Skip to main content

West 23-01 internet

Page 1

West. amsterdam.nl

Jaargang 4 nummer 1

23|01|14

In deze editie speciale aandacht voor herdenkingen, inclusief de Februaristaking Achterin deze krant

25 jaar

Inhoud 2 ■

Hoe veilig is het verkeer hier?

3 ■

Nico Witteman aan het woord: 'Natuur vind ik overbodige luxe.'

Op 8 februari worden verhalen van vrouwen uit West gezongen in winkels aan de Bos en Lommerweg. Op de foto drie vrouwen die hun verhaal vertelden. Foto: Vera Duivenvoorden Lees verder op pagina 5.

De Canon van West

Op spreekuur bij gebedsgenezeres Greet Hofmans in de Bosboom Toussaintstraat

4 ■

10.000 nieuwe fietsparkeerplekken.

5 Tekst: Frank van Vuuren

■

Hollandsche Hoogte, ANP/Beneluxpress e.a.

Bouw Houthaven van start.

7

De Bosboom Toussaintstraat is een statige straat in de Helmersbuurt. Niets herinnert er meer aan dat hier op nummer 3 een in haar tijd wereldberoemde en beruchte vrouw kantoor hield, waarbij de straat regelmatig vol stond met bewonderaars en journalisten: Greet Hofmans, verantwoordelijk voor één van de ernstigste crises in ons koningshuis die Nederland ooit gekend heeft. Toenmalig koningin Juliana bleek midden jaren ’50 al bijna 10 jaar op Soestdijk onderdak te verlenen aan deze eenvoudige, ongeletterde gebedsgenezeres die dacht dat God via haar sprak. De vrouw beïnvloedde zowel Juliana's koningschap als het huwelijk tussen haar en prins Bernhard. Zij wist Juliana te overtuigen van een samenzwering die Bernhard zou hebben opgezet om haar van de troon te stoten, en een scheiding leek onvermijdelijk. Lees verder op pagina 2

■

■

De Stadsdeelraad.

8 ■

Waar in West?

Krant niet ontvangen? www.tntpost.nl. Klantenservice > Of heeft u een klacht? Bel via telefoonnummer 0900 0990

Krant ook digitaal

Greet Hofmans bij het verlaten van haar praktijkruimte aan de Bosboom Toussaintstraat, 1957. Inzet: dezelfde plek tegenwoordig

Dit nummer en alle eerder verschenen nummers vindt u op: www.west.amsterdam.nl. Volg Stadsdeel West ook op Twitter: www.twitter.com/020west, of via Facebook: www.facebook.com/stadsdeelwest.


2

www.west.amsterdam.nl

■

23 januari 2014

Achtergrond Vervolg van pagina 1.

De Canon van West

Op spreekuur bij gebedsgenezeres Greet Hofmans in de Bosboom Toussaintstraat Wie was Greet Hofmans De Amsterdamse Greet Hofmans wordt geboren in 1894 in de Vinkenstraat in een arm gezin van vier kinderen. Ze gaat slechts vier jaar naar de lagere school en moet al snel werken als dienstbode en naaister in een confectieatelier. In 1946 krijgt ze een visioen waarin God haar vertelt dat zij zijn werktuig is om de lijdende mensheid te helpen. Een kennis van haar introduceert haar in de hogere kringen waar allen onder de indruk zijn van haar gaven. Greet ontdekt dat zij paranormaal mensen kan genezen en komt tot de conclusie dat ze rechtstreeks in contact staat met God. De Greet Hofmans-affaire In 1947 wordt Greet Hofmans bij koningin Juliana en prins Bernhard op Soestdijk ontboden om de oogziekte van de pasgeboren prinses Marijke te behandelen. Greet belooft Marijke volledig te genezen, waarop Juliana haar aanbiedt op Soestdijk te komen wonen. Daar verzamelt Greet behalve Juliana een

schare trouwe volgelingen onder de hofhouding. IJzervreter Bernhard is de vage theorieën van Greet al snel zat, en laat haar uit het paleis verwijderen. Juliana is echter volledig in de ban van haar en zorgt ervoor dat zij komt te logeren in een caravan in de tuin van een villa grenzend aan Soestdijk. Hofmans weet Juliana te doen geloven dat

Spreekuur in de Bosboom Toussaintstraat Na uit Soestdijk verbannen te zijn gaat Greet Hofmans door met het behandelen van patiënten met allerhande kwalen, zij doet dit onder meer in de Bosboom Toussaintstraat, waar zij boven een dansschool spreekuur houdt. Schrijver Godfried Bomans brengt daar in 1957 een bezoek aan haar om een kennis van hem te begeleiden die aan allerlei kwalen leed.

Greet Hofmans op Soestdijk met de prinsesjes Beatrix en Irene

Straatgeluiden

Bernhard een samenzwering bekokstooft om haar van de troon te stoten. Het lijkt op een echtscheiding af te stevenen, wat een juridische breinbreker zou inhouden en mogelijk het einde van Juliana’s koningschap. Juliana probeert Bernhard uit Soestdijk te gooien Bernhards reactie: ik verlaat dit paleis enkel in een doodskist waarop Bernhard toenmalig Minister-president Drees vraagt in te grijpen. Drees formeert een groep van drie wijze mannen die de crisis tussen Bernhard en Juliana moeten bezweren. De groep wijze mannen van Drees - de Commissie Beel genaamd - draagt Juliana uit naam van de regering op om alle contact met Greet Hofmans te verbreken en ook een aantal leden van haar hofhouding te ontslaan. Juliana doet dit, en daarmee komt een einde aan de Greet Hofmans-affaire.

