JOHN CARLIN - ORIOL MALET
MEΡΟΣ A’
ΜΕΡΗ Α’-B’
ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ
9786185531164
MEΡΟΣ A’
Η ΝΟΤΙΑ ΑΦΡΙΚΗ ΣΤ ΧΕΙΛΟΣ ΤΟΥ ΓΚΡΕΜ Ο ΟΥ «Η ΥΠΟΜΟΝΗ ΜΑΣ ΕΞΑΝΤΛΗΘΗΚΕ!»
ΜΑΙΝΕΤΑΙ Ο ΦΥΛΕΤΙΚΟΣ ΠΟΛΕΜΟΣ
43
Σενάριο: John Carlin Σχέδιο: Oriol Malet
3
ΝΕΛΣΟΝ ΜΑΝΤΕΛΑ
O ΜΑΝΤΕΛΑ KAI O ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ Από το 1989 έως μια δημοκρατική Νότια το 1995, είχα την Αφρική. Απείχε ελάχιστα καλή τύχη να είμαι από την πραγματοποίηση ανταποκριτής της του εφιάλτη του, από το αγγλικής εφημερίδας να δει τη χώρα του αιμαThe Independent στο τοκυλισμένη. Γιοχάνεσμπουργκ. Η Ο Μαντέλα έδρασε ιδιότητα του δημοσύμφωνα με το ένστικτο σιογράφου μού επέκαι την ιδιοσυγκρασία τρεψε να βρίσκομαι του: δεν πήρε τα όπλα, στην πρώτη σειρά πολέμησε με λέξεις. για να καλύψω την Απαρνήθηκε τη βία πορεία του Νέλκαι χρησιμοποίησε τη γοητεία και την πειθώ σον Μαντέλα. Τον του, επικαλούμενος τη ακολούθησα από τη φυλακή ως την σωφροσύνη του. Σε ένα επίτευγμα που έμεινε εκ προεδρία, παρευρέθηκα στον ταραχώδη των υστέρων ως το μεγαΟ Νέλσον Μαντέλα και ο Τζον Κάρλιν στις 11 Φεβρουαρίου του 1994 θάνατο τoυ απαρτχάιντ, λύτερο στην απελευθέρωση στην ανάδυση της δημοτης Νότιας Αφρικής, ανέλαβε κρατίας στη Νότια Αφρική για πρώτη φορά μετά την άφιξη μια αποστολή φαινομενικά ακατόρθωτη, να συναντήσει τον των πρώτων Ευρωπαίων αποίκων το 1652. στρατηγό Φιλγιούν αυτοπροσώπως για να τον πείσει να Όλοι οι απόγονοι αυτών των πιονιέρων δεν έβλεπαν αφοπλισθεί, να αποτρέψει τον πόλεμο, αλλά και να δεχθεί με καλό μάτι την απώλεια της εξουσίας τους και μια μερίδα μια νέα μεταφυλετική πολιτική τάξη. τους, μια ομάδα κτηματιών βαριά οπλισμένων, φοβισμένων Για να αφηγηθώ την ιστορία της απίστευτης μεταστροφής και μνησίκακων, υπό την ηγεσία του απόστρατου στρατηγού του Κόνσταντ Φιλγιούν από τον Νέλσον Μαντέλα, βασίστηκα Κόνσταντ Φιλγιούν, ορκίστηκαν να πολεμήσουν σκληρά σε πολυάριθμες ιδιωτικές συνεντεύξεις με τον Μαντέλα και για να εμποδίσουν τη μαύρη κυριαρχία. Ο αγώνας για την κυρίως σε μια συζήτηση που είχα με τον στρατηγό, σε ένα ελευθερία, στον οποίο ο Μαντέλα αφιέρωσε τη ζωή του, παραλιακό μπαρ του Κέιπ Τάουν, πολλά χρόνια πριν τα έγινε αφορμή να αποκτήσει πολλούς αντιπάλους, μα κανείς μοιραία γεγονότα που περιγράφονται σ’ αυτό το βιβλίο. δε στάθηκε τόσο επικίνδυνος όσο ο Φιλγιούν, ένας στρα- Συνάντησα επίσης τον δίδυμο αδελφό του στρατηγού, τον τάρχης θρυλικός για πολλούς λευκούς Νοτιοαφρικανούς. Μπραμ Φιλγιούν, που έπαιξε έναν διακριτικό αλλά σημαντικό Ο Μαντέλα γνώριζε ότι αν αποτύγχανε να επιβληθεί ρόλο στην έλευση της ειρήνης στη Νότια Αφρική. στον στρατηγό και στις θέσεις της άκρας δεξιάς που υποστήριζε, θα αναγκαζόταν να αποχαιρετήσει το όνειρό του για John Carlin
