Η Πρόκληση της Κλιματικής Αλλαγής
B R U N O P I N TO - Q U I C O N O G U E I R A - N U N O D U A R T E
Η
κλιματική αλλαγή είναι μια πρόκληση για όλους μας και μόνο ενωμένοι θα μπορέσουμε να την αντιμετωπίσουμε. Σε ένα ταξίδι που περιλαμβάνει επτά ευρωπαϊκές χώρες, η Σοφία, έχοντας δίπλα της τον αδερφό της Γκάμπριελ, μαθαίνει με ποιους τρόπους οι Ευρωπαίοι μάχονται την κλιματική αλλαγή δημιουργώντας κοινότητες πιο ανθεκτικές απέναντι σε αυτή.
B R U N O P I N TO - Q U I C O N O G U E I R A - N U N O D U A R T E
Η Πρόκληση της
Κλιματικής Αλλαγής
B R U N O P I N TO - Q U I C O N O G U E I R A - N U N O D U A R T E
Η Πρόκληση της Κλιματικής Αλλαγής
3
Αυτό το κόμικς είναι προϊόν του προγράμματος Bridging European and Local Climate Action (BEACON). Σκοπός του προγράμματος είναι η ενδυνάμωση της συνεργασίας με σκοπό την ενίσχυση της δράσης πέρα από τα σύνορα κάθε χώρας, για την προστασία του κλίματος σε τοπικό, εθνικό και πανευρωπαϊκό επίπεδο, ούτως ώστε να επιτευχθεί η Συμφωνία του Παρισιού που υπεγράφη το 2016. Το BEACON ενώνει 34 δήμους, 57 σχολεία και 11 οργανισμούς από 7 ευρωπαϊκές χώρες, ανάμεσα στις οποίες περιλαμβάνονται η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Πολωνία, η Πορτογαλία και η Ρουμανία. Το πρόγραμμα BEACON χρηματοδοτείται από το European Climate Initiative (EUKI). Το EUKI αποτελεί έναν χρηματοδοτικό μηχανισμό που διευθύνει το Γερμανικό Ομοσπονδιακό Υπουργείο για το Περιβάλλον, τη Διατήρηση της Φύσης και την Πυρηνική Ασφάλεια (BMU). Πρωτεύων στόχος του EUKI είναι η ενίσχυση του κλίματος συνεργασίας εντός EE για τον μετριασμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Αυτό προσπαθεί να το επιτύχει ενισχύοντας τον διακρατικό διάλογο, προχωρώντας σε ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το BEACON και το EUKI, επισκεφτείτε τον ιστότοπο www.euki.de/euki-projects/beacon. Οι πληροφορίες και οι απόψεις που περιέχονται σε αυτό το βιβλίο ανήκουν στους δημιουργούς του και δεν αντανακλούν κατ’ ανάγκη την επίσημη θέση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Υπουργείου για το Περιβάλλον, τη Διατήρηση της Φύσης και την Πυρηνική Ασφάλεια (BMU). Σημείωση: Το βιβλίο βασίζεται σε πραγματικά γεγονότα. Κάποια ονόματα και στοιχεία ταυτοποίησης έχουν σκόπιμα αλλαχθεί προκειμένου να προστατευθεί η ανωνυμία των ατόμων.
Η Πρόκληση της
Κλιματικής Αλλαγής Γενικός συντονισμός: Kristen Brand, Moritz Schäfer και Sarah Gül • Εκτελεστικοί συντονιστές: Gil Penha-Lopes και Bruno Pinto Σενάριο: Bruno Pinto • Σχέδιο: Quico Nogueira • Χρώμα: Nuno Duarte © 2021 Verlagshaus Jacoby & Stuart, Berlin © 2021 ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ για την ελληνική έκδοση Πρώτη ελληνική έκδοση: Σεπτέμβριος 2021 • ISBN: 978-618-206-065-0 Το κόμικς «Η Πρόκληση της Κλιματικής Αλλαγής» τυπώθηκε σε χαρτί Velvet 115 γρ. που προέρχεται από ελεγχόμενες καλλιέργειες Υπεύθυνος έκδοσης: Λεωκράτης Ανεμοδουράς • Μετάφραση: Γαβριήλ Τομπαλίδης Graphic Design - Lettering: Τίνα Χελιώτη • Διόρθωση - Επιμέλεια κειμένου: Λεωκράτης Ανεμοδουράς ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΣ Ε.Ε. ΑΛΤΑΝΗ 4, 153 51 ΠΑΛΛΗΝΗ, ΤΗΛ.: 210-8983824 www.jacobystuart.de - www.euki.de - www.mikrosiros.gr
info@mikrosiros.gr
Εκδόσεις Μικρός Ήρως – Mikros Iros Publications
mikros_iros_publications
Χωρίς τη γραπτή άδεια του εκδότη, απαγορεύεται η αναπαραγωγή με οποιοδήποτε οπτικό-ακουστικό μέσο και η μετάφραση του έργου ή μέρους αυτού σε οποιαδήποτε γλώσσα. Κατ’ εξαίρεση επιτρέπεται η χωρίς άδεια χρήση εύλογου τμήματος του υλικού (κειμένου και εικονογράφησης) σε έντυπα, ραδιοτηλεοπτικές εκπομπές και ψηφιακά μέσα μαζικής επικοινωνίας, για λόγους ενημέρωσης του κοινού ή προβολής του έργου και των συντελεστών του.