Nieuwsgierigen en pers in 1957 bij Greet Hofmans’ kantoor in de Bosboom Toussaintstraat

Bomans schrijft hierover in zijn dagboek: 'Dinsdag 7 mei 1957. ’s Ochtends met Kees Bangert naar Greet Hofmans in Amsterdam. Dit is de ‘bidster’, die jarenlang op Soestdijk woonde, omdat zij de genezing van prinses Marijke beloofde. Ik speelde voor chauffeur van Kees en werd in die functie toegelaten. Een café op de hoek van de Nassaukade met de Bosboom Toussaintstraat diende als wachtkamer en was stampvol, uitsluitend met vrouwen uit de kleine middenstand, ongeveer tachtig. Ons nummer werd niet afgeroepen, wij werden apart behandeld. Vreemd: er is hier geen sprake van betaling en toch straalt ook in deze sfeer het geld van Kees een soort aura uit. We kwamen in een andere zaal, ditmaal met een gordijn op het eind. Dit werd ter-

De redactie van de stadsdeelkrant gaat de straat op om de sfeer te peilen in West. Dit keer: verkeersveiligheid in West.

zijde geschoven door Greet Hofmans, die, na een snelle blik op mij, Kees naar binnen wenkte. Een schraal mens, grijs haar, ernstig gezicht. Reeds na twee minuten kwam Kees weer te voorschijn. Vertrouwen hebben, het gaat vooruit, over drie weken terug komen, voilà tout. Wat ziet Kees hierin?' Voor zover bekend hebben koningin Juliana en Greet Hofmans na 1957 nooit meer contact met elkaar gehad. Margretha Hofmans overleed in 1968 aan kanker en is begraven op Zorgvlied. De Bosboom Toussaintstraat 3 en bovengelegen etage worden tegenwoordig bewoond. Reageren? Ga naar www.west.amsterdam.nl/canon. Tekst: Pet Grondman Foto's: Lejo Duijvestijn

Op en rond het Bos en Lommerplein heeft het stadsdeel teksten geplaatst bij stoplichten voor fietsers, ze zijn bedoeld om te zorgen dat er minder door rood wordt gereden. Wat vinden bewoners van deze actie en van de verkeersveiligheid in West?

Jan Albrecht is een wat oudere heer uit de Erik de Roodestraat. Ondanks zijn slechte ogen vindt hij de verkeersveiligheid in West in orde. “Ik loop zelden door rood, dat komt door mijn slechte ogen. Ik zie herhaaldelijk fietsers door rood rijden. De kruising hier, op het Bos en Lommerplein, is goed beveiligd met stoplichten. Twee weken geleden heb ik hier in de buurt een ongeluk gehad, vlak voor mijn huisdeur. Ik struikelde over een losse tegel. Ik vind wel dat er te veel belasting wordt geheven op verkeer. Zoals voor parkeren bijvoorbeeld. Ik vond de gemeente sowieso beter functioneren in de oude tijd toen het nog één centrale stad was. Ik was blij toen de vier kleinere stadsdelen bij elkaar gevoegd werden.”

De teksten bij de stoplichten ■ ■ ■ ■ ■

Wees geen oen, stop voor rood Geef elkaar een zoen tijdens het wachten op groen Door rood? Zó 2012 Groen doet leven Wacht op groen en je kind zal je nadoen

Francine Rasser en Tanja Stanisic werken bij DWI, en fietsen regelmatig in West. “Ik vind het goed dat er stoplichten zijn, alleen houdt niemand zich eraan”, zegt Tanja. Op de vraag of zíj wel eens door rood rijden, knikken beiden ja. “Eigenlijk alleen als er geen ander verkeer is, dan wacht ik niet”, verontschuldigt Francine zich. “Anderen rijden ook wel eens door rood, zelfs automobilisten. Dat is echt gevaarlijk, vind ik niet goed.” De kruising op het Bos en Lommerplein vinden ze allebei onoverzichtelijk. “Gescheiden fietspaden en drempels zouden de verkeersveiligheid verbeteren. En onverwachte controles maken de overtreders aan het schrikken, dat zou goed kunnen werken. En scooters op de fietspaden verbieden, die zijn veel te smal voor scooters.” Burgemeester Eberhard van der Laan is het met de dames eens. Hij vertelde bij Buitenhof dat hij dit jaar nog met maatregelen wil komen om de snorscooters de weg op te krijgen. Op het fietspad voor een van de stoplichten staat de tekst ‘Geef elkaar een zoen tijdens het wachten op groen’. Francine en Tanja vinden dat enig: “Dat is zo vrolijk. Vrolijke mensen gedragen zich vriendelijker in het verkeer, dat komt de veiligheid ten goede.”

Belen Rodriguez is moeder van een meisje van een jaar of drie. Zij is een Spaanse, getrouwd met een Nederlander. “Ik vind de verkeersveiligheid ok. Alleen de overgang van Dirk naar de oliebollenkraam rechts van het Bos en Lommerplein is veel te druk. Zowel auto’s als fietsers en voetgangers moeten in de spits lang wachten, terwijl er geen stoplichten zijn. Dat irriteert.” Zelf loopt zij nooit door rood. “Ik zie wel anderen door rood fietsen of lopen. Het is ook verwarrend dat er bij een oversteekplaats drie stoplichten zijn, voor verkeer van links, dan voor de trambaan, en dan voor verkeer van rechts. Als een van die drie op groen staat lopen mensen over, terwijl de andere nog op rood staan. Als er geen verkeer aan komt, steken mensen soms ook over. En de voetgangerslichten gaan te snel op rood, zeker voor mensen die niet zo snel zijn. Ik zou de stoplichttijden veranderd willen zien.” Het valt haar op dat de auto’s niet te snel rijden. “Dat valt mij mee hier.” Over de tekst bij het stoplicht, over het zoenen tijdens het wachten op groen zegt zij: “Echt een leuke tekst, alleen jammer dat het zo slecht zichtbaar is.” De tekst is al een beetje afgesleten.


www.west.amsterdam.nl

■

3

23 januari 2014

Interview Aan het woord: Nico Witteman

‘Ik had nog nooit een stap in West gezet’ Tekst: Helen van den Broek

■

Foto: Paul Fennis

Nico Witteman groeide op aan de Leidsegracht en ging naar school op het Barlaeus. Als student kwam hij in de Mercatorbuurt wonen, ver weg van zijn geliefde grachten. 33 jaar later woont hij er nog steeds. Hij doet trouw mee aan de rubriek Waar in West. Hoe kwam je in West terecht? Toen ik ging studeren vond ik via via een woning in de Mercatorstraat. Uiteraard zwart en met hoge overnamekosten. Als man alleen had ik drie kamers tot mijn beschikking, maar slechts één kachel, de slaapkamer was steenkoud. Daar zat ik dan tussen de drugspanden in een onbekende buurt. Tot ik er kwam wonen, had ik nog nooit een stap in West gezet. Volgens mij was ik de enige student, ik had totaal geen aansluiting. Leuke horeca als Zurich en Barbaarsch had je toen niet, alleen maar cafés met Perzische tapijtjes. Toch ben je gebleven…ook met vrouw en kinderen Ik ben een stadsmens, natuur vind ik overbodige luxe. Ik hou van de reuring, de musea, het Concertgebouw. Dat wilde ik mijn kinderen ook meegeven. Omdat de gemeente een gemengde wijk wilde, konden we voor een prikkie een nieuwbouwwoning kopen in de Bartholomeus Diazstraat. In een appartementengebouw met een grote gemeenschappelijke tuin. Ideaal voor starters, onze buren waren allemaal dertigers met kinderen of kinderen op komst. De buurt was inmiddels ook flink opgeknapt en veiliger geworden. Maar dat mengen is fictie. Nederlanders gaan naar Nederlandse winkels, Turken naar Turkse winkels. Alleen bij Dirk van den Broek komen we elkaar tegen. en lopen we langs elkaar

