Februaristaking De Februaristaking is de geschiedenis ingegaan als een van de grootste verzetsdaden in de strijd tegen het Hitlerfascisme. Op 25 februari wordt de Februaristaking herdacht.
Grachtengordel Wat is toch het geheim van de grachtengordel? Lees hier wat dit aantrekkelijke gebied voor Amsterdam betekende en betekent.
Stadspas Aanbiedingen voor sport, recreatie en cultuur in maart.
2-3
5
13-14
Amsterdam Uitgave van de gemeente Amsterdam
Inclusie
f
Special o ver gemeen tebelastin gen Jaargang 2, nummer 2
19|02|15 editie Centrum
Geen heden zonder verleden Jonas Daniel Meijerplein (de latere locatie van de Dokwerker) in 1902 I Foto Jacob Olie (Stadsarchief Amsterdam)
Geschiedenis Amsterdam heeft een rijk verleden. Dat is sinds 2008 gevangen in de Canon van Amsterdam. Dit is een lijst van vijftig onderwerpen, 'vensters' geheten, met daarin onder andere belangrijke gebeurtenissen in de geschiedenis van Amsterdam. Er staan gebouwen in als de Westerkerk en het Paleis op de Dam, en gebeurtenissen als het Mirakel van Amsterdam in 1345 en de Olympische Spelen van 1928. Of Kees de Jongen, het beroemde boek van Theo Thijssen, en natuurlijk ontbreekt ‘Nummer 14’ niet.
De Canon is geen oneindig overzicht, er moesten keuzes worden gemaakt. Maar dat betekent niet dat gebeurtenissen die er niet in terecht zijn gekomen vergeten worden. Ook die zijn de het herinneren waard omdat ze elk op hun eigen manier van invloed zijn geweest op de geschiedenis van Amsterdam. Die geschiedenis is de fundering waarop de toekomst wordt gebouwd. Door het jaar heen staan we op
Poëzie
verschillende momenten stil bij het verleden en herdenken we dat wat jaren geleden is gebeurd. De Februaristaking is een onderdeel van de geschiedenis van de stad dat elk jaar nog onder grote belangstelling wordt herdacht. De hele Canon vindt u op www.canonvanamsterdam.nl.
Monument
Anna Enquist is stadsdichter van Amsterdam. Twee jaar lang
‘Deze metro gaat richting Centraal Station.’ Het galmt. Mijn kleinzoon straalt. ‘Oma, ze zeggen het!’ Het brandpunt van zijn wereld ligt aan ’t IJ. Roltrap. We stijgen op.
becommentarieert en bezingt ze de stad, haar bewoners en belangrijke gebeurtenissen.
Hoofd in zijn korte nek, hand in mijn hand. De treinen, trams, de bussen. Kleurige stenen, torens met hun klokken, beelden, gouden slingers aan de wand. Zo wordt de glorie van de stad zijn hersens in geprent. Ik zie een pronkend bouwsel dat de vluchtweg naar het water bruut blokkeert. Sloopkogel, bomkanon? Kijk naar zijn glad gezicht, aanvaard dit monument. Anna Enquist Stadsdichter van Amsterdam Foto Bianca Sisterman
Lees het interview op pagina 16 (achterzijde)
2 Amsterdam | 19 februari 2015
Staakt!!! Staakt!!! Staakt!!! Herdenken In 1941 legden vele tienduizenden Amsterdammers uit solidariteit met de vervolgde Joodse bevolking het werk neer. De Februaristaking is de geschiedenis ingegaan als een van de grootste verzetsdaden in de strijd tegen het Hitler-fascisme. Uit bewondering hiervoor schonk Koningin Wilhelmina de stad Amsterdam het devies: ‘Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig.’
Nog steeds actueel Waarden die nog steeds opgaan voor onze stad, waarin we nog pal blijven staan voor datgene waar de stakers voor opkwamen. We dulden in Amsterdam niet dat medeburgers worden gedemoniseerd, mishandeld en vervolgd, enkel en alleen omdat ze tot een bepaalde groep behoren. Iets dat helaas nog steeds actueel is. Dat maakt het herdenken van de Februaristaking extra belangrijk. Het Comité Herdenking Februaristaking 1941 en
het Gemeentebestuur van Amsterdam roepen u op om op woensdag 25 februari vanaf 16.45 uur aanwezig te zijn bij deze herdenking en deel te nemen aan het defilé langs de Dokwerker. Zand in de raderen Boris Klatser is al dertig jaar als vrijwilliger bij de herdenking betrokken. “Het is goed om daar te zijn en je te realiseren hoeveel huizen in die buurt in de oorlog zijn verkrot en gesloopt, omdat er tien-
duizenden mensen zijn weggevoerd en nooit zijn teruggekomen. En dat het nog veel erger had kunnen zijn. De Februaristaking heeft, al was het maar minimaal, zand in de raderen van het Duitse systeem kunnen strooien. Een aantal Joodse mensen is er daardoor in geslaagd weg te komen. Er is een draagvlak gecreëerd voor onderduikers, waardoor een aantal mensen, al waren het er weinigen, heeft kunnen overleven. Dat moet je in ere houden.”
Samen Kop Dijksgracht inrichten Herinrichting Bewoners en ondernemers samen een plan laten maken voor de openbare ruimte maken, waarin de meesten zich kunnen vinden. Is dat mogelijk? Volgens Paul Moons van de gemeente Amsterdam wel. De projectmanager ging vorig jaar met een groep mensen aan de slag om dat voor elkaar te krijgen. De locatie is Kop Dijksgracht. Dit mooie stukje Amsterdam tussen het spoor en het water krijgt een nieuwe inrichting. Met horeca en veel groen. Een fijne plek om te vertoeven. Veel Amsterdammers kennen het van Hannekes Boom en de Klimmuur. Sinds 2014 zit ook culturele instelling Mediamatic hier. En zij krijgen binnenkort bootrestaurant Barco als nieuwe buur. Bewoners gaan een buurttuin onderhouden. Tijdelijke inrichting Moons: "Vanwege alle ontwikkelingen in de omgeving van Kop Dijksgracht wil de gemeente het gebied beter toegankelijk maken. Dat is begonnen met de
Foto Truke Fortuin
komst van Hannekes Boom in 2011. Het is wel allemaal tijdelijk, want de Kop Dijksgracht staat in de planning om vanaf 2018 verder te ontwikkelen. Hoe, dat weten we nog niet, maar tot die tijd hebben we gezegd: ‘Laten we het gebied goed inrichten.’ Dat moet op een zorgvuldige manier gebeuren, want je hebt langs de Dijksgracht ondernemers én bewoners. We wilden het daarom deze keer anders aanpakken. Door hen, de gebruikers van het gebied, te laten bepalen hoe de omgeving er uit moet gaan zien. En het hen vervolgens ook zelf te laten beheren."
Zoveel mensen, zoveel wensen Moons: "In mei vorig jaar nodigden we alle belanghebbenden uit voor een eerste kennismaking. Daar is een enthousiaste groep mensen uit voortgekomen. We hebben heel wat overlegd en dat was af en toe best ingewikkeld. Je moet je voorstellen dat er allerlei wensen zijn. En lang niet iedereen is het met elkaar eens. Je moet echt samen ergens naartoe werken. En dat is gelukt!" Samen het gebied beheren Bewoners en ondernemers hebben onder begeleiding van de gemeente gezamen-
lijk een plan opgesteld waarin de wensen voor het gebied staan. Ook hebben ze een overeenkomst voor het beheer opgesteld, waarin afspraken zijn vastgelegd over het beheer van het gebied. Zoals, hoe groen wordt het gebied en welke maatregelen nemen we om mogelijke overlast te beperken? Een beheergroep van bewoners en ondernemers komt maandelijks bij elkaar en blijft betrokken en medeverantwoordelijk voor het gebied. Als alles volgens plan verloopt, zijn in het voorjaar de eerste resultaten te zien. Meer weten? Ga naar www.centrum. amsterdam.nl/kopdijksgracht.
Nieuw jasje Elandsgracht Jordaan Wordt het een eenvoudige middenberm of een inrichting waarin het Jordanese levenslied een plek krijgt? Bewoners mogen kiezen. Welk ontwerp het ook wordt, de Elandsgracht krijgt binnenkort een flinke opknapbeurt.
Daar is de winkelstraat na twintig jaar wel aan toe. Er komen brede stoepen, zitbankjes, nieuwe bestrating, ongeveer 450 parkeerplekken voor je fiets en een nieuwe inrichting van de middenberm. Over hoe de Elandsgracht moest worden ingericht, werd men het niet direct eens. In maart vorig jaar was de inrichting van
de Elandsgracht daarom nog onderwerp van een stadsdeelreferendum. Berm en Johnny Jordaanplein Voor de middenberm zijn twee ontwerpen gemaakt. Het eerste ontwerp bestaat uit vakken met planten en smalle roestkleurige stroken met tekstregels van Jor-
De twee ontwerpen voor de middenberm: links het ontwerp ‘Levenslied’ en rechts het ontwerp ‘Eenvoud’
danese levensliederen. Het tweede ontwerp heeft een eenvoudige middenberm. Bewoners kunnen tot 4 maart 2015 stemmen op hun favoriete ontwerp. Zij mogen ook meedoen aan de ontwerpgroep voor het Johnny Jordaanplein. www.centrum.amsterdam.nl/elandsgracht
3 Amsterdam | 19 februari 2015
Februaristaking
’Zorg dat het kind wegkomt’ Max Arian werd als kind gered door het Joodse verzet Aanzet Al in 1940 begonnen de Duitse bezetters de Joodse burgers te discrimineren. Daardoor gesterkt trokken NSB’ers door de Joodse buurten in Amsterdam; ze mishandelden bewoners en richtten vernielingen aan. Joodse jongens stelden zich ertegen te weer en één van de schermutselingen leidde tot het overlijden van een NSB‘er. In een reactie hierop pakten de bezetters op 22 en 23 februari 1941 willekeurig 427 jonge Joodse mannen op en deporteerden hen naar concentratiekamp Mauthausen. Geen van hen overleefde het. Deze razzia vormde dé aanzet voor de Februaristaking. De Joden speelden ook een belangrijke rol in het verzet, onder meer bij het in veiligheid brengen van Joodse kinderen. Ter nagedachtenis van het Joodse verzet staat sinds 1988 een monument op het Waterlooplein, op de hoek van de Amstel en de Zwanenburgwal. Max Arian (1940) is als Joods kind dankzij dat verzet en met de hulp van anderen aan de vernietigingskampen ontkomen. Hij sprak vorig jaar bij de herdenking van het Joods verzet. Hieronder leest u een ingekorte versie van zijn indrukwekkende verhaal. Messteek “Mijn vader deed mee met de grotendeels Joodse knokploegen die al in 1941, nog geen jaar na het begin van de Duitse bezetting, in opstand kwamen. Hij nam ook deel aan de allereerste uiting van het Joods verzet: het gevecht tegen WA-ers (leden van de Weermacht Afdeling van de NSB) op en rond het Waterlooplein. Hierbij raakte WA-er Koot gewond. Later is hij aan zijn verwondingen overleden. Mijn vader raakte ook gewond bij het protest. Hij kreeg een messteek in zijn rug en moest worden verbonden in de EHBO-post in de Jodenbreestraat. Helaas werd dat daar keurig geadministreerd, zodat het de volgende dagen een koud kunstje was om hem op te sporen en te verhoren. Maar de politie van de post Jonas Daniël Meijerplein wist het procesverbaal zo te formuleren, dat er aanvankelijk verder niets met hem, en met de andere gearresteerde Joodse jongens gebeurde. Bijna een jaar later werd mijn vader met een sluwe list alsnog gearresteerd en uiteindelijk is hij na een half jaar gevangenschap in juli 1942 met het eerste transport naar Auschwitz gestuurd. Daar is hij vermoord.
