468

ο ντον ντελιλλο στην αθηνα

δημητρησ καραντζασ

Μίλησε στη LiFO λίγο πριν από την εμφάνισή του στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών

Ο Αθηναίος της εβδομάδας

προσφυγες: πωσ φτασαμε σε αυτο το σημειο

απο τον m. hulot

5 δημοσιογράφοι και πανεπιστημιακοί απαντούν

απο την τινα μανδηλαρα

επιμελεια: γιαννησ πανταζοπουλοσ

gallery 10 εκθέσεις σε δέκα νέες γκαλερί της πόλης που αξίζει να επισκεφτείτε.

walk

Από τη Μαρίνα Πετρίδου

τχ.468/17032016

Νο1 to αγα freeπημένο της πpόress λης

www. lifo.gr

ολα για την αθηνα! free press δωρεαν οδηγοσ τησ πολησ κυκλοφορει καθε πεμπτη

2 lifo – 17.3.16

Γιατί μας μιλάει ο Φρανκ Άντεργουντ;

Beauty & Wellness Tips

posts γράμματα e-mails

Πολιτάκη στο περασμένο τεύχος μας, και ο Periplanomenos σχολίασε: «Πάντως, η “παραβίαση του τέταρτου τοίχου” δεν συμβαίνει στο “House of Cards” όπως σε άλλες περιπτώσεις. Θα πίστευε κανείς πολύ εύκολα ότι ο Άντεργουντ αρέσκεται να κοιτάει προς μια φανταστική κάμερα και να λέει τα όσα λέει... Άλλο που αυτήν τη φορά τυγχάνει αυτή η κάμερα να υπάρχει όντως στον κόσμο του Κέβιν Σπέισι. Χαρακτηριστικά, τις στιγμές που αυτό συμβαίνει δεν παρευρίσκεται κάποιος άλλος (ή, τουλάχιστον, δεν παρατηρεί τον ήρωα) στον ίδιο χώρο». Και η Nanina Zola πρόσθεσε: «Να μην παραλείπουμε τις πιο εγκεφαλικές ερμηνείες. Στο “House of Cards” η συγκεκριμένη τακτική δεν προσφέρεται για συμβατική (επίπεδη) θεώρηση». ☛ «Πού πηγαίνουν οι πρόσφυγες; » αναρωτήθηκε ο Ευγένιος Αρανίτσης. «Η προτεσταντική ηθική δεν είναι χαρακτηριστικό μόνο της Δύσης, είναι η ηθική του καπιταλισμού» σχολίασε ο Sk314. «Και στη Συρία καπιταλισμό είχαν, δεν ήταν νομάδες στην έρημο. Μεταξύ των προσφύγων υπάρχουν πολλοί εύποροι και σπουδασμένοι άνθρωποι που εργάζονταν όσο πιο πολύ μπορούσαν για να κερδίσουν όσο πιο πολλά γινόταν. Άρα, σε ποιον πολιτισμικό ξεριζωμό αναφέρεστε;». Από την άλλη, ο mspamas σχολίασε: «H προτεσταντική ηθική είναι ηθική του καπιταλισμού, επειδή αυτός αναπτύχθηκε και φύτρωσε σε συγκεκριμένο περιβάλλον. Σε άλλα μέρη ο καπιταλισμός, ειδικά ο πιο ανεπτυγμένος, φυτεύτηκε με το ζόρι και σε πολλά δεν ταίριαξε ποτέ. Άλλο εκμετάλλευση, μισθωτή εργασία και τράπεζες, που σήμερα παίζουν παντού, και άλλο το γενικευμένο πνεύμα του προτεσταντισμού, η εργασιακή ηθική κ.λπ. Τα πρώτα πολλές φορές επιβάλλονται και από ανάγκη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συμβαδίζουν με την κουλτούρα του λαού που τα έχει. Από κει προέρχονται και φαινόμενα όπως αυτά της Ιταλίας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας κ.α., που ως μη προτεσταντικής κουλτούρας, δεν προχώρησαν ποτέ στην εμπροσθοφυλακή του καπιταλισμού. Το ίδιο και η Ανατολική Ευρώπη, η Λατινική Αμερική κ.λπ. Βέβαια, λίγο-πολύ όλες οι χώρες αλλοιώνονται από το καπιταλιστικό πνεύμα, αλλά ανάμεσα στο λίγο και στο πολύ υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Στη Συρία είχαν “καπιταλισμό” λιγότερο και απ’ όσο είχαμε εδώ. Το ότι ανάμεσα στους πρόσφυγες βρίσκονται οι πιο εύποροι δεν το αλλάζει αυτό. Άλλο πλούτος και εκμετάλλευση γενικά, άλλο καπιταλισμός συγκεκριμένα. Εκμεταλλευτής και πλούσιος ήταν και ο κάθε Φαραώ και η ανώτερη τάξη του. Αλλά δεν ήταν με τον τρόπο του υποκειμένου της καπιταλιστικής κοινωνίας, με τη συγκεκριμένη ηθική, θέαση των πραγμάτων κ.λπ. Ούτε οι Σύριοι ήταν, ούτε στη Ζιμπάμπουε είναι».

feedback467

☛ O εθισμός, ο μαζοχισμός και τα άλλα πάθη και βίτσια που αναμοχλεύει το «House of Cards» ήταν το θέμα του άρθρου του Δημήτρη

α π ό τ ον α ρη δ η μ οκ ιδ η

Oι αντιδράσεις που δημιούργησαν τα άρθρα και τα posts μας την περασμένη εβδομάδα.

Ένας μοναδικός κύκλος σεμιναρίων για να υποδεχθείτε το καλοκαίρι. *Στείλτε μας Feedback: feedback@lifo.gr

☛ «Μόνιμοι κάτοικοι εναντίον όλων - Από τους κατοίκους της Φιλοθέης

που δεν θέλουν μετανάστες δίπλα τους, ως την Κερατέα και το Ελληνικό» λεγόταν το ρεπορτάζ του Δημήτρη Κυριαζή. «Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων την πληρώνουν κάτοικοι φτωχών περιοχών...» σχολίασε ο/η anion_chloriou, ενώ ο Citellus citellus πρόσθεσε: «Σε άλλες χώρες, βέβαια, αλλά και σε ορισμένες πόλεις στην Ελλάδα τα σκουπίδια δεν αποτελούν πρόβλημα. Όλα είναι θέμα οργάνωσης και διαχείρισης. Ο δήμος θα μπορούσε ακόμη και να βγάζει χρήματα από μια τέτοια επιχείρηση, με ελάχιστη επιβάρυνση για τους κατοίκους. Αλλά τι λέμε, αυτό θα απαιτούσε την εμπλοκή “τεχνοκρατών”, οι οποίοι, ως γνωστόν, θέλουν το κακό μας και με τα πτυχία τους καλά θα κάνουν να τυλίγουν σαρδέλες, γιατί εδώ είναι Βαλκάνια». ☛ «Για την ελληνική Εκκλησία και τις ευθύνες της» έγραψε με αφορμή το προσφυγικό ο Θοδωρής Αντωνόπουλος. «Πες τα και ξαναπές τα, τους έχει σιχαθεί ο κόσμος πια» έγραψε η eraki. «Με εξαίρεση κάτι πεθαμένες γιαγιάδες, οι υπόλοιποι ούτε να τους φτύσουμε. Δεν ντρέπονται να δίνει ο απλός κόσμος ό,τι μπορεί κι ας μην έχει, κι αυτοί, περιχαρακωμένοι στα χρυσοποίκιλτα άμφια, να σφυράνε αδιάφορα...». Ο antirrisias, όμως, σχολίασε: «Κύριε Αντωνόπουλε, με το π κείμενό σας αποδεικνύετε περίτρανα τα μαύρα σας μεσάνυχτα για την Εκκλησία. Ξεκαθαρίστε, παρακαλώ, πρώτα μέσα σας εάν είστε μέλος αυτής (καθώς δεν είναι μόνο οι παπάδες)... Όσοι υπερασπιζόμαστε την ελευθερία μας να αγαπούμε, παρά τα λάθη μας, Χριστό και Ελλάδα, δεν είμαστε ούτε παρωχημένοι ούτε ηλικιωμένοι μόνο. Το να εκφράζουμε την άποψή μας ότι ο μόνος αληθινός Θεός είναι ο Τριαδικός, με αγάπη, φυσικά, προς κάθε συνάνθρωπο (έτσι μας δίδαξε, κύριε, ο Κύριός μας), αλλά μη αποδοχή της θρησκείας του, είναι δικαίωμά μας. Εάν δεν σας αρέσει, να σηκωθείτε να φύγετε σε μουσουλμανικές χώρες, για να νιώσετε καλύτερα την ανωτερότητα του χριστιανισμού. Έχω να σας πω κι άλλα, πάντα με αγάπη, που όμως δεν αποφεύγει την αλήθεια...».

Στο The APIVITA Experience Store οι γυναίκες μαθαίνουν τα πάντα για την ομορφιά που χαρίζουν τα βότανα

Η

φύση φρόντισε να μας προικίσει με όλα εκείνα που είναι απαραίτητα για την καλή διαβίωση και την υγεία, εμείς όμως έχουμε την υποχρέωση να τα διαχειριστούμε σωστά. Στην Apivita θα μάθετε για την προσεκτική χρήση των βοτάνων αλλά και για το πώς και πού μπορούν να σας ωφελήσουν μέσα από έναν μοναδικό κύκλο σεμιναρίων που θα σας ανοίξει ένα παράθυρο στη φύση! Την Παρασκευή 18 Μαρτίου (18:00-20:00) η Apivita μάς μαθαίνει τις μαγικές ιδιότητες των βοτάνων αλλά και συνταγές για να φτιάξουμε ένα σωστό πρόγραμμα detox για τον οργανισμό μας, με την καθοδήγηση της αρωματοθεραπεύτριας-βοτανολόγου και υπεύθυνης του Apivita Νatural Ρharmacy, Σοφίας Τριάντου. Και επειδή η αντίστροφη μέτρηση για το καλοκαίρι έχει ξεκινήσει ήδη και πολλές γυναίκες ανησυχούν για το πώς θα εμφανιστούν στην παραλία, η Apivita μας δείχνει τον δρόμο για να προετοιμάσουμε σωστά το σώμα μας. Η Σοφία Τριάντου μας μαθαίνει να φτιάχνουμε προϊόντα με αιθέρια έλαια για αναδιαμόρφωση του σώματος, εξάλειψη της όψης φλοιού πορτοκαλιού και σύσφιξη σε ένα σεμινάριο που καμιά γυναίκα δεν πρέπει να χάσει, την Πέμπτη 31 Μαρτίου (18:00-20:00). *Κόστος συμμετοχής: 15 ευρώ

«Γινoμαστε καλλιτeχνες στη φωτογραφiα» Παράλληλα, από την Τρίτη 22 Μαρτίου και κάθε Τρίτη 18.30-20.30 (για 10 εβδομάδες) ο σκηνοθέτης και φωτογράφος Άρης Λυχναράς παραδίδει μαθήματα καλλιτεχνικής φωτογραφίας. Οι συμμετέχοντες θα έχουν την ευκαιρία να μάθουν τα πάντα γύρω από την τεχνική της φωτογραφίας μέσα από πρακτική εφαρμογή στο στούντιο αλλά και στον δρόμο, και να δημιουργήσουν τη δική τους έκθεση φωτογραφίας. *Κόστος συμμετοχής 20 ευρώ τη φορά. Για προπληρωμή του κύκλου των 10 μαθημάτων θα υπάρχει έκπτωση 20%. Κρατήσεις θέσεων: 210 36406560 και στο experience_store@apivita.com. Για περισσότερες πληροφορίες επισκεφτείτε το www.apivita.com/hellas και το www.facebook.com/apivita. Free Press. Eβδομαδιαίος οδηγός της Αθήνας. Κυκλοφορεί κάθε Πέμπτη.

Τhe APIVITA Experience Store, Σόλωνος 6 & Κανάρη, Κολωνάκι, 210 3640560, experience_store@apivita.com, www.apivita.com

17.3.16 – lifo

3

Index

id εκδότης Στάθης Τσαγκαρουσιάνος γενικοσ διευθυντής Μιχάλης Μιχαήλ διευθυντής M. Hulot εμπορική διεύθυνση Δήμητρα Πασομένου

58' με τον Αντώνη Φωνιαδάκη

υπεύθυνος ψηφιακής ανάπτυξης Νίκος Ζαφείρης art director

Ο νέος διευθυντής του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μίλησε στη LiFO.

Χρήστος Τζοβάρας υπεύθυνος lifo.gr Άρης Δημοκίδης αρχισυντακτησ lifo.gr

Σελ. 16

Θανάσης Χαραμής προγραμματισμός lifo.gr

Ντον Ντελίλλο

Αγγελική Βαξάλη Σπύρος Γκατζούνας

Η LiFO συναντά τον Αμερικανό συγγραφέα στην Αθήνα.