4
Ο ΜΑΝΤΕΛΑ ΚΑΙ Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ 1993 Ο ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΗΡΥΣΣΕΙ ΠΟΛΕΜΟ Τον Νοέμβριο του 1993, σε συνέχεια των πολεμικών διακηρύξεων του Κόνσταντ Φιλγιούν, ο Τζον Κάρλιν έγραψε ένα κείμενο στην εφημερίδα The Independent. Το άρθρο σχολιάζει την ομιλία που έκανε ο ηγέτης του Volksfront (Λαϊκό Μέτωπο). [...] «Τα πράγματα πάνε άσχημα», είπε, γιατί οι επενδυτές δεν έχουν εμπιστοσύνη, γιατί υπάρχει φόβος κυρίως «στον μαύρο πληθυσμό μας», γιατί η Νότια Αφρική υφίσταται «άδικη πίεση» από τον έξω κόσμο για να βρει γρήγορα μια πολιτική λύση, γιατί η κυβέρνησή μας υπέκυψε σε έναν «αφελή ιδεαλισμό», γιατί το ANC (Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο) πιστεύει, επίσης αφελώς, ότι είναι εφικτή η «στιγμιαία υπηκοότητα». «Δεν μπορεί να παρασκευαστεί ένα έθνος λες και είναι ένα φλιτζάνι στιγμιαίου καφέ, αναμιγνύοντας μαύρο καφέ, λευκό γάλα, καφέ ζάχαρη και άχρωμο νερό». «Τα πράγματα μπορεί να επιδεινωθούν» αν η κυβέρνηση και το ANC «βιαστούν απερίσκεπτα». Και είναι αυτό που σκοπεύουν να κάνουν παρ’ όλα αυτά. «Καμία απόφαση δεν έλαβε η κυβέρνηση για να ακούσει τις διεκδικήσεις του Μετώπου Ελευθερίας». Με άλλα λόγια, ο αυτοπροσδιορισμός,
η δημιουργία ενός χωριστού κράτους από τους Αφρικάνερ, δεν είναι στην ατζέντα της κυβέρνησης. Κατά συνέπεια, «η δεξιά πτέρυγα μπορεί να ενισχύσει τις μαζικές κινήσεις της και τις ένοπλες δράσεις της». Αυτή η ιδέα των «ένοπλων δράσεων» εγείρει πολλά ερωτήματα προς τον στρατηγό. Άραγε οι ένοπλες δυνάμεις μπορεί να πάρουν το μέρος της δεξιάς; «Αν μια κυβέρνηση επιχειρήσει να επιβάλει με τη βία μια λύση μη αποδεκτή για τους Αφρικάνερ, αυτή θα είναι η φυσική συνέπεια». Εδώ και δέκα μέρες, το Volksfront καλούσε τους οπαδούς του να κινητοποιηθούν, να καθαρίσουν τα όπλα τους, να συλλέξουν προμήθειες. Τι σημαίνει αυτό; «Δε λέμε ότι ο κόσμος πρέπει να προετοιμαστεί για πόλεμο. Λέμε στον λαό μας να είναι έτοιμος να αμυνθεί». Ενάντια σε ποιον; «Ενάντια σε τρομοκρατικές ομάδες... Πρέπει να αντιληφθείτε την οργή του λαού των Αφρικάνερ - μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο».
