coördinator Werkplaats Immaterieel Erfgoed & antropoloog)

“Muziekmuseum Vleeshuis is een onmisbare plek waar klinkend erfgoed niet stil in een vitrine blijft, maar weer gaat klinken, denken en prikkelen. Het is bovenal een unieke ‘klankplek’: een expertisecentrum waar collectie, makers en publiek elkaar ontmoeten en nieuwe vragen durven stellen en met elkaar laten resoneren. Ik kijk uit naar de heropening, als startschot van een nieuwe artistieke en onderzoekende dynamiek.”

- Jeroen Billiet (Hoornist & hoofdvakdocent aan het Koninklijk Conservatorium Brussel)

“Muziekmuseum Vleeshuis is bij uitstek de plek waar de veelzijdige geschiedenis van Antwerpen als muziekcentrum wordt verteld. Als stad van vele culturen biedt Antwerpen reeds eeuwen een thuis aan de creatieve geest van muzikanten, kunstenaars en ambachtslieden, een rol waarvoor zij wereldwijd werd en nog steeds wordt geroemd. De plannen voor het gebouw en de werking van het museum zetten deze traditie voort, en geven tegelijk nieuw leven aan een kunstvorm die plaats en cultuur overstijgt, waardoor Muziekmuseum Vleeshuis meer dan ooit een unieke bestemming wordt, met internationaal appeal.”

- Manu Frederickx (Conservator, Metropolitan Museum of Art, New York)

“Het Vleeshuis is het oudste bewaard gebleven burgerlijk gebouw van ons Antwerpen. Een schitterend gebouw, bewonderd door velen. Mijn wens? Dat er letterlijk en figuurlijk vlug opnieuw muziek klinkt in het vernieuwde Muziekmuseum Vleeshuis waar iedereen welkom is!”

- Tony Oost (Directeur Muziekmuseum Vleeshuis, 1991-1998)

“De Grote Zaal biedt Muziekmuseum Vleeshuis expliciet kansen tot extra exposure voor het monument én voor het museum.”

- Tanguy Ottomer (Beroepsantwerpenaar/-belg, stadsgids & ambassadeur Antwerpen)

“This venue [i.e. Muziekmuseum Vleeshuis] offers an incredible opportunity to host music events in collaboration with partners from Antwerp’s vibrant and diverse music ecosystem. We’re excited about the potential to work together and officially welcome Antwerp into the Music Cities Network in the near future.”

- Lena Ingwersen (Directeur Music Cities Network)

“De Grote Zaal is een fantastisch platform om Antwerpse volksmuziek extra podium te bieden, vanuit de expertise die het museum samenbrengt en in samenwerking met Antwerpse muzikanten.”

- Axl Peleman (Muzikant & ambassadeur van “Antwerpse volksliekes”)

“De woorden muziek en museum hebben dezelfde oorsprong: ze verwijzen naar de muzen uit de Griekse oudheid. Een Muziekmuseum is dus een natuurlijk gegeven: het is een plek waar de kunst van de muzen zich thuis voelt en waar de immateriële essentie van de muziek zich koppelt aan hun klankbron, de tactiele wereld van de muziekinstrumenten. Ik kijk uit naar de toekomst van het Muziekmuseum Vleeshuis, waar muziek zal verschijnen als een levend iets in relatie met de samenleving waarin ze zich beweegt. Als beiaardier ben ik vooral gefascineerd door de klokken, die in onze regio uitgroeiden van signaalinstrument tot muziekinstrument voor een hele stedelijke gemeenschap.”

- Dr. Luc Rombouts (Beiaardier, docent aan de Koninklijke Beiaardschool Mechelen & voorzitter van de raad van bestuur van de Werkplaats Immaterieel Erfgoed)

“Er zijn veel redenen om Antwerpen met een bezoek te vereren, en niet de minste daarvan is het Vleeshuis. Dit prachtige gebouw, het oudste niet-kerkelijke monument van de stad, is sinds 1504 onverbrekelijk met de geschiedenis van Antwerpen verbonden: als vleesmarkt-cum-gildehuis, als depot, als plek waar schilders hun atelier hadden en toneelgezelschappen hun repertoire voor het voetlicht brachten. Daar was ook opera bij, en toen het Vleeshuis een museumfunctie kreeg, duurde het niet lang of muzikaal erfgoed kreeg daarin een prominente rol. Die is steeds toegenomen: niet alleen omvat de collectie bijzondere instrumenten en ensembles van instrumenten, heel vaak van Antwerpse herkomst, bovendien werd het al gauw een uitgelezen concertruimte waar lokale, nationale en internationale musici zeer diverse muziek ten gehore brachten en brengen, muziek uit een periode die gaat van de Middeleeuwen tot vandaag en ook al een beetje morgen. Oude muziek vond en vindt hier haar plaats, maar ook hedendaags klassiek, experimentele jazz en folk. Het museum heeft de grootste collectie klavecimbels van Antwerpse origine, waarvan sommige bespeelbaar zijn en schitteren in concerten. Dat was zo voor de restauratie, en het is mijn wens, hoop en ook wel overtuiging dat dit alles na de voltooiing van de restauratie, wanneer het gebouw in zijn volle glorie is hersteld, nog meer het geval zal zijn. Ik duim met al mijn duimen voor een voorspoedige realisatie van dit heerlijke project.”

- Clement Caremans (Directeur Muziekmuseum Vleeshuis, 2014-2021)

“Muziekmuseum Vleeshuis – een museum dat erfgoed ernstig neemt, in de zin van: ‘erf-goed’. Het is geen gestold verleden dat we hier kunnen ontmoeten maar een verleden dat door mag klinken in beeld, klank en woord. Daarom komt Wannes hier thuis. Ook hij trachtte onze eigen muzikale erfenis niet te laten verdwijnen maar bouwde daarop een nieuw oeuvre dat jonge musici en kunstenaars blijft inspireren. Hier wordt een brug geslagen tussen het rijke muziekleven van onze stad in het verleden met het huidige muziekleven en dat van de toekomst. Het is een levend museum in één van de meest bijzondere gebouwen van Antwerpen: een waar paleis voor schone klanken!”

- Nanna Cornelis (Bestuurslid vzw Erfgoed Wannes Van de Velde)

“De Grote Zaal biedt mooie kansen tot samenwerking met muzikanten van het DKO, zowel voor studenten als docenten. Extra podiumkansen voor zowel creaties als repetities, mogelijk in combinatie met museumbezoek, zijn zowel voor de lessen oude muziek, maar ook volks- en wereldmuziek, beslist een meerwaarde.”

- Jan Van Damme (Componist & directeur Academie Ekeren)

“Al sinds meer dan een halve eeuw wonen de historische instrumenten van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen, waaronder enkele internationaal geroemde pronkstukken, onder het dak van Muziekmuseum Vleeshuis. Ik leerde hen als student en later ook als hoofdvakdocent klavecimbel kennen als dierbare vrienden, aangenomen broers en zussen zelfs, in de prachtige Grote Zaal van het museum, omringd door een ruime blik geschiedenis. Zoals elke familiewoning moet er al eens verbouwd worden om die brok geschiedenis veilig te houden voor de verre toekomst. Ik kijk dan ook uit om, samen met de ganse instrumentenfamilie die hun onderdak momenteel vinden in een bescheiden gastenkamer, terug te verhuizen naar het vernieuwde museum met veel meer inwonende nichten en neven. Laat ons het museum dan ook vele muzikale familiefeesten toewensen, of beter nog: buurtfeesten waaraan de hele stadsgemeenschap mag participeren.”