heen. Of dat slecht is weet ik niet. We vonden het wel belangrijk dat onze kinderen opgroeiden met kinderen van andere culturen. Maar op de school in de Balboastraat zou mijn dochter het enige witte kind zijn, dat ging ons te ver. We hebben haar toen op het Winterkoninkje in Oud-West gedaan, dat was een redelijk gemengde school. En de buurt is natuurlijk ook veranderd. Zeker. De terrassen zitten nu vol jonge mensen. En tegenover mij is Mid-West, een oud schoolgebouw dat gerund wordt door bewoners en waar van alles gebeurt. Ik ben bij de opening geweest, een fantastische muziekavond. Wat is typisch West? Ik vind niet dat West een ziel heeft, en De Baarsjes al helemaal niet. Ik woon hier, maar mijn gezicht is naar de stad gericht. Het samenvoegen of verdwijnen van stadsdelen zie ik niet als een gemis. Anderzijds: misschien heb ik mijn woning wel te danken aan het stadsdeelbeleid en in de stadsdeelkrant lees ik vooral artikelen over mijn eigen buurt. Blijkbaar ben ik toch een betrokken buurtbewoner. Ik ben bewust in Edel getrouwd en ik vind onze jerrycans (feestverlichting Jan Evertsenstraat, red.) ook veel leuker dan die oubollige feestverlichting in de Kinkerstraat. Maar ik ben vooral Amsterdammer.

Wat is het mooie van Amsterdam? De dynamiek. De stad ontwikkelt zich continu. Ik hou van geschiedenis, maar je moet niet alles bij het oude willen laten. Het Westergasterrein dat van industrieel cultureel is geworden, het GAK-gebouw waar nu studenten wonen, dat vind ik geweldig. Ik ben ook zeer benieuwd wat er met de markthallen gaat

gebeuren. Net als Londen en Parijs krijgt Amsterdam steeds meer centra, die moeten dan wel met elkaar verbonden worden. Dus laat maar komen die oost-west metro. Je bent een trouwe deelnemer aan onze rubriek Waar in West. Wat vind je daar zo leuk aan? Ik ben een puzzelaar en van oudsher in Amsterdam geïnteresseerd. Het is

leuk om te zien hoe plekken er vroeger uitzagen. Zo ontbreekt de klokkentoren van het Mercatorplein decennialang op foto’s, in 1995 is hij herbouwd, de vlag op de renovatie van het plein. En wist je dat de Kinkerbrug vroeger een draaibrug was en de Wiegbrug de andere kant op openging? Op zo’n oude foto valt veel te ontdekken, het vertelt een stukje geschiedenis van de stad.

'Natuur vind ik een overbodige luxe' Inzet buurtvoorlichters bij aanpak hotspots Ruim een jaar geleden is het stadsdeel gestart met een aanpak van de zogenaamde ‘hotspots’, afvalcontainerlocaties met veel overlast door verkeerd aangeboden afval. Stap voor stap werkt het stadsdeel een lijst met 70 hotspots af. Na inventarisatie van de problemen bepalen we een aanpak op maat. Eén van de succesfactoren: de inzet van de buurtvoorlichters. Mensen die hun talen spreken – Nederlands, Arabisch, Turks en Engels – gaan in de wijk van deur tot deur. De buurtbewoners doen hun verhaal en vertellen hoe zij hun buurt het liefst zien. De buurtvoorlichters leggen de aanbiedregels van

afval uit en vragen de bewoners of ze mee willen werken aan een schone straat, bijvoorbeeld door het adopteren van een containerlocatie om zo een oogje in het zeil te houden. “Een schone buurt kan niet zonder de buurtbewoners”, zegt Maryam

Riffi-Bougrina van TDB-advies, het bureau waar de buurtvoorlichters vandaan komen. “We sluiten zoveel mogelijk aan bij bestaande netwerken. Zoals de huiskamerbijeenkomsten die vrouwen in de wijk organiseren. Je staat versteld hoeveel mensen weten over wat er gaande is in hun buurt.” Naast inzet van de buurtvoorlichters zorgt het stadsdeel voor schone en lege containers en handhaaft op verkeerd aangeboden (bedrijfs)afval. Meer informatie: www.west.amsterdam.nl/hotspots.

De buurtvoorlichters


4

www.west.amsterdam.nl

■

23 januari 2014

10.000 nieuwe fietsparkeerplekken in West Het fietsbezit in West is één van de hoogste van Amsterdam. De meeste fietsen worden op straat gestald, waardoor het steeds moeilijker wordt om een plekje in een fietsenrek te vinden. Om deze parkeerdruk te verlagen, heeft het stadsdeel het afgelopen jaar 10.000 nieuwe fietsparkeerplekken op straat gerealiseerd. Doordat de fiets steeds populairder wordt en mensen ook vaker meer dan één fiets bezitten, dreigt de openbare ruimte overvol te raken met grote aantallen fietsen. Omdat mensen geen plek meer vinden in een rek, worden fietsen her en der op de stoep gezet, waar ze de doorgang belemmeren. Portefeuillehouder Openbare ruimte Dirk de Jager: “We willen het fietsen graag populair houden omdat het zoveel voordelen heeft, maar zonder maatregelen dreigde met name in de vooroorlogse wijken en in de winkelgebieden een ‘fietsparkeerinfarct’. Daarom hebben we twee jaar geleden besloten om het aantal fietsenrekken en nietjes fors uit te breiden.” Voor elke buurt waar een tekort was aan plekken heeft het stadsdeel gekeken waar nog ruimte was om bij te plaatsen. Voor sommige straten lagen er ook verzoeken van bewoners om een extra rek te plaatsen. In buurten met bergingen zijn minder rekken en nietjes geplaatst omdat het de bedoeling is dat bewoners hun fiets in hun berging stallen.

