Γιώργος Βλάχος Κώστας Φραγκιαδάκης
ISBN 978-618-5531-03-4
ΤΟ ΣΑΛΠΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ
9 786185 531034
€ 4,20
2
3
I SBN:9786185531461
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
ΤΟ ΣΑΛΠΙΣΜΑ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ Ειρήνη Φίλτσου
Ο
Η κοπέλα συμφώνησε σιωπηρά και ο άντρας έβγαλε ένα πακέτο τσιγάρα από την τσέπη του, πήρε ένα τσιγάρο, το χτύπησε ελαφρά στο πακέτο με την ιεροτελεστία του επαγγελματία καπνιστή. Το άναψε και τράβηξε με φανερή απόλαυση μια γερή ρουφηξιά, φυσώντας τις τουλίπες του καπνού προς το ταβάνι. Μετά, τράβηξε ρουφηχτά και μια γουλιά καφέ από το φλιτζάνι δίπλα του. Πριν ρίξει ξανά το πακέτο στην τσέπη του σακακιού του, το κοίταξε και το έδειξε χαμογελώντας στην κοπέλα. - Από τα μέρη σου… Καπνά Αγρινίου, Ελένη! - Ειρήνη, τον διόρθωσε υπομονετικά πάλι η νεαρή γυναίκα. Το αχνό χαμόγελο συνέχισε να χαράζει τα χείλη του. - Σωστά! Αν και πιστεύω, ότι σου πάει περισσότερο το «Ελένη». - Μάλιστα… έκανε αμήχανα η Ειρήνη μπλέκοντας και ξεμπλέκοντας νευρικά τα δάχτυλα των χεριών της. - Σπουδάζεις στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στο δεύτερο έτος. - Μάλιστα! - Γνωρίζεις, επίσης, δακτυλογραφία εις επαρκή βαθμό. - Μάλιστα… - Τα Γερμανικά σου, πως είναι; - Τσερτιφικάτ Ντόιτσες Σπράχε Tσβάιτε Bίσσενσστούφε… Ο άντρας μάσησε νευρικά το τσιγάρο ανάμεσα στα χείλια του και τη λοξοκοίταξε με βλέμμα απαξιωτικό. Έφτυσε κάποια κομματάκια καπνό που είχαν κολλήσει στα χείλη του. - Έτσι να τα πεις στον ταγματάρχη Όττο Στρούνγκελ, όταν τον δεις… Δεν τα καταλαβαίνω εγώ αυτά τα στραμπουλήγματα της γλώσσας! - Δίπλωμα Γερμανικών δευτέρου γνωστικού επιπέδου, μετέφρασε η κοπέλα. - Πού τα έμαθες; - Εδώ στην Αθήνα. Μαθαίνω Γερμανικά παράλληλα με το Πανεπιστήμιο. - Και γιατί, Γερμανικά; - Θαυμάζω τη Γερμανία και τον Χίτλερ! Μετά,
ΜΕΣΌΚΟΠΟΣ καλοστεκούμενος άντρας
με το διαπεραστικό, μα υπηρεσιακά στριφνό βλέμμα, αφού έριξε ακόμα μια τελευταία ματιά στη δίπτυχη ταυτότητα που κρατούσε ανοιχτή και για πολλοστή φορά βεβαιώθηκε ότι τα χαρακτηριστικά της φωτογραφίας ήταν ακριβώς τα ίδια με αυτά της κοπέλας που στεκόταν όρθια μπροστά του από την άλλη πλευρά του γραφείου του, άφησε το έγγραφο και τεντώθηκε αναπαυτικά στην πολυθρόνα του συνεχίζοντας να παρατηρεί στοχαστικά αμίλητος την κοπέλα. Ο μοίραρχος Μίλτος Βαλσάμης, ο άντρας πίσω από το γραφείο, υπηρετούσε στην Ειδική Ασφάλεια της Χωροφυλακής εδώ και αρκετά χρόνια. Θεωρούταν από τα πιο έμπειρα και έμπιστα στελέχη της Μυστικής Αστυνομίας, η οποία στη διάρκεια της Κατοχής, συνεργαζόταν στενά με τη Γερμανική Μυστική Αστυνομία, τη διαβόητη Γκεστάπο. Ψηλός, νευρώδης, με ένα λεπτό μουστάκι σκίαζε το άσαρκο πάνω χείλος του και μπόλικη μπριγιαντίνη έκανε τα μαύρα μαλλιά του να γυαλίζουν σε βαθιά μπλε απόχρωση. Γενικά, τα αδρά χαρακτηριστικά του και το ψηλόκορμο γυμνασμένο παρουσιαστικό του είχαν κάτι από τη στόφα και τον αέρα των κινηματογραφικών αστέρων στις ταινίες της προπολεμικής εποχής. Τελικά, αποφάσισε να μιλήσει. Η φωνή του ήταν βραχνή κι η εκφορά του λόγου του αργόσυρτη μην προσπαθώντας να κρύψει την έντονη δυσφορία από την ανία που τού προκαλούσε η ρουτίνα μιας τυπικής ταυτοποίησης. - Λέγεσαι Φίλτσου Ελένη.. - Ειρήνη, τον διόρθωσε η κοπέλα. - Σωστά! Ειρήνη… επανέλαβε με τη βαριεστημένη φωνή του εκείνος, χωρίς να κοιτάξει ξανά στο δελτίο ταυτότητας για να βεβαιωθεί. - …του; - Του Αριστείδου και της Ευγενίας, συμπλήρωσε η κοπέλα. Ο πράκτορας της Ειδικής Ασφάλειας, την παρατηρούσε με επαγγελματική βλοσυρότητα. - Κατάγεσαι από το Αγρίνιο. Εκεί ζουν οι γονείς σου… Μάλιστα… 3
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