- Korneel Bernolet (Docent Koninklijk Conservatorium Antwerpen & klavecinist)

Nieuwe ingang

Ingang aan de Scheldezijde

Vroeger lag de ingang van het museum aan de stadskant. Voortaan begint je bezoek aan de kant van de Schelde en het Steen. Hier is de gevel van het Vleeshuis op zijn indrukwekkendst, bijna 40 meter hoog!

Kom binnen!

Een nieuw tuintje markeert niet alleen het tracé van de historische Burchtgracht, het leidt je ook naar de nieuwe ingang. Het museum betreden doe je vanaf nu via de oude, gewelfde onderdoorgang van het Vleeshuis.

Impressie van de museumtuin (oude Burchtgracht) na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

We onderzoeken hoe muziek een rol kan spelen aan de ingang van het museum om er een leuke verblijfsplek van te maken. u

Onthaal

Niveau 0

Onthaal en shop

In de onthaalzone meteen na het binnenkomen vind je de vestiaire, lockers en het sanitair. Aan de balie helpen medewerkers je met tickets en info. Na je bezoek kan je hier snuisteren in de nieuwe museumshop.

Trap of lift

De nieuwe trap wentelt zich doorheen alle verdiepingen, door de stenen gewelven en langs de historische balken, en is een kunstwerk op zich.

De lift verbindt de verdiepingen van +0 tot en met +4 met elkaar, terwijl de nieuwe trap je helemaal naar +6 meevoert.

Impressies van het onthaal na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

In de onderste visualisatie zie je de ingang van de lift.

Grote Zaal

Niveau +1

De belangrijkste publieksruimte

Sinds 1504 is de Grote Zaal het kloppend hart van het Vleeshuis en vanaf 1913 de belangrijkste museumzaal.

Na de restauratie wordt de Grote Zaal een dynamische presentatie- en eventruimte. Hier vinden de meeste museumactiviteiten plaats. Ze wordt ook een podium voor muziekinitiatieven uit de stad. Muziekonderwijs, het Conservatorium, klankmeesters en het brede Antwerpse muziekveld kunnen hier samenwerken. Jonge artiesten krijgen een eerste podium om te experimenteren met het muzikale erfgoed van de stad.

Naast de eigen artistieke en educatieve werking van het museum biedt de Grote Zaal ruimte voor externe initiatieven die aansluiten bij de brede missie van het museum, en zo bijdragen aan een levendig (cultureel) ecosysteem in Antwerpen én aan cultureel ondernemerschap.

Kortom, de Grote Zaal is de belangrijkste publieksruimte van het museum en, net als de prachtige dakconstructie, onderdeel van elk museumbezoek!

De Grote Zaal kan op verschillende manieren ingericht worden. Er is plaats voor 180 personen in de concertopstelling en 300 personen in de receptieopstelling. u

Een lange traditie

De naam ‘Grote Zaal’ sluit aan bij de eeuwenoude traditie van de Great Hall of Aula Magna: de centrale, representatieve ruimte in prestigieuze gebouwen sinds de middeleeuwen. Een klassieke Grote Zaal was doorgaans een rechthoekige ruimte, anderhalf tot drie keer zo lang als breed. Ze werd betreden via een afgeschermde toegang aan één uiteinde, had grote vensters aan de lange zijden en beschikte vaak over een galerij of balkon, vanwaar muzikanten konden spelen. Ook in het Vleeshuis werd de term ‘Grote Zaal’ tot ver in de 19e eeuw gebruikt. Met deze benaming knopen we dus bewust aan bij een lange traditie.

De beroemdste Grote Zaal in de Lage Landen is de in 1731 verwoeste Aula Magna van het Brusselse Coudenbergpaleis (rechts). Aan de buitenzijde leek de Aula Magna erg op het Vleeshuis. De Grote Audiëntiezaal van het Pausenpaleis in Avignon (boven) vertoont dan weer heel wat gelijkenissen met de binnenzijde van het Vleeshuis. u

Het museum ontwikkelt onder meer een werking waarbij kinderen van dichtbij kennismaken met muziekerfgoed en instrumenten. u

Zes ambities

Voor de werking van de Grote Zaal formuleerden we zes ambities:

1. De Grote Zaal is de basis voor de museale publiekswerking.

2. De Grote Zaal is een vitrine voor het museum, het monument en de stad.

3. De Grote Zaal is een gastvrije ontmoetingsplek, en zorgt voor een verbreding van het publiek.

4. De Grote Zaal is een platform voor samenwerkingen en partnerschappen.

5. De Grote Zaal is een labo voor jong muziektalent.

6. De Grote Zaal is de basis voor cultureel ondernemerschap.

Museumzaal met livemuziek

In de Grote Zaal, ooit de statige markthal van de vleeshouwers, merk je meteen hoe uniek het nieuwe museum is. Je bekijkt hier niet alleen uitzonderlijke historische muziekinstrumenten, je hóórt ze ook. Deze museumzaal is immers de plek voor open repetities, concerten, opnames en andere activiteiten.

Labo en publiekswerking

In de Grote Zaal vinden bezoekers steeds nieuwe ervaringen: kijken, luisteren en beleven staan centraal. Verwondering en ontmoeting komen samen.

Impressie van de Grote Zaal na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

“Ik wens dat het museum echt een levend museum wordt, waar er voortdurend muziek (of geluid) te horen is. Een plek voor (toekomstige) kenners én amateurs. Waar muzikanten, componisten, critici, studenten en muziek- en erfgoedliefhebbers enz. terechtkunnen en verleid worden door het aanbod en de vele mogelijkheden om te participeren.

Instrumenten zijn an sich esthetische voorwerpen, zeker, maar als ze niet bespeeld worden, zijn ze ook in zekere zin ‘dood’. Ik wens jullie dus creativiteit, een open kijk, de goesting en ook veel partnerschappen om jullie missie uit te voeren.

Tot slot wens ik het museum ook een duurzame toekomst, met voldoende budget, autonomie, dromen en slagkracht om al de ambities te realiseren.”

