Dit is een commerciële uitgave verspreid met De Telegraaf. De redactie van De Telegraaf heeft geen betrokkenheid bij deze productie.
Lees meer op www.planethealth.nl
In deze uitgave creëren wij bewustwording over infecties en de preventie daarvan
Infecties
“Naast de coronapandemie gaan andere infectieziekten gewoon door” - Annelies Verbon 04
Complexe wonden Wondgenezing is een dynamisch proces
05
10 tips voor een sterk afweersysteem Van voeding en beweging tot aan hygiëne en vaccinaties
06
Geen versoepeling Aandachtspunten voor hygiëne op de werkvloer en openbare ruimte
2
MEDIAPLANET
Lees meer op www.planethealth.nl
IN DEZE UITGAVE
VOORWOORD
06
Is het wel schoon? Wat schoon lijkt hoeft namelijk niet altijd noodzakelijk hygiënisch schoon te zijn. Tips om hygiëne te waarborgen.
Online
Infectieziekten voorkomen én behandelen
Prikaccidenten in de zorg Wie in de zorg werkt loopt een verhoogd risico om op zijn werk besmet te raken met infectieziekten. Het opvolgen van een accident is cruciaal.
Online Handhygiëne zorgwekkend Een goede handhygiëne lijkt simpel, toch is dit bij veel zorgorganisaties nog lang niet altijd optimaal geregeld.
Project Manager: Joy van Veen Business Developer: Cleo Hutting Managing Director: Rebecca Nicholson Content & Production Manager: Liselotte Sevat Web-editor: Daphne Mollema Designer: Vratislav Pecka Gedistribueerd door: De Telegraaf, maart 2021 Drukkerij: Rodi Media Dit is een bijlage bij De Telegraaf. De inhoud van deze bijlage valt niet onder de hoofdredactionele verantwoordelijkheid van De Telegraaf. Copyright Mediaplanet Publishing House: Volledige of gedeeltelijke verveelvoudiging, openbaarmaking of overname van deze publicatie is slechts toegestaan met toestemming van de uitgever, met bronvermelding. E-mail redactie: nl.info@mediaplanet.com
@planethealth.nl
Mediaplanet
@MediaplanetNL
@mediaplanet.nl
Papier gemaakt van gerecycled materiaal
Dat deze uitgave rondom infecties actueler is dan ooit, behoeft in tijden van een pandemie geen uitleg. Maar juist omdat het begrip ‘infectieziekten’ een breed scala aan soorten omvat, blijft ‘preventie’ een sleutelbegrip. Geschreven door Redactie Mediaplanet
Infectieziekten staan in deze tijd natuurlijk heel erg op de kaart”, zegt Annelies Verbon, internist aan het UMC Utrecht, met een specialisatie in infectiologie. “Maar het feit dat de coronapandemie zo op de voorgrond staat, betekent niet dat andere infecties niet meer voorkomen.” Het gaat dan om verschillende soorten verwekkers van infecties zoals bacteriën, parasieten, schimmels en virussen. Dat kan gaan van voedselinfecties tot seksueel overdraagbare aandoeningen. “Voor alle infectieziekten is de vraag of we iets volledig kunnen voorkomen,” vervolgt Verbon, “maar met preventie kunnen we het absoluut verminderen. Daarnaast is preventie één ding, de andere kant is dat we infectieziekten behandelen.”