αφότου η Γερμανία νικήσει, καθώς είναι βέβαιο, μερικά λεπτά, για να φρεσκαριστείς, αν θέλεις. στον πόλεμο, ονειρεύομαι να πάω να ζήσω στο Πρέπει να δω πού βρίσκεται μια άλλη υπόθεση, Βερολίνο!... απαντάει με στόμφο η Φίλτσου, κοι- κάτω στο κρατητήριο. Δεν αργώ… τάζοντάς τον κατάματα με τα μάτια της να λάμπουν Κρύο ρίγος διαπέρασε τη σπονδυλική στήλη της από ανυπόκριτο ενθουσιασμό στην ενδεχόμενη Ειρήνης Φίλτσου καταλαβαίνοντας τι ακριβώς ήταν προοπτική των σχεδίων της. αυτή η γρήγορη δουλειά που ο ασφαλίτης είχε να - Θα τον ενθουσιάσεις τον Στρούνγκελ! σχολίασε φροντίσει στο υπόγειο. Μα, ανέκτησε γρήγορα την ειρωνικά ο άντρας. αυτοκυριαρχία της και μένοντας μόνη στο δωμάτιο Η Ειρήνη Φίλτσου κάτι πήγε να πει, μα προτί- έβγαλε από το τσαντάκι της ένα κραγιόν και ένα μησε να παραμείνει σιωπηλή στο σχόλιο του. καθρεφτάκι. Με ήρεμες κινήσεις, βάλθηκε να τονίΘα έπρεπε να είναι κανείς πολύ προσεκτικός σει το ελαφρό κόκκινο των χειλιών της. ώστε να διακρίνει τη στιγμιαία σκιά που πέρασε από Δεν ήταν παραπάνω από είκοσι χρονών η Ειρήνη τα μάτια της. O άντρας απέναντί της ήταν περισσό- Φίλτσου, με καλοφτιαγμένο θηλυκό κορμί και γλυκό τερο από «πολύ προσεκτικός». Είδε τη βουβή της χαμογελαστό πρόσωπο. Τα καλοπεριποιημένα μαλαντίδραση και συνοφρυώθηκε. λιά της μόλις που σκέπαζαν τον ψηλό λεπτό λαιμό - Ειρήνη Φίλτσου, πρόσεξε… την προειδοποί- της με χαριτωμένους καστανούς κυματισμούς, ενώ ησε, καθώς έσκυβε πάλι στα έγγραφα που εξέταζε δυο ανεπιτήδευτες μπούκλες έπεφταν με χάρη στο μπροστά του. Τα βλέφαρα της Φίλτσου τρεμόπαιξαν ανήσυχα. Στο άκουσμα της λέξης “Γκεστάπο” η νέα - Τα χαρτιά σου είναι εντάξει… Ερευνήσαμε όλα όσα κοπέλα ανατρίχιασε ελαφρά, αλλά προτίμησε έχουν να κάνουν με το πρόσωπό να μείνει σιωπηλή στο σχόλιο... σου και το περιβάλλον σου. Η Υπηρεσία κρίνει ότι είσαι πρόσωπο απολύτου εμπιστοσύνης. Mια γραμματέα με τα δικά σου, ακριβώς, προ- πλατύ μέτωπό της. Τα μαύρα μάτια της άστραφταν σόντα, συμπεριλαμβανομένου και του ένθερμου από εξυπνάδα και αποφασιστικότητα. Στην κορυφή φιλοναζιστικού «πιστεύω» σου, μας ζητήθηκε να του κεφαλιού της, μια κοκάλινη στέκα συγκρατούσε προτείνουμε για τη θέση ελληνόφωνης γραμματέως τα μαλλιά της κι ένας χρυσός σταυρός τραβούσε στο γραφείο του Ταγματάρχη Όττο Στρούνγκελ, το βλέμμα στο σεμνό ντεκολτέ της. Ήταν τα μόνα του νέου προϊσταμένου στο τμήμα Επιχειρησιακού στολίδια πάνω της. Σχεδιασμού της Γκεστάπο! Ελπίζω στο πρόσωπό Ο Μίλτος Βαλσάμης επέστρεψε λίγα λεπτά σου να πετύχαμε διάνα… της είπε τονίζοντας με αργότερα. Το πρόσωπό του το συννέφιαζε μια μάσκα υπονοούμενη σημασία την τελευταία φράση του. βλοσυρότητας. Αμίλητος, φόρεσε και κούμπωσε το Στο άκουσμα της λέξης «Γκεστάπο», το κορμί σταυρωτό σακάκι του, έσφιξε καλά τον κόμπο της της νέας γυναίκας ανατρίχιασε ελαφρά. Και αυτό το γραβάτας του, φρόντισε να είναι τέλεια τριγωνικό ανεπαίσθητο ρίγος το πρόσεξε το γερακίσιο βλέμμα το άσπρο μαντηλάκι στην τσέπη του πέτου του, του Έλληνα ασφαλίτη. στερέωσε προσεκτικά στο κεφάλι του το μαύρο - Υποθέτω από συγκίνηση… σχολίασε με ειρω- «μπορσαλίνο» του κατεβάζοντας λίγο το γείσο μπρονικό χαμόγελο και συνέχισε: θα σε συνοδεύσω εγώ στά και φόρεσε τα μαύρα γυαλιά ηλίου που πιο πολύ στην Υπηρεσία της Γκεστάπο. Αν είσαι έτοιμη φεύ- ήταν για να κρύβουν την ευγλωττία του βλέμματός γουμε αμέσως… Είναι εδώ κοντά, δυο βήματα και του, παρά για να προστατεύουν τα μάτια του από θα πάμε με τα πόδια. τον αδύναμο φθινοπωρινό ήλιο. - Νομίζω, ναι! Είμαι έτοιμη, κύριε μοίραρχε. Άνοιξε την πόρτα του γραφείου και παραμέρισε - Καλώς, τότε. Μπορείς, δεσποινίς Φίλτσου, να πλάγια κάνοντας χώρο στη Φίλτσου να προηγηθεί. χρησιμοποιήσεις το γραφείο μου, όσο εγώ θα λείψω Έδειχνε σαν να βιαζόταν να απομακρυνθεί από το
‘‘
’’
4
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
ΚΑΙ ΤΑ ΓΕΡΜΑΝΙΚΆ ΣΟΥ ΠΏΣ ΕΊΝΑΙ, ΕΙΡΉΝΗ ΦΊΛΤΣΟΥ;
TΣΒΆΙΤΕ BΊΣΣΕΝΣΣΤΟΎΦΕ! ΈΤΣΙ ΝΑ ΤΑ ΠΕΙΣ ΣΤΟΝ ΝΈΟ ΣΟΥ ΠΡΟΪΣΤΆΜΕΝΟ!