- Roel Daenen (FARO. Vlaams Steunpunt voor Cultureel Erfgoed)

Impressies van de Grote Zaal na de restauratie. (Visualisatie: Joris Bourgeois)

Concertwerking

van 1967 tot 2025

Jos Van Immerseel

Paul Van Nevel

Barthold en Sigiswald Kuijken

René Jacobs

Konrad Junghänel

Henri Ledroit

Bob van Asperen

Ton Koopman

Alan Curtis

Maya Homburger

Scott Ross

Gustav Leonhardt

Fred Van Hove

Frans Brüggen

VivaBiancaLuna Biffi

Jozef De Beenhouwer

Mario Sarrechia

Pieter-Jan Belder

Catalina Vicens

The Taverner Consort

Paul Dombrecht

Reinhard Goebel

Alfred Deller

Andreas Staier

Nikolaus Harnoncourt

Korneel Bernolet

Claire Chevallier

Gregory Frateur

Sigrid ’t Hooft

Liesbeth De Vos

Lisa Goldberg

Jon Birdsong

Pieter Theuns & B.O.X

Wör

Bernard Van Lent

Bart Jacobs

Wim Becu

Paul Rans

Thomas Baeté

Anthony Romaniuk

Jordi Savall

András Schiff

Graindelavoix

Jean Rondeau

Nabou Claerhout

Hanne De Backer

Emma Wills

Gène Bervoets

JazzDelivery

Léon Berben

Antwerpen Camerata

Dimlicht

Astrid Stockman

Anke Ludwig Quartet

Roffa Tango Trio

Lucas Blondeel & Nicolas Callot

Junior Akwety, Sefora Sam & Jeroen Malaise

Lieselot De Wilde

Sofie Vanden Eynde

Bart Rodyns

Thomas Boodts

Maciej Skrzeczkowski

Lucas Van den Eynde

Liesbeth De Vos

Christophe Rousset

Utopia

Jeroen Billiet & Brave Belgians

Jokke Schreurs Quartet

’t Akkoord

Cream Colored Ponies

Corpus Quartet

Delle Donne Consort

Linde Verjans & Michaël Mannes

Grote Zaal

Niveau +1

Mezzanine en vitrines

Op de nieuwe mezzanine ervaar je de Grote Zaal nog beter. Vanop een hoogte kijk je uit over de indrukwekkende ruimte. Je staat oog in oog met de historische glasramen en gewelven uit de 16e eeuw. In vitrines onder de mezzanine worden collectiestukken opgesteld die voor concerten en lessen van het Koninklijk Conservatorium Antwerpen gebruikt worden. In een oogwenk rollen ze uit hun vitrine, het podium op.

FVWW Architecten, vroege conceptschets.

Zichtbare erfgoedfuncties

In de vitrines in de Grote Zaal worden de bespeelbare klavierinstrumenten uit de museumcollectie permanent getoond. Je vindt er het klavecimbel van Joannes Daniël Dulcken (1747), de pianoforte van Conrad Graf (1826), de ‘Peter Benoit-piano’ door Pleyel Wolff & Cie (1884) en de tafelpiano gebouwd door Karel Kadel (1827).

Een levendige ontmoetingsplek

De Grote Zaal is een open en uitnodigende ontmoetingsplek waar bezoekers, muzikanten, studenten, buurtbewoners en toeristen elkaar kruisen. Als aangename verblijfsruimte vóór en na concerten, workshops en evenementen verlaagt ze de drempel tot het museum en nodigt ze uit om te verblijven, te luisteren en te ontdekken. Vanuit de Grote Zaal worden bezoekers verleid om ook de hogere verdiepingen en de collectie te verkennen. Zo fungeert de zaal als een scharnier tussen de stad en het museum en draagt ze bij aan een verbreding en verjonging van het publiek, onder meer via toegankelijke activiteiten en een actieve verankering in de buurt.

De Grote Zaal is bovendien hét podium voor duurzame samenwerkingen met muzieken erfgoedpartners. Ze biedt ruimte aan structurele partnerschappen, zoals met het Koninklijk Conservatorium Antwerpen en het deeltijds kunstonderwijs (DKO), én aan tijdelijke samenwerkingen met onder meer muziek- en andere kunstenorganisaties.

Door de eigen werking, samenwerkingen met partners en externe initiatieven samen te brengen, groeit de Grote Zaal uit tot een plek van uitwisseling, creatie en gedeeld eigenaarschap.

Een vitrine voor de stad

In het hart van Muziekmuseum Vleeshuis vormt de Grote Zaal de vitrine van het museum, van het monument en van de stad Antwerpen. Dankzij haar schaal, monumentaliteit en uitstraling vormt ze een volwaardig alternatief voor de ontvangstruimtes in het Antwerpse stadhuis. De Grote Zaal biedt Antwerpen een bijkomende plek voor officiële ontvangsten en protocollaire momenten, waarbij geschiedenis en (muziek-) erfgoed het kader vormen.

Een ondernemend museum

Binnen de mogelijkheden van een museum en een beschermd monument maakt verhuur integraal deel uit van het cultureel ondernemerschap van het Muziekmuseum Vleeshuis. Elk evenement vindt plaats in een ruimte die muziek en geschiedenis ademt en draagt bij aan de maatschappelijke missie van het museum. Zo wordt de Grote Zaal niet alleen een bron van aanvullende inkomsten, maar ook een krachtig middel om Antwerps muziekerfgoed zichtbaar en beleefbaar te maken.

Impressies van de Grote Zaal na de restauratie. (Visualisatie: Joris Bourgeois, met toegevoegde elementen door Muziekmuseum Vleeshuis)

Impressie van de Grote Zaal na de restauratie. (Visualisatie: Joris Bourgeois, met toegevoegde elementen door Muziekmuseum Vleeshuis)

Een extra ingang

Om leveranciers makkelijk toegang te geven tot het museum voorzien we een extra ingang aan de Grote Zaal. Bij grote evenementen, zoals Museumnacht, kan deze extra ingang ook makkelijk door bezoekers worden gebruikt.

Vaste presentatie

Niveau +2

500 jaar muziekbeleving in Antwerpen

Op de tweede verdieping nemen we de bezoeker mee op een reis door de klanken van Antwerpen en Vlaanderen van de afgelopen vijf eeuwen. We kiezen er bewust voor om muziekinstrumenten niet te ordenen in een encyclopedisch overzicht volgens instrumenttype. In plaats daarvan tonen we hoe instrumenten werkelijk gebruikt worden, samen met andere instrumenten, in herkenbare bezettingen, op specifieke plekken in de stad.

De presentatie is opgezet als een stadswandeling door Antwerpen. Je wandelt langs zeven stadsplekken en ontdekt er telkens een herkenbaar muziekensemble. In het park klinkt de fanfare, het orkest speelt in de concertzaal, een jazzband zet een danszaal aan het swingen. Overal klinkt een ander stukje stad uit een andere tijd.

Muziek in steden

Niet alleen in Antwerpen klinkt muziek. Fanfares, cafémuzikanten, symfonische orkesten en swingbands vind je ook in andere steden. De gepresenteerde ensembles zijn daarom herkenbaar voor andere culturen en brengen een breder stadsverhaal. Ze tonen hoe muziek mensen samenbrengt, over culturen en generaties heen.

In 2025 opende op het gelijkvloers van het stadhuis onze tentoonstelling TorenTunes, een tentoonstelling over beiaard- en klokkenerfgoed in de kathedraal. We deden praktische ervaring en inzichten op die we meenemen naar het vernieuwde museum. t

De voorbije jaren werkten we nieuwe ideeën voor de vaste tentoonstelling uit. Brainstorms met het hele team leverden een uitgewerkt concept voor het nieuwe museum op. q

Inspiratie

De voorbije jaren bezocht het museumteam actief musea en tentoonstellingen in binnen- en buitenland om op de hoogte te zijn van het actuele museumlandschap en om inspiratie op te doen voor de nieuwe invulling van het muziekmuseum.

