Thứ Sáu, ngày 11 tháng 11 năm 2022
Số 701
Bầu cử giữa nhiệm kỳ tại Mỹ: Gay cấn đến phút cuối Ngày 8/11 tới, hàng chục triệu cử tri Mỹ sẽ đi bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử trên khắp nước Mỹ, được gọi đầy đủ là các cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ Tổng thống. Mặc dù Tổng thống Joe Biden không có tên trong các lá phiếu của cử tri nhưng những ứng cử viên được bầu vào quốc hội, chính quyền cấp bang và các cấp thấp hơn sẽ có những tác động đáng kể đến việc hoạch định và thực hiện các chính sách của Nhà Trắng trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ cũng như cuộc sống của người dân Mỹ trong vài năm tới. Đến hết ngày 13/9, tất cả các bang trên toàn nước Mỹ đã tổ chức xong bầu cử sơ bộ để chọn ra ứng cừ viên đại diện cho đảng mình ra tranh cử vào ngày tổng tuyển cử ngày 08/11 tới, trừ bang Lousiana. Riêng bang này sẽ tổ chức bầu cử sơ bộ muộn hơn, đúng ngày 08/11 và tổ chức tổng tuyển cử sau đó gần 1 tháng, ngày 10/12. Cuộc đua giành quyền kiểm soát Quốc hội Trong kỳ bầu cử năm nay, nước Mỹ sẽ bầu lại 35 ghế thượng nghị sỹ liên bang, trong đó 15 ghế hiện do đảng Dân chủ nắm giữ và 20 ghế do đảng Cộng hòa nắm giữ; toàn bộ 435 ghế hạ nghị sỹ liên bang; 36 ghế thống đốc bang, 30 ghế bộ trưởng tư pháp và 27 ghế ngoại trưởng cấp bang, hàng nghìn nghị sỹ cấp bang và quan chức địa phương cấp thấp hơn khác…. Trong các cuộc bầu cử nói trên thì quan trọng nhất là cuộc bầu cử nghị sỹ quốc hội liên bang, mang tính quyết định đối với cán cân quyền lực trong chính trường Mỹ và là cuộc chạy đua gay gắt giữa hai đảng lớn nhất là đảng Dân chủ cầm quyền và đảng Cộng hòa.
Trong cuộc bầu cử năm 2020, tại Hạ viện, đảng Dân chủ đã giành đa số với tỉ lệ 222/213. Tuy nhiên, cho đến nay, mặc dù đảng Dân chủ vẫn đang nắm đa số nhưng chỉ còn giữ lợi thế 220/212 so với đảng Cộng hòa. Tại Thượng viện, sau khi giành thêm được 2 ghế tại bang Georgia, đảng Dân chủ giành được tổng cộng 50 ghế gồm 48 ghế của đảng và 2 ghế độc lập. Theo hiến pháp Mỹ, Phó Tổng thống là Chủ tịch Thượng viện nhưng chỉ bỏ lá phiếu quyết định trong trường hợp các cuộc biểu quyết mà hai bên có số phiếu bằng nhau. Sau khi Phó Tổng thống Kamala Harris chính thức tuyên thệ nhậm chức ngày 20/1/2021 thì đảng Dân chủ chính thức chiếm thế đa số trong Thượng viện Mỹ. Trong chiến dịch tranh cử 2022, đảng Dân chủ không thông qua Cương lĩnh mới mà tiếp tục trung thành với Cương lĩnh 2020, trong đó nhấn mạnh đến các vấn đề đối nội hơn là đối ngoại. Tại hầu hết các bang và kể cả một số cấp bầu cử thấp hơn như các quận, các thành viên đảng Dân chủ đã thông qua cương lĩnh của riêng bang mình làm cơ sở vận động, tranh cử với đảng Cộng hòa. Cương lĩnh tranh cử của đảng Dân chủ ở cấp bang được căn cứ theo cương lĩnh toàn quốc và chủ yếu tập trung vào các vấn đề nội bộ của Mỹ và các vấn đề dân sinh, xã hội hàng ngày. Về phía mình, đảng Cộng hòa không tổ chức Đại hội toàn quốc trước mùa bầu cử và tiếp tục trung thành với Cương lĩnh tranh cử 2020 trên cơ sở Cương lĩnh 2016. Ngày 15/04, Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa đã thông qua Quy định 2022, được sửa đổi dựa trên Quy định của đảng Cộng hòa 2020, trong đó bao gồm các quy định