Van alle tijden Infectieziekten zijn van alle tijden. Eerdere epidemieën als de pest en polio, of de grieppandemie van 1918 zijn slechts een paar
Naast de coronapandemie gaan andere infectieziekten ook nog door” voorbeelden uit de geschiedenis. Verbon plaatst het in een nog breder historisch perspectief: bij de mummies in Egypte is na onderzoek ook erfelijk materiaal van tuberculose gevonden. Voor tuberculose gold tot in de 20ste eeuw dat patiënten ‘kuurden’ in sanatoria, of in het eigen huis zonder bezoek - ook een soort ‘quarantaine’. “Daarmee wil ik schetsen dat omstandigheden constant
Prof. dr. Annelies Verbon Internist UMC Utrecht specialisatie infectieziekten
MC ecialisatie ten
Lees meer op www.planethealth.nl
3 FOTO : G E T T Y I M AG ES
nnelies
MEDIAPLANET
veranderen”, legt Verbon uit. “Infectieziekten van vroeger zijn er nu minder, mede door onze hygiëne en woon- en leefomstandigheden. Maar het werkt ook de andere kant op: denk aan ons reisgedrag, megastallen, markten met levende dieren. Ook dat heeft invloed op de soort infecties waarmee we worden geconfronteerd.” Nog een voorbeeld, maar dan over behandeling: nadat het eerste antibioticum penicilline was uitgevonden, redde dat in de Tweede Wereldoorlog veel levens. Penicilline en andere antibiotica speelden zelfs zo’n grote rol, dat in de jaren 60 de Surgeon-General van de Verenigde Staten aankondigde dat het boek van infectieziekten wel gesloten kon worden. Dat was volgens hem een gelopen race. Verbon: “Hij is in 2008 overleden, maar hij zou zich dit jaar wel flink achter de oren krabben. Dat was een enorm optimisme. Wat we nu zien, is dat er nog steeds infecties zijn die we nog niet goed kunnen behandelen. Neem
COVID-19 – maar ook voor griep is er nog geen optimale behandeling.”
Voor alle infectieziekten is de vraag of we iets volledig kunnen voorkomen. Maar met preventie kunnen we het absoluut verminderen.”
Toekomst Na dat onterechte optimisme, hoe staat het er tegenwoordig voor? “Ik verwacht dat de infectieziekten die we kunnen behandelen de komende vijf jaar stabiel blijven”, zegt Verbon. “Op langere termijn zal antimicrobiële resistentie het ons moeilijker maken, omdat de kans bestaat dat we daar dan niet de juiste antibiotica voor hebben en infectieuze complicaties van complexe medische ingrepen niet meer kunnen behandelen.” Of de geschiedenis zich zal herhalen nadat we de huidige coronapandemie achter de rug hebben? “Mijn verwachting is dat we nog een uitbraak krijgen die van dieren afkomt. Maar of dat zo massaal zal zijn als nu, dat hóóp en denk ik niet.” Ook met dat in het achterhoofd, komen we weer terug bij dat ene sleutelbegrip: preventie.
4
MEDIAPLANET
Lees meer op www.planethealth.nl
INZICHT
FOTO : G E T T Y I M AG ES
Wondgenezing voor gevorderden Wondgenezing is een van de krachtigste processen in het menselijk lichaam, maar het heeft haar vijanden. Ron Legerstee is consultant Wound Healing & Tissue Repair en weet hoe je die vijanden het beste te lijf kunt gaan. Geschreven door Joris Janssen
H
et klinkt wat cru, maar alleen de dood stopt wondgenezing. “Je gaat ofwel dood aan een wond, ofwel je geneest hem”, zegt expert complexe wondzorg Ron Legerstee. “Dat geldt niet alleen voor mensen, ook voor begonia’s, watervlooien en zeesterren.” Wondgenezing is een gigantisch sterk proces: het treedt automatisch in wanneer je een wond hebt en is door bijna niets te stoppen.