Je kind afstaan aan vreemden, zonder te weten of je elkaar ooit terugziet, dat vergt heldenmoed Briefje Toen mijn vader met onbekende bestemming was verdwenen, probeerde mijn moeder uit handen van de Duitsers te blijven. Dat lukte haar in eerste instantie, maar de derde keer dat ze werd gearresteerd is mijn moeder als speciaal strafgeval opgesloten in de Hollandsche Schouwburg. Hier werd zij geslagen en ze had het gevoel dat nu alles verloren was en ook zij op transport zou gaan. Ze wist ternauwernood nog een briefje naar mijn oom te smokkelen: ‘Zorg dat het kind wegkomt’. Dat kind was ik.
Ik was toen een jongetje van drie jaar. Ik ben, net als nog 400 kinderen, gered door het Joods verzet. Ik werd eerst ondergebracht in een crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg, het hol van de leeuw. Daarna heeft de groep van verzetsman Theo de Bruin mij in Limburg onderbracht bij de familie Micheels. Dat waren heel lieve mensen, met mijn pleegzusje heb ik nog altijd een innig contact. Ook mijn moeder werd uiteindelijk gered door het Joodse verzet, hoewel zij al in de trein zat die haar naar het Nederlandse concentratiekamp Westerbork moest brengen. Net als ik kon ze in Limburg on-
Max Arian: ‘Zorg dat het kind wegkomt, schreef mijn moeder. Dat kind was ik’
derduiken waar zij mij na de bevrijding, op 5 mei 1945, terug vond. Ik vind dat er nog iets is dat speciale aandacht verdient. Toen ik over het Joodse verzet nadacht, realiseerde ik me dat dit, waar het om kinderen gaat, begint bij de Joodse ouders die bereid waren om hun kind aan wildvreemden af te staan. Dat is een enorm offer. Zonder te weten of je elkaar ooit nog zal terugzien, zonder je eigen lot of het lot van je kind te kennen. Dat getuigt volgens mij van grote heldenmoed. Die ouders, die de oorlog zelf vaak niet hebben overleefd, wil ik graag eren.” www.februaristaking.nl
Programma herdenking Februaristaking: 25 februari 2015
Foto Edwin van Eis
16.45 uur: Start herdenking Opening door Joke Koningh, voorzitter van het Comité Herdenking Februaristaking 1941, gevolgd door een toespraak van Geke Faber, burgemeester van Zaanstad. Actrice Rosa da Silva draagt daarna gedichten voor. 17.00 uur: Defilé Tijdens het defilé kan iedereen een bloemstuk of bloemen leggen bij De Dokwerker. De bloemstukken kunnen vanaf 12.00 uur bezorgd worden in de Mozes en Aäronkerk aan het aangrenzende Waterlooplein. Daar kunnen deze tot 17.00 uur worden afgehaald. 13.00-17.00 uur: Foto-expositie in Mozes en Aäronkerk In de Mozes en Aäronkerk is een expositie van foto’s, gemaakt op 22 en 23 februari 1941, van het bruut oppakken door de Duitse bezetters van Joodse mannen op en rond het Jonas Daniël Meijerplein. Bij deze razzia’s werden 427 volkomen onschuldige Joodse mannen gearresteerd en afgevoerd naar concentratiekampen. Bijna allen kwamen daar binnen een jaar om. Deze razzia’s waren de directe aanleiding voor het uitroepen van de Februaristaking.
4 Amsterdam | 19 februari 2015
Wat gebeurt er in Centrum
Wat ligt daar achter die muur? Marineterrein opent Verstopt achter een dikke muur ligt al 360 jaar het Marineterrein. Het terrein van 14 hectare op Kattenburg kent een roemrijke historie. Nog even, en dan gaat het terrein open voor publiek. Allereerst de historische Voorwerf. De mythe van het terrein verdwijnt misschien, maar de geschiedenis blijft behouden. In 1655 werd het terrein aangelegd voor de grootste scheepswerf van het land. De Admiraliteit van Amsterdam, voorloper van de Marine, bouwde hier grote oorlogsschepen die de VOC-vloot moesten beschermen. Amsterdam groeide in die tijd uit tot de grootste haven ter wereld. VOC-schepen brachten kruiden, spece-
Hoe nu verder? ■
■
■
Het terrein wordt de komende jaren een ontmoetingsplek voor innovatieve bedrijven, wetenschappers en Amsterdammers. De historische Voorwerf komt als eerste vrij. Verschillende organisaties nemen hier hun intrek. Neelie Kroes werkt vanuit het Marineterrein als (deeltijd) ambassadeur voor StartupDelta: een internationale samenwerking van startups, overheden, financiers en kennisinstituten. Vijf schrijvers werkten mee aan het kunstproject van kunstenaar Sjoerd ter Borg, ‘Het land binnen de muren’. Zij ontmoetten mariniers, en schreven elk een fictief verhaal over het terrein onder redactie van literair tijdschrift Das Magazin. Kijk op www.hetlandbinnendemuren.nl.
rijen en andere goederen uit de hele wereld naar Nederland. De reizen over zee waren gevaarlijk, bescherming tegen piraterij was daarom van groot belang. Houten linieschepen Honderden timmerlieden, mastenmakers en schilders liepen dagelijks onder het poortgebouw en de oude toegangspoort van en naar van hun werk. Zij bouwden houten linieschepen voor Michiel de Ruyter, en meer. De poort uit de zeventiende eeuw staat er nog steeds. In 1828 zorgde een dam tussen Amsterdam en het IJ dat het dok moeilijk toegankelijk werd voor de grote schepen. De werf werd in 1867 vernieuwd voor de bouw van ijzeren pantserschepen. Scheepstimmerlieden maakten plaats voor stokers, smeden en bankwerkers. Veel mensen vragen zich af wat er achter die dikke muur gebeurt | Foto Siebe Swart Scheepswerf sluit Het nieuwe treinstation en de spoorbaan over de Oosterdoksdijk betekenden het einde van de werf. In 1915 gingen de poorten dicht. In totaal werden er in 260 jaar 569 oorlogsschepen gebouwd. Daarna gebruikten de Marine en Defen-
sie het terrein voor tal van doeleinden, zoals een safe-haven, trainingscentrum, strategisch hoofdkwartier en landplaats. Defensie gaat het terrein verlaten, en vanaf 2015 gaat het terrein in fases open voor publiek.
De herinnering aan het machtige marineverleden blijft. De unieke historie van de innovatieve, internationale, beschermende kracht van de Marine gaat mee naar de toekomst. www.marineterrein.nl
... en verder in Amsterdam
Foto Historisch Centrum Amsterdam - Noord
24 uur lang genieten
A’DAM Toren
Verplaatsbaar huis
Nieuw-West Mis de bus niet! Zaterdag 14 maart gaat de Eagle weer rijden door mooi en modernistisch NieuwWest. In een uurtje zoef je comfortabel en met een van de bijzondere gidsen langs de stedelijke en architectonische hoogtepunten van vroeger, nu én de toekomst in Nieuw-West. Vol is vol. Bus gemist? Ga dan eens mee met een architectuurwandeling onder begeleiding van een gids. Aanmelden: www.vaneesterenmuseum.nl.
Noord In de toren Overhoeks huisde tussen 1970 en 2009 het kantoorpersoneel van Shell. De toren was met een hoogte van tachtig meter meer dan twintig jaar lang het hoogste gebouw van Amsterdam. Op dit moment wordt de toren omgetoverd tot een bruisend uitgaanscentrum. A’DAM Toren biedt in april 2016 plaats aan onder meer een observatiepunt, een draaiend restaurant, een hotel en een danceclub.
Oost Op het Zeeburgereiland staan sinds december twee mobiele eenpersoonshuizen. Ze zijn gemaakt van duurzame materialen en kunnen in een dag opgebouwd worden. Of verplaatst, als dat nodig is. De woningen zijn geschikt voor braakliggende terreinen die wachten op bouwwerkzaamheden en waar wel al riolering, gas en leidingwater zijn aangelegd. www.heijmans.nl/nl/ nieuws/ eerste-heijmans-one-huizen-op-zeeburgereiland
Foto Abbink & Co
Go West
Park krijgt 'Levensboom'
Prijsvraag
West Ontdek verrassend (Nieuw-)West. Van zaterdag 14 maart 12.00 uur tot zondag 15 maart 12.00 uur is Amsterdam West de place to be. Gedurende 24 uur openen theaters, musea, clubs, winkels en bijzondere gebouwen hun deuren voor publiek. Architectuur spotten, workshops bij circus Elleboog, singer songwriters, een bierfestival en dansen bij Radion. Check www.iamsterdam.com en klik door naar 24h-west.
Zuid Het Gijsbrecht van Aemstelpark staat op de lijst met topmonumenten van na de oorlog. Binnenkort wordt het park een Rijksmonument. Ook is laatst het ‘Ontmoetingseiland’ opgeknapt. Het Ontmoetingseiland heeft nu een muziekpodium gekregen, en een glazen overkapping in de vorm van een boom. Deze 'Levensboom', van architect Angie Abbink, wordt op 5 mei officieel onthuld, tijdens de vrijheidsmaaltijd in het park.
Zuidoost Wat is de connectie met Zuidoost van de beeldengroep voor huize Frankendael aan de Middenweg in Oost? En waar staan de drie goden voor? Stuur het antwoord met uw naam, adres en telefoonnummer voor 13 maart naar: communicatie@zuidoost.amsterdam.nl. Uit de goede inzendingen worden drie exemplaren verloot van het boek Ridders in de Bijlmer van Evert van Voskuilen.