ΔΕΥΤΈΡΟΥ ΕΠΙΠΈΔΟΥ, ΠΆΕΙ ΝΑ ΠΕΙ!
5
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
κτίριο της Ειδικής Ασφάλειας. στρατιωτικά σύμβολα στα τέσσερα καντόνια της Η κοπέλα, πριν βγει τού έριξε μια γρήγορη επι- και η μαύρη με το άσπρο διπλό ρουνικό «σίγμα», δοκιμαστική ματιά. Ναι, δεν υπήρχε αμφιβολία ότι σαν κεραυνός των Ες Ες. θα μπορούσε να είχε λαμπρή καριέρα σαν ζεν πρεμιέ Το ζευγάρι πλησίασε στον έναν από τους δυο στο διεθνές σινεμά! φρουρούς. Αυτός ανασήκωσε ελαφρά την κάννη Λίγα λεπτά αργότερα, η Ειρήνη Φίλτσου και ο του αυτόματού του και έκανε νόημα να σταματήπράκτορας της «Ειδικής», βάδιζαν πλάι - πλάι στο σουν σε απόσταση… Ο Βαλσάμης έβγαλε από την σκιερό πεζοδρόμιο της οδού Αριστοτέλους. Είχαν εσωτερική τσέπη του σακακιού του την υπηρεσιακή να διασχίσουν μόλις τρία ή τέσσερα τετράγωνα από του ταυτότητα. Και ενώ την έχει προτείνει να τη το παλιό ξενοδοχείο «Κρυστάλ» στην οδό Ελπίδος δει, με δυνατή φωνή δήλωσε και τον σκοπό της 7 στην πλατεία Κυριακού1 όπου στεγαζόταν το κτί- επίσκεψής τους. ριο της Ειδικής Ασφάλειας, ίσαμε το νούμερο 24 - Στούρμμπανν - φύρερ4 Όττο Στρούνγκελ! της οδού Αβέρωφ, όπου φιλοξενούνταν κάποιες επιχειρησιακές υπηρεσίες της Γκεχάιμε Σταάτς Δεν υπήρχε αμφιβολία, ότι αν ήθελε θα πολιτσάι2, γνωστή με τα αρχικά της, που μόνο στο άκουσμά τους μπορούσε να είχε μια λαμπρή καριέρα ζεν πρεπροκαλούσαν ανείπωτο τρόμο: μιέ στο διεθνές σινεμά… Γκεστάπο! - Ο Όττο Στρούνγκελ, διαβόητος ταγματάρχης των Ες Ες3, με ειδική αποστολή. Από όσα μας έχει ενημερώσει - Γιαβόλ! απάντησε στο ίδιο φωναχτά και ο η Γκεστάπο, είναι ότι του έχει ανατεθεί από τον σκοπός και πίεσε το κουδούνι δίπλα του. ίδιο τον αρχηγό του, τον Χάινριχ Χίμμλερ, κάτι Λίγα δευτερόλεπτα αργότερα φάνηκε ένας αδύστο οποίο είναι ειδικός. Την εξάρθρωση και διά- νατος άντρας με γυαλιά. Κοίταξε με ερωτηματικό λυση των αντάρτικων ομάδων στα βουνά και στις ύφος μια τον Βαλσάμη, μια την Φίλτσου. πόλεις. Μόλις έφτασε από τη Σερβία στην Αθήνα, - Τι είναι, κύριε μοίραρχε; ρώτησε τον Βαλσάμη, το γραφείο του βρίσκεται στο επιταγμένο από την τον οποίο γνώριζε. Γκεστάπο ξενοδοχείο «Αλεξάνδρα» στην οδό Αβέ- Ο Ταγματάρχης, κύριος Στρούνγκελ περιμένει ρωφ, εξήγησε ο Βαλσάμης στη Φίλτσου, όπου να, τη δεσποινίδα Φίλτσου. ήδη φτάσαμε! Ο διερμηνέας πλησίασε τη Φίλτσου. Πάνω από την εξώπορτα δέσποζε μια μεγάλη - Να δω την ταυτότητά σας, παρακαλώ. Η Φίλτσου έβγαλε μέσα από την τσάντα της μαύρη πινακίδα με κόκκινα γοτθικά γράμματα: «Geheime Staatspolizei», ενώ από το κεντρικό μπαλ- την ταυτότητά της, δίνοντάς του την. Της έριξε μια κόνι του πρώτου ορόφου κυμάτιζαν πλάι - πλάι δυο γρήγορη τυπική ματιά. Η παρουσία του μοίραρχου σημαίες: η κόκκινη στρατιωτική της Βέρμαχτ με που τη συνόδευε ήταν αρκετή. Τυπικά έριξε και τον αγκυλωτό σταυρό στη μέση και τα υπόλοιπα μια γρήγορη ματιά στο περιεχόμενο της τσάντας
‘‘
1Σήμερα
’’
λέγεται Πλατεία Βικτωρίας.
2Μυστική Κρατική Αστυνομία: Περιβόητος μηχανισμός ασφαλείας ως αντίστοιχος των μυστικών υπηρεσιών ειδικής ασφαλείας των άλλων χωρών.