Verwijderen fietswrakken Met alleen het bijplaatsen van fietsenrekken zijn we er echter niet. In veel rekken staan fietswrakken en ongebruikte fietsen die de schaarse plekken bezet houden. Om in de rekken meer ruimte vrij te maken voor fietsen die wél gebruikt worden, heeft het stadsdeel vorig

jaar ruim 10.000 fietswrakken verwijderd. U kunt ook zelf melding doen van een fietswrak in uw straat, via een Melding Openbare Ruimte op www.amsterdam.nl/mor. Het stadsdeel voorziet het fietswrak dan van een sticker, waarna het wrak na drie weken wordt verwijderd.

Tarieven afvalstoffenheffing en reinigingsrecht omlaag De tarieven voor afvalstoffenheffing en reinigingsrecht voor 2014 zijn ten opzichte van vorig jaar fors verlaagd: een meerpersoonshuishouden betaalt € 20,- minder en bedrijven voltarief betalen € 52,- minder. De afvalstoffenheffing is vastgesteld op € 335,49 voor een meerpersoonshuishouden en € 251,62 voor een eenpersoonshuishouden. Het reinigingsrecht voor bedrijfsafval is vast-

gesteld op € 868,26 bij een wekelijkse afgifte van ten hoogste 4 hectoliter en € 395,65 voor een afgifte van minder dan 1,5 hectoliter. De verlaging van de tarieven is deels mogelijk doordat de efficiency rond de afvalinzameling verhoogd is. Daarnaast loopt het stadsdeel vast vooruit op de verwachte verlaging van de verwerkingskosten van restafval en hogere inkomsten van papier, textiel en plastic verpakkingsafval. We verwachten dat deze afval-

soorten meer gescheiden aangeboden gaan worden de komende tijd, omdat de mogelijkheden om ze aan te bieden vergroot zijn. Zo heeft het stadsdeel vorig jaar speciale containers voor plastic verpakkingsmateriaal geplaatst en het aantal papier- en textielcontainers uitgebreid. Meer informatie vindt u op www.west.amsterdam.nl/afval.

Een serie over Vernieuwing straten het komende en pleinen nieuwe stelsel Stadsdeel West vernieuwt op verschillende plaatsen de inrichting van straten en pleinen. Hieronder vindt u een aantal projecten die net afgerond zijn of gaan starten.

gend fietspad aangelegd. Daarnaast zijn de trottoirs en wegdelen helemaal vernieuwd, evenals de ondergrondse kabels en leidingen (gas/water/riool).

Hoofdweg Met de oplevering van het laatste deel van de Hoofdweg – tussen de Jan Evertsenstraat en de Jan van Galenstraat - is de herinrichting van de volledige Hoofdweg voltooid. Om de veiligheid voor fietsers te vergroten is een vrijlig-

Karel Doormanplein Begin januari is de herinrichting van het Karel Doormanplein gestart. Het gehele plein wordt vernieuwd. Er komt meer groen, een voetbalkooi, een fontein en allerlei speel- en zitmogelijkheden. De werkzaamheden zijn begin juli gereed. Meer informatie vindt u op www.west.amsterdam.nl/KarelDoormanplein. Admiralengracht Oost Begin januari is het stadsdeel gestart met de werkzaamheden aan de Admiralengracht Oost. De straat krijgt een nieuw profiel en nieuwe bestratingmaterialen. Daarnaast worden de ondergrondse kabels en leidingen vervangen en komt er een drijvende steiger langs de kade. De werkzaamheden zijn half december gereed. Meer informatie vindt u op www.west.amsterdam.nl/Admiralengracht.

Een overzicht van alle projecten die in uitvoering zijn of waar een ontwerptraject voor is gestart, vindt u op www.west.amsterdam.nl/projecten.

Meer informatie over het fietsbeleid van Stadsdeel West, het aanvragen van een fietsenrek of manieren hoe u van uw oude fiets afkomt, staan op www.west.amsterdam.nl/fiets.

Afvalwijzer 2014 Komende week wordt de nieuwe Afvalwijzer West 2014 huis aan huis verspreid in het stadsdeel. Hierin vindt u de aanbiedregels voor al uw afval. Heeft u geen Afvalwijzer ontvangen? Dan kunt u hem ophalen op het stadsdeelkantoor (Bos en Lommerplein 250) of downloaden van de website www.west.amsterdam.nl/afval.


www.west.amsterdam.nl

■

5

23 januari 2014

Opera op de Bos en Lommerweg Een dag vol persoonlijke liederen in Bos en Lommer Tekst: Carmen Molendijk

■

Foto's: Vera Duivenvoorden

Met Project BOOM! gaat de Nederlandse opera, in samenwerking met Stadsdeel West, de wijken in, zo ook in Bos en Lommer. Ruim 60 studenten van het Conservatorium in Amsterdam zingen unieke verhalen van verschillende vrouwen uit Bos en Lommer. De 21 deelnemende vrouwen, ieder met een eigen bijzonder verhaal, zijn uitgedaagd om na te denken over de toekomst van de aarde. Deze verhalen zijn door de studenten vertaald naar 21 liederen. Deze liederen worden zaterdag 8 februari tussen 13.00 en 16.00 uur opgevoerd in verschillende winkels aan de Bos en Lommerweg. Het project is gebaseerd op de operacyclus Der Ring des Nibelungen van Richard Wagner. In deze opera voorspelt Erda, moeder aarde, de ondergang van de wereld. Maar hoe denken de moeder aardes van deze tijd daarover?

heeft hij de brug gemaakt naar de opera door de dames kennis te laten maken met pop- en klassiek geschoolde studenten van het Conservatorium. Samen hebben zij de uitgeschreven tekst bekeken en hier een lied van gemaakt.

Anthony Heidweiller, de artistiek leider van dit project, heeft geluisterd naar 21 verhalen van 21 vrouwen uit verschillende culturen en leeftijdscategorieën in Bos en Lommer. West is de kosmopolitische wereld die Anthony zocht voor dit project. “In West zit kracht, snelheid en energie; West heeft iets magisch!” Natuurlijk is niet alles goud dat er blinkt in West, maar in West wonen wel veel vrouwen die met niets iets proberen bij te dragen aan de maatschappij, wat hen volgens Anthony erg bijzonder maakt. Hij putte ontzettend veel energie uit de verhalen die de vrouwen hem toevertrouwden: “Prachtige verhalen van 21 krachtige, sterke, mooie en inspirerende vrouwen met totaal hun eigen kleur, dat deed wat met me.”