5 Amsterdam | 19 februari 2015
Grachtengordel
Amsterdam barstte uit haar voegen Geschiedenis In de 17e eeuw barstte Amsterdam uit haar voegen. De stad beleefde haar gouden eeuw in economisch, politiek én cultureel opzicht. Een flinke uitbreiding was nodig. Het stadsbestuur maakte een plan dat Amsterdam vijf keer zo groot zou maken. Sindsdien reikt de faam van de zeventiende-eeuwse grachten over de hele wereld. Wat is het geheim van dit gebied? Drassige moerasgrond De eerste bewoners van deze relatief jonge stad vestigden zich in de drassige moerasgrond rond het jaar 1000. In de dertiende eeuw werden dijken langs de Zuiderzee en het IJ gebouwd en een dam in de Amstel. Het Damrak werd de eerste zeehaven. Al snel groeide de nederzetting uit tot een belangrijke havenstad met internationale handel. De stad bloeide en groeide. Amsterdam vormde een magneet voor mensen uit de hele wereld, vanwege de handel, maar ook vanwege het tolerante, culturele en intellectuele klimaat. Amsterdam werd een machtige, rijke stad met internationaal belang. De Gouden Eeuw was aangebroken. Efficiënt, ruim en mooi De stad barstte langzaam uit haar voegen. Behalve de vele nieuwe bewoners die een plek moesten krijgen, wilden rijke kooplieden groter wonen. Een plan voor een
De drie lange grachten bestaan uit vijf rechte stukken | Foto Cor Harteloh flinke uitbreiding zag het licht. Een kostbaar en ingewikkeld bouwproject. Amsterdam had (gelukkig) een burgerbestuur dat snel en voortvarend te werk ging. De eerste fase werd vanaf 1610 aangelegd, de tweede fase na 1660. De aanleg was ruim met een geplande scheiding tussen wonen, werken en verkeer. Dat was nieuw in Europa. Het gebied was 160 hectare groot met 14 kilometer grachten en 80 bruggen. De vorm, indeling en beplanting waren zowel mooi als efficiënt. De drie hoofdgrachten waren rond maar ook recht: vijf rechte stukken met vier knikken erin. Ook werd een ingenieus stelsel van sluizen en bruggen aangelegd. Amsterdam lag immers aan de open zee, en onder
zeeniveau. Langs iedere gracht werden systematisch bomen geplant. Het groen contrasteerde mooi met het water en de stenen. Achter de grachtenpanden kwamen diepe, rechthoekige tuinen in strakke geometrische vormen. De koopmanshuizen langs de grachten waren oorspronkelijk heel uniform, later kwam er meer variatie. Anno nu De grachtengordel is nog steeds erg geliefd om te wonen en te werken. Ook bleek het gebied in staat zich steeds aan te passen aan nieuwe wensen van gebruikers. Zo worden toenmalige pakhuizen nu gebruikt als woning, en zijn in koopmanshuizen bedrijven gevestigd. Het gebied wordt goed beschermd en beheerd
en blijft zo behouden voor toekomstige generaties.
Fietsen langs drie werelderfgoederen De brochure ‘Een Gouden Driehoek’ gaat over de relatie van de Amsterdamse grachtengordel met Droogmakerij de Beemster en de Stelling van Amsterdam. In de brochure staat ook een unieke fietsroute van 27 km beschreven, langs 16 bezienswaardigheden, die samen een mooi beeld geven van de samenhang van deze drie werelderfgoederen. Haal de brochure op in het WerelderfgoedPodium, Vijzelstraat 32. Open di t/m zo.
Werelderfgoederen
‘Een Michelinster voor de stad’
5
vragen aan Inez Weyermans en Trudie de Vries over hun werk voor de Werelderfgoedlijst Monumenten Op 31 juli 2010 werd de zeventiende-eeuwse Amsterdamse grachtengordel op de Unesco Werelderfgoedlijst geplaatst. Internationale erkenning van een monument van wereldformaat. Sindsdien is de bekendheid van dit uniek staaltje stadsuitbreiding alleen nog maar toegenomen. 1. Wat houdt jullie werk in? Inez: “Als beleidsregisseur van het Bureau Werelderfgoed houd ik ontwikkelingen in het gebied in de gaten en leg ik veel contacten. We ontvangen belangstellenden uit de hele wereld en leggen ook zelf bezoeken af. Ook heb ik meegewerkt aan de nominatie. Als je op die lijst wilt, moet je veel huiswerk doen! Er ging een kist vol documenten naar Parijs, waar de Unesco zetelt.” Trudie, medewerker erfgoed en publieksbereik: “We vertellen graag het verhaal áchter de grachtengordel. Wat maakt dit gebied nu zo bijzonder? We communiceren via de website en ons bezoekerscentrum in de Bazel, het Werelderfgoed Podium. Daar maak je kennis met alle tien werelderfgoederen in Nederland. Ook maken we brochures waarin we ons verhaal vertellen, en ook het verbindende verhaal met de andere werelderfgoederen laten zien.”
2. Wat betekent die plek op de Werelderfgoedlijst voor de stad? Inez: “Het betekent wereldwijde erkenning voor iets heel bijzonders. Je kunt het vergelijken met een Michelinster, maar dan voor de stad. De grachtengordel heeft ook zoveel in zich. Het is qua ontwerp, bouw en techniek een absoluut meesterwerk.” Trudie: “Ook immateriële waarden spelen mee. Amsterdam heeft een eeuwenoude reputatie als tolerante, creatieve en innovatieve stad. Deze waarden droeg de stad toen bij zich, en draagt de stad nog steeds uit.”
die: “In de zomer staat het gebied vijf jaar op de lijst. Dan willen we de verhalen áchter de grachtengordel aan een nog groter publiek vertellen.”
3. Hoe is de belangstelling Inez: “De grachtengordel spreekt oud en jong aan. Dat bleek wel uit de viering van het 400-jarig bestaan van de grachten in 2013. Toen ging ook ons educatieproject Wereldgrachten voor Amsterdamse basisscholen van start, dat nog steeds loopt. Kinderen genieten daarvan.” Tru-
4. Hoe ligt het gebied erbij? Inez: “Na 400 jaar ziet dit werelderfgoed er heel goed uit. Hier draagt de gemeente aan bij, maar ook andere partijen in de stad. Het gebied werd als beschermd stadsgezicht altijd al goed beschermd. Dat de nominatie extra regels meebrengt, is een misverstand.”
Trudie de Vries (links) en Inez Weyermans werken voor en ín een historisch uniek gebied | Foto Paul Nieuwenhuizen 5. Wat maakt jullie werk leuk? Trudie: “De diversiteit. Elke dag is anders. Er komt veel op ons af, waardoor we steeds keuzes maken.” Inez: “We werken in een klein, fijn team. En ik vind het heel bijzonder om voor en in zo’n historisch rijk gebied te mogen werken!”
Meer weten? Ga naar Bureau Werelderfgoed, www.amsterdam.nl/werelderfgoed.
6 Amsterdam | 19 februari 2015
Archeologie wereldgeschiedenis heeft ingenomen. Het feit dat we een handelsstad zijn blijkt uit de vele internationale vondsten die we hier hebben gedaan én de Amsterdamse spullen die elders in de wereld zijn opgegraven.” 3. Wat is vondst der vondsten? “Archeologie gaat niet om de vondst van dat ene waardevolle object. Dat is waardeloos zonder context. Het gaat om het de kennis die we opdoen uit een verzameling objecten uit een bepaalde periode. De grootste schatten glimmen niet, het zijn vaak onooglijke scherfjes, maar die geven dan wel net de ontbrekende informatie, de ontbrekende puzzelstukjes.”
Jerzy Gawronski (links): ‘Archeologen lezen het boek der aarde’ | Foto Edwin van Eis
De geschiedenis van het echte leven
5
vragen aan Stadsarcheoloog Jerzy Gawronski In december 2014 opende in het Allard Piersonmuseum de eerste ArcheoHotspot van Nederland. Een plek waar de tastbare geschiedenis van Amsterdam centraal staat. Jerzy Gawronski is stadsarcheoloog en vertelt over het belang van archeologie.
op basis van tastbare overblijfselen. Hiermee kunnen we parallellen trekken tussen het heden en het verleden. Want het heden en de toekomst bestaan bij de gratie van het verleden.”
1. Wat is het belang van archeologie? “Wij leven op onze geschiedenis. Amsterdam is een stad die door mensen is gebouwd, op een ondergrond die daar eigenlijk helemaal niet voor geschikt was. De stad is gebouwd op afval om ervoor te zorgen dat de gebouwen niet zouden verzakken. Die spullen vinden wij bij opgravingen op plekken waar bouwprojecten van start gaan. Daarmee leggen we de geschiedenis van Amsterdam vast
2. Wat leert het ons over Amsterdam? “We leren wat mensen aten op basis van bijvoorbeeld etensresten die zijn gevonden in de opgegraven beerput van museum Ons’ Lieve Heer op Solder. In dit specifieke geval is er een pruimendeskundige geweest die aan de pitten precies kon zien welke pruimensoorten er in die tijd werden gegeten. In bredere zin geeft archeologie een beeld van de positie die Amsterdam door de eeuwen heen in de
De ArcheoHotspot is een samenwerking tussen het Allard Pierson Museum (Universiteit van Amsterdam) en Monumenten en Archeologie van de Gemeente. Het is gratis toegankelijk. Meer informatie vindt u op: www.archeohotspots.nl www.amsterdam.nl/erfgoed
4. Wat maakt archeologie zo leuk? “Het is de geschiedenis van het echte leven, gebaseerd op echte spullen. Dat maakt het veel levendiger dan bijvoorbeeld een geschiedenisboek. De vondsten vertellen zelf het verhaal. Archeologen lezen het boek der aarde. Elke laag onder de stad is een bladzijde in onze geschiedenis. In de ArcheoHotspot kunnen mensen hier zelf onderdeel van worden.” 5. Wat is de ArcheoHotspot? “Archeologie leert ons iets over onze stad en over onszelf. Het vertelt ons wie wij zijn en waar we vandaan komen. In de ArcheoHotspot is het mogelijk om zelf deel uit te maken van de beschrijving van de geschiedenis van Amsterdam en meer te leren over het werk van archeologen. De vondsten uit de beerput van Ons’ Lieve Heer op Solder kunnen bezoekers zelf sorteren. Overigens zijn we van plan om ook elders in de stad Hotspots op te zetten.”
Van de bestuurscommissie
Winkelen én een broodje eten Ondernemen Winkels en kappers waar je ook koffie kunt drinken en een broodje kan eten. Deze mengformules duiken steeds vaker op. De gemeente is positief over deze combinatie van winkel en horeca. Toch lopen ondernemers tegen regels aan die hen in de weg zitten. Daar moet iets aan veranderen, vindt Boudewijn Oranje (D66), voorzitter van de bestuurscommissie. In januari 2015 organiseerde hij een expertmeeting met deskundigen, zoals ondernemers met een mengformulezaak en juristen. Boudewijn Oranje: “De komende tijd gaan we met de uitkomsten kijken hoe de regelgeving beter, simpeler en efficiënter kan.” De huidige regels zijn er niet voor niets. Ze zijn ervoor om overlast, oneerlijke concurrentie en eenzijdige winkelstraten tegen te gaan. “De regels zijn vooral bedoeld voor ondernemers die geen verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving”, vertelt Oranje. “De meeste ondernemers die een mengformule starten, doen dit wel. Evengoed krijgen ze dan met lastige regels te maken. Terwijl je ze vaak wat meer hun gang wilt laten gaan, zeker als ze geen overlast veroorzaken en als hun zaak de straat verrijkt. Een voorbeeld is Betty Blue aan de Snoekjessteeg. Sinds hun komst is de overlast van verslaafden in die buurt minder.” Van winkelen naar beleven Waarom begin je als ondernemer niet gewoon of een winkel of een horecazaak?
Boudewijn Oranje: "Mensen winkelen voor een beleving", bij Betty Blue, Snoekjessteeg 1-3 I Foto Klaas Fopma “Zowel trendwatchers als ondernemers vertelden op de expertmeeting dat mensen niet meer naar de stad komen om spullen te kopen”, zegt Oranje. “Alles is op internet te koop. Mensen komen naar de stad voor een beleving, een ervaring. Hierin voorzien winkels waar je iets kunt kopen en tegelijkertijd iets kunt consumeren. Dan is het niet handig als wij als overheid moeten optreden als zij hun koffiezetapparaat een halve meter te dicht bij de ingang hebben staan, waardoor ze een horeca-uitstraling hebben.”