Ιδρύθηκε το 1933 με εξουσιοδότηση από τον ίδιο τον Χίτλερ για εξουσίες υπεράνω του νόμου. Διοικητικά η Γκεστάπο, όπως και τα Ες Ες, υπαγόταν κάτω από την ηγεσία του Χάινριχ Χίμμλερ, ενώ ο πρώτος επικεφαλής της ήταν αρχικά ο Ράινχαρντ Χάιντριχ. Καταργήθηκε de facto την ίδια μέρα που έπεσε το Βερολίνο (8 Μαΐου 1945).
3Συντομογραφία του Σουτσ - στάφφελ (Schutzstaffel) που σημαίνει Μοίρα Ασφαλείας. Μετεξέλιξη των Ταγμάτων Εφόδου του Ναζιστικού Κόμματος
στη Γερμανία που λειτουργούσε σαν παραστρατιωτικό σκέλος του Κόμματος. Ο μάχιμος - και πιο γνωστός για τη θηριωδία του - κλάδος των Ες Ες ήταν τα Βάφφεν Ες Ες (Ένοπλα Ες Ες), που επιχειρούσαν ανεξάρτητα από τη Βέρμαχτ με δική τους στρατιωτική ιεραρχία, ανεξάρτητο αστυνομικό δίκτυο (GeStaPo) και μια Υπηρεσία Ασφαλείας και Κατασκοπείας, την SD. Ο άλλος κλάδος ήταν ο πολιτικός με συνδικαλιστικές κυρίως αρμοδιότητες (Allgemeine SS - «Γενικά Ες Ες»). 4Ταγματάρχης στη στρατιωτική ιεραρχία των Ες Ες.
6
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
ΈΞΩ ΑΠΌ ΤΟ ΠΑΡΆΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΓΚΕΣΤΆΠΟ, ΣΤΗΝ ΟΔΌ ΑΒΈΡΩΦ…
ΘΑ ΈΚΑΝΕ ΛΑΜΠΡΉ ΚΑΡΙΈΡΑ ΣΤΟ ΣΙΝΕΜΆ ΣΑΝ ΖΕΝ ΠΡΕΜΙΈ!
ΕΔΏ ΕΊΝΑΙ Η ΈΔΡΑ ΤΟΥ ΤΑΓΜΑΤΆΡΧΗ ΌΤΤΟ ΣΤΡΟΎΝΓΚΕΛ. ΑΠΟΣΤΟΛΉ ΤΟΥ ΕΊΝΑΙ Η ΕΞΆΡΘΡΩΣΗ ΚΑΙ Η ΔΙΆΛΥΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΑΡΤΟΟΜΆΔΩΝ ΣΤΑ ΒΟΥΝΆ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΠΌΛΕΙΣ… ΚΙ ΕΣΎ ΘΑ ΕΊΣΑΙ Η ΓΡΑΜΜΑΤΈΑΣ ΤΟΥ!
Η αποστολή
της κοπέλας. - Ακολουθήστε με, παρακαλώ… και τους οδήγησε στον χώρο που άλλοτε ήταν η ρεσεψιόν του ξενοδοχείου. - Περιμένετε, εδώ… Δεσποινίς Φίλτσου, είπατε; - Μάλιστα! Πήρε από τον Βαλσάμη τον φάκελο με τα στοιχεία της κοπέλας και ανέβηκε. - Θα σας ειδοποιήσω σε ένα - δυο λεπτά! Η στενή ξύλινη σκάλα, παρά το ασήμαντο βάρος του λιπόσαρκου άντρα, έτριξε ανατριχιαστικά. Από το πλατύσκαλο του πάνω ορόφου ακούστηκε η φωνή του διερμηνέα. - Δεσποινίς Φίλτσου, μπορείτε να ανεβείτε… Η κοπέλα στράφηκε στον Βαλσάμη δίπλα της. - Όχι, εγώ δε θα ανέβω. Μόνον εσένα περιμένει. Της έδωσε το χέρι του σφίγγοντας το δικό της με θέρμη και χαμογελώντας της, αναπάντεχα, για πρώτη φορά φιλικά: - Καλή τύχη, Ειρήνη Φίλτσου… Καλή τύχη, Κατερίνα!