về bầu cử và cơ cấu của Ủy ban Quốc gia đảng Cộng hòa cho đến đại hội tiếp theo. Tuy nhiên, tại một số bang như Texas, Indiana, Montana, South Dakota… các thành viên đảng Cộng hòa đã thông qua Cương lĩnh 2022 riêng. Hầu hết cương lĩnh tranh cử tại các bang đều theo tinh thần chung của đảng Cộng hòa và nổi bật nhất là Cương lĩnh của bang Texas công bố ngày 06/07. Cương lĩnh này tràn ngập quan điểm cực hữu như tuyên bố ông Biden chỉ là Tổng thống tạm quyền vì không được bầu hợp pháp, chỉ trích việc kiểm soát súng đạn, coi đồng tính là lối sống không bình thường, phản đối phá thai…
Ảnh minh họa: AP
Kinh tế là vấn đề được cử tri quan tâm nhiều nhất Vấn đề được cử tri Mỹ quan tâm nhất trong
kỳ bầu cử năm nay vẫn là kinh tế, hay cụ thể là lạm phát và việc làm. Theo các kết quả thăm do dư luận, có tới 70-80% số người được hỏi cho biết kinh tế sẽ là yếu tố tác động lớn đến lá phiếu trong ngày bầu cử 08/11 tới. Về lạm phát, giá cả nhiều loại mặt hàng đặc biệt là nhiên liệu đã giảm đáng kể nhưng giá tiêu dùng vẫn tăng khoảng 8% so với trung bình năm ngoái. Trong khi đảng Dân chủ cho rằng lạm phát có liên quan đến các sự kiện toàn cầu, chẳng hạn như cuộc chiến ở Ukraine hay chuỗi cung ứng liên quan đến đại dịch Covid-19, thì đảng Cộng hòa cho rằng chi tiêu của chính phủ mới là nguyên nhân chính. Ngược lại, khía cạnh việc làm lại là một điểm sáng cho Chính quyền Tổng thống Biden. Trong thời gian qua, Mỹ đã khôi phục được khoảng 17 triệu việc làm so với thời kỳ trước đại dịch Covid-19. Con số việc làm được tạo mới gia tăng đều đặn trong khi tỷ lệ thất nghiệp giảm xuống còn khoảng 3,5% so với mức kỷ lục 14,7% hồi tháng 4/2020. Vấn đề tiếp theo là quyền phá thai vốn đang được đảng Dân chủ vận động mạnh mẽ khi coi đó như một cuộc trưng cầu dân ý về quyền sinh sản. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy có tới 35% số cử tri đảng Cộng hòa và 60% cử tri đảng Dân chủ coi đây là một trong các vấn đề quan trọng đối với cuộc sống của họ trong thời gian tới. Kể từ khi phán quyết Roe v Wade năm 1973 của Tòa án Tối cao, hợp pháp hóa việc phá thai trên toàn quốc, bị đảo ngược vào tháng 6/2022, nhiều bang bảo thủ ở Mỹ đã thông qua các luật hạn chế phá thai, bao gồm cả lệnh cấm gần như hoàn toàn. Ngay sau khi phán quyết bị đảo ngược, uy tín và sự ủng hộ của cử tri giành cho đảng Cộng hòa nhanh chóng giảm sút, đặc biệt là trong tầng lớp cử tri là nữ ở độ tuổi thanh niên. Sau vụ bạo loạn ngày 06/01/2021 khi hàng nghìn người ủng hộ ông Trump tràn vào tòa nhà Quốc hội Mỹ thì câu hỏi về nền dân chủ Mỹ nổi lên như một chủ đề tranh luận chính trong chiến dịch tranh cử. Với việc ông Trump hé lộ khả năng quay lại tranh cử Tổng thống vào năm 2024, phe Dân chủ tuyên bố việc ngăn chặn đảng Cộng hòa trở lại nắm quyền là cần thiết để bảo vệ nền dân chủ Mỹ. Trong các tuyên bố mới đây nhất, Tổng thống Biden và các ứng cử viên Dân chủ liên tục sử dụng ngôn từ mạnh mẽ, cáo buộc đảng Cộng hòa là chủ nghĩa bán phát xít, là đảng “đầy giận dữ, bạo lực, thù hận, chia rẽ”. Phe Dân chủ cũng cáo buộc các thành viên trung thành với ông Trump là mối đe dọa với nền dân chủ Mỹ khi không chấp nhận ý nguyện của người dân mà chấp nhận bạo lực chính trị. …xem tiếp trang 03…