Amsterdam, Museum Van Loon

Amsterdam, Pianola Museum

Amsterdam, Rijksmuseum

Arnhem, Openluchtmuseum

Asten, Klok & Peel

Athene, Museum of Greek Folk Musical Instruments

Berlijn, Musikinstrumenten-Museum

Bologna, Museo internazionale e biblioteca della musica

Breda, Stedelijk Museum Breda

Brugge, Groeningemuseum

Brussel, Hallepoort Museum

Brussel, Muziekinstrumentenmuseum

Brussel, KBR Museum

Delft, Royal Delft

Den Haag, Kunstmuseum

Dordrecht, Dordrechts Museum

Gent, GUM

Gent, Huis van Alijn

Gent, Industriemuseum

Gent, STAM

Kopenhagen, The Danish Music Museum

Kopenhagen, Statens Museum for Kunst Kortrijk, Texture

Leiden, Rijksmuseum Boerhaave

Leiden, Museum De Lakenhal

Leiden, Naturalis

Leipzig, Bach-Museum

Leipzig, Museum für Musikinstrumente

Lens, Louvre-Lens

Lier, Stadsmuseum

Mechelen, Hof van Busleyden

Middelburg, Zeeuws Museum

Napels, Capodimonte Museum

Napels, Museo del Conservatorio

Parijs, Fondation Louis Vuitton

Parijs, Grand Palais

Parijs, Musée de l’homme

Parijs, Musée de la Musique

Parijs, Musée des arts forains

Parijs, Musée Rodin

Parijs, Petit Palais

Praag, Lobkowicz Collection

Praag, National Technical Museum

Riga, Latvian National museum of literature and music

Riga, SongSpace

Rotterdam, Depot Boijmans- Van Beuningen

Rotterdam, Maritiem Museum

Rotterdam, Wereldmuseum

Stockholm, Nordiska Museet

Stockholm, Skansen

Tongeren, Gallo-Romeins Museum

Utrecht, Museum Speelklok Zutphen, Geelvinck Music Museum & nog vele andere musea

Zeven ensembles op zeven plekken

De vaste presentatie is opgebouwd rond zeven muziekensembles, herkenbaar voor hun tijd. Ze voeren je naar verschillende plekken in de stad: de opera en cafés, zalen, de straat of gewoon thuis. Daar brengen ze verhalen tot leven van instrumentenbouwers, straatzangers, beiaardiers en cafépianisten.

Salon

Huiskamermuziek in de 17e eeuw

In de 17e eeuw klonk muziek niet alleen in kerken en op pleinen, maar ook thuis. In de deftige salons van de gegoede burgerij werd rond het klavecimbel gezongen en gespeeld. Vrienden en familie deden mee. Muziek maken hoorde bij een deugdzaam huishouden en was een duidelijk teken van beschaving. Met beroemde klavecimbelbouwers, muziekdrukkers en invloedrijke muzikale families zette Antwerpen hierin de toon.

Salon

Stijlkamers als historisch decor

Hoe kan je het verleden beter beleven dan door het te betreden? Vanuit die gedachte werden vanaf 1913 enkele stijlkamers ingericht op de tweede verdieping van het museum. Stijlkamers zijn gereconstrueerde interieurs, een populair presentatiemodel vanaf het einde van de 19e eeuw waarbij objecten en interieurafwerkingen uit dezelfde stijlperiode geassembleerd werden en gecombineerd met naar historisch model vervaardigde stukken om een sfeer uit een bepaalde periode op te roepen. Hoewel stijlkamers ficties zijn, vormen ze vandaag op zichzelf staande kunstobjecten. Het zijn getuigen van een oude museale visie op de presentatie van toegepaste kunst.

De Raadzaal, de Alkoofkamer en de Keuken maken deel uit van het restauratie- en inrichtingsconcept van architect Alexis Van Mechelen aan het begin van de 20e eeuw. De interieurelementen van deze kamers zijn bewaard, de structuur van de ruimtes is intact. Ze wachten nu enkel op hun herinrichting als stijlkamer.

In het vernieuwde museum zullen ze deel uitmaken van het bezoekersparcours en vormen ze het decor voor het muziekverhaal over salonmuziek en Wannes Van de Velde.

Toren

Beiaard- en torenmuziek in de 18e eeuw

Al eeuwenlang klinkt muziek ook hoog boven de stad. De toren zet tijd, aankondigingen en feestelijkheden om in klank. De klokken en beiaard geven de stad een stem. De klokkenluiders, beiaardiers, stadstrompetters en torenwachters vormden een eigen netwerk. Ze bepaalden in de toren het ritme van de dag. Antwerpen heeft een van de oudste en meest indrukwekkende beiaarden van de Lage Landen. Het beiaardspel, vandaag UNESCO-werelderfgoed, leeft nog altijd.

Beiaard

Muziekmuseum Vleeshuis zorgt mee voor het grootste muziekinstrument van de stad: de Antwerpse stadsbeiaard. 49 klokken, de oudste uit de 17e eeuw, klinken doorheen het hele centrum van de stad. Dankzij het museum bespelen stadsbeiaardiers Koen Van Assche en Liesbeth Janssens de beiaard driemaal per week. In de zomermaanden zorgen ze met gastbeiaardiers uit binnen- en buitenland samen voor een reeks zomerse beiaardconcerten. Op deze manier ondersteunt Muziekmuseum Vleeshuis mee de Vlaamse beiaardcultuur, een waardevolle immaterieel erfgoedpraktijk typisch voor de Lage Landen en erkend door UNESCO.

De belforttoren van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal is al eeuwen dé Antwerpse trots. Bovendien is de toren, samen met het stadhuis, sinds 1999 erkend als UNESCO-werelderfgoed. Samen met onze gidsenploeg zorgen we zeven maanden per jaar voor rondleidingen in de kathedraaltoren. Met deze torenbeklimmingen zorgen we ervoor dat een breed publiek de Antwerpse beiaard kan ontdekken. Sinds 2025 is onze mini-expo TorenTunes in het stadhuis de startplek voor deze rondleidingen.

Opera

Muzikaal theater in de 19e eeuw

Grote orkesten, weelderige decors, bijzondere instrumenten en sterzangers: naar de opera kwam je niet enkel voor muziek. Vanaf de 17e eeuw ontstond ook in Antwerpen een nieuwe vorm van theater waarin alles werd gezongen. Wat begon als experiment voor hof en elite groeide uit tot een internationaal genre vol emotie, drama en overweldigende klank. Tot vandaag blijft opera een van de meest meeslepende en beeldrijke muziekvormen in de stad.

Straat

Volkse fanfare in de nieuwe industriestad

Altijd feest als de fanfare speelt! Trompetten schallen en trommels roffelen tijdens plechtige optochten, harmonieconcerten op het plein en soms zelfs op de fiets. Fanfaremuziek was vroeger elitair. Dankzij de industriële revolutie vanaf midden 19e eeuw werd het muziek voor het volk. De massaproductie maakt dure instrumenten betaalbaar. In dorpen en steden vulden fanfares de weekends met muziek en gezelligheid. Met glanzend koper, trotse vaandels en een hechte gemeenschap blijft de fanfarecultuur tot op vandaag springlevend.

Revue

Show, spektakel en vermaak rond 1900

Rond de eeuwwisseling bloeide de revue: licht, speels muziektheater met dans, acrobatie en humor. Het gaat er veel losser aan toe dan in de opera. Alles draait om amusement. Op het podium volgde een snelle mix van stijlen: populaire melodieën, operette, goochelacts, slapstick, satire en een vleugje erotiek. Alles mocht, zolang het maar entertainde. Revuezalen doen denken aan het circus, met hun ronde plattegrond en plaats voor grote massa’s. Later groeiden hieruit de moderne spektakelzalen zoals het Sportpaleis, gebouwd voor show en plezier.