5
Απόσπασμα από την εφημερίδα The Independent της 10ης Νοεμβρίου 1993 (πάνω) και της 12ης Φεβρουαρίου 1990 (κάτω)
1994 Ο ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΣ ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΠΡΟΕΔΡΟΣ Τον Ιούνιο του 1994, λίγες εβδομάδες πριν τις εκλογές, ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος δηλώνει την πρόθεσή του να βρει τη μέση οδό ανάμεσα στις ελπίδες των μαύρων και τους φόβους των λευκών. Μεταξύ διαχείρισης της διαβολικής κληρονομιάς και αμφισβήτησης της αγιότητας, ιδού ο πρόεδρος της μέσης οδού. Η συνέντευξη ξεκίνησε δέκα λεπτά νωρίτερα, όταν μια λευκή γυναίκα, μια από τις βοηθούς του υπουργικού συμβουλίου, μπαίνει στο προεδρικό γραφείο με την ξύλινη επένδυση, φέρνοντας έναν δίσκο με δύο φλιτζάνια τσάι κι ένα ποτήρι μεταλλικό νερό. Ο Νέλσον Μαντέλα, κομψός με το τέλεια ραμμένο μαύρο κοστούμι του, σηκώνεται αμέσως. «Καλημέρα» λέει χαμογελώντας, «πώς είστε;». «Πολύ καλά, κύριε Μαντέλα». Συστήνει την κυρία, που λέγεται Λένοι Κουτσίε. «Το ποτήρι με το νερό είναι για σας, κύριε Μαντέλα». «Ευχαριστώ πολύ». Δεν ήταν καλή στιγμή για να συζητήσω περισσότερο με τη δεσποινίδα Κουτσίε, αλλά είναι πολύ πιθανό να εργάζεται εδώ, στην έδρα της κυβέρνησης της Πρετόρια, εδώ και αρκετό διάστημα. Μάλλον πριν ακόμη την άφιξη του κυρίου Μαντέλα ως προέδρου στις 10 Μαΐου. [...] [...] -Σας ξάφνιασε ο τρόπος με τον οποίο προσαρμόστηκαν οι λευκοί στην πολιτική αλλαγή; Η ερώτηση τον συναρπάζει. - Ξέρετε, έτσι ακριβώς είναι. Ναι. Δείτε αυτή τη νέα γυναίκα που σας έφερε το τσάι.
Κοιτάξτε! Είναι εντελώς απίστευτος ο τρόπος με τον οποίο προσαρμόστηκαν στη νέα κατάσταση. Και μπορούμε να πούμε το ίδιο και για τους πολιτικούς, για άτομα όπως ο Κλερκ, που προσαρμόστηκαν στην πολιτική κατάσταση στο πλαίσιο του δημόσιου ρόλου τους. Δεν εξαναγκάστηκαν». - Πώς το εξηγείτε; - Πιστεύω ότι έτσι είναι οι άνθρωποι, ότι έτσι είναι η ανθρώπινη φύση. Ο κόσμος θέλει ειρήνη. Θέλουν ασφάλεια για τα παιδιά τους και για τους ίδιους. Πιστεύω επίσης ότι υπάρχουν πολλοί άντρες και γυναίκες, από όλες τις πλευρές, που θέλουν να λάβουν μέρος στην ανάπτυξη της Νότιας Αφρικής. Είναι η στιγμή τους και άδραξαν την ευκαιρία τους. Πράγματι, ήταν αξιομνημόνευτο, εκπληκτικά εντυπωσιακό, να βλέπεις στην τηλεόραση Αφρικάνερ κτηματίες και τους μαύρους εργάτες τους να στέκονται στην ουρά μαζί για να ψηφίσουν, ακόμη και να συζητούν μεταξύ τους. Είναι πραγματικά αξιομνημόνευτο. Χαμογελά και κοιτά πέρα, σάμπως για να γευθεί το επίτευγμα του ονείρου μιας ζωής. Η φωνή του μοιάζει σχεδόν αφηρημένη, «αξιομνημόνευτο, πραγματικά αξιομνημόνευτο»...