Μαρκέλλα Ανδρικάκη

Σελ. 20

συντακτική ομάδα

συντονισμός ύλης

columnists: Νικόλας Σεβαστάκης

Gallery Walk

Ευγένιος Αρανίτσης Θοδωρής Αντωνόπουλος

10 εκθέσεις σε δέκα νέες γκαλερί της πόλης που αξίζει να επισκεφτείτε.

Ναταλί Χατζηαντωνίου Δημήτρης Πολιτάκης

Σελ. 24

Βιβλίο: Τίνα Μανδηλαρά Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης

Αθηναίος της εβδομάδας: Δημήτρης Καραντζάς

Κινηματογράφος: Θοδωρής Κουτσογιαννόπουλος

Ο σημαντικός Έλληνας σκηνοθέτης μάς αφηγείται τη ζωή του.

Θέατρο: Ματίνα Καλτάκη Γεύση: Νίκη Μηταρέα

Σελ. 28

StarFax: Μαριβίκυ Καλλέργη Σύνταξη: Αλέξανδρος Διακοσάββας Βασίλης Καψάσκης

ΣΤΗΛΕΣ

ΑΚΟΜΑ

Eυγένιος Αρανίτσης

Good LifO

Σελ. 12

Δημήτρης Πολιτάκης Σελ. 14

Θοδωρής Αντωνόπουλος

Κατερίνα Ηλιάκη Φιλιώ Ράγκου Δημήτρης Κυριαζής

Σελ. 31

Μαρίνα Πετρίδου Γιάννης Πανταζόπουλος

Starfax

Χρήστος Παρίδης

Σελ. 45

Μαρία Παππά

Naked City

Λάμπρος Αραπάκος Λένα Φουτσιτζή

Σελ. 46

Θεόφιλος Δουμάνης φωτογράφοι Σπύρος Στάβερης

Σελ. 14

Πάρις Ταβιτιάν

Ναταλί Χατζηαντωνίου

Freddie F. creative media Kώστας Στανέλλος

Σελ. 15

aτελιέ

Δημήτρης Κυριαζής

διόρθωση κειμένων

Σελ. 19

Μαρία Δρουκοπούλου

Βανέσσα Φερλέ

γραμματεία σύνταξης Βιβίκα Ανδριανάτου senior direct market manager Κώστας Μαντάς direct market managers Βούλα Καραβαγγέλη Γιώργος Λυκουργιώτης Σπύρος Αποστολόπουλος υποδοχή διαφήμισης Ξένια Στασινοπούλου συντονισμοσ διαφήμισης Μάγδα Τζακώστα οικονομική διεύθυνση Δημήτρης Τασιόπουλος λογιστήριο Βασίλης Κοτρωνάκης

www.lifo.gr ΔΥΟ ΔΕΚΑ ΕΚΔΟΤΙΚΗ Α.Ε. Boυλής 22, Αθήνα, 105 63, τηλ.: 210 3254 290, fax: 210 3249 785, info@lifo.gr

4 lifo – 17.3.16

Άλκηστις Γκούμα εξωτερικες εργασιες Άκης Ιωάννου

Στο εξώφυλλο έργο του WD από το Solo Show «Late Night Tale» στην γκαλερί Σαρρή 12. Φωτό: Wild Drawing

κωδικος εντυπου 7639

17.3.16 – lifo

5

Artwork: Βeetroot

iLoveAthens

θεατρο

complicité / simon mcburney The Encounter (Η Συνάντηση) Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών

Ο δραματουργός, σκηνοθέτης, ηθοποιός και ιδρυτής της ομάδας Complicité, Σάιμον ΜακΜπέρνι, έρχεται για πρώτη φορά στην Αθήνα για να παρουσιάσει την πιο πρόσφατη παράσταση της ομάδας με τίτλο The Encounter. Πρόκειται για ένα σόλο ρεσιτάλ του καλλιτέχνη, το οποίο εμπνεύστηκε από το βιβλίο Amazon Beaming που είχε θέμα την αληθινή ιστορία του φωτορεπόρτερ του περιοδικού «National Geographic». Κάτι ανάλογο θα παρουσιάσει στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης Γραμμάτων & Τεχνών μέσω μιας 3D-audio συνθήκης ακρόασης του ηχοτοπίου του οικοσυστήματος του Αμαζονίου.

«The Encounter» («Η Συνάντηση»), 1-3/4, 20:30, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, Κεντρική Σκηνή, Λεωφόρος Συγγρού 107-109, είσοδος: €5-45

6 lifo – 17.3.16

17.3.16 – lifo

7

8 lifo – 17.3.16

17

23

ΜΑΡΤΙΟΥ

2016

Talkof theTown

Αντώνης Φωνιαδάκης

χορογράφος «Πιστεύω ότι υπάρχει κάποιος προορισμός, στον οποίο δεν έχω φτάσει» Από τη Ματίνα Καλτάκη

σελ. 16

φωτογραφία: kωνσταντίνος τσακαλίδης / sooc

επιμελεια: the lifo team

προσφυγικο: πως φτασαμε σε αυτο το σημειο; Καθηγητές και δημοσιογράφοι απαντούν και αναλύουν το χθες, το σήμερα και το αύριο μιας κρίσης με παράπλευρες συνέπειες. Επιμέλεια: Γιάννης Πανταζόπουλος. Γράφουν οι: Ξένια Κουναλάκη, Στάθης Καλύβας, Μιχάλης Μητσός, Νίκος Σβέρκος, Παναγής Παναγιωτόπουλος. 17.3.16 – lifo

9

Φωτογραφία: Kωνσταντίνος Τσακαλίδης / SOOC

Talk of the Town

κάναμε ανέξοδο ανθρωπισμό πάνω στις πλάτες άλλων κρατών, κουτοπόνηρα πιστεύοντας συγχρόνως πως θα συνδέαμε το προσφυγικό με το δημοσιονομικό, προσποριζόμενοι με τον τρόπο αυτό κάποια οικονομικά οφέλη. Τέλος, όταν επιτέλους καταλάβαμε πως ανοιχτά σύνορα σημαίνει και “αποθήκες ψυχών”, το ρίξαμε στην καταδίκη της απάνθρωπης Ευρώπης και στην παραδοσιακή μας αυτοθυματοποίηση. Και σαν να μην έφταναν όλα αυτά, μπλέχτηκε στο θέμα αυτό και η Τουρκία, με άγνωστες προς το παρόν συνέπειες. Πραγματικά, αδυνατώ να φανταστώ χειρότερο αποτέλεσμα από αυτό που πετύχαμε με την ασυνάρτητη πολιτική μας. Βραχυπρόθεσμα, η Ελλάδα θα μετατραπεί σε τόπο θλιβερής υποδοχής δεκάδων χιλιάδων απελπισμένων ανθρώπων, με ένα ξεχαρβαλωμένο κράτος να αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του. Μακροπρόθεσμα, οι επιπτώσεις θα είναι πολλαπλές και, φοβάμαι, προπάντων αρνητικές».

55%

Μιχαλης Μητσος

των αφιχθέντων στην Ευρώπη είναι γυναίκες και παιδιά.

προσφυγικο: πως φτασαμε σε αυτο το σημειο; Καθηγητές και δημοσιογράφοι απαντούν και αναλύουν το χθες, το σήμερα και το αύριο μιας κρίσης με παράπλευρες συνέπειες. Από τον Γιάννη Πανταζόπουλο

Ξενια Κουναλακη

4.600

είναι οι άνθρωποι που κατά μέσο όρο αναγκάζονται καθημερινά να εγκαταλείψουν τη χώρα τους.

10 lifo – 17.3.16

αρχισυντακτρια εφημεριδας «Καθημερινη» «Κατ’ αρχάς, να διευκρινίσω ότι αν ξανακούσω πως για την προσφυγική κρίση φταίει η “κυραΤασία”, θα ουρλιάξω. Ο ερασιτεχνισμός και η ανικανότητα της ελληνικής κυβέρνησης είναι πολύ ευρύτερα και διαχρονικότερα φαινόμενα, σχεδόν σύμφυτα με τους χειρισμούς των εκάστοτε κρίσεων από την ηγεσία της χώρας. Αδυναμία μιας συνολικής αποτίμησης ενός εξαιρετικά σοβαρού προβλήματος, σπασμωδικές κινήσεις, ανέξοδος αριστερίστικος ανθρωπισμός ή ακροδεξιές, ξενοφοβικές προσεγγίσεις κατά περίπτωση είναι μερικές από τις παθογένειες που ήρθαν στην επιφάνεια με αφορμή τη μαζική έλευση προσφύγων και οικονομικών μεταναστών στη χώρα μας. Το πρόβλημα είναι πως πιστέψαμε ακράδαντα, οι πολίτες και οι πολιτικοί, ότι οι άνθρωποι αυτοί απλώς θα περάσουν από τη χώρα μας και θα φύγουν. Τώρα, όμως, που παγιδεύτηκαν εδώ, εξέλιπαν οι απειλές του Πάνου Καμμένου ότι θα γεμίσει την Ευρώπη με τζιχαντιστές, οι προσπάθειες της κυβέρνησης να συνδέσει προσφυγικό και αξιολόγηση και οι πονηρές τσαπατσουλιές της μη καταγραφής των προσφύγων. Τώρα τα πράγματα σοβάρεψαν και η πολιτική του “ουπς, συγγνώμη, μας ξέφυγαν χίλιοι” προς την ΠΓΔΜ, ούτε σοβαρή είναι ούτε ανθρωπιστική. Από την άλλη, είναι σαφές ότι το πρόβλημα ξεπερνάει κατά πολύ τις δυνατότητες μιας ούτως ή άλλως άπειρης και αναποτελεσματικής –για να το θέσω κομψά– κυβέρνησης. Η ίδια η καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ εμφανίζεται απομονωμένη στην Ευρώπη και στη Γερμανία λόγω της αδιαλλαξίας της και της εμμονής της στην πολιτική ανοιχτών θυρών. Το κλείσιμο της βαλκανικής οδού και η ορμπανοποίηση της κεντρικής Ευρώπης τής εξασφάλισαν μεν μια περίοδο χάριτος, αφού οι εισροές προσφύγων προς τη χώρα της και τις άλλες της βορειοδυτικής Ευρώπης έχουν συρρικνωθεί. Αν όμως

αναζητηθούν εναλλακτικές οδοί, που είναι και το πιθανότερο, θα αποδειχθεί ότι ούτε τα τείχη, ούτε η Frontex, ούτε η άρση της Σένγκεν μπορούν να υποκαταστήσουν την ανικανότητα της Ευρώπης να διαχειριστεί μια απλή κρίση με συντεταγμένο τρόπο: μερικά εκατομμύρια πρόσφυγες προσπαθούν να διαφύγουν από τη φρίκη του πολέμου στη Συρία και πρέπει οργανωμένα να διανεμηθούν ανάμεσα σε 500 εκατ. ανθρώπους, όσος είναι ο πληθυσμός της Ε.Ε.».

Σταθης Καλυβας καθηγητης Πανεπιστημιου Yale «Το προσφυγικό ζήτημα είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο πρόβλημα που δεν επιδέχεται απλουστεύσεις και δεν έχει εύκολη λύση, ούτε νομική, ούτε πολιτική, ούτε οικονομική. Το νομικό πλαίσιο βρίσκεται σε αναντιστοιχία με τη σημερινή πραγματικότητα των τεράστιων αριθμών προσφύγων, της δυσκολίας διάκρισης μεταξύ προσφύγων και οικονομικών μεταναστών, της συνεχούς ροής της πληροφορίας και των σύγχρονων δυνατοτήτων μετακίνησης. Πολιτικά, ο στόχος της προστασίας ευάλωτων ανθρώπων συγκρούεται με την πραγματικότητα της δυσχέρειας απορρόφησης και αποκατάστασης ατελείωτων ανθρώπινων ροών. Όποιος θεωρεί πως υπάρχουν εύκολες λύσεις στα προβλήματα αυτά είναι βαθιά νυχτωμένος. Στο πλαίσιο αυτό, ίσως η μόνη δυνατότητα που έχει μια χώρα σαν την Ελλάδα είναι να μην επιδεινώνει μια ήδη επιβαρυμένη γι’ αυτήν κατάσταση. Ως προς αυτό, φαίνεται πως κάναμε ό,τι είναι δυνατόν για να πετύχουμε ακριβώς το αντίθετο. Αρχικά, αφήνοντας τα σύνορά μας εντελώς αφύλακτα και ουσιαστικά καταργώντας κάθε διαδικασία ταυτοποίησης και διαχωρισμού των ανθρώπων που μπαίνουν στη χώρα μας, στείλαμε το μήνυμα πως “ανοίξαμε και σας περιμένουμε”. Κατόπιν, όταν με έκπληξη είδαμε πως το μήνυμά μας εισακούστηκε, θεωρήσαμε πως προωθώντας τους ανθρώπους αυτούς προς τη βόρεια Ευρώπη, θα

33%

των προσφύγων ή μεταναστών που φτάνουν στην Ελλάδα είναι παιδιά.