Creatief De liederen worden opgevoerd op de mooiste podia van Amsterdam; in de winkels “Een winkel is zo alledaags, maar vergeet niet dat winkelmanagers ontzettend creatief en representatief moeten zijn, willen ze klanten krijgen en behouden!”. Een mooier podium kan Anthony zich niet voorstellen.

Nadat alle verhalen waren verteld, heeft Anthony de verhalen omgezet in teksten, waarin hij de boodschappen heeft verwerkt die de vrouwen willen overbrengen. Vervolgens

“Niets is mooier dan werken met je hart en zo mensen te helpen een voorbeeld te zijn voor anderen”, vertelt Saloua enthousiast. Het is duidelijk te zien dat ze veel voldoe-

Eén van de 21 deelnemende vrouwen is Saloua El Jaouhari, een krachtige Marokkaanse vrouw van 33 jaar die in West haar draai heeft gevonden. Saloua is erg actief in de buurt waar ze woont. Door onder haar stichtingnaam ‘Samen Zijn’ gratis activiteiten voor jong en oud te organiseren, is ze een geliefd en bekend figuur in de buurt.

Saloua staat in het midden. Links Carmen Molendijk.

21 verhalen, door 21 krachtige vrouwen, over de wereld, gezongen in aria’s – dat moet je raken! ning haalt uit het werk wat ze doet. “Ik ben onder andere een vertrouwenspersoon voor jongere meiden. Ze kunnen altijd bij mij terecht en het doet mij veel om te zien dat dit ook gebeurt.” Op straat noemen de buurtbewoners haar ook wel ‘galtoe Saloua’, wat ‘tante Saloua’ in het Marokkaans betekent. “Het is geweldig om te merken dat mensen waarderen wat je doet en plezier hebben tijdens de activiteiten die je organiseert. Het is echt mijn ding geworden.”

op bij de buurtcoördinator die vanuit Stadsdeel West betrokken was bij dit project. Hij twijfelde niet en vroeg gelijk of ze mee wilde doen met Project BOOM! “Het vertellen van mijn verhaal aan Anthony was best heftig. Anthony vroeg aardig door, waardoor ik dieper ben gaan nadenken over bepaalde dingen in mijn leven. Maar het resultaat mag er zijn. Het zijn mijn woorden, maar prachtig neergezet door Anthony. Als ik het lees, word ik nog steeds emotioneel”, vertelt Saloua.

Emotioneel Door de vele dingen die Saloua organiseert in de wijk, viel zij gelijk

Op 8 februari 2014 tussen 13.00 en 16.00 uur wordt onder andere het lied van Saloua opgevoerd in de

Geef straten een gezicht Begin 2013 ontstond het idee in de Cremerbuurt om panelen in de verschillende straten op te hangen met daarop het portret van de persoon waarnaar de straat is vernoemd. Aangezien het hier gaat om dichters en schrijvers staan op ieder paneel ook enkele regels tekst uit het werk of over de persoon zelf. Op 29 november 2013 werden vervolgens alle twaalf panelen geplaatst. Ook de Helmers- Da Costa-, Kinker- Borger- en Bellamybuurt lenen zich prima voor dit initiatief. Woont u in één van deze buurten en vindt u dit een goed idee, neem dan contact op met buurtcoördinator Henny de Kok van het stadsdeel. Mail: H.de.Kok@west.amsterdam.nl.

winkels aan de Bos en Lommerweg. “Het wordt een dag vol persoonlijke liederen waaruit de luisteraars een bepaalde boodschap kunnen halen. Ik hoop dat er veel mensen komen die 8ste februari en dat de tekst en de liederen hen raken”, aldus Saloua. En om alvast een tipje van de sluier op te lichten, staan hier enkele regels uit het lied van Saloua: ‘Ik zoek je op momenten dat ik je nodig heb, jij en ik samen. Jij laat me telkens weer zien hoe mooi je bent. Elke verandering beleven wij samen...’ Kom, om het hele lied te horen langs op 8 februari.


6

www.west.amsterdam.nl

■

23 januari 2014

Achtergrond

Bouw Houthaven van start Zeven autoluwe eilanden met 2500 woningen en horeca In de Houthaven wordt gebouwd aan een 100% klimaatneutrale woonwijk op zeven autoluwe eilanden in het IJ. Er komen zo’n 2.500 woningen, 70 woonboten en veel voorzieningen zoals maatschappelijke functies, bedrijfsruimtes, horeca, scholen en een hotel. De Houthaven is gelegen in het noordelijk deel van de Spaarndammerbuurt. De bouw is afgelopen jaar van start gegaan en nu in volle vaart. Tunnel De Spaarndammerdijk/Tasmanstraat is een belangrijke ontsluitingsroute van Amsterdam. Door naast de Spaarndammerdijk een tunnel aan te leggen voor doorgaand verkeer, wordt de dijk straks alleen nog gebruikt door bestemmingsverkeer. Bovenop deze tunnel komt een groot park. Dit dijkpark vormt de schakel tussen de bestaande Spaarndammerbuurt en de Houthaven. Deze maand zijn de voorbereidingen voor de bouw van de tunnel gestart. In januari 2015 start de eigenlijke bouw. Naar verwachting is de tunnel in 2017 gereed.