Η υλοποίηση του κόμικς έγινε με την υποστήριξη των:
4
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
6
1. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ
8
2. ΣΗΜΕΙΟ ΕΚΚΙΝΗΣΗΣ
17
3. ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ ΣΤΟ ΠΑΡΙΣΙ
25
4. ΟΙ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΔΥΟ ΠΟΛΕΩΝ
31
5. ΣΤΟ ΚΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ
41
6. ΑΝΤΑΛΛΑΣΣΟΝΤΑΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ
52
7. Η ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ
61
8. ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑ
72
ΣΚΙΤΣΑ
8 0
ΛΕΞΕΙΣ ΚΛΕΙΔΙΑ
8 2 5
Αγαπητέ αναγνώστη, Σε αυτό το βιβλίο απεικονίζεται το ταξίδι που έκανα γυρίζοντας την Ευρώπη με το τρένο μαζί με τον μικρό αδερφό μου, τον Γκάμπριελ. Όταν ήμασταν παιδιά, ονειρευόταν ένα ανάλογο ταξίδι σε διάφορους προορισμούς, αλλά ειλικρινά ποτέ δεν πίστευα ότι θα το κάναμε μαζί. Στη μετάβαση μας από τις παιδιάστικες φαντασίες στην πραγματικότητα δύο νεαρών ενηλίκων που ανακαλύπτουν τον κόσμο, η οπτική μας για τον πλανήτη είναι λιγότερο αφελής, παραμένει όμως ακόμα αισιόδοξη. Το ταξίδι αυτό έγινε προκειμένου να εμβαθύνω, στα πλαίσια της εργασίας μου, στα αίτια και τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και στο πως, εμείς οι Ευρωπαίοι μπορούμε να εργαστούμε για ένα μέλλον περισσότερο φιλικό προς το περιβάλλον. Καθώς μαζί με τον Γκάμπριελ επισκεφθήκαμε διάφορα μέρη, χώρες και ανθρώπους στο ταξίδι μας, διακρίναμε κάποιες από τις απαντήσεις που αφορούν ολόκληρη την ανθρωπότητα. Συναντήσαμε ανθρώπους από διαφορετικούς πολιτισμούς που μας ενθάρρυναν να μπούμε στη θέση τους και να ξανασκεφτούμε σχετικά με το τι είναι εφικτό. Η εμπειρία μας από πρώτο χέρι ενίσχυσε την αντίληψή μας ότι η κλιματική αλλαγή είναι πολύπλοκη και πραγματική, αλλά αυτοί οι άνθρωποι, οι κοινότητες και οι πόλεις, μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στο να μετριάσουμε τις επιπτώσεις της και να προσαρμοστούμε σε αυτή. Κάποιες από τις ιδέες, εμπειρίες και λύσεις που συναντήσαμε από άκρη σε άκρη στην Ευρώπη, βρίσκονται σε αυτό το κόμικς. Το να ζω αυτή την ιστορία με τον αδερφό μου, είχε μερικές φορές δυσκολίες, αλλά και επιβραβεύσεις. Μαθαίναμε και οι δύο για την ενέργεια, τη δασοκομία, την αστικοποίηση και τη βιωσιμότητα μέσα από τις προσωπικές μας εμπειρίες. Ο αδερφός μου εμπλούτισε το ταξίδι του με τα ενδιαφέροντά του γύρω από τη φωτογραφία, τη ζωγραφική, την ιστορία και την κουλτούρα. Κάποιες φορές, μου έδειξε πράγματα που δε γνώριζα ή που γνώριζα, αλλά δεν τους είχα δώσει τη δέουσα προσοχή και αντιστρόφως. Αυτός ο συνδυασμός του ενδιαφέροντος του Γκάμπριελ για την τέχνη με το δικό μου ενδιαφέρον για την επιστήμη, ενέπνευσαν αυτό το κόμικς. Αν κοιτάξουμε τριγύρω μας, θα δούμε
6