αρχισυντακτης εφημεριδας «Τα Νεα» «Ας υποθέσουμε ότι η Τασία είχε παραμείνει στη μάχιμη δικηγορία και δεν είχε μείνει στην Ιστορία για τα “λιάζονται”. Ας υποθέσουμε ακόμη ότι υπουργός Άμυνας ήταν ένας άχρωμος γραφειοκράτης και όχι ένας ακροδεξιός που απειλούσε την Ευρώπη με έφοδο τζιχαντιστών. Για να μην αφήσουμε τη φαντασία μας να οργιάσει και φανταστούμε έναν λιγότερο επηρμένο και προκλητικό τύπο στο τιμόνι της χώρας. Θα είχαμε γλιτώσει τότε τις εικόνες της Ειδομένης, της Μυτιλήνης και της πλατείας Βικτωρίας; Το ερώτημα είναι, φυσικά, ρητορικό. Και προσφέρεται περισσότερο για εσωτερική κατανάλωση παρά για μια σοβαρή κατανομή των ευθυνών. Διότι η προσφυγική κρίση υπερβαίνει τα όρια και τις δυνατότητες μιας ανίκανης, κυνικής και κουτοπόνηρης κυβέρνησης. Οι Σύροι ημι-πρόσφυγες και οι λοιποί μετανάστες –για να χρησιμοποιήσω την καινούργια ευρωπαϊκή αργκό– θα έφευγαν κατά δεκάδες χιλιάδες από τα ερείπια των χωρών τους, όποιος κι αν κυβερνούσε στην Αθήνα, στη Ρώμη ή στο Βερολίνο. Η διαδρομή θα ποίκιλλε. Και οι διαβαθμίσεις των ενοχών. Το δράμα θα ήταν το ίδιο. Εκτός, βέβαια, εάν αντιμετωπιζόταν με καταστολή. Αν οι πρόσφυγες πυροβολούνταν εν ψυχρώ από την αστυνομία, όπως πρότεινε η αρχηγός του ξενοφοβικού AfD της Γερμανίας και επιβραβεύτηκε από τους ψηφοφόρους, μπορεί πράγματι τα κύματα να μειώνονταν. Θα θέλαμε, όμως, κάτι τέτοιο; Οι ευθύνες της κυβέρνησης για την καθυστέρηση στη δημιουργία των hotspots, για τη σύνδεση του προσφυγικού με την αξιολόγηση, για την απουσία του κράτους στην Ειδομένη και τα νησιά είναι τεράστιες. Και το γεγονός ότι αντιμετωπίζει μια μείζονα κρίση όχι εξαιτίας αυτών των ευθυνών αλλά επειδή ένας υπουργός αναφέρει την απαγορευμένη λέξη, δείχνει πόσο ανώμαλη –και ανίατη– είναι αυτή η χώρα. Από τους δικούς μας, όμως, ελάχιστα περίμενα, εντάξει, ίσως κάτι καλύτερο από τον Μητσοτάκη. Η πιο οδυνηρή διάψευση έρχεται από την Ευρώπη. Και στην περίπτωση αυτή δεν μπορούμε να αναζητήσουμε παρηγοριά ούτε στον Ομπάμα. Γιατί αν στις 30 Αυγούστου του 2013 βρισκόταν κάποιος άλλος στη θέση του και δεν ακύρωνε την τελευταία στιγμή την επέμβαση στη Συρία, ίσως σήμερα τα πράγματα να ήταν διαφορετικά. Αλλά αυτά είναι πλέον δουλειά των ιστορικών».

Νικος Σβερκος δημοσιογραφος στην «Εφημεριδα των Συντακτων» «Η εν Ελλάδι αναζήτηση των ευθυνών σε μια κρίση ευρωπαϊκή τείνει πλέον να υπακούει σε ένα πολύ σαφές, σχεδόν μονότονο “μοντέλο”: για ορισμένους ευθύνονται αποκλειστικά οι εν Ελλάδι κυβερνώντες, για άλλους αποκλειστικά η “Ευρώπη”. Μια και οι εκατέρωθεν τοποθετή-

131.724

διέσχισαν κατά το πρώτο δίμηνο του 2016 τη Μεσόγειο.

σεις καθοδηγούνται, συχνά σε αποκλειστικό βαθμό, από άσχετες πολιτικές και μικροπολιτικές στοχεύσεις, αξίζει να επικεντρώσουμε σε ορισμένα ποιοτικά συμπεράσματα με αφορμή την προσφυγική κρίση. Η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίζεται εντελώς ανίκανη να διαχειριστεί ένα πρόβλημα ανθρωπιστικής φύσης. Μια σειρά χώρες περιχαρακώνονται πίσω από το “εθνικό συμφέρον” τους, αρνούνται οποιαδήποτε συνδρομή και “μπλοκάρουν” διαρκώς τις όποιες, περίπλοκες αλλά αναγκαίες, αποφάσεις. Η Ευρώπη, ως συνισταμένη πολιτικών αξιών, υφίσταται μια τεράστια ήττα, καθώς οι αξίες του ανθρωπισμού υποχωρούν μπροστά στις αξίες του εθνικιστικού κυνισμού. Το γαϊτανάκι των αντιδράσεων σέρνουν οι ίδιες χώρες που φωνάζουν για την ανάγκη τήρησης των κοινών οικονομικών κανόνων. Αναδεικνύεται, λοιπόν, η αντίφαση της ίδιας της φύσης του νεοφιλελευθερισμού: Ελευθερία μόνο για τις αγορές και τα κεφάλαια, οι άνθρωποι μπορούν κάλλιστα να αφεθούν να πνιγούν. Η ελληνική κυβέρνηση σεβάστηκε τους διεθνείς κανόνες του ΟΗΕ και του δικαίου της θάλασσας, προτού βέβαια φροντίσει για την ύπαρξη δομών που θα διαχειρίζονταν τις μεγάλες ροές. Και αναδεικνύεται σήμερα σε κατεξοχήν “φιλοευρωπαϊκή δύναμη”, ενώ μέχρι πρότινος εντασσόταν με μένος στο “αντιευρωπαϊκό μέτωπο”. Ούτως ή άλλως, όμως, οι προσφυγικές ροές αυξήθηκαν τόσο, που αμφιβάλλουμε για το αν οποιαδήποτε κυβέρνηση θα μπορούσε να διαχειριστεί την κατάσταση. Ιδιαίτερα όσο οι τουρκικές Αρχές παζαρεύουν την ασφάλεια των προσφύγων με την ισορροπία των πολεμικών επεμβάσεων στη Συρία. Ας επικεντρώσουμε, τέλος, στο πώς αντιμετωπίζει το φαινόμενο η συντριπτική πλειονότητα των πολιτών στην Ελλάδα. Την ώρα που στην Αυστρία η Δεξιά και η Ακροδεξιά ονειρεύονται την επιστροφή στις εποχές της πεφωτισμένης μεν, δεσποτείας δε, και στην Ουγγαρία οι

Αρχές κλείνουν το αρχείο του σπουδαίου μαρξιστή διανοητή Γκέοργκ Λούκατς, στην Ελλάδα η συζήτηση περιστρέφεται γύρω από το πώς θα προστατευτούν πιο αποτελεσματικά οι πρόσφυγες και οι μετανάστες. Το σύνολο της δημόσιας συζήτησης, ακόμα και στα lifestyle έντυπα, έχει μετατοπιστεί στο πεδίο της αδήριτης κοινωνικής και ανθρωπιστικής ευαισθησίας. Είναι το μεγαλύτερο κέρδος, αν μπορεί να υπάρξει κάτι τέτοιο, από το προσφυγικό δράμα».

Παναγης Παναγιωτοπουλος καθηγητης Πανεπιστημιου Αθηνων «Η μεταναστευτική και ανθρωπιστική κρίση μάς πιάνει από τα μαλλιά και μας βυθίζει στα βρόμικα νερά της πραγματικής πολιτικής. Στη λασπώδη και μολυσματική συνθήκη όπου άνθρωποι γίνονται εργαλείο μιας κυνικής πολιτικής στόχευσης, όπου οι λέξεις περιθωριοποιούνται και η οργανωμένη δράση ηττάται, όπου το νόημα της οργανωμένης θεσμικής ζωής υπονομεύεται από τους ίδιους τους θεματοφύλακές του και όπου το κράτος δικαίου καταλύεται. Είναι μια συνθήκη μέγιστης αγωνίας προσφύγων και γηγενών, ανασφάλειας του συνόρου και των νόμων που τα διέπουν, που αποτελούν και την προϋπόθεση της δημοκρατικής πολιτικής αλλά και την ύστατη ιδιοκτησία των αδικημένων της παγκοσμιοποίησης, όπως το εξηγεί ο Ρεζίς Ντεμπρέ στο Εγκώμιο των συνόρων. Εξάλλου, η συριακή προσφυγιά είναι προσφυγιά του πολέμου και η μετακίνηση των ανθρώπων αυτών φέρει υποχρεωτικά μέσα της και το τραύμα του, το στίγμα του, καθώς και την απόλυτη πολιτικότητα με άλλα λόγια. Δηλαδή, τη μία κατάσταση, καταστατικά οριακή. Μας βουτάει όμως πρωτίστως και αμέσως στον κόσμο της απόλυτης και άμεσης ανάγκης και της ανθρώπινης επιβίωσης, της διαφύλαξης της ζωής μιας μεγάλης ανθρώπινης ομάδας που βρίσκεται επί ελληνικού εδάφους και εν “κινδύ-

1/122 ανθρώπους παγκοσμίως έχει αναγκαστεί να εγκαταλείψει την εστία του.

νω”. Πριν, μετά και πέραν κάθε άλλης πολιτικής ανάλυσης, ως προαπαιτούμενο κάθε κριτικής και δράσης, η ελληνική κοινωνία οφείλει να φροντίσει τα σώματα αυτών των ανθρώπων. Να διαφυλάξει την ακεραιότητά τους από κάθε λογής εξτρεμιστές και “νεο-αγανακτισμένους” που θα θελήσουν να τους χτυπήσουν. Απ’ αυτή την άποψη, οι lifestyle εκδηλώσεις ταύτισης, με όλο το φορτίο ιδιοτέλειας και ρηχότητας που κουβαλούν, είναι χρήσιμες. Ωστόσο, οι άνθρωποι αυτοί χρειάζονται και αστυνομική προστασία. Ακόμα, υπάρχει η απόλυτη οφειλή της ιατρικής φροντίδας, της σίτισης και της υγιεινής τους. Ευλόγως, μπορεί κανείς να πει, πολιτικοποιώντας το ζήτημα, πως πρόκειται για δουλειά του κράτους και ειδικότερα της κυβέρνησης, η οποία βαρύνεται με την ευθύνη των πληθυσμών στην επικράτειά της, και ακόμα περισσότερο σήμερα, που φέρει σημαντικότατο μέρος της ευθύνης για τον μαζικό εγκλωβισμό εντός της ενός πληθυσμού εξασθενημένου και αποφασισμένου “to go North”. Όμως το ζήτημα είναι προ-πολιτικό. Δεν άπτεται της οργάνωσης της κοινωνικής ζωής και της δημοκρατικής λειτουργίας. Άπτεται της επιβίωσης των σωμάτων. Και σε αυτό το σημείο ο έπαινος πάει στην ελληνική κοινωνία, που τόσο έχει λοιδορηθεί. Αυτή κράτησε ζωντανούς αυτούς τους ανθρώπους και αυτή είναι ενδεχομένως και η μέγιστη “φυσική” κριτική σε αυτή την κυβέρνηση και στα τμήματα εκείνα της Ευρώπης που παίζουν μαζί τους. Και δεν είμαι βέβαιος ότι φταίνε μόνο οι εξτρεμιστές του Βίζεγκραντ ή ότι απαλλάσσεται η “καλοσύνη” της Μέρκελ από το όλο θέμα. Η συστηματική κριτική και η ανίχνευση των οδών της Ειδομένης και της εν γένει στρατοπεδοποίησης της χώρας έπονται. Και, πάντως, δεν μπορούν να γίνουν σε συνθήκες προϊούσας φαβελοποίησης ή ανθρωπιστικής κρίσης. Ανθρωπιστική κρίση είπατε; Αυτήν τη φορά, ναι».

17.3.16 – lifo

11

Εικονογράφηση: David Shrigley

φωνή λαού

Talk of the Town

ανθή χρήστου Η συνεργάτις της πλατφόρμας «συνΑθηνά» μιλά για τον τρόπο βελτίωσης του αστικού χώρου.

Παραγκουπόλεις

α π ό τ ο ν ε υγ εν ιο α ρα ν ι τ ση

Όχι μόνον δεν απομυθοποιήθηκαν αυτά τα μέρη αλλά απέκτησαν μια πρόσθετη χροιά μυστηρίου με τον τρόπο που η Γουιάνα, λ.χ., στη φαντασία του Ζενέ, έμοιαζε ακόμη πιο εξωτική, ειδικά επειδή έκρυβε στο εσωτερικό της ένα κάτεργο.