6
Απόσπασμα από την εφημερίδα The Independent της 8ης Ιουνίου 1944 (επάνω) και φωτογραφία των Ν. Μαντέλα και Τ. Κάρλιν το 1992 (κάτω)
Το ANC Το Αφρικανικό Εθνικό Κογκρέσο (African National Congress - ANC) ιδρύθηκε το 1912 σε μια συνέλευση όπου συγκεντρώθηκαν θρησκευτικοί ηγέτες, δικηγόροι, διανοούμενοι και παραδοσιακοί αρχηγοί. Η οργάνωση παίρνει νέα πνοή το 1944 με τη δημιουργία ενός κλάδου αφιερωμένου στη νεολαία, του ANC Youth League, στον οποίο ανήκει ο Νέλσον Μαντέλα και άλλοι δύο ηγέτες που αργότερα θα παίξουν καθοριστικούς ρόλους: ο Όλιβερ Τάμπο και ο Γουόλτερ Σισούλου. Το 1948, το Εθνικό Κόμμα πήρε την εξουσία και το απαρτχάιντ έγινε νόμος, ηλεκτρίζοντας περισσότερο παρά ποτέ το ANC, το οποίο ξεκινά μια περίοδο ακτιβισμού και αντίστασης του μαύρου πληθυσμού. Το 1960, το ANC ανακηρύσσεται παράνομο. Έτσι, το 1961 δημιουρ-
γείται ο στρατιωτικός κλάδος του ANC, το Umkhonto we Sizwe (Δόρυ του Έθνους), υπό την ηγεσία του Μαντέλα, ο οποίος συλλαμβάνεται το 1962, ενώ οι άλλοι ηγέτες του Umkhonto συλλαμβάνονται το 1963. Το 1964, ο Μαντέλα καταδικάζεται σε ισόβια δεσμά κατά την περίφημη δίκη της Ριβόνια (η απόφαση αποδεικνύεται λιγότερο αυστηρή από τις προβλέψεις, καθώς αρχικά ο εισαγγελέας είχε ζητήσει την ποινή του θανάτου). Το 1990, ο Πρόεδρος Φρέντερικ Βίλεμ ντε Κλερκ, του Εθνικού Κόμματος που ήταν ακόμη στην εξουσία, αίρει την απαγόρευση κατά του ANC, το οποίο ξαναγίνεται νόμιμο, ενώ ταυτόχρονα δίνει εντολή απελευθέρωσης του Νέλσον Μαντέλα.
7
ΜΝΉΜΕΣ 1652
1652
1912
Ο Ολλανδός Γιαν βαν Ρίμπεκ ιδρύει την αποικία του Κέιπ στον κόλπο του όρους Τέιμπλ.
1975
1976 Ταραχές από μαύρους στο Σοβέτο, πάνω από εξακόσιοι νεκροί στις συγκρούσεις με τις δυνάμεις της τάξης.
Mάιος
Δημιουργείται το Λαϊκό Μέτωπο Αφρικάνερ (AVF, Afrikaner Volksfront) υπό την ηγεσία του στρατηγού Φιλγιούν.
1993
1944
Ίδρυση του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου (ANC).
Ιούνιος
Δυνάμεις της άκρας δεξιάς, πιστές στον Φιλγιούν, εισβάλλουν στο Διεθνές Κέντρο Εμπορίου, όπου λαμβάνει χώρα συνάντηση μεταξύ του ANC και της κυβέρνησης.
1948
Ο Νέλσον Μαντέλα μπαίνει στο ANC.
1964
Η Νότια Αφρική στέλνει στρατό στην Αγκόλα για να πολεμήσει την κομμουνιστική κυβέρνηση.
1993
1928
1962
1956
Ο Νέλσον Μαντέλα καταδικάζεται σε ισόβια δεσμά.
Συλλαμβάνεται ο Νέλσον Μαντέλα, πρώτος στρατιωτικός διοικητής του ANC.
1977
1980
Ο Κόνσταντ Φιλγιούν γίνεται αρχηγός του Στρατού Ξηράς.
1993
1990
Απρίλιος
1994
1994
Πρώτες δημοκρατικές εκλογές ανοιχτές σε όλους στη Νότια Αφρική.
Mάιος
Ο Νέλσον Μαντέλα εκλέγεται πρόεδρος.