Ruimte voor ondernemers Dat de huidige regels achterlopen op de ontwikkelingen, daar is iedereen het over eens. Oranje: “De komende maanden gaan we uitwerken hoe we de ruimte voor welwillende ondernemers kunnen vergroten. Dat is nog niet zo simpel, want sommige regelgeving komt van het Rijk. Toch moeten we ermee aan de slag. Tegelijkertijd zorgen we dat omwonenden geen overlast hebben en dat straten hun diversiteit behouden.”
Regels nu voor winkel/horeca ■ Maximaal twintig procent en twintig vierkante meter deel horeca ■ Geen horeca-uitstraling ■ Geen alcohol schenken ■ Geen eigen ingang voor horeca aan de straat ■ Buiten geen terras of bankje ■ Geen reclame ■ Openingstijden van een winkel
7 Amsterdam | 19 februari 2015
Voor elkaar
‘Ze bloeide zienderogen op!’ Vrijwilligers Duco Pieterse en Isa Bolle hadden op zeker moment geen betaald werk meer, maar wilden zich graag nuttig blijven maken. Zij reageerden op een advertentie voor mentor in de Echo. Nu zetten ze met veel voldoening het leven van mevrouw Schouten (61) weer op de rails. “Ik wil graag iets betekenen voor oudere mensen in Amsterdam. Vrijwilligerswerk binnen een wettelijk kader. Je bete-
kent echt iets. Ik krijg er veel blijdschap voor terug”, aldus een stralende Isa. Isa en Duco behartigen samen de zaken van
Isa Bolle (rechts) en Duco Pieterse (staand) zetten zich met veel plezier in voor hun medemens | Foto Edwin van Eis
mevrouw Schouten. Alle zaken, behalve geldzaken. Mevrouw Schouten is ernstig ziek en wordt verpleegd in verpleeghuis De Poort. Zij heeft geen familieleden of vrienden die haar kunnen bijstaan. Isa en Duco nemen beslissingen die de patiënt zelf niet meer kan nemen. Zij overleggen met artsen, verplegers en instanties. Ook spreken ze belangrijke zaken met haar door, bijvoorbeeld wat ze wil als ze onverhoopt komt te overlijden. Kasplantje Door twee herseninfarcten kan mevrouw Schouten niet goed lopen en praten. Ook is ze licht dementerend. Isa: “Toen wij haar voor het eerst zagen, was ze er slecht aan toe. Ze lag alleen maar op bed, apathisch, onder de medicijnen, ja, een kasplantje. Nu is ze enorm opgeknapt. En vrolijk! Door ons, maar ook door de uitstekende verzorging hier. Ze heeft haar leven weer terug. Ze doet ook echt haar best.” Duco: “Soms schiet ze behoorlijk uit haar slof, gaat ze schreeuwen. Ze is wat ontremd. Maar daar zijn we wel aan gewend. Langzaam vallen alle puzzelstukjes van haar leven in elkaar. Aanvankelijk wisten we vrijwel niets van haar. Dat vond ik lastig. Ik krijg ook moeilijk contact met haar. We gaan vaak naar buiten, om te roken en een rondje te wandelen.” Isa: “We kwamen erachter dat ze vroeger een poes verzorgde. Ik gaf haar eens een knuffeldier, een poes met
een belletje. Ze begon te huilen, zo raakte dat haar. Dat zijn mooie momenten.” Samen overleggen Isa en Duco tekenden voor twee jaar en bezoeken haar eens in de twee weken. Duco: “Het is fijn om dit werk samen te doen. Ook omdat het soms best zwaar is. Nu kunnen we overleggen. Ook leggen we vragen voor tijdens de intervisie van de stichting. Zelf kom ik uit de psychiatrie. Daarom doe ik graag werk waarbij ik ook beslissingen mag nemen.” Isa: “We merken dat er echt rekening met ons wordt gehouden. Dat is fijn. Niemand anders komt voor haar op en weet wat ze wil. Daarom zijn wij er.”
Ook mentor worden? De stichting Mentorschap Amsterdam zoekt mentoren uit stadsdeel Centrum. Een wettelijk mentor behartigt nog de belangen van een meerderjarige die dit zelf door ziekte of beperking niet meer kan en geen familieleden heeft die dat kunnen doen. De stichting regelt de inzet, kwaliteit en ondersteuning van mentoren. Als mentor werk je zelfstandig en krijg je een opleiding en begeleiding. Meer weten? Ga naar www.mentorschapamsterdam.nl of bel 085 487 4085.
Gemeenteraad Vraag De geschiedenis bestaat niet alleen uit feitelijke verslagen van het verleden, het is vooral ook de persoonlijke beleving waardoor gebeurtenissen waarde krijgen en ons bijblijven. Aan twee leden van de raad legden we de volgende vraag voor:
Welke historische gebeurtenis heeft het meeste invloed op u gehad? Wil van Soest (Partij van de Ouderen) Eind januari zag ik op tv een uitzending over 70 jaar bevrijding en toen kwamen de herinneringen. In 1942 werd mijn vriendinnetje als Joods meisje met haar familie onder begeleiding van Duitse soldaten weggevoerd. Ik vroeg mijn moeder waar zij heen gingen. Zij had geen antwoord, maar ik zag dat zij erg angstig was; er waren veel razzia's en Duits geweld. Wij hadden bij ons thuis niet veel te eten tijdens de oorlog en in de uitzending zag ik mensen uit vuilnisbakken eten. Tegenwoordig zijn er voedselbanken. In Parijs zijn er mensen vermoord omdat zij Joods zijn. Dit heeft voor mij de oorlog weer dichter bij gebracht. Leren we dan nooit van 70 jaar bevrijding? Er is toch wereldwijd afgesproken ‘dit nooit meer’? Na de oorlog kregen we kledingbonnen. Er werd gestigmatiseerd, je kon zien wie de arme mensen uit de buurt waren. Nu delen we weer kledingbonnen uit. Ik schaam mij dat dit moet in een van de rijkste landen van de wereld en ik hoop te kunnen bijdragen aan een betere wereld zonder oorlog en armoede.
Emre Ünver (Partij van de Arbeid) Op 2 november 2004 werd Theo van Gogh vermoordt. Zijn stem was ons ontnomen en die avond voegden wij op de Dam onze stem bij het lawaai van en voor Theo. De pijn en woede waren voelbaar. Er waren mensen die hier niet mee om wisten te gaan en in hun terechte woede onterecht zochten naar een zondebok. De dagen erna werden moskeeën beklad en verbrandt. Ik werd hier angstig van, wat zou deze afschuwelijke daad betekenen voor onze vrijheid, onze manier van leven en dus mijn Amsterdam. Het bracht mij dichter tot de politiek. Ik wilde de dreigende ontwrichting van onze samenleving tegengaan en bijdragen aan het beschermen van onze manier van leven, onze vrijheid. 8 Januari jongsleden kwamen die gevoelens van angst weer terug, bij het protest over de aanslagen in Parijs. De angst werd mij ontnomen door die duizenden mensen die in al hun verscheidenheid daar één waren. Iedereen stond pal voor en naast elkaar. Dit was, is en blijft mijn Amsterdam.
De gemeenteraad is het hoogste bestuursorgaan van de stad. Eén keer in de vier jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Amsterdammers kunnen dan bepalen wie namens hen in de gemeenteraad is vertegenwoordigd. De gemeenteraad stelt de hoofdlijnen van het beleid van de gemeente vast en controleert de uitvoering daarvan door het college van burgemeester en wethouders. Zie www.amsterdam.n/gemeenteraad voor informatie over de raad, raadscommissies, vergaderdata en -agenda’s, besluiten en meer. Ook vindt u hier live-uitzendingen van de vergaderingen.
8 Amsterdam | 19 februari 2015
Geschiedenis op de kaart
Amsterdam groeit en groeit Onze stad in de jaren 20 van de vorige eeuw. De oude stad wordt groter en groeit uit tot de huidige moderne wereldstad. Inmiddels bestaat Amsterdam uit zeven stadsdelen die elk hun eigen geschiedenis hebben. Rond deze kaart ziet u uit elk staddeel een historische foto.
Rembrandt was hier
Rembrandt schilderde graag in het landelijke gebied rond het dorp Sloten. Het dorp Sloten in Nieuw-West heeft - ingeklemd door stedelijke bebouwing - zijn dorpse karakter behouden. Proef de sfeer van weleer. Wandel door de dorpsstraat (nu Sloterweg geheten), sta stil bij het dorpsplein met de pomp. Geniet van het uitzicht op de Sloterkerk zoals die ook door Rembrandt is getekend.
Tuinstad in aanbouw
Foto Stadsarchief Amsterdam Waar is Buitenveldert op deze kaart? Net als sommige andere wijken van Amsterdam, is Buitenveldert nog vrij jong. De tuinstad Buitenveldert is na de Tweede Wereldoorlog aangelegd, en is pas 57 jaar oud. Op deze foto, uit 1966, ziet u het Gijsbrecht van Aemstelpark in wording. Toen nog kaal, maar nu is het een prachtig groen wandelpark met veel grasvelden.
Land en water
Foto Ruud Hoff In 1968 rukte de woningbouw op in ‘de Bijlmer’. In de tijd dat deze kaart werd getekend, bestond de Bijlmer nog uitsluitend uit land en water. Nadat de boerenfamilies in de jaren zestig waren uitgekocht, verdween de geschiedenis onder een metersdikke laag bouwzand. Daarop verrees de grootste wijk die in Nederland ooit vanaf de tekentafel werd gebouwd.
9 Amsterdam | 19 februari 2015
Hoofdweg in aanbouw
Groei en dynamiek Op deze prachtige kaart uit 1920-1921, gemaakt door de Dienst der Publieke Werken, zien we de oude stad exploderen. Amsterdam wordt veel groter en heeft ambitieuze plannen voor nieuwe stadswijken. De stad in 1920: grachtengordel, de 19e-eeuwse wijken en een stuk Noord, is rood gekleurd. De geplande wijken West en Nieuw-Zuid zijn roze, met de geplande straten geel. Nieuw-West en Zuidoost werden pas decennia later gebouwd en staan daarom niet op deze kaart.
Foto Stadsarchief Amsterdam De Hoofdweg maakt deel uit van Plan West, dat op de kaart al is getekend, maar nog niet gebouwd. De foto is dan ook van zes jaar later, uit 1927. We zien de Hoofdweg richting Jan van Galenstraat. De ongelofelijke lange gevelwand is ontworpen door architect Wijdeveld.
Watersnood
Foto Historisch Centrum Amsterdam-Noord Het Meerpad in Nieuwendam was één van de straten die in 1916 volledig blank kwamen te staan tijdens een grote overstroming. Ook grote delen van Waterland verdwenen in de nacht van 13 op 14 januari onder water vanwege het doorbreken van de Waterlandse Zeedijk. De watersnood wordt volgend jaar herdacht met onder meer een expositie en een jubileumboek.
Damrak
Foto Stadsarchief Amsterdam
Lusthoven in de Watergraafsmeer
Het Damrak vanaf Centraal Station in 1894. In de verte de torens van de Zuiderkerk en de Oude Kerk. Oorspronkelijk vormde het Damrak (een rak is een recht stuk vaart) een deel van rivier de Amstel tussen de Dam en het IJ. Hier lag ook de oude haven. In 1845 en in 1883 werden de zuidelijke delen van het Damrak gedempt.