αναρίθμητα παραδείγματα για το πώς η διασταύρωση τέχνης και επιστήμης οδηγούν σε εκπληκτικά αποτελέσματα και στην πρόοδο που κάνει την κοινωνία να εξελίσσεται. Μνημεία ή αρχιτεκτονικά έργα, πίνακες ή ταινίες και βιντεοπαιχνίδια, που αποδεικνύουν περίτρανα αυτή τη συμβίωση και τη δύναμη του να χρησιμοποιείς την τέχνη για να εκφράσεις επιστημονικές ιδέες, βρίσκονται παντού γύρω μας. Ζούμε σε καιρούς ξεχωριστούς και απρόβλεπτους που βρίθουν προκλήσεων και δυνατοτήτων. Ιδίως τα τελευταία δύο χρόνια, πολλοί νέοι ένωσαν τις φωνές τους για να απαιτήσουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζονται την κλιματική αλλαγή οι πολιτικοί και αυτοί που παίρνουν τις αποφάσεις. Χρησιμοποιώντας ζωγραφιές και γραπτά μηνύματα, φωνάζοντας συνθήματα και διαδηλώνοντας στους δρόμους, συνεχίζουν να κάνουν τη φωνή τους να ακούγεται. Με αυτό το κόμικς, ακολουθούμε το παράδειγμά τους, με την ελπίδα πως θα μεταδώσουμε το πνεύμα της ευρωπαϊκής συνεργασίας και ανταλλαγής ιδεών για την κλιματική αλλαγή σε ένα ευρύτερο κοινό. Ελπίζουμε, αυτό το κόμικς να σας ενθαρρύνει να γνωρίσετε καινούργιες ευρωπαϊκές πραγματικότητες, βάζοντας με αυτόν τον τρόπο ένα μικρό λιθαράκι στη μετάβαση προς έναν κόσμο χωρίς εκπομπές αέριων του θερμοκηπίου. Και ελπίζουμε, βέβαια, πως θα απολαύσετε την ανάγνωσή του. Με εκτίμηση, Σοφία
7
1. Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ ΟΚ. ΘΑ ΣΑΣ ΤΑ ΠΩ ΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΑ.
Η ΓΗ ΠΑΙΡΝΕΙ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΗΛΙΟ ΚΑΙ Η ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΑΤΑΚΡΑΤΕΙ ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΡΟΣ ΑΥΤΗΣ.
ΑΥΤΟ ΟΝΟΜΑΖΕΤΑΙ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ.
ΕΙΝΑΙ ΣΑΝ ΝΑ ΕΧΕΙΣ ΜΙΑ ΚΟΥΒΕΡΤΑ ΤΥΛΙΓΜΕΝΗ ΠΑΝΩ ΣΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΣΕ ΖΕΣΤΑΙΝΕΙ Σ’ EΝΑ ΚΡΥΟ ΔΩΜΑΤΙΟ.
Η ΚΑΥΣΗ ΟΡΥΚΤΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ (ΚΑΡΒΟΥΝΟ, ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΚΑΙ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ)…
…ΚΑΘΩΣ ΚΑΙ Η ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ ΤΩΝ ΔΑΣΩΝ ΚΑΙ Η ΕΚΤΡΟΦΗ ΒΟΟΕΙΔΩΝ…
…ΑΥΞΑΝΟΥΝ TΗ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΑΕΡΙΩΝ TOY ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ, ΟΠΩΣ ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΚΑΙ ΜΕΘΑΝΙΟ ΣΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ.
8
ΜΟΙΑΖΟΥΝ ΜΕ ΜΙΑ ΕΠΙΠΛΕΟΝ ΚΟΥΒΕΡΤΑ ΠΟΥ ΣΥΣΣΩΡΕΥΕΙ ΑΚΟΜΑ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΗ ΘΕΡΜΟΤΗΤΑ.
ΑΥΤΟ ΕΧΕΙ ΣΑΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΤΗΝ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΘΕΡΜΟΚΡΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ.
ΑΥΤΟ ΕΠΙΣΗΣ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΚΑΙ ΣΤΟΥΣ ΩΚΕΑΝΟΥΣ, ΜΕ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΝΑ ΑΝΕΒΑΙΝΕΙ Η ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΣΤΑΘΜΗ.
…ΟΜΩΣ ΟΙ ΕΚΠΟΜΠΕΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΤΟΥ ΘΕΡΜΟΚΗΠΙΟΥ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ.
ΟΛΕΣ ΣΧΕΔΟΝ ΟΙ ΧΩΡΕΣ ΥΠΕΓΡΑΨΑΝ ΤΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΠΑΡΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΟΤΡΕΨΟΥΝ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ.
9
ΒΙΑΝΑ ΝΤΟ ΚΑΣΤΕΛΟ, ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑ, ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 2018
ΜΙΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΠΩΣ Η ΕΜΦΑΝΙΣΗ ΑΚΡΑΙΩΝ ΚΑΙΡΙΚΩΝ ΦΑΙΝΟΜΕΝΩΝ ΟΠΩΣ ΟΙ ΚΑΤΑΙΓΙΔΕΣ…
…ΟΙ ΠΛΗΜΜΥΡΕΣ Ή ΟΙ ΠΥΡΚΑΓΙΕΣ, ΓΙΝΕΤΑΙ ΣΥΧΝΟΤΕΡΗ.
ΣΤΟΠ, ΑΔΕΡΦΟΥΛΑ. ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΔΙΗΓΗΘΕΙΣ ΚΑΙ ΚΑΛΥΤΕΡΑ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ.
Ω, ΕΛΑ ΤΩΡΑ, ΓΚΑΜΠΡΙΕΛ… ΑΠΛΑ ΦΑΝΤΑΣΟΥ ΤΗ ΣΑΝ ΤΟ ΤΡΕΪΛΕΡ ΜΙΑΣ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΠΕΡΙΠΕΤΕΙΑΣ.
10
Ο ΚΟΣΜΟΣ ΑΛΛΑΖΕΙ. ΤΟ ΝΙΩΘΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΑΕΡΑ. ΤΟ ΒΛΕΠΟΥΜΕ ΣΤΟ ΝΕΡΟ.
ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΝΑ ΜΟΛΥΝΟΥΝ ΤΗΝ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΑ ΚΑΙ ΝΑ ΠΛΗΡΩΝΟΥΝ ΤΟ ΤΙΜΗΜΑ ΓΙ’ ΑΥΤΟ.
ΚΑΙ ΚΑΝΕΝΑΣ ΑΠ’ ΟΣΟΥΣ ΖΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΔΕ ΘΥΜΟΥΝΤΑΙ ΠΩΣ ΗΤΑΝ ΚΑΠΟΤΕ Η ΖΩΗ.
ΕΜΜ… ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΙ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΝΑ ΤΟ ΤΕΛΕΙΩΣΩ. ΔΙΑΦΩΤΙΣΕ ΜΑΣ, ΠΑΡΑΚΑΛΩ! ΘΕΣ ΛΙΓΟ ΑΝΤΙΗΛΙΑΚΟ;
11
ΟΧΙ, ΠΕΣ ΜΟΥ ΑΠΛΑ ΤΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ.
ΟΥΑΟΥ! ΜΕΤΡΙΑΣΜΟΣ! ΜΙΛΑΣ ΗΔΗ ΣΑΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ!
ΣΥΝΗΘΩΣ ΜΙΛΑΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΜΕΤΡΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗΣ ΑΛΛΑΓΗΣ ΠΟΥ ΣΤΟΧΕΥΕΙ ΣΤΗΝ ΜΕΙΩΣΗ ΕΚΠΟΜΠΗΣ ΑΕΡΙΩΝ.
ΜΙΑ ΑΛΛΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ. ΕΙΚΑΖΟΥΜΕ ΠΩΣ ΚΑΠΟΙΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ ΕΙΝΑΙ ΑΝΑΠΟΦΕΥΚΤΕΣ ΚΑΙ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΖΟΜΑΣΤΕ ΓΙ’ ΑΥΤΕΣ.
ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 80% ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΑΚΟΜΑ ΑΠΟ ΟΡΥΚΤΑ ΚΑΥΣΙΜΑ.
ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ 31,6% ΑΝΘΡΑΚΑΣ
27%
ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
22,8%
ΠΥΡΗΝΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
4,9%
ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑ
2,5%
ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ
9,2%
ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ 2%
ΠΗΓΗ: ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (2018)
ΣΥΝΕΠΩΣ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΟΥΜΕ ΠΟΛΥ ΓΙΑ ΝΑ ΚΑΤΑΡΓΗΘΟΥΝ ΣΤΑΔΙΑΚΑ.
ΟΚ. ΜΟΥ ΦΤΑΝΟΥΝ ΑΥΤΑ.
12