1994
8
Κορυφώνεται η ένταση του κινήματος διαμαρτυρίας των μαύρων. Η κυβέρνηση του Εθνικού Κόμματος, με πρόεδρο τον Πίτερ Βίλεμ Μπότα, επιβάλλει καθεστώς έκτακτης ανάγκης.
1985
Ο Νέλσον Μαντέλα αποφυλακίζεται. Ξεκινούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του ANC του Μαντέλα και της κυβέρνησης του Εθνικού Κόμματος του Ντε Κλερκ για την αλλαγή της πολιτικής τάξης και την προετοιμασία της Νότιας Αφρικής για την εποχή μετά το απαρτχάιντ.
Απρίλιος
Ο Κόνσταντ Φιλγιούν κατατάσσεται στον στρατό.
1984
Ο Κόνσταντ Φιλγιούν γίνεται αρχηγός των νοτιοαφρικανικών Ενόπλων Δυνάμεων που περιλαμβάνουν Στρατό Ξηράς, Αεροπορία και Ναυτικό.
Δολοφονείται ο Κρις Χάνι.
Το Εθνικό Κόμμα παίρνει την εξουσία στις εκλογές, όπου ψηφίζουν μόνο λευκοί. Θεσμοθετείται το απαρτχάιντ.
Ο Κόνσταντ Φιλγιούν αποστρατεύεται και επιστρέφει να μείνει στη φάρμα του.
2013 Ο Νέλσον Μαντέλα πεθαίνει σε ηλικία 95 ετών.
«ΒΛΕΠΕΙΣ EKEΙNH ΤΗ ΣΚΙΑ ΕΚΕΙ ΠΕΡΑ ΣΤΟΝ ΩΚΕΑNO; ΕΙΝΑΙ Η ΝΗΣΟΣ ΡΟΜΠΕΝ.»
«Η ΦΥΛΑΚΗ ΤΟΥ ΜΑΝΤΕΛΑ.»
«ΝΑΙ, ΚΑΙ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΑΥΤΟ, ΑΠΟΙΚΙΑ ΛΕΠΡΩΝ.»
«ΟΙ ΔΙΚΟΙ ΣΟΥ ΤΟΝ ΕΚΛΕΙΣΑΝ ΕΚΕΙ ΜΕΣΑ ΤΑ 18 ΑΠΟ ΤΑ 27 ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΥ ΠΕΡΑΣΕ ΦΥΛΑΚΙΣΜΕΝΟΣ.»
9
ΜΙΑ ΣΥΖΗΤΗΣΗ Σ’ ΕΝΑ ΜΠΑΡ ΣΤΟ ΚΕΪΠ ΤΑΟΥΝ ΜΕ ΘΕΑ ΤΟΝ ΑΤΛΑΝΤΙΚΟ ΩΚΕΑΝΟ ΚΑΙ ΤΗ ΝΗΣΟ ΡΟΜΠΕΝ ΣΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ.
ΔΕΝ ΤΟ ‘ΧΩ ΜΕΤΑΝΙΩΣΕΙ.
10
ΠΟΛΥ ΣΚΛΗΡΟ ΝΑ ΛΕΤΕ ΚΑΤΙ ΤΕΤΟΙΟ, ΣΤΡΑΤΗΓΕ ΦΙΛΓΙΟΥΝ.
ΗΜΟΥΝ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗΣ, ΗΤΑΝ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΗΣ.
ΗΤΑΝ Ο ΥΠ’ ΑΡΙΘΜΟΝ ΕΝΑ ΕΧΘΡΟΣ ΜΟΥ.
ΠΟΛΕΜΗΣΕ ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΑΠΟΚΑΛΟΥΣΕ: ΑΓΩΝΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ. ΤΟ ΚΑΘΗΚΟΝ ΜΟΥ ΗΤΑΝ ΝΑ ΠΡΟΑΣΠΙΣΩ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΤΩΝ ΛΕΥΚΩΝ.
ΕΚΕΙΝΑ ΤΑ ΧΡΟΝΙΑ, Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΜΑΥΡΩΝ ΗΤΑΝ ΝΑ ΜΑΣ ΥΠΗΡΕΤΟΥΝ.
ΚΥΡΙΕ…
11