Centrum van de wereldhandel De kaart toont een belangrijke fase van de stadsontwikkeling. Amsterdam verandert van een betrekkelijk kleine stad in een grotere, moderne wereldstad. De stad ontstond in de 13e eeuw als een lintdorp aan weerszijden van de Amstel. Veel later, na 1585, werd Amsterdam een centrum van de wereldhandel. De rijkdom en macht die dat bracht drukten zich uit in de bouw van de schitterende grachtengordel. Op deze kaart beslaat die halve cirkel ongeveer de helft van de gebouwde stad. Industriële revolutie Toen de industriële revolutie eindelijk de stad bereikte, groeide de bevolking weer en dat leidde tot de bouw van de 19e-eeuwse wijken. Die zijn ook in rood getekend. Links ziet u het Vondelpark en verder naar noord/west de Kostverlorenvaart als grens van de bebouwing. Rechtsonder staat de nog vrijwel lege Watergraafsmeer. Moderne stad Als reactie op de matige 19e-eeuwse wijken maakte de gemeente twee ambitieuze plannen die hier in geel getekend zijn: links Plan West met het Erasmuspark. Te zien zijn het geplande Surinameplein en de Hoofdweg. En onderaan ziet u Plan Zuid, dat loopt van de Amstel tot het Olympisch Stadion. De Vrijheidslaan splitst zich in de Rooseveltlaan en de Churchilllaan, die weer overgaat in de Apollolaan. Het oudste stuk Watergraafsmeer is gebouwd en ook de huidige Nieuwe Oosterbegraafplaats is er al. De geplande wijken werden de daarop volgende twintig jaar gebouwd en daarmee werd Amsterdam een moderne wereldstad. De ontwikkeling van de 'gordel 20-40' is mooi te zien op de kaart. Grotendeels gebouwd in de 20e eeuw Na de Tweede Wereldoorlog werd het grootschalige Algemeen Uitbreidingsplan uit 1934 uitgevoerd. Zo kwamen Nieuw-West en Buitenveldert bij de stad. Vervolgens werd de Bijlmer aangelegd, met veel hoogbouw. Al dat grondgebied staat niet op deze kaart. Het overgrote deel van het huidige Amsterdam ontstond dus in de vorige eeuw.
Foto Stadsarchief Amsterdam Langs de lommerrijke Middenweg lagen buitenverblijven van rijke kooplui, lusthoven, pleziertuinen en herbergen. De ‘Amstel-landsen Hemel’ volgens dichter J. van Born (1642). Tweede Pinksterdag was voor veel Amsterdammers een dag voor feest, dronkenschap en vrijages in die tuinen. Velen sliepen hun roes buiten uit omdat de Muiderpoort stadspoort (bij Artis) ’s nachts dicht was.
De kaart is van het Stadsarchief Amsterdam Hij werd gepubliceerd in Kaarten van Amsterdam 1866|2012, Marc Hameleers, Uitgeverij Thoth/Stadsarchief Amsterdam, 2013. www.stadsarchief.amsterdam.nl
10 Amsterdam | 19 februari 2015
Huisvuil
Afval scheiden. Dat scheelt een hoop Afvalwijzer Wat doet ú met al uw afval? Scheidt u zoveel mogelijk afval? Waar moet wat naar toe? Vragen waarop de nieuwe Afvalwijzer 2015 antwoord geeft. Alles over afval scheiden staat hierin. U kunt deze Afvalwijzer ophalen of opvragen bij: ■ De werf: Jacob Bontiusplaats 11, open ma t/m vr van 7.00 tot 18.00 uur Huizen van de buurt: ■ Het Claverhuis, Elandsgracht 70 ■ De Witte Boei, Kleine Wittenburgerstraat 201. ■ Stadsloket Burgerzaken, Amstel 1. ■ Per mail: communicatie@centrum. amsterdam.nl onder vermelding van Afvalwijzer 2015.
Ophaaldagen huisvuil Ophaaldagen huisvuil Stadsdeel Centrum 2015
Aanbieden vanaf 06.00
Aanbieden vanaf 17.00
dag
avond
Bewoners huisvuil aanbieden in het oranje, gele, rode of blauwe gebied
Wist u dat.. ■
■
■
■
■
■
Handdoeken, knuffels en schoenen ook in de textielcontainers mogen? U op zaterdag uw klein chemisch afval kwijt kunt bij de chemokar? Wij het grofvuil bij u voor de deur komen ophalen? Bel 020 256 3555 of ga naar www.amsterdam.nl/afval. Bouw- en sloopafval in handige Big Bags kan, die inclusief ophalen € 150,- kosten? In het centrum 18 containers staan voor uw plastic afval, altijd bij een supermarkt? U gratis ál uw afval kwijt kunt bij een van de zes afvalpunten in de stad?
Horecaondernemer? Opgelet! Nieuwsbrief Ontvangt u de digitale horecanieuwsbrief al? Deze actuele nieuwsbrief bericht over veilig ondernemen, een schone straat, duurzaam ondernemen, nieuwe regels, wat te doen bij klachten en overlast en hulp bij procedures en formulieren. En meer. Wilt u een abonnement?
Ga naar www.centrum.amsterdam.nl/ horecanieuwsbrief en schrijf u in. Heeft u zelf nieuws dat voor uw collegaondernemers belangrijk is? Stuur dan een e-mail aan communicatie@centrum.amsterdam.nl. Ga ook eens naar www.amsterdam.nl/horeca.
Foto Wim Salis
Werken aan Paleisstraat en Dam Opknapbeurt De Dam en de Paleisstraat krijgen deels een opknapbeurt. Het GVB vervangt het tramspoor en de bestrating erom heen op de Dam, tussen Rokin en Damrak. In de Paleisstraat tussen Rokin en Nieuwezijds Voorburgwal krijgen de fietsstrook en de rijbaan nieuwe bestrating. Het werk duurt tot 14 maart 2015. Het verkeer in de Paleisstraat wordt omgeleid. Op de Dam wordt het verkeer langs
het werkterrein geleid. Woningen, winkels en bedrijven op de Dam en in de Paleisstraat blijven bereikbaar, en laden en lossen blijft mogelijk. ’s Nachts aan het werk Van 16 februari tot 14 maart 2015 wordt tussen acht uur ’s avonds en vijf uur ’s nachts de bestrating bij het tramspoor op de Dam vervangen. De trams rijden dan om via de Martelaarsgracht, Nieuwezijds Voorburgwal en Paleisstraat.
Bewoners stickeren mee Schone stad Bewoners helpen mee met het stickeren van ongebruikte fietsen. Zij weten vaak goed welke fietsen in hun buurt niet worden gebruikt. Tegelijk werken zij mee met het opruimen van de straat! Dat is goed voor de buurt. Het stickeren van ongebruikte fietsen samen met bewoners en ondernemers werkt goed. In 2014 zijn ruim 2.800 fietsen die niet meer gebruikt werden, uit de rekken verwijderd. In 2015 gaat het stadsdeel hier mee verder. Een buurtbewoner vertelt: “Samen met buren hielp ik mee met het stickeren op de Lijnbaansgracht en omgeving. Van een medewerker van het fietsknipteam leerden we snel welke fietsen een groene sticker moeten krijgen. Zachte banden zijn doorslaggevend. Rekken staan vaak onnodig vol met verroeste fietsen met straatvuil, algengroei en platte banden. De actie was een groot succes; de stickers waren al op voordat we alle straten nagelopen hadden! Veel buurtbewoners reageerden positief. Jammer dat we verlaten scooters of brommers niet mochten stickeren.” Een ongebruikte fiets krijgt een groene sticker met een uiterste datum waarop de fiets weg moet zijn. Als de fiets er dan nog staat, komt er een rode waarschuwingssticker op. Als de fiets er twee weken later nog steeds staat, gaat de fiets naar het Fietsdepot. Meedoen met stickeren in uw buurt? Graag! Geef u op: www.centrum.amsterdam.nl/fiets.
[in kader]
Foto Erna van As
Stickeracties in maart en april 2015 Burgwallen Noord 2 maart Burgwallen Zuid 9 maart Nieuwmarkt Noord 23 maart Nieuwmarkt Zuid 30 maart Oosterdokeiland 27 april Czaar Peterbuurt 20 april
11 Amsterdam | 19 februari 2015
Geschiedenis op wielen
‘Fietsen is gewoon een groot succes’ De Fietsrepubliek Voor fietsers is het nooit beter geweest dan nu, betoogt Pete Jordan. Hij schreef hét standaardwerk over fietsstad Amsterdam: ‘De Fietsrepubliek’. Ook zijn fietsers veel braver dan wij denken volgens Jordan. “We hechten aan het imago van de anarchistische fietser, dat hoort bij onze stad. Maar ook dat is steeds meer imago dan waarheid.” Pete Jordan vertelt hoe de fiets zo populair werd in Amsterdam. Vanaf de jaren twintig werd Amsterdam een echte fietsstad. Door de inflatie in Duitsland waren Duitse fietsen toen goedkoop. En ondertussen werd de tram steeds duurder. Het fietsgebruik nam in enkele jaren grote proporties aan, en aan het eind van de jaren twintig was ook de productie van fietsen helemaal Nederlands. Provo's en het witte fietsenplan Toeristen uit die tijd verwonderden zich, net als nu, over de grote hoeveelheid fietsers op straat. Jordan: “Wethouder Floor Wibaut klaagde dat door het toedoen van fietsers wel vijf tramlijnen moesten worden opgeheven. In die tijd was de gemeente helemaal niet bezig met voorzieningen voor deze grote groep fietsers, integendeel. Het was tot aan de jaren zeventig zo dat linkse politici zich hard maakten voor het openbaar vervoer en rechtse politici voor de auto. Fietsers waren anarchisten, waaghalzen. De provo’s waren de eersten die voor fietsers opkwamen. Het beroemde wittefietsenplan werd dan ook afgeserveerd in de gemeenteraad in 1967.” ‘Over twintig jaar rijdt niemand meer op de fiets’ Pas in de jaren zeventig kwamen fietsers met demonstraties op voor hun rechten en kwam er echt aandacht voor de fiets in
de stad. Jordan illustreert het met een voorbeeld. “Voor de oorlog werd de IJtunnel ontworpen met een buis voor voetgangers en fietsers. Bij de aanleg na de oorlog kwam die buis er uiteindelijk niet. Burgemeester Van Hall zei bij de besluitvorming in de jaren vijftig op een vraag over het ontbreken van deze verbinding: “Over twintig jaar rijdt er niemand meer op een fiets in Amsterdam.” Parkeren op het Leidseplein “We kijken nu naar de jaren zestig met een idyllische blik: de hippiejaren. Vroeger was alles beter, dat is magisch denken en van alle tijden. Vanuit de fietser gezien was het toen vreselijk! In de jaren zestig stonden en reden overal auto’s, die veel vervuilender waren dan nu. Denk je eens in: het Rembrandtplein en Leidseplein vól met geparkeerde auto’s. Er waren geen fietspaden. En het aantal verkeersdoden lag veel hoger. Fietspaden kwamen pas in de jaren tachtig. Toen werden ook nieuwe fietsverbindingen aangelegd. Dat vertel ik buitenlandse bezoekers ook altijd, die denken ‘dit krijgen we in onze stad nooit voor elkaar’. Maar hier in Amsterdam zijn we ook pas 35 jaar bezig met de stad inrichten voor de fietser. In die zin kun je eigenlijk als fietser nu je geluk niet op: het is nog nooit zo goed geweest. Er zijn nog nooit zoveel fietsenrekken,
Plek in het rek bij Muiderpoort Parkeren Reizigers bij station Muiderpoort werden eind januari getrakteerd op warme chocolademelk en een warme muts. Aanleiding: met 700 extra fietsenrekken en nieuw ingerichte openbare ruimte is er, in elk geval voorlopig, voldoende ruimte voor fietsen bij het
Muiderpoortstation. Ook bij station Lelylaan en bij station Science Park komen dit jaar nog extra fietsenrekken. Met de rekken bij Muiderpoort ligt het totaal op 5.500 extra rekken sinds 2012 bij knelpunten. In 2020 moeten dit er 40.000 zijn.