Twee vijanden Toch verloopt wondgenezing niet altijd van een leien dakje. Soms zijn er omstandigheden die het natuurlijke genezingsproces van het lichaam verstoren. Dit is bijvoorbeeld het geval bij mensen met ernstige suikerziekte. Door beschadigde zenuwen merken zij het minder snel wanneer ze een wondje hebben. En slechtere doorbloeding hindert de genezing. “Zulke wonden noemen mensen weleens chronisch, recalcitrant of obstinaat”, zegt Legerstee. “Maar dat klinkt alsof je er niets aan kunt doen. Daarom spreek ik liever
Heeft u al langere tijd een wond die niet geneest of zelfs geïnfecteerd is?
over ‘gecompliceerde’ wonden. Als je ze zo noemt, kun je als professional beter op zoek naar de factoren die de boel frustreren.” De twee belangrijkste vijanden van wondgenezing zijn micro-organismen en herhaalde schade. “Je kunt bijvoorbeeld denken aan biofilm”, zegt Legerstee. “Wanneer bacteriën worden bedreigd, bijvoorbeeld door antibiotica of droogte, dan maken ze een slijmerig materiaal waar ze zich in kunnen verstoppen. Hierdoor gaan wonden minder goed dicht. En wonden gaan natuurlijk ook minder goed dicht als je ze blijft jennen. Daarom moet je goed opletten dat je geen verband gebruikt dat aan de wond blijft kleven.”
Belangrijke valkuil Met een modern schuimverband of transparant wondfolie kun je voorkomen dat microorganismen in de wond komen. En voor het bestrijden van lastpakken die zich al naar binnen hebben gewerkt, bestaan middelen zoals jodium, alcohol en antibacteriële spoelvloeistoffen – al dan niet geïmpregneerd in
speciale verbanden. Vooral voor mensen met een verzwakte gezondheid zijn dit soort middelen van belang. “Mensen die suikerziekte hebben, een halfzijdige verlamming, die veel geneesmiddelen gebruiken of gewoon heel oud zijn kunnen minder goed dealen met micro-organismen die voor andere mensen niet zo’n probleem vormen”, zegt Legerstee. Ook bij het gebruik van de juiste middelen is er nog een belangrijke valkuil die vermeden moet worden. Legerstee: “Als mensen kiezen voor een behandeling, en het gaat goed, dan blijven ze daar vaak op hangen. Stel, een wond is te nat. Dan zetten ze een middel in dat enorm goed absorbeert. Na twee of drie setjes verband zien ze dat de wond volledig is ingedroogd, maar ze stoppen er niet mee. Zo trek je de wond leeg en gaan cellen dood. Wondgenezing is een dynamisch proces. Je moet lezen waar de wond in het proces zit en afhankelijk daarvan kiezen voor de juiste behandeling.”
Ron Legerstee Consultant Wound Healing & Tissue Repair
Referentie: Cells, tissues and disease, Guido Majno en Isabelle Joris (Oxford University Press, 2e ed.)
Ontdek Exufiber® Ag+ & Mepilex® Border Flex! Onze nieuwste innovaties voor een frisse kijk op wondzorg. Spreek erover met uw zorgverlener. Scan en ontdek!
MEDIAPLANET
Lees meer op www.planethealth.nl
5 7
TIPS
FOTO : G E T T Y I M AG ES
Je afweersysteem kan wel wat hulp gebruiken Je afweersysteem beschermt je tegen ziekteverwekkers. Tien tips van het Weerstandfonds, het Rijksvaccinatieprogramma, het Voedingscentrum en Stichting Darmgezondheid hoe je je immuunsysteem kunt verbeteren. Geschreven door Petra Lageman
#1
Zorg voor voldoende vitamine D
Als je gezond eet en elke dag ongeveer dertig minuten buiten bent, krijg je vaak al voldoende vitamine D binnen. Vette vis zoals haring, zalm en makreel is een belangrijke bron van vitamine D.
#2
Eet gevarieerd
Volg de Schijf van Vijf. Zorg dat je in ieder geval elke dag 250 gram groente en twee porties fruit eet. Vergeet niet ook voldoende eiwitten te eten. Het zijn de bouwstenen van je lichaam en daarom belangrijk voor je immuunsysteem. Volwassenen hebben ongeveer 0,8 gram eiwitten per kilo lichaamsgewicht nodig.