Blok 0 Blok 0 is gelegen aan de westelijke rand van de Houthaven en bestaat uit negen zelfbouwkavels voor groepen. De eerste bouwgroep is vorige maand gestart met de bouw van hun project. De overige bouwgroepen volgen het komende half jaar. Naar verwachting nemen de eerste bewoners eind 2015 hun intrek in Blok 0. Zie www.blok0.nl Kopblok Het Kopblok is het eerste onderdeel van de Houthaven dat gebouwd gaat worden in het gedeelte van de Houthaven dat nu nog uit water bestaat. Het Kopblok ligt in het verlengde van Blok 0, op de kop in het IJ. Het gebouw wordt 40 meter hoog en bestaat voornamelijk uit koopwoningen. Het land maken ten behoeve van het Kopblok is reeds in volle gang. Zie www.kopblok.nl. Brede school Op de zuidelijk kop van eiland 3 komt een brede school. De bouw is afgelopen maart gestart. In het gebouw komen onderwijs, zorg

Bos en Lommer heeft ouder- en kindadviseurs Vanaf 1 januari 2015 treedt de nieuwe Jeugdwet in werking, dit betekent onder andere dat de gemeente zelf verantwoordelijk wordt voor de uitvoering van jeugdzorgtaken. Dit was voor de gemeente aanleiding om het hele jeugdstelsel op een andere manier in te richten. In heel Amsterdam zijn de voorbereidingen hiervoor in volle gang. In de wijk Bos en Lommer gaan we zelfs nog iets verder. Sinds september 2013 werken we al op de nieuwe manier. Dit betekent dat ouders in Bos en Lommer voor de zorg en opvoeding van hun kinderen terecht kunnen bij een ouderen kindadviseur. Wat doet een ouder- en kindadviseur? De ouder- en kindadviseur is het aanspreekpunt voor ouders, verzorgers en kinderen. Ze zijn te vinden op alle voor- en basisscholen in Bos en Lommer en op het Ouder- en Kindcentrum aan de Tijl Uilenspiegelstraat 12. Maar ook zijn ze in de buurt, buiten op straat om te helpen met de opvoeding en zorg rondom kinderen. Niet alleen kinderen maar ook ouders worden zoveel mogelijk in hun kracht gezet met behulp van vrienden en familie. Een paar voorbeelden: Ouder- en kindadviseur Eva is te vinden in de wijk Bosleeuw. Ze ondersteunt het initiatief van een aantal moeders om naschoolse activiteiten in eigen beheer te organiseren. En ze geeft ook nog eens nuttige tips hoe ouders met kinderen kunnen omgaan en hoe ze hun kinderen kunnen stimuleren in hun ontwikkeling. Touria en Alev geven de groepscursus Positief Opvoeden en ze gaan activiteiten organiseren voor vaders: vaak een vergeten groep. Mathilda werkt zowel op het Karel Doormanplein als in de Narcis Queridoschool. Ze begeleidt al sinds lange tijd een actieve vrouwengroep met Saloua el Jaouhari, stichting

en talentontwikkeling samen. Behalve voor twee bestaande basisscholen uit de Spaarndammerbuurt -De Catamaran en De Spaarndammerhout- biedt het gebouw ruimte voor horeca, bedrijven en verschillende vormen van kinderdagopvang. Het gebouw wordt bij de start van schooljaar 2014/ 2015 in gebruik genomen. 4e Gymnasium In het westelijk deel van de Houthaven komt Het 4e Gymnasium, dat nu nog in een tijdelijk gebouw in de Houthaven is gehuisvest. Het nieuwe gebouw kan bij de start van schooljaar 2016/2017 in gebruik worden genomen. Wooncomplex voor asielzoekers Eveneens in het westelijk deel van de Houthaven komt een wooncomplex met 67 woningen voor asielzoekers. De bouw van het wooncomplex start naar verwachting medio 2015 en is dan gereed in de tweede helft van 2016.

Eilanden Dit jaar worden overeenkomsten met ontwikkelaars van de eilanden afgesloten waarin wordt vastgelegd wat welke ontwikkelaars gaan bouwen en wanneer de bouw start. Pontsteigergebouw Op dit moment wordt hard gewerkt aan een doorstart voor het Pontsteigergebouw. Dirk de Jager, portefeuillehouder Houthaven: “De mijlpalen die het afgelopen jaar zijn bereikt in de Houthaven zijn essentieel voor de totstandkoming van deze nieuwe, klimaatneutrale woonwijk aan het IJ. In 2014 zal het eerste project, de brede school, gereed komen en zullen voor de andere projecten overeenkomsten worden getekend of bouwwerkzaamheden worden voortgezet of opgestart.” Meer informatie over het project Houthaven vindt u op www.houthaven.nl

Nieuwe ondernemers in de Spaarndammerstraat Er zijn ook positieve ontwikkelingen te melden vanuit de aan de Houthaven grenzende Spaarndammerstraat. Deze winkelstraat kende tot voor kort wat leegstand in met name het zuidelijke deel, rond de Assendelftstraat. De panden waar het voormalig postagentschap zat, Spaarndammerstraat 53 en 55, zijn na grondige renovatie en funderingsherstel weer mooi opgeknapt en er zijn nieuwe huurders voor gevonden: op nummer 53 komt begin februari bar restaurant Mick. Daarnaast, op nummer 55, is een Griekse bakker gekomen die speciale deegwaren verkoopt. Op nummer 49 gaat binnenkort een veganistisch afhaalwinkel/restaurant open, Dophert. Met deze drie nieuwe ondernemers komt er een sterke impuls voor dit gedeelte van de winkelstraat, dat sinds kort een eigen website heeft: www.spaarndammerstraat.nl

Meer te beleven? Het zijn weer koude en natte wintertijden. Dat doet verlangen naar thuisblijven met dikke sokken en warme chocolademelk. Maar u kunt natuurlijk ook iets doen of ondernemen Alleen of met elkaar. Zoekt u gezelschap voor een heerlijke lunch? Heeft u altijd al judo willen leren, of willen weten hoe u internet het beste kunt gebruiken? Deze en andere activiteiten zijn te vinden op www.jekuntmeer.nl. Neem gauw een kijkje om te ontdekken wat voor leuks er voor u bij zit!

Samenzijn. Ze vertelt: “Al zo’n 26 vrouwen zijn zeer gemotiveerd en verbonden aan activiteiten in de buurt. De vrouwen ontfermen zich nu over hun eigen kinderen, andermans kinderen en over de buurt. Ook de themabijeenkomsten over opvoeden en opgroeien worden goed bezocht. Anne werkt in de Gibraltarbuurt samen met het wijkteam van de ABC Alliantie. Haar deskundigheid is gericht op hulp en ondersteuning voor kinderen en/of ouders met een beperking of chronische ziekte. Wanneer naar de ouder- en kindadviseur? Ouders kunnen om verschillende redenen besluiten om naar een ouder- en kindadviseur te gaan. Bijvoorbeeld wanneer er sprake is van (chronische) ziekte bij een van de ouders of het kind, emotionele- of gedragsproblematiek en/of problemen met werk, financiën, opleiding van kind of ouders. De ouder- en kindadviseur biedt voor elke situatie de juiste informatie en goede begeleiding. Ook weet de ouder- en kindadviseur de weg naar specialistische hulp. Het ouder- en kindteam Bos en Lommer is ook te vinden op Facebook: www.facebook.com/okabolo