Pete Jordan: “Als je goed kijkt dan zie je dat fietsers zich voor 90% aan de regels houden. Meer dan ooit zelfs. Dat klagen over fietsers, dat is deels cultuur.” Foto Janna Koops
Fietsers waren anarchisten, waaghalzen
zoveel fietspaden en zulke goede fietsvoorzieningen geweest.” Klagen hoort bij Amsterdam Waarom wordt er dan zoveel geklaagd? Door fietsers, maar ook over fietsers? “Ik heb dezelfde brieven in oude kranten gelezen. In de jaren dertig, vijftig, zeventig, kortom eigenlijk altijd, werden er ingezonden brieven geschreven over roekeloze fietsers. Het imago van fietsers is anarchistisch, een beetje wild. En stiekem willen we dat graag zien, we zijn er óók trots op. Want als je goed kijkt dan
zie je dat fietsers zich voor 90% aan de regels houden. Meer dan ooit zelfs. Dat klagen over fietsers, dat is deels cultuur. Steeds meer mensen zijn gaan fietsen en niet voor niks: fietsen is gewoon een groot succes.”
Pete Jordan, fervent fietsliefhebber, kwam in 2002 uit de Verenigde Staten naar Amsterdam en besloot te blijven. Hij schrijft over fietsen en geeft rondleidingen. www.defietsrepubliek.nl.
Fietsroute langs Nemo Nieuw Fietsers uit de oostelijke binnenstad die naar het Centraal Station of naar Noord moeten, hebben nu een nieuwe route langs Nemo. Bij de brug tegenover het Scheepvaartmuseum rechtsaf en vervolgens langs de oostkant van Nemo
kunt u nu om het wetenschapsmuseum heen fietsen. Door de aanleg van twee hellingbanen kunt u via de bestaande bruggen naar het Oosterdokseiland fietsen en vandaar naar het Centraal Station of de pont.
Betere fietsroutes in De Pijp Foto’s De fietsdoorgang tussen de Govert Flinckstraat en de Albert Cuypstraat is na maandenlange afsluiting weer in gebruik. Door de verlichte foto’s aan de wanden, van fotografen Wyne van Veen en Tessa Posthuma de Boer, lijkt de on-
derdoorgang ruimer. Op de Ferdinand Bolstraat tussen de Ceintuurbaan en de Albert Cuypstraat ligt een nieuw breed fietspad. Deze inrichting blijft tot aan de aanleg van de Rode Loper.
Meer informatie over over fietsen in Amsterdam: www.amsterdam.nl/fiets
12 Amsterdam | 19 februari 2015
Stadspas
Aanbiedingen maart
Met Stadspas naar Porgy and Bess in het RAI Theater
Saida, Caribische theatermonoloog, in de Balie
Porgy and Bess verhaalt over de intense liefde tussen de invalide bedelaar Porgy en de mooie, maar grillige Bess. Het is een kleurrijk, bewogen en groots theaterepos dat je tot op het bot raakt. Met prachtige songs als “Summertime” en “I Got Plenty of Nothing”, die grote klassiekers zijn geworden. Een volksopera in optima forma met moord en doodslag, maar bovenal met als basis de liefde.
Paulette Smit speelt Saida, een Caribische vrouw die zich tegenover de rechter moet verantwoorden over de onopgehelderde dood van haar man Rudy Paloma. Rudy is haar grote liefde, maar Saida had hem nooit alleen voor zichzelf. Dat lot deelt ze met vele andere vrouwen maar maakt het niet minder lastig. Hoe werkt dat? Wat doe je eraan? En hoe ga je ermee om? Regie: John Leerdam.
Foto Luciano Romano
■
■
Met de maartbon vanaf € 10
■ ■ ■ ■
■ ■
■ ■
■ ■
Data en aanvangstijden: 3 t/m 14 maart di t/m vr om 20.00 uur, za en zo om 14.00 en 20.00 uur Prijs: 5de rang € 10, 4de rang € 14 of 3de rang € 24 met de maartbon. Met de Stadspas €10 korting (normale prijs 5de rang € 29, 4de rang € 39 of 3de rang € 49) Let op: prijzen zijn exclusief € 3,40 reserveringskosten per kaartje Kaartverkoop: tegen inlevering van de maartbon bij alle Primera winkels in Amsterdam of vanaf 1,5 uur voor aanvang van de voorstelling aan de kassa van het RAI Theater Adres: Het RAI Theater, Europaplein Meer info: www.raitheater.nl of www.primera.nl
Data en aanvangstijden: za 14 maart om 20.30 uur (première) en zo 15 maart om 14.30 en 20.30 uur Prijs: € 3 met de maartbon (normale prijs € 15) Reserveren: 020 553 5100 Kaartverkoop: aan de kassa Adres: Kleine Gartmanplantsoen 10 Meer info: www.debalie.nl of www.juliusleeft.nl
Met de maartbon € 3
Met Stadspas naar het Cobra Museum in Amstelveen Cobra veroorzaakte in Nederland een revolutie; een doorbraak in de moderne kunst die tot op de dag van vandaag doorwerkt. Het Cobra Museum voor Moderne Kunst zorgt ervoor dat de erfenis van de internationale Cobra beweging zichtbaar blijft en in leven gehouden wordt. Het museum toont voortdurend nieuwe tentoonstellingen van moderne en hedendaagse kunst gebaseerd op de normen en waarden van CoBrA.
■
■ ■ ■ ■
EDOG speelt Ja zuster, Nee zuster Zuster Klivia runt een rusthuis met bewoners van allerlei pluimages. Ze is achter met de huur en de boze buurman dreigt iedereen op straat te zetten, maar uiteindelijk loopt alles goed af en mogen de bewoners in het huis blijven wonen. Het oorspronkelijke verhaal is geschreven door Annie M.G. Schmidt met muziek van Harry Bannink. ■
■
■ ■ ■
■
Openingstijden: dinsdag tot en met zondag van 11.00 tot 17.00 uur Prijs: gratis met de Stadspas (normale prijs € 9,50) Kaartverkoop: aan de kassa Adres: Sandbergpleintje 1, Amstelveen Meer info: www.cobra-museum.nl
Met de Stadspas gratis
Voor € 2 naar de film in Rialto In maart gaan er weer vijf prachtige films in première in filmtheater Rialto in het hartje van de Pijp. Van het ingrijpende Franse drama Timbuktu tot de dromerige en liefdevolle Italiaanse film Le Meraviglie. Ook zijn er twee must-see klassiekers te zien deze maand: Jules et Jim van François Truffaut en La dolce vita van de Italiaanse meestercineast Federico Fellini. Napraten kan natuurlijk altijd in Rialto’s gezellige café.
Vier 5 mei met een vrijheidsmaaltijd in eigen straat Op 5 mei viert Amsterdam zijn 70 jaar bevrijding, en ook jij kunt hieraan meedoen! StreetDinners is op zoek naar 70 straten die samen met ons op deze memorabele dag gaan eten in de openlucht, verhalen delen en toasten op de vrijheid. Wij zoeken buurtbewoners die bereid zijn samen gerechten klaar te maken en andere buren te enthousiasmeren bij hen aan tafel aan te schuiven. Doe mee met buren, familie en vrienden en meld jouw straat aan via www.streetdinners.org
Data en aanvangstijd: vr 20 en za 21 maart om 20.00 uur Prijs: € 2,50 met de maartbon, met de Stadspas € 17,50 (normale prijs € 19) Reserveren: via 020 632 6265 of 06 2434 8757 Kaartverkoop: voor aanvang van de voorstelling Adres: Sporthal Diemen, Prins Bernhardlaan 2, Diemen Meer info: 06 2434 8757of www.edog.nl
Met de maartbon € 2,50
Met de maartbon € 2 ■
Stadspas, Postbus 1650, 1000 BR Amsterdam Telefoon: 251 8251 (van 8.30 - 17.00 uur) Aan deze informatie kunnen geen rechten ontleend worden. Wijzigingen voorbehouden.
■ ■ ■ ■
Actie : 1 t/m 31 maart Prijs: € 2 tegen inlevering van de maartbon (normale prijs € 10) Kaartverkoop: aan de kassa of via 020 676 8700 Adres: Ceintuurbaan 338 Meer info: kijk voor het hele filmaanbod op www.rialtofilm.nl
Foto J. Koopmanschap
13 Amsterdam | 19 februari 2015
Hulp voor Amsterdammers met een laag inkomen Voorzieningen De gemeente Amsterdam heeft een aantal voorzieningen voor Amsterdammers met een laag inkomen en weinig vermogen. Eén op de vijf Amsterdammers heeft een inkomen tot 120% van het sociaal minimum en kan gebruik maken van deze voorzieningen.
U kunt in aanmerking komen voor de voorzieningen als uw inkomen en vermogen in 2014 niet hoger is geweest dan: Ouder dan 65 jaar en AOW Gezin € 23.429,Alleenstaande ouder € 21.402,Alleenstaande € 16.932,Jonger dan 65 jaar Gezin € 23.254,Alleenstaande ouder € 22.359,Alleenstaande € 17.910,Vermogen Gezin € 11.700,Alleenstaande ouder € 11.700,Alleenstaande € 5.850,Voor sommige regelingen telt het inkomen van 2013. Bedragen vindt u op www.amsterdam.nl/ voorzieningen.
De jeugd heeft de toekomst De gemeente Amsterdam vindt dat kinderen zoveel mogelijk gelijke kansen moeten hebben. Als uw kind naar de middelbare school gaat, kunt u bijvoorbeeld een gratis laptop aanvragen. Uw kind moet van tevoren wel meedoen aan een computercursus. Daarna kunt u de laptop ophalen, én krijgt u een vergoeding van €200,- voor het afsluiten van een internetabonnement. Ook bestaat er een scholierenvergoeding voor kinderen van vier tot en met zeventien jaar. Met de scholierenvergoeding kunt u de kosten voor schoolspullen en boeken betalen, maar bijvoorbeeld ook de contributie voor de sportvereniging van uw kind, bijles of culturele uitjes. Is de scholierenvergoeding niet voldoende voor alle kosten voor sporten? Dan kan een tussenpersoon (bijvoorbeeld een leerkracht of hulpverlener) voor u een bijdrage aanvragen bij het
Jeugdsportfonds. Kijk voor meer informatie op de website van het Jeugdsportfonds: amsterdam.jeugdsportfonds.nl (u hoeft geen www voor dit internetadres te schrijven). Korting op ziektekostenverzekering Voor wie niet veel geld heeft, kan de maandelijkse premie voor de ziektekostenverzekering een zware last zijn. Maar het is belangrijk dat u verzekerd bent. De gemeente Amsterdam heeft afspraken met zorgverzekeraar Zilveren Kruis Achmea gemaakt, waardoor u een korting van 7,5% krijgt op de basispolis. Het aanvullende pakket krijgt u gratis of met een korting van €15,-. Dit hangt af van het pakket dat u kiest. Voor 2015 kunt u de zorgverzekering niet meer aanvragen. Wanneer u een aanvraag voor 2016 kunt doen, wordt binnenkort bekend gemaakt. Gratis openbaar vervoer voor ouderen Ouderen die AOW ontvangen en een minimuminkomen hebben, kunnen een OV-abonnement aanvragen. Met dit
abonnement reist u gratis met de trams, bussen en metro’s van het GVB. Dat kan in 2015 op alle uren, dus ook tijdens de spits. Stadspas Ook is er voor alle Amsterdammers met een laag inkomen de Stadspas, waarmee u korting krijgt op veel culturele activiteiten en sportieve of recreatieve uitjes. Het hele jaar door kunt u op meer dan 300 adressen terecht met de Stadspas. Speciale aanbiedingen voor de Stadspas vindt u elke maand in deze krant.