#3
Help je darmen
Je darmen vormen een belangrijk deel van je immuunsysteem. Hoe gezonder je darmen, hoe beter je immuunsysteem
functioneert. Drink tenminste twee liter water en eet tenminste dertig gram voedingsvezels per dag. Voedingsvezels zitten onder meer in volkorenproducten, peulvruchten, groenten en fruit.
#4 Slaap voldoende
#6 Beweeg voldoende
Bewegen is goed. Meer en vaker bewegen is beter. Zorg dat je je tenminste 2,5 uur per week matig tot zwaar intensief inspant. Doe dat het liefst in de buitenlucht. Dan krijg je ook gelijk je dagelijkse portie vitamine D.
Terwijl jij slaapt, is je lichaam druk bezig met het herstellen van spieren en weefsels. In de acht tot negen uur slaap die volwassenen nodig hebben, ontdoet je lichaam zich van allerlei giftige stoffen. Je immuunsysteem wordt zo iedere nacht gereset zodat je weerstand zich herstelt.
#7 Drink niet te veel alcohol
#5 Vermijd stress
#8 Houd je huis gezond
Je lichaam functioneert prima bij een beetje gezonde spanning. Stress is een heel ander verhaal. Het maakt soms dat je je letterlijk ziek voelt en het vermindert je weerstand. Dus kies jouw ontspanmomenten.
Overmatig alcoholgebruik heeft een slechte invloed op je immuunsysteem. De gezondheidsraad adviseert geen alcohol te drinken. Voor je immuunsysteem ligt de grens op maximaal twee glazen per dag.
Van vocht of schimmel in je huis kun je flink ziek worden. Ventileer voldoende. Zet bijvoorbeeld iedere dag een keer of vaker de ramen wijd tegen elkaar open om eens goed te luchten. Dat hoeft maar vijf of
tien minuten per dag. Ventileer extra als je kookt of doucht.
#9 Let op je hygiëne
De eerste barrière van je afweersysteem zijn je huid en je slijmvliezen. Het eerste advies bij het voorkomen van infectieziekten is een goede hygiëne. Was je handen!
activeren je #10 Vaccins afweersysteem
Als je lichaam ziek is geweest van een bacterie of een virus dan onthoudt je weerstand die ziekteverwekker. Als je daarna opnieuw in contact komt met dezelfde ziekteverwekker herkent je immuunsysteem die direct. Je eigen lichaam kan nu de ziekteverwekker onschadelijk maken. Zo werkt het ook met vaccineren. Het is een manier om je lichaam te leren hoe het ziekteverwekkers moet bestrijden.
6
MEDIAPLANET
Lees meer op www.planethealth.nl
TIPS
NIEUWS
Negen belangrijke sleutelmomenten van hygiëne Geschreven door Redactie
#1 #2 #3 #4 #5 #6 #7
#8 #9
Voedselbereiding
Hygiëne: juist nu geen ruimte voor versoepeling
Eten met vingers Gebruik van het toilet Hoesten, niezen of je neus snuiten
Nu scholen en bedrijven weer opengaan, is het belangrijker dan ooit om te zorgen voor een hygiënisch veilige werk-, leer- en winkelruimte. Door te letten op hygiëne kan verspreiding van infectieziekten worden voorkomen.
Aanraken van oppervlakken die vaak door anderen aangeraakt worden Omgaan met vuil wasgoed Verzorgen en of aanraken van huisdieren Omgaan met vuilnis Zorgen voor een zieke huisgenoot
Bron: NVZ - Schoon | Hygiënisch | Duurzaam
Geschreven door Petra Lageman
W
ie weer aan het werk of naar school gaat of weer gaat winkelen, wil zich veilig voelen. Wie na al die maanden weer werknemers, klanten of leerlingen mag ontvangen, wil dat veilig doen. Goed schoonmaken is belangrijker dan ooit. Het gaat om meer dan het verwijderen van zichtbaar vuil. “Wat schoon lijkt, is niet noodzakelijk ook hygiënisch schoon”, waarschuwt Chuchu Yu, beleidsmedewerker van de NVZ – Schoon | Hygiënisch | Duurzaam en expert op het gebied van hygiënemaatregelen.