Danszaal

Dansplezier in het interbellum

Na de Eerste Wereldoorlog kon Antwerpen opgelucht dansen. Jong en oud trokken naar de vele danszalen in de stad. Eerst werd gedanst op ritmische muziek van liveorkesten, daarna namen mechanische dansorgels en muziekautomaten het over. Met die non-stop dansmuziek kon je blijven dansen tot diep in de nacht. Vanaf de jaren 1920 waaiden Amerikaanse invloeden binnen: swingende bigbands, jazzy foxtrots en de eerste lindy hop zetten elke danszaal in vuur en vlam.

Danszaal

Collectie Ghysels

In 2007 kocht de Vlaamse Gemeenschap de orgelcollectie van Jef Ghysels, een bekend verzamelaar van dans- en kermisorgels. Pronkstukken zijn onder meer 4 grote en 12 kleinere dansorgels. Door de expertise van Muziekmuseum Vleeshuis, de aard van de collectie Ghysels en de historische band van Antwerpen met mechanische orgels besloot de Vlaamse Gemeenschap om de collectie in beheer te geven bij het museum. Een deel van de orgels werd speelklaar gemaakt, zodat ze niet alleen kunnen worden bekeken, maar ook gehoord.

De collectie Ghysels vertelt het boeiende verhaal van de danscultuur en het kermisvertier uit het begin van de 20e eeuw. In het Schipperskwartier rond het Vleeshuis hoorde je vroeger vele tientallen dansorgels. De collectie illustreert bovendien het technisch vakmanschap van Vlaanderen en vooral Antwerpen.

Muzikale vernieuwing aan de toog

Vanaf de jaren ‘50 werden Antwerpse bruine kroegen broedplaatsen voor kleinkunst, jazz en café chantant. Hier experimenteerde een nieuwe generatie artiesten met taal, muziek en engagement. Accordeons en gitaren werden bovengehaald, iedereen brulde mee. Uit jukeboxen en pianola’s schalden melodieën van over de hele wereld. Vooral Griekse muziek, Franse chanson en Amerikaanse jazz was populair. Er werd geluisterd, gelachen en gezopen. Bij elke vreugde of verdriet paste een levenslied.

Impressie van de Werkkamer van Wannes Van de Velde, in de Alkoofkamer, na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

Café

Collectie Wannes Van de Velde

Wannes Van de Velde krijgt een vaste plek in het museum, als onderdeel van de zone Café. Wannes werd geboren in het oude schipperskwartier, groeide op in de straten rond het Vleeshuis, en vond er zijn eerste inspiratie. Muziekmuseum Vleeshuis beheert in samenspraak met de vzw Erfgoed Wannes Van de Velde zijn werkkamer met 1.500 werkdocumenten, objecten en instrumenten.

Impressies van de tweede verdieping na de restauratie. (Visualisatie: Joris Bourgeois, met toegevoegde elementen door Muziekmuseum Vleeshuis)

Muziekcollectie

De collectie van Muziekmuseum Vleeshuis is niet zomaar een verzameling muziekinstrumenten. Het is een tastbaar archief van objecten dat de muzikale dynamiek van de stad door de eeuwen heen weerspiegelt. Wat de collectie van Museum Vleeshuis bijzonder maakt, is de manier waarop ze is ontstaan. In tegenstelling tot veel andere musea, waar instrumenten vaak via particuliere verzamelaars of via de antiekmarkt terechtkomen, hebben de meeste muziekinstrumenten in de collectie van Muziekmuseum Vleeshuis hun oorsprong en gebruik gevonden binnen stedelijke instellingen en culturele organisaties.

Ze gingen vaak rechtstreeks van hun oorspronkelijke gebruikscontext over naar het museum. Daardoor biedt het museum niet alleen een representatief overzicht

van de muzikale geschiedenis van de stad, maar ook een ongeëvenaard authentiek beeld van stedelijke muziekcultuur. Bezoekers krijgen een unieke kans om de instrumenten te zien die ooit klonken in de operahuizen, kerken en andere belangrijke culturele instellingen van Antwerpen.

Het behoud van deze objecten in hun lokale context versterkt niet alleen de historische waarde van de collectie, maar draagt ook bij aan het culturele geheugen van de stad. Muziekmuseum Vleeshuis fungeert hiermee als een cruciale schakel in de bewaring van het muzikale erfgoed van Antwerpen. Tegelijkertijd faciliteert het een dialoog tussen het muzikale verleden en het hedendaagse muzieklandschap.

Bewaargeving van de Koning Boudewijn Stichting aan Muziekmuseum

Muziek in een superdiverse stad

De muziek van vandaag is onlosmakelijk verbonden met die van gisteren. Elk akkoord, elke melodie, elk ritme weerspiegelt eeuwenlange tradities en experimenten. Wat we nu horen, is gebouwd op een fundament van klanken uit het verleden. Toch is muziek tijdloos: of ze nu klinkt in een 17e-eeuws operahuis of op een hedendaags podium, muziek is altijd het resultaat van mensen die samenkomen, samen creëren en samen voelen.

Muziek verbindt! Vandaag zindert Antwerpen van superdiverse klanken: klanken uit alle tijden en alle plekken van de wereld komen samen. Muziekmuseum Vleeshuis brengt die muziek uit verschillende eeuwen en culturen samen onder één dak en maakt zo de diversiteit zichtbaar en hoorbaar. Bovenal laat het museum horen én voelen hoe muziek generaties en culturen verbindt.

Monumenttour

Niveau +1 tot +6

Op ontdekking door het gebouw

Het muziekmuseum bevindt zich in een uniek monument: het Vleeshuis. Dit bijzondere historische gebouw is ons uithangbord en een belangrijke aantrekkingskracht voor bezoekers. We willen dan ook graag bezoekers die met een interesse voor het monument binnenwandelen, meenemen doorheen deze bijzondere plek en zijn geschiedenis. Hiervoor ontwikkelen we een audiogids die je op sleeptouw neemt doorheen het hele gebouw. Iedere stop doet je gericht kijken naar de bijzondere architectuur van het Vleeshuis en doet verhalen uit de lange geschiedenis van het monument uit de doeken.

De audiogids

Bezoekers die met een audiogids het monument ontdekken, stoppen op de volgende plekken:

+1 Hoe het begon

Het Vleeshuis als markthal en gildepaleis (16e-18e eeuw).

+1 (mezzanine) Nieuwe bewoners

Wijnhandelaars, operazangers, toneelspelers en schilders (19e eeuw).

+2 Stijlkamers, harnassen en mummies

De gevarieerde collectie van het Museum voor Toegepaste Kunst (eerste helft 20e eeuw).

+2 Oorlog in het museum

Het Vleeshuis tijdens WOII (1940-1945).

+3 De oudemuziekrevival

Hoe een muziekmuseum ontstond (2e helft 20e eeuw).

+5 Schippers en muziekcafé’s

De levendige Vleeshuiswijk (eerste helft 20e eeuw).

+6 De grote transformatie

De restauratie door Alexis van Mechelen (1899-1913) en een nieuw muziekmuseum (2030).