Μ
ΕΡΙΚΆ βράδια νωρίτερα, σε ένα μικρό εργένικο διαμέρισμα παλιάς πολυκατοικίας κοντά στην πλατεία Εξαρχείων γύρω από το τραπέζι στο μικρό σαλόνι του διαμερίσματος, τρεις άντρες και μια γυναίκα συζητούσαν χαμηλόφωνα στο μισόφωτο μιας ασθενικής λάμπας. Ο ένας από τους άντρες ήταν ένα αγόρι, γύρω στα είκοσι, για το οποίο οι κατακτητές θα μπορούσαν να θυσιάσουν τουλάχιστον μια ολόκληρη μεραρχία προκειμένου να το είχαν στα χέρια τους. Ήταν ο Γιώργος Θαλάσσης, το θρυλικό Παιδί Φάντασμα. Η γυναίκα δίπλα του, ένα κορίτσι, κι αυτή γύρω στα είκοσι, επίσης, ακριβά επικηρυγμένη από τους Γερμανούς και Ιταλούς κατακτητές, η Κατερίνα! Στην απέναντι πλευρά του τραπεζιού απέναντί τους κάθονταν δυο άντρες. Ο ένας από τους δυο ήταν ο… Μίλτος Βαλσάμης! Ο άλλος, ένας κάπως ηλικιωμένος άσαρκος άντρας με χοντρά μυωπικά γυαλιά. Ο μοίραρχος Βαλσάμης, από τις πρώτες κιόλας
7
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
μέρες της Κατοχής είχε ενταχθεί στη μυστική πατρι- προβοκάτσιες, που συχνά έστηναν οι ασφαλίτες, ωτική οργάνωση του φίλου του και συνάδελφού του έφεραν την υπογραφή του. Ήταν το νόμιμο αντάλστο Σώμα, του Κεραυνού, πατέρα της Κατερίνας, λαγμα για να βγάζει ανενόχλητος το παράνομο την οποία τη γνώριζε και την αγαπούσε από μικρό ψωμί του. κοριτσάκι. Αυτή, μάλιστα, σε παλιότερες πιο ευτυΗ κουβέντα τους ήταν αρχινημένη από αρκετή χισμένες εποχές τον φώναζε… θείο! ώρα πριν. Ο Βαλσάμης, όταν η Ελλάδα συνθηκολόγησε, μα - Ποια θα είναι η ειδική αποστολή του Ταγμαδε γονάτισε ηττημένη πολεμώντας άνισα ενάντια σε τάρχη Όττο Στρούνγκελ στην Αθήνα, είχε τονίσει ο δυο σιδερόφραχτες στρατιές, παρέμεινε στη Χωρο- Βαλσάμης, μέσες άκρες την ξέρουμε, όπως ξέρουμε φυλακή επιδιώκοντας να αναρριχηθεί στην ιεραρχία και την αποτελεσματικότητα των μεθόδων του. της «Ειδικής», από όπου θα προσέφερε με μυστικό Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι να πληροφορούμαδιπλό ρόλο, μέσα από τις τάξεις εχθρικού στρατοπέ- στε άμεσα για τις κινήσεις του, πριν υλοποιηθούν! δου, πιο ουσιαστικές υπηρεσίες στην υπόθεση του - Και πώς θα το καταφέρουμε, Μίλτο; ρώτησε υπέρ πάντων αγώνα για την ανεξαρτησία και την ο Γιώργος. αποτίναξη του ναζιστικού ζυγού από την Ελλάδα. - Με έναν δικό μας άνθρωπο μέσα στο γραφείο Μετά τον θάνατο του Κεραυνού, παρέμεινε στην του! οργάνωση, της οποίας τα ηνία τα ανέλαβε ο Γιώργος - Πού θα τον βρούμε; Θαλάσσης και δεν ήταν λίγες οι φορές που το Παιδί - Φάντασμα αξιοποίησε τις πολύτιμες πληροΠρομηθεύοντας με πλαστά “αδιάσειστα” φορίες του συνεργάτη και φίλου του στην υπόθεση του Αγώνα για ντοκουμέντα ενοχής την Ειδική Ασφάλεια, εξατην Απελευθέρωση. σφάλιζε νόμιμο αντάλλαγμα στο να βγάζει ανεΔιπλά επικίνδυνος ήταν ο ρόλος του Βαλσάμη, ισορροπώ- νόχλητος το παράνομο ψωμί του… ντας σε τεντωμένο σκοινί. Από τη μια μεριά δε θα έπρεπε να μαθευτεί η πατριωτική του δράση από την «Ειδική», στην - Τον έχουμε! Πιστεύω πως θα συμφωνήσει! οποία υπηρετούσε, και φυσικά ούτε και από τις - Ποιος είναι; ρώτησε η Κατερίνα. γερμανικές υπηρεσίες. Από την άλλη, ήταν ένας Ο Βαλσάμης απόμεινε για λίγο σιωπηλός διεισμόνιμος στόχος των πατριωτών, που μη γνωρίζοντας δύοντας το βλέμμα του βαθιά στα μάτια της Κατερί- εκτός από ελάχιστους - τον πραγματικό του ρόλο νας που τον κοίταζε σταθερά μαντεύοντας κιόλας. στην Αντίσταση, τον θεωρούσαν στενό συνεργάτη - Εσύ, Κατερίνα! των Κατακτητών. Ο κίνδυνος να βρεθεί χτυπημένος Η αυθόρμητη απάντηση του κοριτσιού διατυπώαπό μια σφαίρα στην πλάτη, τον συντρόφευε σε θηκε πριν ο Βαλσάμης ολοκληρώσει την πρότασή κάθε κίνησή του. του. Ο τέταρτος της συγκέντρωσης, ο μαστρο - Στέ- Ναι! Δέχομαι! λιος με το παρατσούκλι «ο ζωγράφος», ήταν από τα Το ίδιο ακαριαία ήταν και η αντίδραση του Γιώρπιο πολύτιμα στελέχη της τεχνικής υποστήριξης της γου με τόνο αγωνίας στη φωνή του. πατριωτικής οργάνωσης. Επαγγελματίας παραχαρά- Όχι! Δε συμφωνώ! κτης, είχε συχνά πάρε - δώσε με την «Ειδική», από - Δε συμφωνείς σαν.. την εποχή του διαβόητου υπουργού Ασφαλείας του Πήγε να ρωτήσει ο Βαλσάμης, μα ο Γιώργος μεταξικού καθεστώτος, του Μανιαδάκη. τον διέκοψε. Τα «πάρε - δώσε» του με την Ασφάλεια ήταν, - Δε συμφωνώ σαν αρχηγός της οργάνωσης! ωστόσο, καθαρά επαγγελματικής φύσης, αφού αρκε- Γιατί, Γιώργο; Στη φωνή της Κατερίνας υπήρχε τές παραχαράξεις στοιχείων, από αυτές που είχαν έντονος ο τόνος του παράπονου. Φοβάσαι, πώς δε δώσει τα «αδιάσειστα ντοκουμέντα ενοχής» στις θα τα καταφέρω;