Informatie over alle voorzieningen en de voorwaarden vindt u op www.amsterdam.nl/voorzieningen. U kunt ook telefonisch contact opnemen met de afdeling Voorzieningen via telefoonnummer 020 251 9626.
Stadspas
Aanbiedingen maart
Bijlmer Klassiek: Ludwig & Friends Chocoa 2015 in de Beurs van Berlage Chocoa is hét evenement rondom goede in het Bijlmer Parktheater cacao en duurzame chocolade. Tijdens het festival komen liefhebbers om te leren over de herkomst en te proeven van de kwaliteit van duurzame chocolade. Patissiers en chocolaterieën uit binnenen buitenland presenteren een keur aan goede chocolade in vele variaties en exotische smaken, en bieden deze te koop aan. Er zijn workshops, proeverijen en tal van andere activiteiten. ■ ■ ■
■
Foto Jean van Lingen Beethoven was niet alleen maar de eeuwig chagrijnige componist van de beroemde vijfde symfonie. Twee klarinettisten en hun vrienden van het Koninklijk Concertgebouworkest laten ■ ■ ■ ■
■ ■
zijn luchtige kant horen in het Bijlmer Parktheater. Zij nemen vrolijke en melancholieke stukken mee die allemaal geïnspireerd zijn door volksmuziek.
Datum en aanvangstijd: zo 29 maart om 11.00 uur Prijs: € 2 met de maartbon, € 13,50 met de Stadspas (normale prijs € 16) Reserveren: kassa@bijlmerparktheater.nl of 020 311 3930 Kaartverkoop: kassa geopend van ma t/m vr 9.30-18.00 uur. Op zaterdag en zondag 1 uur voor aanvang van de voorstelling. Nu ook online tickets te koop met de Stadspas! Stadspasbon inleveren aan de kassa Adres: Anton de Komplein 240 Meer info: www.bijlmerparktheater.nl
Met de maartbon € 2
■
Data en tijden: za 7 en zo 8 maart van 10.00 – 18.00 uur Prijs: € 2 met de maartbon (normale prijs € 10) Kaartverkoop: alleen tussen 10.00 – 12.00 uur op de dag zelf. Reserveren niet mogelijk Adres: Damrak 243 Met Meer info: via info@chocoa.nl of www.chocoa.nl
de maartbon € 2
Golfen in Sportpark Sloten Golfbaan Sloten is een 9 holes baan in het ■ Datum en tijd: vr 20 maart gratis proefles van prachtige Sportpark Sloten. Mooie strakke grasvelden vormen de fairway. 14.00-15.30 uur. De bomen en sloten zijn de natuurlijke ■ Start cursus ma 23 maart 11.00-12.00 uur of van obstakels en de greens liggen omringd 12.00-13.00 uur. Do 26 maart 11.00-12.00 uur. door bunkers verspreid over het park. Vr 27 maart 11.00-12.00 uur In maart biedt Golfclub Sloten u een be■ Prijs: € 40 met de Stadspas (normale prijs € 140) ginnerscursus van acht lessen van één ■ Aanmelden en reserveren: 020 614 2402 of uur, in groepen van maximaal 10 persogolfbaan87@hetnet.nl nen inclusief ■ Adres: Golfclub Sloten, Sportpark materiaal voor Met de Stadspas € 40 Sloten, Sloterweg 1045 € 40 per persoon! ■ Meer info: www.golfbaansloten.nl
14 Amsterdam | 19 februari 2015
Geschiedenisles
'Amsterdam is de leukste stad van de wereld!' Inburgering De ‘Introductiecursus voor nieuwkomers’ is een cursus voor huwelijks- en gezinsmigranten van buiten de EU die kort geleden in Amsterdam zijn komen wonen. Het is een spoedcursus ‘Amsterdam’ met informatie over inburgering en alle praktische zaken die komen kijken bij wonen en werken in Amsterdam. “Amsterdam is de leukste stad van de wereld!”, zo begint gids Touria haar rondleiding door het Amsterdam Museum. De groep nieuwkomers start de historische excursie in de Schuttersgallerij. Ze lopen over een 40 meter lang tapijt dat door middel van 178 verschillende, individuele lapjes samen alle nationaliteiten in Amsterdam symboliseert. “Wisten jullie dat er 178 nationaliteiten in Amsterdam wonen? Meer dan in New York!” Grote diversiteit Er komen jaarlijks zo'n 20.000 buitenlandse immigranten naar Amsterdam. Deze groep is heel divers, variërend van hoog opgeleide expats en studenten, tot lager opgeleide werknemers, vluchtelingen, gelukzoekers en/of ‘liefdesmigranten'. Ze komen uit alle delen van de wereld. Op weg helpen De gemeente Amsterdam vindt alle nieuwkomers van groot belang voor de stad. Met de ‘Introductiecursus voor
De groep nieuwkomers krijgt een rondleiding in het Amsterdam Museum | Foto Marjolijn Pokorny nieuwkomers’ worden nieuwkomers op weg geholpen om zich hier snel thuis te voelen. Het kennen van de juiste kanalen hoort daarbij. Op die manier lukt het de nieuwkomers ook beter om zelfstandig snel te gaan participeren in de Amsterdamse samenleving.
Leerzame lessen Jaouad Boukraa, 38 jaar uit Marokko is pas zes maanden in Nederland. Jaouad trouwde 2 jaar geleden met zijn vrouw en kwam naar Nederland om herenigd te worden met haar. Zijn vrouw, ook Marokkaans kwam 9 jaar geleden naar Nederland. Hij vindt de lessen leerzaam. “We leren veel dingen over de geschiedenis van Nederland, maar ook hoe mensen hier samenleven.” Eenvoudig Nederlands Het is bewonderenswaardig hoe de gids de hele groep nieuwkomers weet te boeien. Aan haar de taak om de deelnemers een stuk Amsterdams heden en verleden te laten ervaren. Touria doet
dan ook erg haar best eenvoudig Nederlands te spreken. Uit de schulp Touria vraagt enkele cursisten in de groep het stukje tapijt te vinden dat hun land symboliseert. Deze klas nieuwkomers bestaat voornamelijk uit Marokkanen, een enkeling uit Nigeria, Egypte en Eritrea. Na het vinden van ‘hun land’ vraagt Touria aan de cursisten of ze iets van hun cultuur in het tapijt terug weten te vinden. Het is niet alleen een aanpassing qua taalniveau. De docent weet door veel te vertellen, maar ook te vragen, te komen tot een mooie uitwisseling én overdracht van cultuur.
Informatie Jaouad Boukra is sinds zes maanden in Nederland bij zijn vrouw, met wie hij twee jaar geleden is getrouwd | Foto Marjolijn Pokorny
Aanmeldingen voor een Introductiecursus voor nieuwkomers (inburgeren, wonen en werken) in Amsterdam kunnen via: introduction@amsterdam.nl. Graag met vermelding naam, mailadres, telefoonnummer en BSN.
Breng een Amsterdammer onder de pannen Helpen De afgelopen jaren komen steeds meer Amsterdammers op straat te staan, door schulden na een scheiding of omdat zij hun baan verliezen. Deze Amsterdammers komen niet in aanmerking voor de maatschappelijke opvang, omdat ze geen psychiatrische en/of verslavingsproblemen hebben. U kunt hen helpen. Het project ‘Onder de pannen’ helpt deze mensen door ze in contact te brengen met andere Amsterdammers die hen voor de periode van een jaar een kamer willen verhuren. 'Onder de pannen' is het samenwerkingsproject van de gemeente Amsterdam, De Regenboog Groep en alle woningcorporaties van Amsterdam.
om iemand in huis te nemen en daarvoor een kamer beschikbaar hebben. Zij krijgen hier een vergoeding van 300 euro per maand voor. Maar ze maken het vooral mogelijk dat iemand zijn leven weer op orde krijgt. Uiteraard vindt er een goede screening plaats en houden we gedurende het jaar een vinger aan de pols.’
Hebt u een kamer over? Ester Winkelhuis van De Regenboog Groep: ‘We hopen dat we hiermee verdere problemen voor deze Amsterdammers, die het moeilijk hebben, voorkomen. We zoeken Amsterdammers die bereid zijn
Meer weten? Hebt u een kamer over en wilt u een Amsterdammer helpen? Op www.deregenboog.org/onder-de-pannen vindt u alle informatie. U kunt ook bellen naar tel.020 531 7600.
Rectificatie In de krant van januari stond in het artikel ‘Nieuwe subsidieronde tegen jeugdwerkloosheid Amsterdam dat aanvragen voor subsidies voor 9 januari 2015 moesten worden ingediend. Deze datum was echter al verstreken bij het verschijnen van de krant. Hierdoor hebt u als lezer van de krant geen gelegenheid meer gehad om een aanvraag in te dienen. Onze excuses.
15 Amsterdam | 19 februari 2015
Kort nieuws
Betere service door digitalisering bekendmakingen Vanaf 1 januari 2015 publiceert de gemeente Amsterdam de officiële bekendmakingen digitaal op www.amsterdam.nl/bekendmakingen. Dit betekent dat bekendmakingen sneller worden gepubliceerd en u ze altijd en overal kunt inzien. Deze nieuwe, uniforme werkwijze voor het publiceren van bekendmakingen verbetert de dienstverlening van de gemeente naar u als Am-
sterdammer. Hebt u geen computer, dan kunt u terecht bij de zeven Stadsloketten. Wekelijkse email U kunt alle bekendmakingen altijd en overal inzien, waarbij u onder andere kunt zoeken op trefwoord, straatnaam of postcode. En u kunt zich aanmelden voor een emailservice. U ontvangt dan de bekendmakingen van uw keuze in uw mailbox. Foto Menno Herstel
Bekendmakingen Een kennisgeving of bekendmaking is een officieel bericht van de gemeente over besluiten die voor inwoners van belang kunnen zijn, zoals een besluit over het kappen van een boom, het houden van een evenement of aanvragen van een horecavergunning. Alle bekendmakingen vindt u op www.amsterdam.nl/ bekendmakingen.