Vakmanschap, atelier en bibliotheek

Niveau +3

Muzikaal vakmanschap

Reisde je op de tweede verdieping door 500 jaar muziekbeleving, stoot je op de derde verdieping op een meer verborgen kant van de muziek. Hoe werden en worden al deze bijzondere muziekinstrumenten gemaakt? En uit welke materialen zijn ze vervaardigd? Je ontdekt hier oude en nieuwe materialen, gereedschappen en technieken.

Tentoonstelling vakmanschap

Niveau +3

Uit het juiste hout gesneden

Je wandelt tussen vele houtsoorten, dierlijke materialen, textiel, metaal en kunststoffen. Je voelt het verschil tussen vurenhout en esdoornhout, hoort hoe verschillende metaallegeringen klinken, en ziet hoe pigmenten en patronen de hand van de instrumentenmaker verraden. Nieuwe materialen en duurzame keuzes roepen vandaag extra vragen op over ecologie én over de muziek van morgen.

Bedreigd erfgoed Instrumentenbouw vraagt naast expertise ook handigheid, precisie en geduld. De kennis en kunde worden van generatie op generatie doorgegeven. Maar in een wereld die steeds sneller en goedkoper wil produceren, wordt dit vakmanschap bedreigd. Samen met bouwers, restauratoren en muzikanten houdt Muziekmuseum Vleeshuis de eeuwenoude tradities levend.

In het Levend Atelier is er plaats voor workshops, demonstraties en gesprekken. Makers, muzikanten en onderzoekers komen hier samen om hun kennis en expertise te delen met elkaar en met het publiek.

Impressies van het Levend Atelier. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

KIK | IRPA aan het werk

De vakmanschapsprojecten en instrumentenbouwtrajecten die Museum Vleeshuis opstart en begeleidt worden steeds wetenschappelijk onderbouwd. Het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK | IRPA) onderzoekt op deze foto’s de bindmiddelen en pigmenten waarmee het Ruckersklavecimbel uit 1615 oorspronkelijk versierd werd.

Bibliotheek

Niveau +3

Bibliotheek

In de vakbibliotheek verdiep je je in muziek en muziekinstrumenten. De rustige leesruimte nodigt onderzoekers, studenten, muzikanten en instrumentenbouwers uit binnen- en buitenland uit om in de collectie te duiken. Ze vormt ook een plek voor ontmoeting en actieve uitwisseling van kennis. De collectie bevat boeken, tijdschriften,

Vroege conceptschets. (FVWW Architecten)

Tijdelijke tentoonstellingen

Niveau +4

Nieuwe invalshoeken

Op de vierde verdieping vind je een ruimte voor tijdelijke tentoonstellingen. Vanuit nieuwe invalshoeken duik je dieper in de collectie. Er is ruimte voor verhalen die minder aan bod komen in de vaste presentatie. Wisselende perspectieven verbinden de collectie met muziek en thema’s in de wereld van vandaag. De tentoonstellingen ontstaan vaak in samenwerking met makers en partners uit de muziek- en erfgoedwereld, of met gastcuratoren.

Educatieve ruimte

Niveau +4

Een plek voor educatie

Op de vierde verdieping richten we een ruimte in geschikt voor workshops, kinderateliers, leermomenten en bijeenkomsten. Midden in het museum, maar toch visueel en auditief afgesloten van de museumruimtes kan je in groep musiceren, luisteren en leren.

Impressies van de vierde verdieping na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

Depotruimte Niveau

+5

Kijkdepot

Blik achter de schermen

In de vaste en tijdelijke presentaties staat maar een deel van de enorme collectie opgesteld. Heel wat muziekinstrumenten en andere collectiestukken worden veilig bewaard en beheerd in depots. Een deel staat in het Kijkdepot op de vijfde verdieping. Je kan hier binnenwandelen en ontdekt de belangrijke beheerfunctie van het museum.

Impressie van de vijfde verdieping na de restauratie. (Visualisatie: Muziekmuseum Vleeshuis)

In de nok

Niveau +6

Eerbetoon aan het dak

Op de zesde verdieping sta je oog in oog met het dak van het Vleeshuis. De imposante dakconstructie is een kunstwerk op zich. Deze verdieping blijft daarom bewust leeg zodat alle aandacht naar de architectuur gaat. Hier kom je even tot rust. Door de historische ramen geniet je van het uitzicht.

Rustplekken

Een muziekstuk draait niet om klanken alleen. De stiltes zorgen voor de juiste balans. Dat is ook zo in Muziekmuseum Vleeshuis. De presentatie, tentoonstellingen en activiteiten richten zich op levendige interactie met de muziek. Verspreid over het gebouw zijn er daarom ook complementaire plekken waar je tot rust kan komen. Om het monument te laten doordringen of met koptelefoon aandachtiger te luisteren naar muziek.

Partituur voor de toekomst

De vijf basisprincipes van het nieuwe

Muziekmuseum Vleeshuis

Een sterk museum bouwt op heldere basisprincipes. De fundamenten tonen wie we zijn, wat we belangrijk vinden en hoe we vooruit gaan. Ze bepalen ook onze keuzes in al wat we doen, van collectie en publiekswerking tot samenwerking en communicatie.

1. Onze missie

Welke richting gaan we uit? Voor de ontwikkeling van het nieuwe muziekmuseum houden we ons aan onze missie uit 2024.

Muziekmuseum Vleeshuis verzamelt, bewaart, onderzoekt en ontsluit muziekinstrumenten, verhalen, vakmanschap en tradities uit 500 jaar muziekleven in Antwerpen en Vlaanderen. Samen met tal van partners laat het museum de collectie leven in concerten en andere activiteiten, in het monument Vleeshuis en daarbuiten, en inspireert het tot luisteren en kijken, tot musiceren, componeren en bouwen. Zo verrijkt Muziekmuseum Vleeshuis de blik van iedereen die van muziek houdt en geeft het materieel en immaterieel muziekerfgoed door aan toekomstige generaties.

2. Collectie in monument

Antwerpse museumcollectie

De collectie van Muziekmuseum Vleeshuis telt meer dan 3.800 muziekobjecten, waaronder 11 Vlaamse Topstukken. In veel muziekmusea komen de instrumenten er terecht via verzamelaars of de antiekmarkt. De meeste stukken uit onze collectie komen niet van tussenpersonen, maar rechtstreeks van muziekspelers en gebruikers uit deze streek. De objecten worden dus bewaard in hun eigen context. Dat vergroot niet alleen de historische waarde van de collectie. Het versterkt ook het culturele geheugen van de stad. Zo bewaren we het muzikale erfgoed van Antwerpen én verbinden we het met het muziekleven vandaag.

Zorg voor het monument

De collectie van Muziekmuseum Vleeshuis wordt bewaard in de eerste wolkenkrabber van Antwerpen. Toen het Vleeshuis gebouwd werd in 1504, waren alleen kerken hoger. In het museum ontdek je het hele gebouw, van de bakstenen gewelven in de kelder tot de gotische ramen, de stijlkamers en het reusachtige houten dak.

3. Vakmanschap bewaren

Verhalen van makers

Muziekmuseum Vleeshuis vertelt niet alleen het verhaal van haar collectiestukken en gebouw, maar ook van de mensen en hun ideeën erachter. Duik in de wereld van instrumentenbouwers, zie hen live aan het werk in het Levend Atelier en ontdek oude en nieuwe materialen en instrumentenbouwtechnieken.