Opening Brede school de Springplank Het is zover. Na een jaar verbouwen opent Brede School de Springplank haar deuren. Het opvallende pand aan de Robert Scottstraat 28 in Bos en Lommer is vanaf 10 januari in gebruik genomen en biedt huisvesting aan verschillende gebruikers. Er is ruimte voor onderwijs, kinderopvang, naschoolse opvang, buurtactiviteiten en ruimteverhuur.

tijdse gymzaal. Ook beschikken de kinderen over een prachtig, besloten schoolplein met allerlei nieuwe sport- en speeltoestellen. Alles zit nu onder één dak. Zo wordt de brede school een plek voor goed onderwijs, goede kinderopvang en activiteiten voor de buurt. De renovatie van de Springplank is een belangrijk onderdeel van de vernieuwing van de Robert Scottbuurt.

De school is een stuk groter geworden door een fraaie opbouw aan de achterzijde. Ook het gedeelte waar eerst buurtcentrum RoSco zat, hoort nu bij de brede school. Het gebouw heeft een ruime speelzaal en een grote, eigen-

De officiële opening van Brede school De Springplank is op woensdag 19 februari. Iedereen is van harte welkom. Meer informatie over de school en over de opening vindt u op: www.kbsdespringplank.nl.

Foto: Lejo Duijvestijn


www.west.amsterdam.nl

■

7

23 januari 2014

De stadsdeelraad Amsterdammers kiezen op 19 maart 2014 een nieuwe gemeenteraad. Voor het stadsdeel waar zij wonen kiezen zij tevens een bestuurscommissie. Deze commissie is het verlengde van het college en de gemeenteraad. De stadsdeelraden houden in hun huidige vorm op te bestaan vanwege een wijziging in de Gemeentewet. Meer informatie: www.amsterdam.nl/gemeente/bestuurlijk-stelsel

De laatste Politieke Avonden: grijp uw kans en spreek in! Samenstelling raad ■

PvdA 8 raadsleden

■

GroenLinks 7 raadsleden

■

VVD 5 raadsleden

■

D66 5 raadsleden

■

SP 3 raadsleden

■

De Groenen 1 raadslid

■

Totaal 29 raadsleden

tAankomende Politieke Avonden ■

Data: 28 januari, 4 en 18 februari

■

Aanvangstijd: 19.30 uur

■

Locatie: Bos en Lommerplein 250

Duaal Bestuur Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen kiezen bewoners van het stadsdeel hun vertegenwoordigers, dit zijn de raadsleden. Gezamenlijk vormen zij de raad van West. Hieruit wordt het dagelijks bestuur gevormd. Raad en dagelijks bestuur vormen samen een duaal bestuur. Hierbij bereidt het dagelijks bestuur de plannen voor en voert ze uit. De raad stelt de kaders, controleert of het bestuur zijn taak goed uitvoert en treedt op als volksvertegenwoordiger.

Politieke Avonden De raad komt bijeen tijdens de Politieke Avonden. Deze vinden meestal twee keer per maand plaats op een dinsdag. Tijdens deze avonden vormen de raadsleden hun mening over geagendeerde onderwerpen en neemt de raad besluiten.

Uw mening telt! Heeft u ideeën voor uw buurt, kritiek op (beleids)plannen of wilt u vanuit een ander perspectief uw mening laten horen aan de raad? Kijk op www.depolitiekeavonden.nl ‘Uw mening’ hoe u dit kan doen. Of neem contact op met de griffie.

In gesprek met raadsleden (foto: H. Gosen)

De huidige bestuursperiode loopt af op 19 maart. Op die dag zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad en de bestuurscommissies. De komende maanden vinden nog vijf Politieke Avonden plaats van de deelraad West. U bent op deze avonden altijd welkom als bezoeker, op de publieke tribune, of als inspreker over onderwerpen op de agenda. Ook kunt u tijdens het Open Podium de raadsleden toespreken over onderwerpen buiten de agenda. Als u zich 24 uur van te voren aanmeldt bij de griffie, kunt u in het Open Podium uw mening geven over een onderwerp dat u onder de aandacht van de raadsleden wilt brengen. U kunt ook met een idee of een voorstel komen. Bewoners of instellingen kunnen bovendien gebruikmaken van een tafel in de publiekshal om een idee of plan te presenteren. De raadsleden kunnen tijdens de avond bij u aan tafel informatie halen en met u in gesprek gaan.

Meer informatie

Het Open Podium vindt in principe plaats tussen 19.30 en 20.30 uur. Een tafel is vanaf 19.00 uur beschikbaar.

Zie www.depolitiekeavonden.nl voor meer informatie, waaronder namen en contactgegevens van de raadsleden en data en agenda’s van de Politieke Avonden. Vragen kunt u stellen aan de griffie: T: (020)2531714 en E: griffie@west.amsterdam.nl

Politieke Avonden met Open Podium zijn er nog op: ■ Dinsdag 28 januari ■ Dinsdag 4 februari ■ Dinsdag 18 februari ■ Dinsdag 4 maart ■ Dinsdag 11 maart

Reserveren spreektijd en tafel bij de griffie: griffie@west.amsterdam.nl of 020 253 1714 Onderwerpen Vanaf mei 2010 stonden er tijdens Politieke Avonden 65 tafels met een presentatie in de publiekshal. 161 bewoners spraken de raad toe in het Open Podium. De onderwerpen waren onder andere: ■ Street Soccer Team in de Kolenkitbuurt - verkoop huurwoningen GWL-terrein - Het Jongeren Atelier ■ Sloopplannen Jacob Catskade / Fagelstraat Bewonersparticipatie - Onbeperkt West ZID-theater ■ Fietspad Nicolaas Beetsplantsoen Bestemming Villa Cultuurpark - Blik op Talent - Stg. Taalmenu ■ Suggesties voor aanpak afvalprobleem Onderhoud speeltuin pleintje aan de Potgieterstraat -Herinrichting Orteliuskade SBOW - Amsterdams Buurvrouwen Contact - Schade aan boom bij AH ■ Schuldhulpverlening - Oost-west verbinding over FoodCenter - Behoud Spaarndammer Bieb ■ Voetbalkooi Buyskade - Ontwikkeling welzijnsinstellingen Bos en Lommer Onderzoek Fietsersbond ■ Hekken op het Cremerplein - Verkleinen kloof tussen jongeren en arbeidsmarkt Piggelmeewoningen ■ Behoud moestuin Landlustbuurt Bestemming Chassékerk - Fietsenrekken in Landlustbuurt ■ Ouderinitiatief Corantijnschool - Staat van kunst in de openbare ruimte - Sluipverkeer Helmersbuurt