12 lifo – 17.3.16

Δύσκολα θα αποφύγω τον πειρασμό να υπερασπιστώ έναν τρόπο ζωής που μοιάζει ιδιαίτερα σκληρός, πιθανόν επικίνδυνος κι όχι λιγότερο αναξιοπρεπής σύμφωνα με τα κριτήρια του μέσου παρατηρητή, ενώ πρόκειται για μια πηγαία μορφή, ενδεχομένως την τελευταία, αυθεντικής συμμετοχής στα γεγονότα, έστω και αν η αυθεντικότητα πρέπει να αναζητηθεί στο απώτατο οχυρό της, που είναι η μοναδική και ανεπανάληπτη αυτοσχέδια συλλογική καθημερινότητα στις πολύ φτωχές, στις εκτός ελέγχου, κακόφημες γειτονιές, αυτές για τις οποίες συμπεραίνουμε ότι τις εγκατέλειψε ο Θεός. Εδώ που τα λέμε, στην καρδιά ενός, υποτίθεται, λαμπερού και ατσαλάκωτου κόσμου, του δικού μας, όπου ο ίδιος ο όρος «τρόπος ζωής», λάιφ-στάιλ, έχει γίνει συνώνυμο των απομιμήσεων και της πλαστότητας, η γνησιότητα, εξ αντιδιαστολής, δεν είναι ό,τι πιο ανθυγιεινό εφόσον θέλει κανείς να εμβαθύνει λιγάκι στο ζήτημα της ηθικής επιβίωσης του ανθρώπου. Και αν άραγε αληθεύει, δίχως να το υποπτευόμαστε, ότι εκείνο που μας φοβίζει μπροστά στο πανόραμα της εξαθλίωσης στις τριτοκοσμικές χώρες δεν είναι αυτός ο στιγμιαίος ίλιγγος της ταύτισης με τους εξαθλιωμένους αλλά ο απειλητικός υπαινιγμός ότι ίσως, εκεί, διαδραματίζονται ακόμη πραγματικά γεγονότα σε αντίθεση με τη δική μας ζωή, που είναι μια διόλου ηρωική αλληλουχία στερεοτύπων, εξ ορισμού υποθηκευμένη σε μακροπρόθεσμους προγραμματισμούς και κάθε είδους στρατηγικές; Όντως, αν ισχύει ότι οι μεγάλες πλειονότητες των καταναλωτών προσποιούνται έναν τρόπο ζωής ώστε ο τρόπος ζωής να γίνει, ακριβώς, μια προσποίηση, τίποτα δεν θα ’πρεπε να υπολογίζεται ως περισσότερο αληθινό απ’ τα όσα συμβαίνουν στις φαβέλες και στα γκέτο. Αυτό με αφορμή μια σειρά ντοκιμαντέρ γαλλικής παραγωγής που χαιρετίστηκε ως εξαιρετική, όπως συμβαίνει κατά κανόνα άπαξ και η κάμερα εισβάλλει απρόσκλητη σε περιοχές όπου οι δημοσιογράφοι θεωρούνται τάχα ανεπιθύμητοι, και η οποία προβλήθηκε απ’ την ΕΡΤ, προκειμένου να φωτίσει τη σκανδαλώδη παρασκηνιακή δυστυχία τόπων που, για τον τουρισμό της Δύσης, θεωρούνται εδεμικοί προορισμοί, ενώ, σωστά μαντέψατε, κρύβουν, λέει, στο εσωτερικό τους τις χίλιες δύο μολυσματικές εστίες του κακού, πορνεία, διακίνηση ναρκωτικών, ακραία φτώχεια, αναλφαβητισμό, εκμετάλλευση παιδιών και κάθε λογής βία. Έτσι, με τον αδέξια εξελληνισμένο τίτλο Η άλλη πλευρά του παραδείσου (πρωτότυπος τίτλος: Postcard – Perfect?), η σειρά αναλαμβάνει να απομυθοποιήσει μερικές απ’ τις πιο σαγηνευτικές περιοχές του πλανήτη, όπως η νήσος Ρεϊνιόν, η Δομινικανή Δημοκρατία, η Μαρτινίκα, ο Άγιος Μαυρίκιος και η Ταϊτή, όλα εκείνα τα θρυλικά τοπωνύμια που συνοδεύονται, στην ταξιδιωτική παραφιλολογία, με τους ιριδισμούς του τιρκουάζ και τις υποβλητικές διακυμάνσεις μιας χρυσαφένιας αμμουδιάς, σε θεσπέσιες παραλίες, όπου οι κοκκοφοίνικες,

χάριν αβρότητος, έχουν εκπαιδευτεί να υποκλίνονται. Κατά τη γνώμη μου, όχι μόνον δεν απομυθοποιήθηκαν αυτά τα μέρη αλλά απέκτησαν μια πρόσθετη χροιά μυστηρίου με τον τρόπο που η Γουιάνα, λ.χ., στη φαντασία του Ζενέ, έμοιαζε ακόμη πιο εξωτική ειδικά επειδή έκρυβε στο εσωτερικό της ένα κάτεργο γεμάτο στυγερούς δολοφόνους, στολισμένους με τα θέλγητρα του εγκλήματος. Για παράδειγμα, στα πανέμορφα νησιά του Κάπε Βέρντε, δυτικά της Σενεγάλης, υπάρχουν παραγκουπόλεις που οι τουρίστες απαγορεύεται να δουν, διότι κινδυνεύουν να χάσουν το πλεονέκτημα της αθωότητας, ξέρετε ποιας, αυτής που προσφέρεται μαζί με δωρεάν ημιδιατροφή· ξυπόλυτα παιδιά, συνηθισμένα να ζουν μέσα στις λάσπες και στα σκουπίδια, τεμπελιάζουν απ’ το πρωί ως το βράδυ ή τρέχουν σε στενά οφιοειδή σοκάκια και πάνω σε στέγες βαμμένες με κατράμι, μαζί με αδέσποτους σκύλους που μιλούν τα πορτογαλικά φαρσί· ταυτόχρονα σκαρφαλώνουν στα δέντρα, μαθαίνουν να πετούν παρατηρώντας τα πουλιά, διασχίζουν το τοπίο σηκώνοντας σύννεφα σκόνης και πέφτουν στα τέσσερα ανοίγοντας λαγούμια ή παραβιάζουν τις ρημαγμένες πόρτες και τα ετοιμόρροπα παραθυρόφυλλα μιας πόλης φτιαγμένης από μαδέρια και σκουριασμένες λαμαρίνες, που όμως οι άγραφοι νόμοι της, απαρέγκλιτοι και αρχαίοι, υπαγορεύονται απ’ τους αστερισμούς και την παλίρροια. Τα χαμίνια ερωτεύονται, κυνηγιούνται, μαλώνουν, εξερευνούν, οργανώνονται σε μικρά σύνολα με άκαμπτη ιεραρχία και κυριεύουν τον ουρανό ξεκινώντας από το διάδημα των γύρω λόφων, όπου η μυρωδιά των άπλυτων σωμάτων αναγγέλλει την άφιξή τους πριν καν φανούν στον ορίζοντα. Ζητιανεύουν και πολεμούν με ξύλινα σπαθιά, γίνονται μάρτυρες ειδυλλίων και φόνων, και διδάσκουν το ένα το άλλο να διαβάζει στο φως του φεγγαριού ή να μιμείται φωνές ζώων, μ’ άλλα λόγια ζουν σ’ ένα σύμπαν ολοκληρωτικά μαγεμένο – για μας αόρατο. Και τις νύχτες κοιμούνται σε απόσταση αναπνοής απ’ τις χωματερές και ονειρεύονται την πόλη σαν αυτό που ήταν ανέκαθεν: ένας λαβύρινθος από εναέριες διαβάσεις, καταπακτές και κρυψώνες. Αν έχετε αμφιβολίες, κάντε νοερά τη σύγκριση ανάμεσα στη ζωή αυτών των παιδιών και στη ζωή εκείνων της ανώτερης μεσαίας τάξης του προηγμένου δυτικού κόσμου, που ζουν απομονωμένα σ’ αυτές τις δίχως μυστικά πολυτελείς αστικές κατοικίες, καθοδηγώντας πιεστικά τον εαυτό τους στο να υιοθετήσει πρότυπα ψυχρού ανταγωνισμού και επιδοσιακής αυτάρκειας, με μοναδικό σύμμαχο τον υπολογιστή. Το ερώτημα που εξακολουθεί να μας τρομάζει συνοψίζεται στο ακόλουθο δίλημμα: εσύ, αν ήσουν παιδί και σου δινόταν η ευκαιρία να διαλέξεις, ποιον απ’ τις δύο τρόπους ζωής θα προτιμούσες; Εύκολο, έτσι; www.paradoxa.gr

Φωτό: Αγγελική Κορωναίου

α π ό τ ο ν δ η μ ή τ ρ η κ υρ ι α ζ ή

Πες μου δύο λόγια για το ευρωπαϊκό δίκτυο Refill και το πρόγραμμα URBACT. To Refill είναι ένα πρόγραμμα στο πλαίσιο του URBACT με αντικείμενο την επανάχρηση κενών κτιρίων στα αστικά περιβάλλοντα. Το URBACT είναι ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανταλλαγής γνώσεων και εκμάθησης με στόχο τη βιώσιμη αστική ανάπτυξη. Το πρόγραμμα του Refill συνδέει δέκα ευρωπαϊκές πόλεις σε έναν διάλογο γύρω από τους κενούς χώρους, τις μεθόδους αξιοποίησής τους και τη σημασία της ανάπτυξης συνεργειών ανάμεσα στις δημοτικές Αρχές και τους ενεργούς πολίτες. Με ποια ιδιότητα συμμετείχες; Είμαι συνεργάτις της πλατφόρμας «συνΑθηνά» του Δήμου Αθηναίων (www.synathina.gr). To συνΑθηνά υπάγεται στην Αντιδημαρχία Κοινωνίας των Πολιτών και Δημοτικής Αποκέντρωσης και παρουσιάστηκε σε συνάντηση του δικτύου Refill στη Γάνδη ως ένα καινοτόμο πρόγραμμα που συνδέει έναν δήμο με τις πρωτοβουλίες των ενεργών πολιτών του. Ποιες ήταν οι πιο ενδιαφέρουσες ιδέες που άκουσες; Η ίδια η Γάνδη παρουσιάζει προχωρημένες περιπτώσεις προσωρινής χρήσης, όπως το DOK (http://dokgent. be), το μοναδικό εγχείρημα προσωρινής χρήσης το οποίο φιλοξενείται σε αποκλειστικά υπαίθριο χώρο και στεγάζει συναυλίες, τεχνητή παραλία, υπαίθρια πικνίκ και μια τεράστια σκηνή τσίρκου. Επίσης, ξεχωρίζω το De Site (www.rabotsite.be/nl), μια πρώην βιομηχανική ζώνη που φιλοξενεί 80 αστικούς κήπους, γήπεδο ποδοσφαίρου και διαθέτει το δικό της τοπικό νόμισμα, το Toreke. Το ZwischenZeitZentrale (www.zzz-bremen. de) συνδέει προσωρινούς χρήστες με κενά γραφεία και εγκαταλελειμμένα κτίρια στην πόλη της Βρέμης. Από το 2009 το ZZZ λειτουργεί ως ένα διαφορετικό μεσιτικό γραφείο, έχοντας τον ρόλο του διαμεσολαβητή σε 123 εγχειρήματα προσωρινής χρήσης. Θα μπορούσε κάποια από αυτές να μεταφερθεί εδώ; Στην Αθήνα πραγματοποιούνται, ήδη, αντίστοιχες δράσεις, είτε μεγαλύτερης είτε μικρότερης έκτασης, από τα Ίχνη Εμπορίου μέχρι τη χρήση του Μπάγκειου Ξενοδοχείου για τους σκοπούς της Μπιενάλε της Αθήνας και τον αστικό κήπο της Ναβαρίνου. Ποιες είναι οι δράσεις που γίνονται στην Αθήνα αυτή την περίοδο που σε κάνουν να ατενίζεις το μέλλον με αισιοδοξία; Οι πωλητές της «Σχεδίας». Τα σακίδια για τα παιδιά των προσφύγων που φτιάχνει η άτυπη ομάδα εθελοντών «Παρέα». Οι δράσεις διαφόρων ομάδων για τους πρόσφυγες της Ανοιχτής Δομής Φιλοξενίας του Ελαιώνα. Μάθετε περισσότερα για τις δράσεις του Refill εδώ: https://refillthecity.wordpress.com/ για το πρόγραμμα URBACT εδώ: http://urbact.eu/

17.3.16 – lifo

13

Refugee chic

Τα παραπάνω δεν είναι, βέβαια, τα μόνα περιστατικά όπου με αφορμή το προσφυγικό/μεταναστευτικό παρατηρεί κανείς μια αισθητικοποίηση της δυστυχίας με τη μετάλλαξή της σε εφήμερη μόδα κι απορρυπαντικό «ξεπλύματος» συνειδήσεων. Ούτε σπανίζει, άλλωστε, τέτοια φαινόμενα να «συνοδεύουν» μεγάλες ανθρωπιστικές κρίσεις. Τα είδαμε αυτά παλιότερα και με τα Live Aid για τα πεινασμένα παιδιά της Αφρικής, που ναι μεν μάζεψαν κόσμο και χρήμα, υπήρξαν όμως καταγγελίες ότι τα ποσά που συγκεντρώθηκαν δεν διοχετεύτηκαν σωστά, οξύνοντας, επιπλέον, σε κάποιες περιπτώσεις το πρόβλημα, αντί να το ανακουφίσουν. Το ερώτημα επαναδιατυπώνεται κάθε που βλέπουμε πολιτικούς, ηθοποιούς, καλλιτέχνες και άλλους επώνυμους να «υποδύονται» τους φυγάδες, τους φτωχούς, τους άστεγους, τους οροθετικούς κ.λπ. ένεκα η πεποίθηση ότι το «ειδικό βάρος» τους θα συγκινήσει την κοινή γνώμη. Το κατά πόσο αυτό γίνεται καταρχάς για λόγους πρεστίζ και δημοσιότητας ή από αυθεντική ακτιβιστική διάθεση και το αν τελικά συνδράμει ή ζημιώνει τους ωφελούμενους είναι ένα διαρκές ζητούμενο – κάποτε καταντάει τόσο υποκριτικό, όσο οι «πράσινες» διαφημίσεις πετρελαϊκών πολυεθνικών. Είναι σαν τη διαφορά φιλανθρωπίας και αλληλεγγύης – η αδήριτη χρεία θα κάνει ευπρόσδεκτο ακόμα και τον χορτάτο που ιδιοτελώς θα σπεύσει να ταΐσει τον πεινασμένο, εκείνο όμως που θα εξασφαλίσει στον τελευταίο ένα καλύτερο μέλλον είναι η συνειδητοποίηση των αιτίων της κατάστασής του και ο πόθος μιας κομμάτι δικαιότερης κοινωνίας.