Vakmanschap borgen

Niet alleen tastbare objecten, maar ook immaterieel erfgoed krijgt een plek in het vernieuwde museum. Daarvoor werken we samen met instrumentenbouwers uit het hele land. Zij gaan in dialoog met onze collectie. Via instrumentenbouwprojecten proberen we hun ervaring en kennis te bewaren voor de toekomst.

4. Toegankelijk voor iedereen

Op muziek staat geen leeftijd

Muziek is voor iedereen, Muziekmuseum Vleeshuis ook. We willen dat iederéén een heerlijk museumbezoek beleeft. Kom je alleen of met je gezin, klas of groep? Voor een expo, de bibliotheek, een concert, activiteit of evenement? We werken een aanbod uit voor elk type bezoek.

Gebouw eindelijk toegankelijk

Het Vleeshuis werd oorspronkelijk ontworpen als vleeshal, niet als museum. Door de aard van het gebouw was het museum altijd maar beperkt toegankelijk. Na de restauratie, met een nieuwe wenteltrap en lift, zal het gebouw eindelijk breed toegankelijk zijn met respect voor het gebouw en gebruikers vandaag.

We creëren een open en ontspannen sfeer waar elke bezoeker zich thuis voelt.

Intuïtieve bezoekerservaring

Ook wie een fysieke of mentale beperking heeft, krijgt een fijne museumbeleving. Door de intuïtieve signalisatie en presentatie bezoekt iedereen op eigen tempo het museum. Klank staat centraal, maar je kan ook kijken, voelen, lezen en doen. Op langere termijn coachen we onze gidsen om alle bezoekers, waaronder ook NT2groepen en mensen met dementie, te begeleiden.

Livemuziek in de Grote Zaal

Het museum biedt meer dan tentoonstellingen alleen. Concerten, lezingen, workshops en projecten, vaak met partners, brengen de collectie letterlijk tot klinken. De meeste evenementen vinden plaats in de Grote Zaal: een prachtige open plek én toegankelijk voor iedereen.

5. Mee met de wereld vandaag

Even superdivers als de stad

Antwerpen zit vol superdiverse muziek, vroeger en nu. In onze presentatie, expo’s en activiteiten gaan we met die veelheid aan de slag: muziek uit verschillende eeuwen, culturen en werelden, met mensen van alle leeftijden en achtergronden.

Tijdloos

Muziek verbindt, Muziekmuseum Vleeshuis ook. We leggen bruggen tussen erfgoed en actuele muziekpraktijken. We tonen niet alleen de stad, we betrekken haar ook actief. We werken samen met muziekgemeenschappen die Antwerpen vandaag kleur en klank geven. Nieuwe composities en jonge makers krijgen een plek naast het historische verhaal. Zo wordt Muziekmuseum Vleeshuis niet alleen een museum over vroeger, maar ook een klankbord voor morgen.

“Wat nu stilte lijkt, is enkel de aanloop naar een nieuw begin. Deze stad is stil, maar wacht vol spanning op het moment waarop de deuren van het huis vol klanken opnieuw opengaan.”

- Jeroen Malaise (Docent Koninklijk Conservatorium Antwerpen, pianist & componist)

Het restauratiedossier kent de volgende hoofdrolspelers

AG Vespa Muziekmuseum Vleeshuis

Origin Architecture & Engineering in samenwerking met FVWW Architecten en HP Engineers

Bijkomende onderzoeken door FPC Risk

Daidalos Peutz Gevelinzicht Attic TRIconsult D2S Raap

Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) Natuurpunt

Betrokken bij het restauratiedossier vanuit AG Vespa Agentschap Onroerend Erfgoed (Vlaanderen)

INTER

Team Patrimonium Cultuur (Antwerpen) Brandweer (Antwerpen) Openbaar Domein (Antwerpen) Monumentenwacht (Provincie Antwerpen) GPD (Antwerpen)

Team Stadsbouwmeester (Antwerpen) Digipolis (Antwerpen) EVEKA Monumentenzorg (Antwerpen) Waterlink Fluvius

COLOFON

Op weg naar 2030 | Muziekmuseum Vleeshuis | Een nieuwe thuis voor stadsklanken is ontwikkeld door team Muziekmuseum Vleeshuis.

Teksten

Timothy De Paepe (Muziekmuseum Vleeshuis) Mirte Maes (Muziekmuseum Vleeshuis)

Maurane Baert (Muziekmuseum Vleeshuis) Marleen Brock (Muziekmuseum Vleeshuis) Leen Thielemans (Muziekmuseum Vleeshuis)

Cédric Raskin (Parlevink)

Met input van Elke Hoendervangers (AG Vespa), Julie Bogaerts (Studio Phosphene), Bart Gielen (Clic-In Creativity) en Janne Van Dingenen en Leen Clincke (Superellipse) en van team Muziekmuseum Vleeshuis: Alisher, Didier, Ella, Eva, Jolien, Jurrian, Liesbeth, Marc, Mirjam, Philip, Rachid, Simeon en Zalmaj

Tekstredactie

Cédric Raskin (Parlevink)

Visualisaties Muziekmuseum Vleeshuis

Timothy De Paepe Joris Bourgeois

In deze publicatie maken we gebruik van schetsen, ontwerptekeningen en computervisualisaties, gemaakt door het museumteam of door externen. In sommige gevallen is dat beeldmateriaal bijgewerkt met behulp van AI. Alle beelden in dit boek zijn gegrond in de ontwerpvisie en plannen van Origin en FVWW Architecten, en verkennen deze verder als denk- en reflectie-instrument. Onze bedoeling is om een vooruitblik te geven op de (mogelijke) werking en invulling van het vernieuwde museum.

Tekeningen Mirte Maes

FVWW Architecten

Louise De Meester

Vormgeving Mirte Maes

Foto’s Frederik Beyens

Michel Wuyts

Victoriano Moreno

Sigrid Spinnockx

Bart Vandersnickt Ans Brys Bas Neelen

LUCID

Dries Luyten

Bart Huysmans

Bailleul

Tom Cornille

Mirte Maes

Timothy De Paepe

Alle andere foto’s zijn eigendom van de respectieve eigenaars.

Druk

Antilope De Bie

Verantwoordelijke uitgever

Timothy De Paepe, Grote Markt 1, 2000 Antwerpen

Wettelijk depotnummer

D/2026/0306/25

“Eeuwenlang bleef het Vleeshuis in beweging. Die geschiedenis bracht het uiteindelijk bij de muziek, die er al decennialang een vaste plek heeft. Sinds twintig jaar is het een echt muziekmuseum. De langverwachte restauratie zorgt nu voor een pauze, maar ik hoop dat die stilte uitmondt in een toekomst waarin het Vleeshuis opnieuw kan groeien als een inspirerende plek voor muziek en erfgoed.”

- Karel Moens (Conservator Muziekmuseum Vleeshuis 1999-2016)

“Muziekmuseum Vleeshuis is een toonvoorbeeld en luide getuige van de fantasie en veelkleurigheid van het Vlaamse muziekleven. Nergens kan je de Antwerpse geschiedenis op vlak van muziek zo concreet proeven, als in het wonderland dat je aantreft in de Vleeshouwersstraat. Ik wens dat het Vleeshuis nog vele professionelen en liefhebbers mag inspireren, correct inlichten en uitdagen, ook tot ver buiten onze landsgrenzen.”