Forum Stemwijzer Welke onderwerpen moeten volgens u een plaats krijgen in de StemWijzer voor de bestuurscommissie West 19 maart 2014 gaat u naar de stembus om een bestuurscommissie voor uw stadsdeel te kiezen. Om alle inwoners goed te informeren over de belangrijkste onderwerpen en de standpunten van de politieke partijen komt er een StemWijzer speciaal voor Stadsdeel West beschikbaar. Over welke onderwerpen moet de StemWijzer volgens u gaan? Wat zijn de belangrijkste verkiezingsthema’s? Is dat de inrichting van uw buurt, veiligheid, het jongerenwerk, een initiatief in de buurt, het vrijwilligerswerk, leefbaarheid of basale taken als afvalverzameling en kosten? Laat het ons weten via het StemWijzerforum. Doe het vóór 3 februari dan worden uw opmerkingen zeker meegenomen. Het forum is te vinden via: http://tinyurl.com/ orgehph of via www.politiekeavonden.nl


8

www.west.amsterdam.nl

■

23 januari 2014

Diversen

Waar kunt u terecht voor wat en wanneer? Sociale Loketten stadsdeel West Stadsdeelkantoor West Bezoekadres: Bos en Lommerplein 250 Telefoon: 14 020

Loket Baarsjesweg Bezoekadres: Baarsjesweg 224 Telefoon: 020 253 1282

Burgerzaken en Vergunningen maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag

Inloop en op afspraak 08.30-15.00 uur 07.30-15.00 uur 08.30-15.00 uur 13.00-19.00 uur 08.30-15.00 uur

Publieksinformatie maandag, woensdag en vrijdag dinsdag donderdag

08.00-17.00 uur 07.30- 17.00 uur 08.00-20.00 uur

Burgerzaken maandag dinsdag woensdag donderdag vrijdag

Inloop en op afspraak 08.30-15.00 uur 07.30-15.00 uur 08.30-15.00 uur 13.00-19.00 uur 08.30-15.00 uur

Publieksinformatie maandag, woensdag en vrijdag dinsdag donderdag

08.00-17.00 uur 07.30-17.00 uur 08.00-20.00 uur

Postadres: Stadsdeel West Postbus 57239, 1040 BC Amsterdam E-mail: info@west.amsterdam.nl Fax: 020 253 0727 Website: www.west.amsterdam.nl

Alleen op afspraak 15.00-16.00 uur 15.00-16.00 uur 15.00-16.00 uur 19.00-20.00 uur 15.00-16.00 uur

Alleen op afspraak 15.00-16.00 uur 15.00-16.00 uur 15.00-16.00 uur 19.00-20.00 uur 15.00-16.00 uur

Parkeren Uw parkeerzaken kunt u bij alle Cition servicepunten regelen. Cition heeft een servicepunt in Stadsdeel West: ■

Bos en Lommerplein 250 Openingstijden: 08.30 - 16.00 uur (ma, di, wo en vr) 13.00 - 20.00 uur (do)

In Stadsdeel West zijn drie sociale loketten. Hier kunt u terecht voor vragen, advies en ondersteuning op het gebied van zorg en welzijn. Het Sociaal Loket maakt het u makkelijker om uw weg te vinden naar de juiste hulp of instellingen, maar ook om bijvoorbeeld in contact te komen met vrijwilligerswerk of leuke activiteiten in uw buurt. In West zijn de Loketten Zorg en Samenleven en de Meldpunten Zorg en Overlast ondergebracht in de Sociale Loketten. De sociale loketten zijn van maandag t/m vrijdag, van 08.30 tot 17.00 uur geopend en telefonisch bereikbaar. Iedere ochtend kunt u terecht zonder een afspraak op het inloopspreekuur van 08.30 tot 12.30 uur. Sociaal loket beheerkantoor Kolenkitbuurt Bos en Lommerweg 359 T 020 253 1999 E-mail: Sociaalloket@west.amsterdam.nl Ten Katepoort Ten Katestraat 67-71 T 020 253 1306 E-mail: Sociaalloket@west.amsterdam.nl De Koperen Knoop Van Limburg Stirumstraat 119 T 020 580 6750 E-mail: Sociaalloket@west.amsterdam.nl

Maak een afspraak www.west.amsterdam.nl/afspraak Doe een Melding Openbare Ruimte www.west.amsterdam.nl/melding

Waar in West? In het vorige nummer stond de Boomkerk aan de Admiraal de Ruijterweg. Renée Oosterhuis schrijft: “Deze is weer te makkelijk, zo’n prominente kerk in een bijzondere straat. De Boomkerk, of Franciscus van Assisikerk aan de Admiraal de Ruijterweg. Aanvankelijk stond de nieuwe Boomkerk midden in de weilanden en moest men zelfs 's nachts wacht lopen om ongewenste bezoekers op afstand te houden. De populaire Blauwe Tram naar Haarlem (en later ook Zandvoort) stopte voor de deur.” Deze keer een rustiek plaatje aan de andere kant van het stadsdeel.

Weet u waar dit is? Mail uw antwoord naar s.markx@west.amsterdam.nl of stuur een kaartje naar: Stadsdeel West, Postbus 57239, 1040 BC Amsterdam, t.a.v. Serge Markx. U kunt ook reageren op de Facebookpagina van stadsdeel West. Onder de goede inzenders wordt een fotoboek van West verloot.

Colofon Eindredactie: Serge Markx Aan dit nummer werken mee: Frank van Vuuren, Mirjam van Kerkwijk, Carmen Molendijk, Linda van Nieuwenhuijsen, Wendy Holla, Anna Kutsch Lojenga, Pet Grondman en anderen. Foto’s: Lejo Duijvestijn, Paul Fennis, Hollandse Hoogte, Vera Duivenvoorden en anderen. Opmaak: Floppy Design Productie: Movement Druk: Drukkerij Vorsselmans


Turn static files into dynamic content formats.

Create a flipbook
West 23-01 internet by Movement - Issuu