απ ό το ν δη μ ή τ ρη π ολι τάκη

Τόσο οι αμφιλεγόμενες «δράσεις» ενός διάσημου καλλιτέχνη σχετικά με το προσφυγικό όσο και το υποδειγματικής κενότητας μα και κακογουστιάς εξώφυλλο ενός εβδομαδιαίου περιοδικού ποικίλης ύλης με το ίδιο αντικείμενο δίχασαν την κοινή γνώμη, επαναδιατυπώνοντας το ερώτημα κατά πόσο «ακτιβιστικές» πρωτοβουλίες, βασισμένες στα παβλοφικά αντανακλαστικά της κοινωνίας του θεάματος, μπορούν, έστω κι έτσι, να συμβάλουν θετικά στη μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση πάνω σε φλέγοντα κοινωνικά ζητήματα ή, αντίθετα, λειτουργούν παρελκυστικά, «κανονικοποιώντας» τα και προσδένοντάς τα σε μια εφήμερη, «ποπ» λογική του συρμού. Η πρώτη περίπτωση αφορά έναν πράγματι σπουδαίο δημιουργό, ευρέως γνωστό χάρη και στις διώξεις του από το κινεζικό καθεστώς. Ο «πολύς» 59χρονος εικαστικός Άι Γουέι Γουέι επισκέφθηκε πέρσι τη Λέσβο και ξεκίνησε την προσφυγική του «καμπάνια» υποδυόμενος τον μικρό Αϊλάν, το άτυχο Κουρδάκι που είχε ξεβραστεί πνιγμένο σε τουρκική παραλία, προξενώντας διεθνή συγκίνηση. Πολλοί τον χειροκροτήσαμε τότε, τόσο εκείνον όσο και άλλες προσωπικότητες, όπως η Σούζαν Σάραντον, που βρέθηκαν στα ελληνικά νησιά στο πλευρό των προσφύγων, σε αντιδιαστολή μάλιστα με τα εγχώρια ανθυποσελέμπριτις που περί άλλα ετύρβαζαν προτού μυριστούν ότι το θέμα έχει «ψωμί» και μπουν, έστω καθυστερημένα, κάποιοι εξ αυτών στον «χορό» μιας συχνά αβασάνιστης, «προκάτ» αλληλεγγύης. Εντυπωσιακή ήταν και η εγκατάσταση με τα 14.000 προσφυγικά σωσίβια που «έντυσαν» την πρόσοψη του βερολινέζικου Μεγάρου Μουσικής τον Φεβρουάριο – ένα, πράγματι, δυνατό μήνυμα. Βλέποντας όμως και το πρόσφατο σκηνικό με το λευκό πιάνο μέσα στις λάσπες της Ειδομένης –που μπορεί μεν αισθητικά να «έγραφε αγγελοπουλικά», αλλά επί της ουσίας ήταν ένα πομπώδες τίποτα, αν δεν προσέβαλε κιόλας τους βασανισμένους σκηνίτες– σε συνδυασμό με την «εμμονή» του Γουέι Γουέι να προσεταιρίζεται παντοιοτρόπως το προσφυγικό δράμα, φτάνεις να αναρωτιέσαι πού ξεκινούν η στήριξη και η αυθεντική καλλιτεχνική δημιουργία και πού σταματούν η εκμετάλλευση κι ο «έντεχνος» ναρκισσισμός. Στη δεύτερη περίπτωση, οι υπεύθυνοι ενός εντύπου που ξανακυκλοφόρησε ύστερα από αρκετά χρόνια είχανε τη φαεινή ιδέα ότι θα το διαφημίσουν «πουλώντας» ταυτόχρονα κοινωνικό μήνυμα, αν παίξουν εξώφυλλο το προσφυγικό, τώρα που δηλώνει «ευαίσθητη» σ’ αυτό, έτσι, γενικά κι αόριστα, μέχρι και η κουτσή Μαριώ, που λένε. Πιάσανε, λοιπόν, και κάνανε κολάζ μισή ντουζίνα άσχετους με το αντικείμενο αλλά και μεταξύ τους επώνυμους ντυμένους με σωσίβια, ισοθερμικές κουβέρτες και μουσαμάδες, δίχως, καθώς κατάγγειλαν ορισμένοι εξ αυτών, να έχουν ενημερωθεί επακριβώς για το θέμα της φωτογράφισης ούτε για τους λοιπούς συμμετέχοντες («ντρέπομαι που υπάρχω σε αυτό το εμετικό εξώφυλλο κι ας μη φωτογραφήθηκα… βλακεία μου και λάθος» δήλωσε χαρακτηριστικά η Τάνια Τσανακλίδου). Άσχετα με το πόσο αληθεύουν αυτά, γεγονός είναι ότι επρόκειτο για μια ξεπερασμένη λάιφ-στάιλ προσέγγιση που θα θεωρούνταν, αν όχι άθλια, τουλάχιστον «φτηνή» και «τραβηγμένη» ακόμα και τις αλήστου μνήμης εποχές που η εν λόγω κουλτούρα μεσουρανούσε (εκείνα τα λανθανόντως ευδαίμονα ’90s και πρώιμα ’00s). Η γενική κατακραυγή που ξεσήκωσε αυτό το πρότζεκτ –σε κανένα στάδιο του οποίου δεν βρέθηκε ένας χριστιανός να αναφωνήσει «μα τι μαλ… κάνουμε!», καθώς σημείωνε φίλος–, σε συνδυασμό με την πτωτική (-11,6%) κυκλοφορία που φαίνεται ότι κατέγραψε το «επίμαχο» τεύχος, έδειξε ωστόσο ότι οι βλακοχορτοφάγοι (για να μνημονεύσω την περιώνυμη, χαριτωμένα εξωφρενική μυθιστορία του Τζον Μπαρθ) δεν ευδοκιμούν στις μέρες μας, κάτι που το λες κι ενθαρρυντικό.

Ελλάς, Ευρώπη, ελεγείες και κατάρες, νυχτερίδες κι αράχνες, γλυκιά μου...

Cut

α π ό τ ο ν θ οδωρη αν τ ων οπ ουλο

Belli

Talk of the Town

14 lifo – 17.3.16

Υπομένουμε Ευρώπη

Πόσο «μόδα» μπορεί να γίνει ο ανθρώπινος πόνος;

Η Ελλάδα είναι η χώρα που βρίσκεται ανατολικά της Ιταλίας, δυτικά της Τουρκίας, νότια της Βουλγαρίας και βόρεια της Αιγύπτου (της Λιβύης κυρίως, αλλά ο σύνδεσμος με την Αίγυπτο είναι πιο παραδοσιακός). Η υπενθύμιση της γεωγραφικής μας θέσης στον παγκόσμιο, αλλά ειδικότερα στον ευρωπαϊκό χάρτη μπορεί να μοιάζει περιττή, μπορεί όμως και να είναι χρήσιμη στους κρίσιμους και ζόρικους καιρούς που ζούμε, έτσι, για να σκεφτόμαστε ότι ίσως τα πράγματα δεν θα μπορούσαν να είναι και τόσο διαφορετικά, ακόμα κι αν μας είχαν ευνοήσει περισσότερο οι περιστάσεις. Δεν πρόκειται για μοιρολατρία, ούτε για αποδοχή μιας εγγενούς παθογένειας, ούτε για χορήγηση αμνηστίας σ’ ένα μονίμως κατώτερο των περιστάσεων πολιτικό/διαχειριστικό προσωπικό. Είμαστε, όμως, Νοτιοευρωπαίοι, Ανατολίτες και εν μέρει, τουλάχιστον, Βαλκάνιοι (επ’ αυτού επικρατεί μια άρνηση). Και η σχέση μας με τη (δυτική) Ευρώπη ή την αφηρημένη ιδέα μιας πολιτισμένης Ευρώπης φιλελεύθερων αξιών είναι πιο προβληματική από ποτέ. Η λέξη «Ευρώπη» εκφέρεται με δαγκωμένο χείλος, από ανθρώπους που νιώθουν πανταχόθεν βαλλόμενοι και έχουν βάλει να παίζει μοιρολόι και σιχτίρισμα στη λούπα. Ακόμα και οι πιο θερμοί υπέρμαχοι της «ευρωπαϊκής ιδέας» αναγνωρίζουν ότι η επίκλησή της είναι σαν άσκηση νοσταλγίας, σαν να επιμένεις να χρησιμοποιείς γραφομηχανή, ενώ όλοι γράφουν προ πολλού σε υπολογιστή. Επιχειρώντας να βγάλουμε άκρη για τα δεινά που μας περιβάλλουν, προσδίδουμε διαστάσεις προφητείας ακόμα και στα πιο άσχετα κείμενα που γράφτηκαν προ κρίσης (ελληνικής και ευρωπαϊκής). Κάποια, όμως, μοιάζουν πραγματικά να απηχούν μια σαφή προειδοποίηση που δεν θέλαμε να ακούσουμε. Όπως το δοκίμιο που είχε γράψει η Σούζαν Σόνταγκ το 1988 –την ώρα που κατέρρεαν τα καθεστώτα του Υπαρκτού και πριν από την κατοχύρωση της Ευρωπαϊκή Ένωσης το 1992 με τη συνθήκη του Μάαστριχτ– με τίτλο «Η ιδέα της Ευρώπης (άλλη μια ελεγεία)»: «... Η νέα αντίληψη της Ευρώπης δεν έχει να κάνει με επέκταση αλλά με περιχαράκωση: εξευρωπαϊσμός όχι του υπόλοιπου κόσμου αλλά της ίδιας της Ευρώπης. Μεταξύ των Πολωνών, των Ούγγρων και των Τσέχων, η “Ευρώπη” δεν είναι παρά ένα όχι και τόσο διακριτικό σλόγκαν υπέρ του περιορισμού της εξουσίας και της πολιτισμικής ηγεμονίας των Ρώσων κατακτητών. Στην πλούσια Δυτική Ευρώπη επικρατεί μια διαφορετικού τύπου αγωνία. Να παραμείνει η Ευρώπη, Ευρώπη. Προφανώς, πρόκειται για χαμένη μάχη. Ενώ οι μορφωμένοι πληθυσμοί της Κεντρικής (πρώην σοσιαλιστικής) Ευρώπης σφαδάζουν ακόμα υπό το βάρος της απομόνωσης και του περιορισμού των πολιτισμικών επαφών, αυτοί της Δύσης θεωρούν ότι πλήττονται από τις επιμειξίες πολιτισμικής πρακτικής με την είσοδο όλο και περισσότερων μεταναστών εκτός της ηπείρου. Οι μόνες ομοιογενείς χώρες είναι οι πιο φτωχές, όπως η Πορτογαλία και η Ελλάδα. Η εισροή ξένων μεταναστών στα εύρωστα δυτικοευρωπαϊκά κράτη αναπόφευκτα θα καταστήσει ξανά δηλητηριώδες και κακόβουλο το σλόγκαν “Ευρώπη”»... Αν υπάρχει, πάντως, ένας αδιαμφισβήτητος προφήτης της σύγχρονης ανθρώπινης κατάστασης, αυτός είναι ο Ντον Ντελίλλο, ο οποίος επέστρεψε στη χώρα μας για μια δημόσια συζήτηση στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών. Ο σπουδαίος Αμερικανός συγγραφέας είναι από τους ελάχιστους ξένους που έχουν καταφέρει ως παρατηρητές να συλλάβουν και να αποδώσουν τις λεπτές αποχρώσεις μιας βαθιάς, αντιφατικής και εμμονικής σχέσης που διέκρινε να έχουμε με τα φολκλόρ στερεότυπα που οι ίδιοι έχουμε κατασκευάσει, ειδικά στο μυθιστόρημά του Τα Ονόματα που διαδραματίζεται κυρίως στην Αθήνα και σ’ ένα νησί άγονης γραμμής. Ιδού ένα απόσπασμα: «.. .Οδηγούσα με φίλους επιστρέφοντας στην Αθήνα έπειτα από ένα θορυβώδες δείπνο στον Πειραιά, και βρέθηκα χαμένος σε μια άμορφη ζώνη, όταν μπήκα ανάποδα σ’ έναν στενό μονόδρομο, και τότε τον είδα ξαφνικά πάλι στο βάθος μπροστά μου τον Παρθενώνα, φωταγωγημένο, να πλέει στο σκοτάδι, μια λευκή φωτιά τέτοιας καθαρότητας και ακρίβειας, που αναγκάστηκα να φρενάρω απότομα, στέλνοντας τους συνεπιβάτες μου να κουτουλήσουν στο ταμπλό και τα καθίσματα. Μείναμε εκεί ακίνητοι για μια στιγμή, παρατηρώντας αυτό το όραμα. Το δρομάκι βρισκόταν σε παρακμή, κλειστά μαγαζιά και ίχνη κατεδάφισης, τα κτίρια στο βάθος όμως πλαισίωναν ιδανικά τον ναό. Κάποιος από το πίσω κάθισμα είπε κάτι και αμέσως μετά εμφανίστηκε ένα αυτοκίνητο από την αντίθετη κατεύθυνση, κορνάροντας. Ο οδηγός τού έβγαλε έξω το χέρι, έκανε μια χειρονομία και φώναξε κάτι πριν απομακρυνθεί. Το αρχαίο οικοδόμημα κρεμόταν από πάνω μας σαν αστρική λάμπα. Έμεινα να κοιτάζω μια στιγμή ακόμα πριν κάνω όπισθεν και ρώτησα την Αν Μέιτλαντ που καθόταν δίπλα μου τι με αποκάλεσε ο οδηγός του αυτοκινήτου. “Μαλάκα” είπε. Σημαίνει αυτός που αυνανίζεται. Είναι πολύ συνηθισμένο. Ένας Έλληνας δεν λέει ποτέ κάτι που δεν έχει πει ήδη χιλιάδες φορές...».