Besmetting voorkomen Na ieder bezoek de hele winkel, klas, school of werkplek volledig reinigen, is praktisch gezien onmogelijk. Het is, om een veilige plek te bieden, ook niet nodig. Een goede hygiëne is niets meer of minder dan zorgen dat mensen gezond blijven door goed schoon
te maken en te desinfecteren waar nodig om besmetting te voorkomen.
Let op kruisbesmetting Er zijn over het algemeen negen situaties waarbij extra aandacht voor hygiëne noodzakelijk is: gebruikmaken van het toilet, niezen of de neus snuiten, voor een zieke huisgenoot zorgen, het bereiden van voedsel, afval weggooien, zorgen voor huisdieren, met de vingers eten, omgaan met vuil wasgoed en deurknoppen aanraken. In coronatijd zijn daar een aantal aandachtspunten bijgekomen om kruisbesmetting te voorkomen. “Let op wat iemand aanraakt en maak dat schoon”, adviseert Yu. Bij een werkplek of op school gaat het onder meer om de stoelleuning, het tafelblad, het toetsenbord, de muis, lichtknopjes en de bedieningsknoppen van een koffiemachine of de lift. In een winkel komt daar bijvoorbeeld de pinautomaat bij.
Een schone en veilige omgeving begint bij de basis Wij geloven dat het per organisatie verschilt wat nou precies “schoon en veilig” is. Wat betekent het voor jouw organisatie? Dat stellen we samen vast en zo komen we tot een passende aanpak. Uiteraard helpen we je ook met de implementatie als je daar behoefte aan hebt. Daarbij zorgen we dat je schoonmakers zich belangrijk, betrokken en verantwoordelijk voelen. Zij maken immers het verschil. Scan de QR code of neem direct contact met ons op. alpheios.nl/schone-veilige-omgeving info@alpheios.nl 045- 573 88 88
\ A Vebego family company
Chuchu Yu Beleidsmedewerker Scientific & Regulatory Affairs NVZ Schoon | Hygiënisch | Duurzaam
MEDIAPLANET
Lees meer op www.planethealth.nl
FOTO : G E T T Y I M AG ES
Ook dispensers van zeep of ontsmettende handgel, die met de hand bediend worden, moeten regelmatig worden gereinigd.
Standaardproducten vaak voldoende Schoonmaakmiddelen die regulier al worden gebruikt, zijn over het algemeen prima bruikbaar. Als je bijvoorbeeld op iedere werkplek een pakje met vochtige schoonmaakdoekjes neerzet en de mensen voor vertrek hun eigen werkplek laat schoonmaken, dan is dat doorgaans afdoende. Het gebruik van desinfectiemiddelen is alleen nodig in uitzonderlijke gevallen.
Hygiëne met Systeem
Let op wat iemand aanraakt en maak dat schoon” Bijvoorbeeld als iemand heeft overgegeven of als je weet dat iemand met bijvoorbeeld corona of een andere besmettelijke ziekte op
een oppervlakte heeft geniest of geproest. De schoonmaakleverancier kan advies geven over het middelenpakket.
Neem je verantwoordelijkheid Alle verantwoordelijkheid voor het uitvoeren van extra schoonmaakwerkzaamheden bij de werkgever, de winkelmanager of de schoolleiding neerleggen, is niet redelijk. Mensen kunnen ook zelf verantwoordelijkheid nemen voor hun werkplek en hun gezondheid. “Voorzie mensen van de middelen en kennis om hun handen te reinigen en hun omgeving hygiënisch te houden”, adviseert Yu.
7 5