‘‘
’’
8
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
- Δεν είναι αυτός ο λόγος... Πιστεύεις, ότι εσύ, ένα πολύ γνωστό και καταζητούμενο πρόσωπο στη γερμανική αντικατασκοπεία, θα μπορέσεις να περάσεις απαρατήρητη στη σφηκοφωλιά της Γκεστάπο; - Θα την προετοιμάσουμε και θα την εφοδιάσουμε με όλα τα απαραίτητα, ώστε να μην αναγνωριστεί… απάντησε ο Βαλσάμης. Η Κατερίνα, Γιώργο, έχει όλα εκείνα που την καθιστούν σαν την πιο κατάλληλη για αυτή την αποστολή. Εξάλλου, δεν είναι επικίνδυνη. Φτάνει να προσέχει να μην προδοθεί. - Δεν είναι επικίνδυνη; Πώς δεν είναι επικίνδυνη, Μίλτο; - Όχι! Δεν έχει να κλέψει ή να αντιγράψει κάποιο έγγραφο, ούτε να κρυφακούσει, ούτε να παρακολουθήσει κάποιον. Απλώς, θα δακτυλογραφεί ό,τι θα της υπαγορεύει ο Στρούνγκελ. Θα μας μεταφέρει όσα θεωρεί χρήσιμα… Και χωρίς να περιμένει τη συγκατάθεση του Γιώργου, ο Βαλσάμης συνέχισε απευθυνόμενος αυτή τη φορά στην Κατερίνα. - Σου έχουμε βρει όνομα, Ειρήνη Φίλτσου. Είναι υπαρκτό πρόσωπο. Μια κοπέλα στην ηλικία σου, που πρόσφατα ανέβηκε στο βουνό. Οι γονείς της, που ζουν στο Αγρίνιο, έχουν κρατήσει κρυφή την πατριωτική δράση της κόρης τους, διαδίδοντας ότι γράφτηκε στο Πανεπιστήμιο και σπουδάζει στην Αθήνα. Τους έχω συναντήσει, είναι και αυτοί πατριώτες και συμφωνούν να σου δανείσουν το όνομα της κόρης τους… Δεν είναι τίποτα πιο εύκολο για μένα σαν Ειδική Ασφάλεια να σου βγάλω νόμιμη ταυτότητα, και να σε εγγράψω φοιτήτρια στη Νομική στο δεύτερο έτος. Υποτίθεται, ότι εδώ και έξι μήνες έχεις νοικιάσει ένα σπιτάκι, που ανήκει στα κρυφά καταφύγια της οργάνωσης. Είναι κάπως απομονωμένο για να μη σε έχουν δει πολλοί. Τέλος, θα σε εφοδιάσω με ένα δίπλωμα γερμανικής γλώσσας και ένα δίπλωμα δακτυλογράφου, όπου για όλα αυτά τα σχετικά έγγραφα θα φροντίσει για τις σωστές υπογραφές και λοιπά ο μαστρο - Στέλιος, ο ζωγράφος. - Μείνε ήσυχος, αφεντικό! αποκρίθηκε ο επίσημος παραχαράκτης της Ειδικής Ασφάλειας και πατριώτης στην οργάνωση του Παιδιού - Φάντασμα… Σε τρεις μέρες αφότου μου δώσεις τα σχετικά… ντοκουμέντα, συμπλήρωσε γελώντας. - Στο μεταξύ, Κατερίνα, θα πρέπει να επέμβουμε λίγο στα χαρακτηριστικά να μην αναγνωρίζεσαι
Η Ρ Ω Σ
εύκολα, να φορέσεις και ένα ζευγάρι ψεύτικα γυαλιά και να κάνουμε κι ένα μικρό φροντιστήριο για τα βιογραφικά σου και τον χαρακτήρα που θα πρέπει να δείχνεις. Το ευτύχημα είναι ότι η Γκεστάπο ζήτησε από την υπηρεσία μας να βρούμε την κατάλληλη γραμματέα για τον Ταγματάρχη και πρόλαβα να ζητήσω πρώτος εγώ, να αναλάβω την υπόθεση… Πιστεύω, Κατερίνα, παιδί μου, ότι θα τα καταφέρεις! - Ναι! Να είσαι σίγουρος… θείε! Ο Βαλσάμης ξέσπασε σε τρανταχτά γέλια. Πιο πολύ από τη συναισθηματική φόρτιση που τού προκάλεσε το «θείε», παρά σαν αστείο. Σηκώθηκε από τη θέση του, έκανε τον γύρο του τραπεζιού και στάθηκε πάνω από την Κατερίνα. Την αγκάλιασε τρυφερά και τη φίλησε στο μέτωπο. - Σε ευχαριστώ, κορίτσι μου… Ο πατέρας σου θα είναι υπερήφανος για σένα από εκεί ψηλά! Ένα
Σ
σχέδιο παραπλανητικό
ΤΟ ΜΙΚΡΌ καφενεδάκι της Σόλωνος κοντά
στη Νομική Σχολή, η Κατερίνα με τα χαρακτηριστικά της Ειρήνης Φίλτσου προσποιούταν ότι κρατούσε σημειώσεις από το σύγγραμμα που είχε ανοιγμένο μπροστά της και έπινε αργά από τη γκαζόζα στο ποτήρι της. Έριχνε και ματιές γύρω της σαν κάποιον να περιμένει. Αυτός ο κάποιος πλησίασε στο τραπεζάκι της αφήνοντας πάνω του κι αυτός τα δυο δικά του βιβλία που κρατούσε. Στην εμφάνιση του νεαρού άντρα με το μαλλί του να καταλήγει σε πλούσια τούφα πάνω από το μέτωπο σαν κοκοράκι και το περιποιημένο νεανικό μουστάκι, η Κατερίνα έβγαλε τα γυαλιά της, τα άφησε στο ανοιχτό βιβλίο και του χαμογέλασε πρόσχαρα. - Δεν άργησα, ε; έκανε τραβώντας μια καρέκλα για να καθίσει πλάι της. - Γεια σου, Γιώργο… - Σςς! Μίμης Δελής! Μην το ξεχνάς, Ειρήνη! - Έχεις δίκιο. Έχω κάποια νέα, μα δεν έχουμε χρόνο. Πρέπει να πάμε για μάθημα σε λίγο. - Άνοιξε το βιβλίο και κάνε ότι μου δείχνεις κάτι από το μάθημα. Τι έμαθες; τη ρώτησε ανυπόμονα ο μεταμφιεσμένος Γιώργος Θαλάσσης, γιατί αυτός ήταν. Ταυτόχρονα άνοιξε κι αυτός το δικό του βιβλίο. Η Κατερίνα προσποιούταν ότι του εξηγούσε σιγανά κάτι από το μάθημα και ο Γιώργος προσποιούταν