Veritas odit moras ή το γοητευτικό «αφήγημα» του κυρίου Μπαλτά… Δικαιολογημένη η επιφυλακτική στάση των δημοσιογράφων.

Πλαγιο

α π ό τ h νατα λι χ ατ ζη αν τω νι ου

Ο Αριστείδης Μπαλτάς; Μειλίχιος. Σχεδόν νωχελικός. Παρ’ όλα αυτά, υπεραναλυτικός, χαρακτηριστικό που μαρτυρά την ακαδημαϊκή του καριέρα. Δημοκρατικός και τόσο ακομπλεξάριστος, ώστε να είναι πρόθυμος να προωθήσει σχέδια «πολυσυμμετοχικότητας» που θα αποδυνάμωναν την «ενός ανδρός-υπουργική του-αρχή». Κι από την άλλη, για τον ίδιο λόγο, κάπως… «ονειροπόλος» να το πω; Διότι η ελληνική εμπειρία έχει αποδείξει, για κακή μας τύχη, ότι η «πολυσυμμετοχικότητα» σε φορείς ευνοεί κατά κανόνα την κυβερνώσα αρχή και την επιθυμία της να «βολέψει» –περισσότερους του ενός– «ημετέρους». Ας μην κάνουμε, όμως, δίκη προθέσεων. Άλλωστε, καθόλου δεν φαίνεται να είναι αυτό το κίνητρο του υπουργού Πολιτισμού όταν εξαγγέλλει ιδέες για τη δημιουργία θαυμαστών θεσμών, όπως θα ήταν π.χ. ένα Συμβούλιο Τεχνών (πρόκειται, νομίζω, για παλαιότερη ιδέα του Θάνου Μικρούτσικου), στο οποίο θα εκπροσωπούνταν όλες οι τέχνες και το οποίο θα γνωμοδοτούσε για ό,τι αφορά τον κάθε χώρο και φορέα, συμπεριλαμβανομένου και του τρόπου τοποθέτησης του εκάστοτε καλλιτεχνικού διευθυντή... Ακούγοντας, στη συνάντησή του με το πολιτιστικό ρεπορτάζ, τον νηφάλιο λόγο του υπουργού με τον αριστερόστροφο προσανατολισμό, το μυαλό μου δεν πήγε στο στερεότυπο ενός ακραιφνώς κομματικού στελέχους που διακατέχεται από το άγχος να αποδείξει ζηλευτό κυβερνητικό έργο, φροντίζοντας ταυτόχρονα να προετοιμάσει συνειδητά το… υπέδαφος για τοποθετήσεις φίλων και φίλιων από το… παράθυρο. Αντιθέτως, ο κύριος Μπαλτάς, για μία ακόμα φορά, αναλύει ένα πολιτιστικό όραμα που θα ήταν ίσως εξαιρετικό, αν ήμασταν ό,τι ευαγγελιζόταν ο Γιώργος Παπανδρέου: μια Δανία του Νότου. Ακόμα καλύτερα, μια εξιδανικευμένη νότια Δανία, όπου ο πολιτισμός, χωρίς πανικό για την οικονομική και… χωροταξική του επιβίωση, θα ταξίδευε με ολάνοιχτα πανιά, χωρίς να καραδοκεί η Σκύλλα του ενός συμφέροντος και η Χάρυβδη του άλλου για να… σαγονιάσουν ό,τι απέμεινε απ’ το σκαρί και να αναλάβουν –με το αζημίωτο– τον ρόλο του Μεγάλου Τιμονιέρη του πολιτισμού. Κι από την άλλη πλευρά, ούτε επί των δικών του υπουργικών ημερών αποδείχτηκε ότι η επιλογή προσώπων, κυρίως για τα Δ.Σ. ή και για τις καλλιτεχνικές διευθύνσεις, έγινε χωρίς να ληφθούν υπ’ όψιν η κομματική τους «προδιάθεση» ή οι κομματικές τους συστάσεις… Εν ολίγοις, «τι ’χες Γιάννη, τι ’χα πάντα». Δηλαδή, ελάχιστα έως ανύπαρκτα λεφτά για τον πολιτισμό. «Πληθωρισμό» εξαιρετικών ιδεών που έμειναν σε επίπεδο εξαγγελίας. Και επιλογές προσώπων στις οποίες, με σπανιότατες εξαιρέσεις τόσα χρόνια, πρώτο ρόλο έπαιζαν οι κομματικοί στόχοι και όχι πρωτίστως η αντικειμενική καταλληλότητα για τη θέση. Να, λοιπόν, γιατί οι ενδιαφέρουσες εξαγγελίες του κυρίου Μπαλτά δεν προκάλεσαν ρίγη ενθουσιασμού στην πλειονότητα των πολιτιστικών ρεπόρτερ. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η ιδέα π.χ. για τη μετατροπή του Ακροπόλ σε «θερμοκοιτίδα» νεανικής δημιουργίας (με χώρους offBroadway πειραματισμού) δεν είναι αξιέπαινη. Το ίδιο και το Φεστιβάλ Γυμνού Λόγου, θεσμός που θα αξιοποιήσει ήδη από φέτος «όλων των ειδών τα αρχαία θέατρα» μέσω παραστάσεων που θα ετοιμάζουν νέοι ηθοποιοί, χωρίς τεχνικά μέσα. Ακόμα κι αν παραβλέψω την εμμονική «νεολαγνεία» ως αυταξία (ίδιον, άλλωστε, της εποχής), δεν μπορώ να παραβλέψω τις επιφυλάξεις του πολιτιστικού ρεπορτάζ απέναντι στην είδηση. Ναι, οι δημοσιογράφοι είμαστε καχύποπτοι. Αλλά όχι πάντα αδίκως. «Ποιος θα οργανώσει-χρηματοδοτήσει-αξιοποιήσει» αυτή την ιδέα; Και με ποιο κίνητρο; Ας το παραβλέψουμε ή ας αναγνωρίσουμε κι ένα απολύτως ανιδιοτελές, θετικό πρόσημο στην πρωτοβουλία. Ας παραβλέψουμε και τις πολύ-πολύ γενικευτικές απαντήσεις του υπουργού σε πολύ-πολύ συγκεκριμένα θέματα για τις ατελείωτες εκκρεμότητες που παραμένουν τέτοιες. Ας παραβλέψουμε ακόμα και το γεγονός ότι ο υπουργός, εν τη ρύμη της ρητορείας του, δήλωσε πως «η εικόνα που δίνει η Ειδομένη είναι τιμητική για την Ελλάδα», εννοώντας προφανώς όχι τις συνθήκες (!) αλλά την ελληνική αλληλεγγύη, σε αντιδιαστολή με τις «χώρες που κλείνουν τα σύνορα». Ας εστιάσω όμως σ’ έναν ακόμα συνειρμό (ή.. συναγερμό;) που μου προκάλεσε εξαρχής η τοποθέτηση του υπουργού, όταν, ορίζοντας τα σκέλη της πολιτικής του ΥΠ.ΠΟ., ανέφερε α) την πολιτιστική μας κληρονομιά, β) τον σύγχρονο πολιτισμό και γ) τη σύνθεση των δύο. Σε αυτό το τρίτο σκέλος του «αφηγήματος» του υπουργού πρωτοεμφανίστηκε ο όρος «συνέργειες», στον οποίο ο ίδιος επέμεινε μέχρι τέλους. Συνέργειες μεταξύ πολιτισμών, φορέων, εθνοτήτων. Τα έχει ξαναπεί ο κύριος Μπαλτάς. Αλλά κάπως έτσι θυμηθήκαμε την περίφημη «διαχρονία», δηλαδή την αγαπημένη «καραμέλα» του Ευάγγελου Βενιζέλου ως υπουργού Πολιτισμού. Είχαμε και τότε περάσει ώρες να ακούμε την επίσης εξαιρετική, αν και λιγότερο νηφάλια, σχετική ρητορεία του κυρίου Βενιζέλου. Δυστυχώς, «διαχρονία» παρατηρήθηκε μόνο στα προβλήματα του πολιτισμού… 17.3.16 – lifo

15

16 lifo – 17.3.16

κει μ εν ο : μ ατ ι να κ α λτα κ η φωτ ο γ ραφ ι ε σ : π α ρ ι ς τα β ι τ ι α ν

58' με ton

Αντώνη Φωνιαδάκη

Ο διαπρεπής Έλληνας χορογράφος που μόλις ανέλαβε χρέη διευθυντή του μπαλέτου της Εθνικής Λυρικής Σκηνής μίλησε στη LiFO για τη λαμπρή σταδιοδρομία του, την άποψή του για τον χορό και το έργο του «Links» που θα δούμε τον Απρίλιο στο Θέατρο Ολύμπια.