Landelijke Opschoondag 28 maart 2015 Afval op straat, een ergernis voor iedereen. Daarom gaan bewoners, scholieren, sportverenigingen en anderen samen aan de slag op deze Landelijke Opschoondag. Bedenk zelf een opruimactie of doe mee aan bestaande acties. De Gemeente Amsterdam steunt u dan op vele manieren. Voor meer informatie of aanmelden zie www.amsterdam.nl/afval
Werken aan de weg
Kruispunt Geldersekade veiliger Verkeersveiligheid Het kruispunt van de Geldersekade met de Prins Hendrikkade krijgt een opknapbeurt. Het wordt veiliger voor fietsers. Het werk duurt van 20 februari tot 4 maart 2015. De kruising is dan gesloten voor auto’s en fietsers van de Geldersekade naar de Prins Hendrikkade. Ook fietsers van de Prins Hendrikkade kunnen tijdelijk niet doorrijden naar de Geldersekade. Het verkeer wordt omgeleid. Omdat het een druk kruispunt is werken we 24 uur per dag. We zijn dan eerder klaar. De werktijden zijn afgestemd met de ondernemers in de buurt. Meer weten? Ga naar www.centrum.amsterdam.nl.
Colofon
Wie Wat Waar Stadsdeel Bezoekadres: Amstel 1, 1011 PN Amsterdam Postadres: Postbus 202, 1000 AE Amsterdam Telefoon: 14 020 op werkdagen 08.00-18.00 Fax: 020 256 4433 E-mail: stadsdeel@centrum.amsterdam.nl Internet: www.centrum.amsterdam.nl Twitter: @020centrum Facebook: www.facebook.com/stadsdeelcentrum Burgerzaken Op afspraak: www.amsterdam.nl/veelgevraagd of tel 14 020. Inloop: ma, di, do, vrij: 8.30-15.00 uur, do: 13.00-19.00 uur. Receptie Inzage in raadsstukken en omgevingsvergunningen. Inloop: ma, di, woe, vrij 8.30-16.00 uur, do 13.00-20.00 uur. Vergunningen Op afspraak: www.amsterdam.nl/veelgevraagd of tel 14 020. Inloop: ma, di, wo, vrij 8.30-15.00 uur, do 13.00-19.00 uur.
Meldingen Reiniging, bestrating en groen: 020 256 3555 (ma t/m vrij 07.00 - 18.00 uur) Horeca-overlast: 020 421 4567 (24 uur per dag) Overlast te water: 0900 9394 (24 uur per dag) Steunpunt Huiselijk Geweld: 020 611 6022 Milieuklachten: 14 020 Zorg en Overlast: 020 256 4800
Loket Marktzaken Inloop: ma, di, wo en vrij 10.00-13.00 uur, do 13.00-16.00 uur.
Meldingen over losse stoeptegels, wrakken, huisvuil, grofvuil, bestrating, belijning, straatmeubilair, fietsenrekken, ongedierte en groen: tel. 020 256 3555 (ma t/m vrij 7.00-18.00 uur).
Ontvang nieuws per mail Altijd op de hoogte zijn van het nieuws van stadsdeel Centrum? Neem een abonnement op de digitale nieuwsbrief. Ga naar www.centrum.amsterdam.nl/nieuwsbrief
Loketten stadsdeel Centrum Kijk voor de openingstijden op www.amsterdam.nl/veelgevraagd of bel 14 020. Bij burgerzaken en vergunningen kunt u ook digitaal een afspraak maken. Sociaal Loket Op afspraak: tel. 020 256 4800 of sociaalloket@centrum.amsterdam.nl. Inloop: ma, di, wo, vrij 8.30-15.00 uur, do 13.00-19.00 uur (locatie Amstel 1).
Bekendmakingen stadsdeel Centrum De officiële bekendmakingen van stadsdeel Centrum staan op: www.centrum. amsterdam.nl/bekendmakingen
Jaargang 2, nummer 2, 19 februari 2015 ■ Amsterdam is een uitgave van de gemeente Amsterdam ■ Amstel 1 ■ Postbus 202, 1000 AE Amsterdam ■ E-mail: krant@amsterdam.nl ■ Internet: www.amsterdam.nl ■ Telefoon: 14 020 (Ingesprektoon of geen toon? Bel 020 624 1111) ■ Hoofdredactie: Mark Plekker ■ Redactioneel coördinator: Djoe Lan Tan ■ Beeldredactie: Edwin van Eis Aan dit nummer werkten mee: Thea Bielsma, Thijs de Bruijn (Movement), Evelien van Dijk, Truke Fortuin (eindredactie Centrum), Stephan van der Hoek, Kiki Kip, Serge Markx, Jeroen Nan, Eveline Papa en Margreet Veenstra Vormgeving: Floppy Design (Amsterdam) Productie: Movement (Amsterdam) ■ Druk: De Groot Drukkerij BV Goudriaan / Koninklijke Drukkerij Vorrselmans BV Zundert ■ Verspreiding: Post NL ■ In deze krant staat informatie van de gemeente Amsterdam ■ De volgende editie van Amsterdam verschijnt op 19 maart ■ De krant wordt huis aan huis verspreid, ook bij brievenbussen met een JA-NEE of NEE-NEE sticker omdat het om overheidsinformatie gaat ■ Klachten over de bezorging? Bel Post NL via tel. 0900 0990 (€ 0,45 per minuut) ■ ■
16 Amsterdam | 19 februari 2015
Cultureel Amsterdam
Een goed gedicht werkt door onder de oppervlakte Stadsdichter Anna Enquist becommentarieert als stadsdichter van Amsterdam gebeurtenissen in de stad. De opdracht daagt haar uit. We blikken terug op 2014. Anna Enquist vertelt over haar ervaringen in een café vlakbij het beeld De violist. “Laatst was ik in de metro met mijn kleinzoon op weg naar Artis. Een grote man stak zijn duim naar mij op en riep: ‘Is dat het jongetje uit het gedicht De stad herboren?’ Dan besef ik dat mensen het lezen.” Hoofd en hart “Regelmatig krijg ik verzoeken voor een gedicht of lezing, over van alles. Ik moet er in ieder geval iets bij voelen, anders doe ik het niet. Zo riep Onder en boven de grond een gevoel van rouw op. De aanleiding was de discussie over een tweede holocaustmonument in het Wertheimpark. Het werd een algemeen rouwgedicht om de doden erbij te houden in plaats van erover te ruziën. Rood potlood, Bijlmerweide gaat over een
park dat werd aangepakt. Daar heb ik veel reacties op gekregen, vooral van omwonenden.” Een kleine glimlach verschijnt als Ajax ter sprake komt. “Ik wist dat ik daarover móest schrijven. In april 2014 kon Ajax kampioen worden. Vanuit China sms’te ik steeds één tekstregel aan Lolies (zie kader, red.). Best een gedoe. En toen verpestten ze het. Een week later werd Ajax wel kampioen.” Enquist, supporter van Feyenoord, schreef deels in Huangshang en deels in Amsterdam het gedicht Saluut, met daarin een diepe buiging voor Frank de Boer. Balanceren Anna Enquist hoopt dat haar gedichten Amsterdammers aanspreken. “Daarover sprak ik met Menno Wigman
(vorige stadsdichter, red.). Een gedicht moet begrijpelijk zijn, niet te cryptisch. Tegelijkertijd moet het iets hebben wat onder de oppervlakte ligt. Het gaat om de balans. Neem het gedicht over het Vondelpark dat 150 jaar bestond. Feestelijk, zou je denken. Een half jaar eerder bezocht ik regelmatig een vriendin in de revalidatiekliniek die aan het park ligt. Zij kon niks. In de tuin hoorden we achter het hek vrolijke mensen op rolschaatsen en de fiets. Daarover schreef ik Revalidatiekliniek naast het park.” Kleinkind “Het nadeel van een stadsgedicht is dat er altijd haast bij is. Normaal heb ik de tijd, zit ik in mijn eigen universum. Een gedicht moet bezinken en inklinken, dan wordt het compacter. Dat kan bij een stadsgedicht vaak niet. Er zijn dus meer prikkels van buiten. Ik ga vaak op pad met mijn kleinkind van bijna drie. Hij ziet en kletst veel. Door hem ben ik anders naar de stad gaan kijken, omdat hij er zo onbevangen naar kijkt. Mijn laatste gedicht Monument gaat over hem (zie pagina 1, red.).”
Anna Enquist: “De verzonken violist is prachtig, ook omdat de herkomst zo geheimzinnig is.” Foto Bianca Sistermans Heeft u vragen over de stadsdichter of het stadsdichterschap? Lolies van Grunsven coördineert namens SLAA (Stichting Literaire Activiteiten Amsterdam) en stadsdeel Centrum de activiteiten van de stadsdichter. Mail naar loliesvangrunsven@gmail.com. www.centrum.amsterdam.nl/stadsdichter
Wat is er te doen in Centrum
Restauratie museum Van Loon Zonsverduistering Planetarium
Sport en spel voor kinderen
Hollanders in Gouden Eeuw
Vanaf 1 april De hal en het trappenhuis van museum Van Loon worden opgeknapt. Daarom is het museum, dat al veertig jaar bestaat en steeds meer bezoekers ontvangt, de maanden februari en maart gesloten. De gerestaureerde hal is, net als de rest van het museum, weer te bezoeken vanaf 1 april 2015.
20 maart Tijdens de zonsverduistering (tussen 9.30 en 11.48 uur) organiseert Natura Artis Magistra een speciaal programma in en bij het Planetarium. Met speciaal opgestelde telescopen kun je de zonsverduistering, ook de totale verduistering elders, volgen. Artis, Planetarium, Plantage Kerklaan 38-40, van 9.00 tot 13.00 uur, gratis toegankelijk.
23 tot 28 februari Kinderen kunnen zich weer verheugen op allerlei leuke & gratis sport- en spelactiviteiten in de voorjaarsvakantie. In sporthal Oostenburg, Oostenburgergracht 151, en het Marnix, Marnixplein 1. Zaalschoenen meenemen. De activiteiten zijn tussen 23 en 28 februari. Kijk op www.sciandri.com of bel 023 532 7044.
Eind 2015 Dertig groepsportretten uit de collecties van het Amsterdam Museum en het Rijksmuseum zijn te zien in de Hermitage Amsterdam. De reusachtige doeken zijn aangevuld met andere schilderijen en objecten. Hermitage Amsterdam, Amstel 51, open dagelijks 10.00–17.00 uur. www.hollandersvandegoudeneeuw.nl
De ijzeren eeuw
Feest Willemsstraat
Ontwerp fontein Rokin
Vanaf 5 maart Begin 19de eeuw was ons land landerig geworden. Niet vooruit te branden. Maar aan het eind van deze eeuw is Nederland onherkenbaar veranderd. Met bruggen, sporen, wegen, kanalen en industrieën met moderne machines. De tentoonstelling in het Amsterdam Museum die op 5 maart open gaat, laat dit zien. Kalverstraat 92. www.amsterdammuseum.nl
5 maart Na enige vertraging wordt de heringerichte Willemsstraat en Nieuwe Willemsstraat opgeleverd, én het gangenproject met mooie informatietegels en een informatiepaneel over de vele historische gangen achter de straat. Het wordt een vrolijke middag in de Willemstraat, op 5 maart van 15.30 tot 17.30 uur, met muziek, eten en alles over het erfgoed. www.jordaanmuseum.nl
12 maart Het Rokin wordt opnieuw ingericht als de Noord/Zuidlijn gaat rijden. Er komen een plein, terrassen, bomen én een bijzondere fontein. Drie geselecteerde kunstenaars presenteren op 12 maart hun ontwerp voor die fontein in De Brakke Grond, Nes 45, 20.00-22.00 uur. U bent welkom! Aanmelden graag op www.amsterdam.nl/ rodeloper
Wilt u een evenement aanmelden op de website? Ga naar www.centrum. amsterdam.nl/ evenementen