- Astrid Stockman (Sopraan)

“Het Vleeshuis is een uitzonderlijk monument in de Europese architectuurgeschiedenis, maar die eerbiedwaardige oude stenen vertellen ook een verhaal.

Het verhaal van de bloeiende handelsmetropool met zijn bevolking van honderdduizend inwoners, die dagelijks gevoed moesten worden,

Het verhaal van de ondernemende familie De Waeghemaekere, een ‘internationaal bouwbedrijf’, dat zijn stempel drukte op het aanzien van de Gouden eeuw,

Het verhaal van het trotse beenhouwersambacht dat zijn handelsgeest zichtbaar maakt in de skyline van de stad, fier naast de kathedraal en het stadhuis.

Het verhaal van een vastberaden stad en stadsbestuur, die in de 19e eeuw ten allen prijze het gebouw willen redden en het een nieuwe publieke toekomst willen geven.

Ik wens het Vleeshuis nog vele mooie hoofstukken toe, die verderbouwen op dit verhaal dat nooit af is. Hoofdstukken die Antwerpenaars en toeristen, bezoekers en bewoners, dagelijks zullen kunnen aflezen in de zalen en op de gevels van het gerestaureerde gebouw.

Want monumenten zijn geen stille getuigen van het verleden, niet enkel mooie plaatjes op Instagram. Hun ziel doet de stad bruisen.”

- Serge Migom (Architectuurhistoricus en auteur van onder meer Rondom het Vleeshuis: geschiedenis van een verdwenen buurt & Museum Vleeshuis: biografie van een monument)

“Een stad kan niet zonder muziek, want er wonen en leven mensen – individuen en gemeenschappen die muzikale sporen creëren en achterlaten: rijke muziekcollecties maar ook sporen van kennis en beleving. Tegelijkertijd worden nieuwe muzikale sporen gecreëerd die we ook willen koesteren voor en delen met de generaties na ons. Dát maakt Muziekmuseum Vleeshuis als klank van de stad als een soort baken mogelijk. Ik wens het toekomstige Muziekmuseum Vleeshuis dan ook veel kansen om iedere inwoner, pendelaar of toerist te kunnen laten genieten van de rijkdom die het in zich heeft, maar evenzeer veel kansen om nieuwe sporen van kennis en beleving van muzikaal erfgoed te kunnen ontvangen, te kunnen creëren en te kunnen delen met iedereen die er naar zoekt of die daaraan kan bijdragen.”

- Mariet Calsius (Directeur CEMPER, Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed)

“Muziekmuseum Vleeshuis van de toekomst is voor mij een museum waarin voelen, zintuiglijke beleving en denken gelijkwaardig zijn en innig met elkaar verbonden. Een plek waar een mens kan loskomen van de waan van de dag, terug verbinding kan vinden met zichzelf, andere mensen en de wereld. Met zijn unieke collectie muziekinstrumenten zie ik talrijke mogelijkheden voor Muziekmuseum Vleeshuis om de instrumenten tot leven te wekken en voor een diepe zintuiglijke beleving en reflectie te zorgen. Ik wens het team een zeer boeiend, inspirerend traject toe en kijk mee uit naar dat nieuwe bruisende museum!”

- Olga Van Oost (Museoloog, algemeen directeur van FARO. Vlaams steunpunt voor Cultureel Erfgoed & docent Vrije Universiteit Brussel)

“Peter Benoit pleitte al in 1888 voor de oprichting van een muziekmuseum in Antwerpen. In 1967 werd de verzameling muziekinstrumenten van het door hem opgerichte Koninklijk Vlaams Conservatorium ondergebracht in Museum Vleeshuis. Het gerestaureerde museum zal deze unieke collectie niet alleen onder optimale omstandigheden kunnen presenteren, maar ook ruimte bieden aan concerten en andere belevingsvormen. Zo wordt het Antwerpse en Vlaamse muziekleven versterkt en wordt Benoits visie opnieuw tastbaar voor een breed publiek.”

- Prof. dr. Patrick Verhoeven (Voorzitter Peter Benoit Fonds & docent Antwerp Management School & Managing Director International Association of Ports and Harbors (IAPH))

“Er is in Antwerpen, Vlaanderen en zelfs Europa, geen plek zoals het Vleeshuis, uniek en uitgelezen om het samenspel van materieel en immaterieel erfgoed tot het uiterste te exploreren. Het Vleeshuis is eigenlijk een gigantische Wunderkammer!

Dat is altijd zijn potentieel geweest en daar wordt ook nu voor de toekomst voluit op ingezet. Het Vleeshuis bezoeken is in direct contact komen met die symbiose, waar dingen en klanken op elkaar inwerken en elkaar wederzijds beïnvloeden. Zo verbeeld je je het museum van de toekomst: niet een plek waar je in de tijd reist, maar waar je ervaart dat het verleden altijd al jouw eigen tijdgenoot was. Het Vleeshuis bergt niet enkel (muziek) geschiedenis in de vorm van talloze onschatbare instrumenten en objecten, toegankelijk voor specialisten.

De ruimte zelf dient als klankkast voor de voortdurende dynamische ontsluiting ervan tijdens concerten, rondleidingen en interactieve evenementen. Het is dit samenvloeien van ruimte en dingen, van uitvoering en interactie in de beleving van de bezoeker die het Vleeshuis onvergetelijk maakt, en in Europa onvergelijkbaar.

Het toekomstige Vleeshuis zal niet meer weg te denken zijn in Antwerpen en het plan dat er nu is, lijkt me de enige garantie dat die caleidoscoop van verleden en heden, van klank en object, van patrimonium en beleving als een totaalervaring tot bij de bezoeker geraakt op de meest intense en intieme manier, via het detail en via de temporele ervaring. Binnenkort kom je daarvoor speciaal naar Antwerpen.”

- Björn Schmelzer (Artistiek leider Graindelavoix, dirigent, schrijver, kunstenaar, filmmaker en antropoloog)

“Muziekmuseum Vleeshuis verbindt Erfgoed met Levende Cultuur, biedt architectuur, geschiedenis en muziek op een historisch geladen plek aan. Het illustreert hoe muziek verweven was en is met het dagelijkse leven, religie en macht in Antwerpen en maakt zo het verleden onmiskenbaar tastbaar voor een breed publiek. Het biedt ons tevens een unieke kijk op het culturele DNA van Antwerpen. De toekomstplannen zijn veelbelovend en zetten in om de traditie te continueren en nieuwe content te creëren die in de toekomst het rijke verleden van onze stad verder zal aanvullen.”

- Hildegard Van de Velde (Conservator Snijders&Rockoxhuis) & Maarten Bassens (Conservator, Snijders&Rockoxhuis)

Muziekmuseum Vleeshuis vertelt verhalen over het rijke stedelijke muziekleven, gisteren, vandaag en morgen. Het museum staat aan de vooravond van een ingijpende totaalrestauratie.

In dit visieboek bieden we een blik achter de schermen van het nieuwe museum. We tonen de tekentafel en nemen je mee in het maakproces: langs ideeën, experimenten en keuzes. Jaren van denken en uitproberen komen hier samen.