Η πορεία του στον χορό δεν είναι αυτονόητη. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Ιεράπετρα της Κρήτης, σ’ έναν τόπο όπου οι κοινωνικοί ρόλοι είναι αυστηρά καθορισμένοι – ως εκ τούτου θα περίμενε κανείς να μην επέτρεπαν σ’ έναν έφηβο να κάνει μαθήματα μπαλέτου. Κι όμως, οι γονείς του δεν είχαν πρόβλημα και ήρθαν τα πράγματα έτσι, ώστε ο Αντώνης Φωνιαδάκης (γεν. 1971), από τη σχολή της Νίκης Παπαδάκη, να έρθει στην Αθήνα το 1990 για να σπουδάσει χορό στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης. Τότε δεν μπορούσε καν να φανταστεί ότι το μέλλον του, και μια ζωή διαρκώς ανοιχτή σε καινούργιες εμπειρίες σε όλον τον κόσμο, θα ήταν συνδεδεμένα με τον χορό. Αλλά, ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. «Περνούσα μια μέρα έξω από μια δημοτική σχολή μπαλέτου που είχε ανοίξει, είδα τα παιδιά που περίμεναν για το μάθημα με τα ειδικά ρούχα και ή ζήλεψα ή θαύμασα. Είπα στη μητέρα μου ότι ήθελα να κάνω κι εγώ και μ’ έγραψε χωρίς δεύτερη κουβέντα. Δεν είχα αντιρρήσεις και ενδοιασμούς από τους γονείς μου, δεν θεώρησαν ότι έπρεπε να με αποτρέψουν για τα μάτια του κόσμου, παρότι ήταν άνθρωποι που δεν είχαν σχέση με τις τέχνες. Η μόνη καλλιτεχνική αναφορά στο οικογενειακό μου περιβάλλον ήταν ο παππούς μου, που ήταν από το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και έπαιζε μαντολίνο. Μόνο στήριξη θυμάμαι απ’ αυτούς –η σχέση μας πάντα βασιζόταν στην αγάπη και στην κατανόηση–, κι ας ήμουν το μοναδικό αγόρι στη σχολή. Η επιθυμία μου να κάνω μαθήματα χορού ήταν ενστικτώδης, δεν ήξερα τι ακριβώς σημαίνει μπαλέτο, ούτε ποιες ήταν οι απαιτήσεις. Πιο πριν, όπως τα περισσότερα αγόρια στην Κρήτη, είχα κάνει μαθήματα παραδοσιακών χορών, οπότε έμοιαζε σαν συνέχεια στο πλαίσιο μιας εξωσχολικής δραστηριότητας. Πειράγματα και χλευασμό, αυτό που σήμερα λέμε bullying, αντιμετώπισα εκτός σπιτιού. Δεν ήταν εύκολη η καθημερινότητα για μένα, ντρεπόμουν να αναφέρω ότι πάω στη σχολή χορού, δεν το συζητούσα. Η κοινωνία είναι σκληρή, και ιδίως τα παιδιά. Αντιδρούν αυθόρμητα, δεν επεξεργάζονται στο μυαλό τους τι σημαίνει το ένα και το άλλο και ποιες είναι οι συνέπειες της συμπεριφοράς τους. Δεν το δικαιολογώ, είναι η φύση των πραγμάτων έτσι. Η μόνη στιγμή που αισθανόμουν καλά ήταν όταν κάναμε παραστάσεις και δεχόμουν τον θαυμασμό για τη συμμετοχή και τις επιδόσεις μου». Δεν ήταν, πάντως, εκείνη την περίοδο της ζωής του που ξεκαθάρισε μέσα του ότι ήθελε να ασχοληθεί επαγγελματικά με τον χορό αλλά αρκετά χρόνια αργότερα. «Τελειώνοντας το Λύκειο, δεν μου άρεσε τίποτα και δεν ήθελα πανεπιστημιακές σπουδές. Είχα μια τάση προς το σχέδιο, έλεγα μήπως ασχολιόμουν με τις καλές τέχνες αλλά και πάλι δεν ήταν σαφής η επιθυμία μου και δεν ήμουν προετοιμασμένος. Όταν ήρθε, λοιπόν, η ώρα να αποφασίσω τι θα κάνω, αυτό που θυμόμουν ήταν ότι σε όλη την εφηβεία μου χόρευα. Κάποιοι φίλοι μου, που μ’ αγαπούσαν πολύ, μου είπαν: “Αφού θέλεις να χορεύεις, ασχολήσου με τον χορό”. Την ίδια προτροπή είχα και από τη δασκάλα μου, τη Νίκη Παπαδάκη, η οποία μ’ έστειλε να δώσω εξετάσεις στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης. Αφού δεν είχα κάτι άλλο να κάνω που να με εκφράζει περισσότερο, ήρθα στην Αθήνα κι έδωσα εξετάσεις. Και πέρασα. Στην απόφασή μου έπαιξε ρόλο το ότι ήθελα να ξεφύγω από την επαρχία και ότι ήθελα ν’ ασχοληθώ με κάτι που δεν θα με καταπίεζε. Εννοείται πως ούτε καν περνούσε από το μυαλό ο χορός ως επαγγελματική προοπτική». Στην Αθήνα, πια, τα πράγματα, λέει, εξελίχθηκαν κάπως τυχαία και σε

17.3.16 – lifo

17

Talk of the Town

Ο χορός μου είναι γρήγορος, ρευστός, μάλλον κυκλικής φόρμας, όχι γωνιώδης. Με ενδιαφέρει η σχέση ταχύτητας και χρόνου. Μπορεί οι ταχύτητες στην κίνηση που ζητώ να δυσκολεύουν τους χορευτές, ωστόσο η ταχύτητα καθαυτή και η ρευστότητα βοηθάνε την κίνηση να απελευθερωθεί, να χαλαρώσει.

18 lifo – 17.3.16

στενή σχέση με την προσωπική του ζωή. Γιατί, έπειτα από δύο χρόνια στην Κρατική Σχολή Χορού, αποφάσισε να ακολουθήσει τη σχέση που είχε τότε στη Λωζάννη, στο σχολείο του Μπεζάρ, τη Rudra. «Να, όμως, που έτυχε την ίδια εποχή να κάνει ο Μπεζάρ ακρόαση στην Αθήνα για τη Rudra! Πέρασα από την ακρόαση και με πήρε, κι έτσι βρέθηκα κι εγώ στη Λωζάννη, χωρίς να έχω επίγνωση ποιος ήταν ο Μπεζάρ, πού πάω, τι θέλω πραγματικά. Η Rudra ήταν σαν εισιτήριο για να ακολουθήσω αυτό που μ’ ευχαριστούσε στην προσωπική μου ζωή. Βέβαια, και ο χορός με ευχαριστούσε, αλλά δεν ήταν πρώτος στην κλίμακα των επιλογών μου». Τον ρωτώ να μου πει για τον Μπεζάρ και τη σχολή του – τι είναι αυτό, τελικά, που ξεχωρίζει ανθρώπους που έχουν γράψει ξεχωριστά κεφάλαια στην Ιστορία του χορού. «Δούλεψα μαζί του και αργότερα συμμετείχα και σε παραστάσεις του Μπαλέτου Μπεζάρ (1994-6). Τον Μωρίς Μπεζάρ τον ενδιέφερε περισσότερο η “δημιουργικότητα” του χορευτή και όχι τόσο η τεχνική αρτιότητα – ήθελε οντότητες πιο ολοκληρωμένες από χορευτές τεχνικά τέλειους. Ήταν ένας πολύ πνευματικός άνθρωπος, πολύ μορφωμένος. Μου έκανε εντύπωση πώς δικαιολογούσε τον χορό του σε σχέση με τον κόσμο γύρω του. Τα δικά του προσωπικά βιώματα της στιγμής, σε αναφορά με την κοινωνία, τροφοδοτούσαν την τέχνη του. Ήταν για μένα μία από τις πιο σημαντικές περιόδους της εκπαίδευσής μου. Σε πολλά απ’ όσα μου δόθηκαν τότε οφείλω το πώς λειτουργώ σήμερα ως χορογράφος. Και ήταν ο πρώτος που μου έδωσε την ευκαιρία να χορογραφήσω και μέσα στο σχολείο και στην ομάδα αργότερα. Αυτό που ξεχωρίζει έναν μεγάλο δημιουργό, τον Μπεζάρ, τον Φορσάιθ, τον Κάνιγχαμ, τον Ματς Εκ, τον Γίρζι Κίλιαν και διάφορους άλλους

ότι υπάρχει κάποιος προορισμός στον οποίο δεν έχω φτάσει». Θα περίμενε κανείς ότι την πρώτη, «επίσημη» χορογραφία του, το Selon Désir, για το Μπαλέτο της Γενεύης θα την άφηνε πίσω ως πρωτόλεια. Κι όμως, εξετάζοντας τα έργα που έχει χορογραφήσει μέχρι σήμερα, ο Αντώνης Φωνιαδάκης το ξεχωρίζει για την πολυπλοκότητά του στη σύνθεση και με τη μουσική και με τον χώρο. «Είναι ό,τι πιο σύνθετο έχω κάνει, εννοώντας τη σύνθεση ως “αρχιτεκτονική” σχέση χώρου και χρόνου. Προέκυψε τελείως αυθόρμητα, χωρίς πρόθεση να δηλώσω κάτι αξιωματικά ή προγραμματικά. Είναι πραγματικά μια προσφορά της νεότητάς μου σ’ ένα σύνολο χορευτών νεοκλασικού χαρακτήρα (που έκανε τότε άνοιγμα σε περισσότερο μοντέρνο ρεπερτόριο) από ανασφάλεια, από ανάγκη, από αγάπη, για να υπηρετήσω την ίδια στιγμή δύο καταπληκτικά μουσικά έργα, το “Κατά Ματθαίον” και το “Κατά Ιωάννη” του Μπαχ (τις ουβερτούρες τους). Είναι ένα τεχνικά δύσκολο έργο γιατί απαιτεί μεγάλη αντοχή από τους χορευτές, και σε σχέση με τη μουσικότητα και την ποιότητα της κίνησης πάνω στα συγκεκριμένα μουσικά έργα». Αντιδρά όταν τον ρωτώ για τη διαφορά καθαρού ή conceptual χορού. «Καθαρό χορό κάνω, αλλά καθαρός χορός δεν σημαίνει γυμναστικές επιδείξεις. Απαιτεί πνευματικότητα και διανοητική επεξεργασία έντονη – δεν είναι απλώς show, χωρίς βάθος και ψυχή. Ο χορός μου είναι καθαρά σωματικός, αλλά απαιτεί έντονη διανοητική προσπάθεια για τη δομή και την επεξεργασία της σύνθεσης αλλά και για τη δουλειά της ερμηνείας της από τους χορευτές. Έχω δεχθεί κριτική για το Selon Désir ότι δεν έχει καμία μορφή αρχιτεκτονικής δομής, κάτι που είναι αδύνατο γιατί τότε δεν θα μπορούσε να δουλευτεί. Για να επιτευχθεί αυτό, να δώσει δηλαδή το έργο την εντύπωση του χαοτικού, προϋποτίθεται σκληρή δουλειά. Και έργα του

που με επηρέασαν, είναι ότι έχουν καταπιαστεί με κάτι που τους παθιάζει, που το κατέχουν και το έχουν φέρει σ’ ένα επίπεδο τόσο υψηλό και μαζί τόσο προσωπικό, τόσο βιωματικό, που η ίδια η δουλειά γίνεται ο εαυτός τους και το αντίστροφο. Είναι άκρως πνευματικά όντα, έχουν μια οντότητα πλούσια και πυκνή που εμπνέει τους άλλους, τους χορευτές εν προκειμένω. Το μαγικό με τους σπουδαίους δημιουργούς έχει πάντα να κάνει με τη σχέση της τέχνη τους με την προσωπικότητα και τη ζωή τους». Ο Αντώνης Φωνιαδάκης, από την πρώτη χορογραφία του, το Selon Désir του 2004 (πρώτο μέρος της παράστασης Links που θα δούμε στη Λυρική Σκηνή), έως σήμερα έχει διαμορφώσει, και συνεχίζει να επεξεργάζεται, τη δική του τεχνική. «Τα βασικά μου ζητούμενα είναι να έχουν οι χορευτές καλό συντονισμό των άκρων, ενώ παραμένουν παρά πολύ κοντά στο έδαφος. Χρειάζομαι εύπλαστους χορευτές, με δυνατό το κέντρο τους και παράλληλα με ευκρίνεια κινήσεων στα μέλη. Ο χορός μου είναι γρήγορος, ρευστός, μάλλον κυκλικής φόρμας, όχι γωνιώδης. Με ενδιαφέρει η σχέση ταχύτητας και χρόνου. Μπορεί οι ταχύτητες στην κίνηση που ζητώ να δυσκολεύουν τους χορευτές, ωστόσο η ταχύτητα καθαυτή και η ρευστότητα βοηθάνε την κίνηση να απελευθερωθεί, να χαλαρώσει. Δεν ξεκινώ να χορογραφώ πατώντας πάνω σε συγκεκριμένα από παλιά μοτίβα ή σε μια ήδη διαμορφωμένη ιδέα. Σταθερό παραμένει το αίτημα ο χορευτής να μεταφέρει την αίσθηση ενός οργανισμού σε εγρήγορση που αντιδρά άμεσα σε ερεθίσματα μουσικά, δραματουργικά, συναισθηματικά. Θέλω κορμιά ξύπνια, ευαίσθητα και άκρως ανθρώπινα». Από τη στιγμή που έφυγε από το σπίτι του στην Ιεράπετρα δεν σταμάτησε να ταξιδεύει. Μέσα στα χρόνια, έμαθε να είναι νομάς, λέει. «Ακόμη και τη θέση του καλλιτεχνικού διευθυντή του Μπαλέτου της Λυρικής ως ταξίδι τη βλέπω, όχι ως κατάληξη. Θα είναι μια ωραία συνεργασία που θα προκαλέσει εσωτερικές αλλά και πρακτικές μετατοπίσεις. Η βάση μου είναι στο Παρίσι και δεν πρόκειται να την αφήσω επειδή τα επόμενα τρία χρόνια η κύρια δουλειά μου θα είναι εδώ. Πιστεύω ότι