9
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
ότι σημείωνε στο δικό του. - Ο Ταγματάρχης αφήνει έντεχνα να διαρρεύσει ότι οργανώνει επιχείρηση αντιμετώπισης από τη μεριά των Γερμανών της κινητοποίησης για την εκδήλωση της πρώτης επετείου της 28ης Οκτωβρίου. Ο Γιώργος χαμογέλασε αχνά. - Αν οι Γερμανοί ενδιαφέρονταν πράγματι, νομίζω, θα έκαναν κάτι που θα ταπείνωνε τους Ιταλούς συμμάχους τους στα μάτια μας. - Αυτή την εντύπωση έχω σχηματίσει κι εγώ. Κάτι άλλο, πολύ πιο σοβαρό ετοιμάζουν. Στο βιογραφικό του Στρούνγκελ, ξέρεις, δεν υπάρχουν διοργανώσεις πανηγυριών… Υπάρχουν μόνο σφαγές κι ολοκαυτώματα! Μας ήρθε απευθείας κι επειγόντως από τη Σερβία, όπου λίγες μέρες πριν είχε ηγηθεί ολοκαυτώματος στην πόλη Κραγκούγιεβατς! Αρρωσταίνω που τον ακούω κάθε μέρα να περιγράφει με ανατριχιαστικές λεπτομέρειες κομπάζοντας στους ομοίους του για τη σφαγή αθώων και παιδιών σε αυτή τη μαρτυρική πόλη της Σερβίας5! - Πρέπει να μάθουμε τι ετοιμάζει για μας εδώ. Φοβάμαι κάτι ανάλογο! - Ξέρεις, πρέπει να συμπεριφέρομαι πολύ προσεκτικά. Κινούμαι μέσα σε μια σφηκοφωλιά. Προσπαθώ να μην είμαι κραυγαλέα εκδηλωτική για τα… φιλοχιτλερικά μου αισθήματα. Μπορεί να πέσω σε καμιά αντίφαση. Η γνώση Γερμανικών που έχω δηλώσει, το ξέρεις, ότι είναι μικρότερη από το πραγματικό επίπεδο γνώσης μου. Έτσι, μιλάνε κάπως πιο ελεύθερα μπροστά μου, νομίζοντας ότι δεν τα καταλαβαίνω όλα. Ο Στρούνγκελ μού αναθέτει απλές υποθέσεις ρουτίνας χωρίς ιδιαίτερο εμπιστευτικό ενδιαφέρον κι εγώ αποφεύγω να αναλάβω περισσότερες πρωτοβουλίες. - Δε ζητάμε τίποτα περισσότερο. Το ξέρεις! Δεν πρέπει να προδοθείς. Δεν πρέπει να κινδυνέψεις! - Δε σου κρύβω, παρόλα αυτά, πως αυτό το ανθρωπόμορφο τέρας, με παρατηρεί έντονα και παράξενα σαν να με υποπτεύεται. Δε θα εκπλαγώ, αν μάθω πως έφτασε μέχρι τους «γονείς» μου, ώστε να συμπληρώσει τα όποια κενά του για μένα! Να, κοίτα με τρόπο απέναντι εκείνους τους δυο. Τον έναν από τη μια μεριά του κτιρίου και τον άλλον
Η Ρ Ω Σ
από την άλλη. Είναι γκεσταπίτες δικοί του που με παρακολουθούν. Και μόλις μπω στη σχολή θα μπουν και αυτοί στην αίθουσα… - Για εκείνον δεξιά δεν ανησυχώ. Είναι παιδί της οργάνωσής μας. Τον έχω βάλει εγώ να σε προστατέψει, αν χρειαστεί. Η Κατερίνα κοίταξε με τρυφερότητα τον Γιώργο και την αμέσως επόμενη στιγμή σηκώθηκε απότομα, μάζεψε το βιβλίο της και το ‘ριξε στην τσάντα της. - Πάμε στο μάθημα. Θα αργήσουμε! Διέσχισαν τα λίγα μέτρα έως την πύλη του Πανεπιστημίου, προσποιούμενοι ότι κουβεντιάζουν χαμογελώντας ανέμελα. Μόλις χάθηκαν στην ευρύχωρη είσοδο της σχολής, πρώτος ο γκεσταπίτης και λίγα δευτερόλεπτα μετά, ο πατριώτης που στέκονταν στις δυο άκρες του κτιρίου, μπήκαν και αυτοί στη Σχολή ακολουθώντας τον Γιώργο και την Κατερίνα, που παρίσταναν ότι δεν είχαν καταλάβει ότι παρακολουθούνταν. Όττο
Ο
Στρούνγκελ
ΣΤΟΎΡΜΜΠΑΝΝ - φύρερ Όττο Στρούνγκελ
δεν έδειχνε να ασφυκτιά στην ατσαλάκωτη μαύρη στολή του αξιωματικού των Ες - Ες, αφού δεν είχε καν ξεκουμπώσει, για να νιώθει πιο άνετα, ούτε το πάνω κουμπί του σακακιού του, υποχρεώνοντας τον χοντρό του λαιμό να ξεχειλίζει με δίπλες πάνω από τον σκληρό γιακά στο σβέρκο του. Με βλέμμα βλοσυρό, μελετούσε το περιεχόμενο ενός ντοσιέ που κρατούσε μισοσηκωμένο μπροστά του, ώστε να μην επιτρέπει σε κάποιον απέναντί του να δει το περιεχόμενό του. Και στο βάθος, στον απέναντι τοίχο του δωματίου, η Ειρήνη Φίλτσου καθόταν στο μικρό της γραφείο μπροστά στη γραφομηχανή της δακτυλογραφώντας ένα κείμενο. Η Φίλτσου ένιωθε ένα περίεργο τσίμπημα ανησυχίας στην καρδιά της. Με φευγαλέες ματιές είχε πιάσει το βλέμμα του Γερμανού ταγματάρχη να την παρακολουθεί έντονα, μα μόλις για μια μικρή στιγμή τα βλέμματα τους συναντιόνταν, ο Στρούνγκελ έσκυβε γρήγορα - γρήγορα στο ντοσιέ του. Ο αξιωματικός των Ες - Ες δε θα μπορούσε να θεωρηθεί σαν το πρότυπο δείγμα της άριας φυλής
5Το
Κραγκούγιεβατς είναι ιστορική πόλη της κεντρικής Σερβίας και πρώτη πρωτεύουσά της (1818 - 1841). Στις 19 Οκτωβρίου 1941, οι Γερμανοί εκτέλεσαν 2.800 άντρες και αγόρια από μια ολόκληρη τάξη του σχολείου, ως αντίποινα φονικής ενέδρας Γερμανών ενόπλων από ενωμένες δυνάμεις παρτιζάνων και τσέτνικ. Ένα μνημείο - πάρκο στο μέρος της σφαγής θυμίζει, σήμερα, τη ναζιστική θηριωδία.
10
Ο
Μ Ι Κ Ρ Ο Σ
Η Ρ Ω Σ
ΒΛΈΠΕΙΣ ΕΚΕΊΝΟΝ ΕΚΕΊ ΚΆΤΩ; ΜΕ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΕΊ. ΕΊΝΑΙ ΠΡΆΚΤΟΡΑΣ ΤΗΣ ΓΚΕΣΤΆΠΟ… ΤΟΝ ΈΧΕΙ ΒΆΛΕΙ Ο ΣΤΡOΎΝΓΚΕΛ! ΦΟΒΆΜΑΙ, ΓΙΏΡΓΟ!
όπως ονειρευόταν ο Χίτλερ να διαιωνίσει το Τρίτο Ράιχ για τα επόμενα, τουλάχιστον, χίλια χρόνια. Γυμνό καλογυαλισμένο κρανίο, σμιχτά πυκνά φρύδια, οι κατάμαυρες κόρες των ματιών του τόνιζαν την ελαφρά εξοφθαλμία του και τα έντονα ζυγωματικά του παρέπεμπαν περισσότερο σε Σλάβο των Ουραλίων, παρά σε Τεύτονα του Μέλανα Δρυμού. Τα λεπτά, σχεδόν άσαρκα χείλια του, ήταν μια ακόμα φυσιογνωμική παραφωνία και όταν σφίγγονταν με πείσμα, πρόδιδαν τον μοχθηρό χαρακτήρα του. Το μόνο ίσως χαρακτηριστικό, που κατά κάποιο τρόπο πρόδιδε τη γερμανική του καταγωγή ήταν η βαθιά, σχεδόν κάθετη ουλή στο μάγουλό του, συνέπεια που μάλλον είχε επιδιωχθεί σε παραδοσιακή σπαθομαχία κατά το παλιό πρωσικό έθιμο στη Στρατιωτική Ακαδημία του Βερολίνου. Αντίθετα από τη γενική άποψη για το πόσο εκπροσωπούσε το ιδανικό πρότυπο του Αρίου, ο Όττο Στρούνγκελ είχε την ιδέα για τον εαυτό του ότι αυτός τον εκφράζει εμφανισιακά περισσότερο
από κάθε άλλον Γερμανό! Σηκώθηκε από το γραφείο του. Στα λιπόσαρκα χείλη του ήταν χαραγμένο ένα σκληρό αινιγματικό χαμόγελο. Πλησίασε στο γραφείο της κοπέλας, που μόλις εκείνη τελειώνοντας αυτό που έγραφε, το είχε τραβήξει από τη γραφομηχανή. Στάθηκε από πάνω της κι έτεινε το χέρι του να πάρει το δακτυλόγραφο. Η «Ειρήνη» τού το έδωσε κι ο Στρούνγκελ τού έριξε μια γρήγορη ματιά. Κατόπιν, κάρφωσε το βλέμμα του επίμονα πάνω στην κοπέλα. Άγγιξε το πηγούνι της κοπέλας με την άκρη της μικρής βίτσας που κρατούσε, υποχρεώνοντας να στρέψει το κεφάλι της προς το μέρος του. Τον κοίταξε θαρρετά. - Φροϊλάιν Φίλτσος, τι γνώμη έχεις για τη Κολλεκτιβ-χάπτουνχ6; Ασφαλώς, θα έχετε διδαχτεί τη νομική της αναγκαιότητα, τη ρώτησε με παγωμένο ειρωνικό χαμόγελο. Η «Φίλτσου» για μια στιγμή ένιωσε το αίμα της να σταματάει να κυλάει στις φλέβες της. Σε
6Η «Συλλογική Ευθύνη» είναι δόγμα που ανάπτυξε στην πράξη η ναζιστική κοσμοθεωρία, προκειμένου να νομιμοποιήσει με τη δική της «ηθική» τα
αποτρόπαια ολοκαυτώματα ολόκληρων πληθυσμών στα κατεχόμενα από τα στρατεύματά της εδάφη. Ανελέητες τιμωρητικές πρακτικές στο σύνολο μιας κοινότητας ατόμων που παρά τη θέλησή της υποχρεωνόταν να αναλάβει ολόκληρη την ευθύνη για εχθρικές ενέργειες μεμονωμένων ατόμων της.
11