Κάνιγχαμ δίνουν την εντύπωση τυχαίων δράσεων, αλλά μόνο τυχαία δεν είναι. Άλλωστε, και η ίδια η δομή των (θρησκευτικών) έργων του Μπαχ αναγκαστικά “καθοδηγούν” την κίνηση – είναι άρτια στημένες “μηχανές” για να μπορέσουν να ανυψώσουν το πνεύμα των πιστών και να τους οδηγήσουν στην επαφή με το θείο. Και στο έργο μου υπάρχουν οι δύο διαστάσεις, του επίγειου και του ουράνιου. Η πρώτη αφορά την ευάλωτη ανθρώπινη φύση, που παλεύει και φθείρεται. Η δεύτερη τον χώρο της ανάτασης, της ευφορίας πέρα από τη φθορά και τη θνητότητα – στην κίνηση αυτό αποδίδεται με απουσία συγκρούσεων και με μια εντύπωση έλλειψης βαρύτητας, μια αίσθηση ρευστότητας και, αν μπορούσε, αιώρησης». Το πρώτο έργο κρατάει 23 λεπτά, το δεύτερο 18 και το τρίτο 30 λεπτά. Επεδίωξε τη σύνδεση του παλαιότερου έργου με τα δύο καινούργια, που χορογράφησε τώρα για το Μπαλέτο της Λυρικής, μέσω της μουσικής του μπαρόκ, έργων του Μπαχ και του Χαίντελ. Η σκέψη πίσω απ’ αυτή την επιλογή έχει να κάνει με τη σύνδεση της εποχής του μπαρόκ με το σήμερα και της δικής του σχέσης μ’ αυτήν τη μουσική. Γι’ αυτό και η παράσταση έχει τίτλο Links. «Κρατάω κάποια χαρακτηριστικά της γραφής μου του 2004, αλλά λαμβάνοντας υπόψη το προφίλ του Μπαλέτου της Λυρικής και, βέβαια, κάποια βιώματα δικά μου μέσα στα χρόνια. Δεν ξεχνώ ότι είναι ένα σύνολο χορευτών νεοκλασικού χαρακτήρα, γι’ αυτό και προσπαθώ να κρατήσω τάσεις και εντάσεις του κλασικού/ νεοκλασικού χορού, εμπλουτίζοντας τη χορογραφία με τον τρόπο του δικού μου ύφους – με διάθεση συνάντησης που νομίζω ότι προκαλεί και τους χορευτές και εμένα. Η μουσική των δύο καινούργιων έργων ανήκει στα best of των δύο συνθετών. Εγώ επιδιώκω να ξαφνιάσω το κοινό με τον τρόπο που αντιμετωπίζονται κινησιολογικά αυτές οι δημοφιλείς μουσικές συνθέσεις, παρότι οι χορευτές χορεύουν με πουέντ. Το Air είναι σαν δύο εσπρέσο, σύντομο και έντονο. Το τρίτο κομμάτι (Links) ήθελα να είναι ένα έργο in memoriam, ήσυχο μουσικά και κινησιολογικά, κάπως με-

όταν μένεις κάπου σταθερά, συνηθίζεις να σε βλέπουν οι άλλοι με έναν συγκεκριμένο τρόπο, ενώ όταν αλλάζεις τόπους διαμονής και εργασίας, αλλάζει και ο τρόπος που βλέπεις τον εαυτό σου, γίνεσαι καλύτερος (πρέπει να βρεις εργαλεία για να αντιμετωπίσεις τα νέα ερωτήματα που τίθενται, τις νέες δυσκολίες), κατανοείς καλύτερα και τον εαυτό σου και τους άλλους. Τώρα πια λέω ότι πάσχω από την “ασθένεια” τού να θέλω να είμαι εδώ. Δεν ξέρω αν πρόκειται για τάση φυγής ή για τάση προορισμού, να φτάσω κάπου. Νομίζω πως είναι το δεύτερο: πιστεύω

λαγχολικό, γιατί η μουσική μπαρόκ, παρά το μεγαλείο της, δεν έχει σχέση με την εποχή μας. Λέμε ευτυχώς που αφήσαμε πίσω το μπαρόκ γιατί η ζωή προχωράει, αλλά αυτό δεν αποκλείει τη λύπη γι’ αυτή τη χαμένη ομορφιά. Είναι μια μουσική που υπενθυμίζει ότι έχουμε ανάγκη κάτι που να μας αποκόπτει από την πραγματικότητα, να ερχόμαστε για λίγο σε επαφή μ’ ένα τοπίο που να μας ξεκουράζει από την καθημερινότητα και την πραγματικότητα».

Αυτό που ξεχωρίζει έναν μεγάλο δημιουργό είναι ότι έχει καταπιαστεί με κάτι που τον παθιάζει, που το κατέχει και το έχει φέρει σ’ ένα επίπεδο τόσο υψηλό και μαζί τόσο προσωπικό, τόσο βιωματικό, που η ίδια η δουλειά γίνεται ο εαυτός τους και το αντίστροφο.

«links» Αντώνης Φωνιαδάκης / Γ. Σ. Μπαχ - Γ. Φ. Χαίντελ -Z. Tαρρίντ Νέα παραγωγή Χορογραφία: Αντώνης Φωνιαδάκης APOTOSOMA 3, 6, 10, 19, 22, 23 Απριλίου 2016 Θέατρο Ολύμπια Ακαδημίας 59-61 Ώρα έναρξης: 20.00 www. nationalopera.gr

Φωτό: ΑΠΕ/ΜΠΕ

Urban

α π ό τ ον δ ημήτ ρ η κυρ ια ζ η

βίκυ χύτα

Το «καμάρι της πόλης» μπήκε στο στόχαστρο βανδάλων

Η Βίκυ είναι υπεύθυνη του Τμήματος Επικοινωνίας Πολιτών του Δήμου Αθηναίων, διατηρεί το blog κριτικής σκέψης www.wouiki.com/eu και κάθε Τετάρτη στις 18:00 επιλέγει για ένα δίωρο μουσικές.

2 Νέα γραμμή 4 Θα καλύψει τη διαδρομή Περισσός-Άλσος Βεΐκου-ΠανεπιστήμιοΕυαγγελισμός-ΓουδίΚατεχάκη-ΜαρούσιΛυκόβρυση και τις περιοχές Παγκράτι, Βύρωνας, Υμηττός και Ηλιούπολη.

Ο καθένας, φυσικά, μπορεί να κάνει την κριτική του και να διεκδικεί ό,τι θεωρεί σωστό. Όμως η ουσία βρίσκεται αλλού και οι αριθμοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για το «καμάρι της πόλης». Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία για το σύνολο της επιβατικής κίνησης του 2015 που δημοσιοποίησε η ΣΤΑ.ΣΥ. πριν από λίγες μέρες, το μετρό πέρσι «έχασε» το 1/4 περίπου των επιβατών του. Συγκεκριμένα, το 2015 χρησιμοποίησαν το μετρό 143.968.172 επιβάτες, ενώ το 2014 το ίδιο νούμερο ήταν 180.439.000. Οι επιδόσεις της ΣΤΑ.ΣΥ. σε επίπεδο επιβατών πέρσι ήταν οι μικρότερες από το 2010 και μετά, ενώ σε επίπεδο εξαετίας η μεγαλύτερη επιβατική κίνηση στο μετρό σημειώθηκε το 2010, με 185,4 εκατομμύρια επιβιβάσεις. Κι όλα αυτά πριν αυξηθεί η τιμή του ενιαίου εισιτηρίου στα 1,40 ευρώ. Το μετρό μας είναι μικρό και δεν μπορεί να συγκριθεί με άλλα τεράστια δίκτυα, όπως αυτό της Νέας Υόρκης ή του Λονδίνου. Καλό θα είναι όμως να έχουμε στο μυαλό αφενός την τιμή του εισιτηρίου στον Tube και τις μεγάλες και συχνές καθυστερήσεις στις περισσότερες γραμμές της Ν. Υόρκης την ώρα που διαβάζουμε για τον δείκτη κανονικότητας στο μετρό της Αθήνας, τον αριθμό δηλαδή των εκτελεσμένων δρομολογίων με καθυστέρηση μικρότερη των δύο λεπτών, ο οποίος διαμορφώθηκε την περασμένη χρονιά στο 99,9% για τις γραμμές 1 και 2 και στο 100% για τη γραμμή 3. Είναι κοινό μυστικό ότι αυτοί οι 40 εκατ. λιγότεροι επιβάτες του μετρό το 2015 δεν χάθηκαν. Εκεί είναι, τουλάχιστον οι περισσότεροι, απλώς χρησιμοποιούν το δίκτυο τζάμπα και άρα δεν καταγράφονται. Κάπως έτσι, το μετρό έχει γίνει ξανά ελλειμματικό και τα όνειρα της γραμμής 4 και της 24ωρης λειτουργίας απομακρύνονται.

Ακρόπολη

από τον δημήτρη κυριαζή

Οι δύο γραμμές του μετρό έχουν συνολικό μήκος 59,7 χλμ. και 40 σταθμούς.

Την Κυριακή που μας πέρασε καμιά εικοσαριά άτομα με καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους εμφανίστηκαν στον σταθμό του μετρό στο Μοναστηράκι με βαριοπούλες. Μέσα σε λίγα λεπτά έσπασαν αυτόματους πωλητές, ακυρωτικά μηχανήματα, τζαμαρίες κι έφυγαν ανενόχλητοι. Μία ημέρα νωρίτερα παρόμοια επίθεση είχε σημειωθεί στον σταθμό του μετρό στον Κεραμεικό. Οι δράστες, σύμφωνα με τα φέιγ-βολάν που σκόρπισαν στον χώρο, φαίνεται ότι προχώρησαν στους βανδαλισμούς –ή τις «επεμβάσεις»–, διεκδικώντας ελεύθερες μετακινήσεις για όλους. Λίγες μέρες νωρίτερα είχε ανακοινωθεί από τη διοίκηση του μετρό ότι από δω και στο εξής θα ακούγεται κλασική μουσική από τα ηχεία όλων των σταθμών του δικτύου. Το δελτίο Τύπου έγραφε ότι «στο πλαίσιο αυτό, μεταδίδονται ήδη περισσότερα από 580 έργα μεγάλων συνθετών, μεταξύ των οποίων οι Vivaldi, Chopin, Bach, Mozart, Beethoven και Liszt, ενώ σύντομα το πρόγραμμα θα εμπλουτιστεί με συνθέσεις και άλλων κλασικών δημιουργών». Και όχι μόνο αυτό, αλλά η ΣΤΑ.ΣΥ., στην προσπάθειά της να μετατραπούν οι σταθμοί σε «σκηνές τέχνης και πολιτισμού», κάλεσε τρία μουσικά σύνολα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών να δώσουν ισάριθμες συναυλίες σε κεντρικούς σταθμούς. Στις 27 Φεβρουαρίου, στον σταθμό της Ομόνοιας, έδωσε συναυλία το Metallon - Κουιντέτο Χάλκινων Πνευστών και Κρουστών, στις 5 Μαρτίου βρέθηκε στον Πειραιά το Κουιντέτο Ξύλινων Πνευστών, ενώ στις 19 Μαρτίου έχει προγραμματιστεί να εμφανιστεί στο Σύνταγμα το Τρίο Εγχόρδων με φλάουτο. Και ενώ, προφανώς, δεν υπάρχει κάποια διασύνδεση στις παραπάνω ειδήσεις, φαντάζει αρκετά παράδοξο να τέμνονται δύο τόσο διαφορετικοί κόσμοι στις αποβάθρες του μετρό. Φανταστείτε μόνο να εισβάλει μια ομάδα «γνωστών-αγνώστων» σε έναν σταθμό με βαριοπούλες και να τον σπάει υπό τους ήχους του Κουιντέτου Χάλκινων Πνευστών και Κρουστών... Οι περισσότεροι θα συμφωνούσαν ότι η βία και οι επιθέσεις εναντίον εγκαταστάσεων των μέσων μαζικής μεταφοράς δεν είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να διεκδικήσεις δωρεάν μετακινήσεις με αυτά. Από την άλλη, πολλοί μπορεί να κριτικάρουν την επιλογή της κλασικής μουσικής ως επίσημου ηχητικού χαλιού που θα ακούν εκατοντάδες χιλιάδες επιβάτες καθημερινά στις μετακινήσεις τους. Ναι, είναι κάπως ουδέτερη επιλογή, δηλαδή δεν θα αγανακτήσουν πολλοί στο άκουσμά της, αλλά φαντάζει κάπως ελιτίστικη σε μια πόλη που δεν έχει μεγάλη παράδοση σε αυτού του είδους τη μουσική.

γειτονιά

Μετρό της Αθήνας

q Είναι δύσκολο να απομακρυνθείς από τη γειτονιά, καθώς σου προσφέρει τα πάντα. Ο φούρνος του Τάκη στην οδό Μισαραλιώτου αποτελεί πόλο έλξης για τους φίλους των αρτοποιημάτων απ’ όλη την Αθήνα. Καφεδάκι θα πιεις λίγο πιο κάτω στο Lotte (φημισμένο πια), στην Τσάμη Καρατάσου, γωνία Καβαλλότι και Ροβέρτου Γκάλλι, στο γλυκύτατο book shop café (προέκταση της Χατζηχρήστου) ή στο Ρουά, στη Ροβέρτου Γκάλλι (γωνία με Ερεχθείου). Πάρα πολλές επιλογές υπάρχουν και στο πανέμορφο Κουκάκι, προς τη Συγγρού, πάνω στην οδό Φαλήρου, όπως το Μπελ Ρέι, το Kinono και το Monsieur Barbu. Και δεν είναι μόνο τα καφέ αλλά και τα μπαράκια! Το jazz bar «Παλιό Ραδιόφωνο» κοντά στη Μακρυγιάννη, το ξακουστό Τίκι για τρελές νύχτες χορού και γευστικά cocktails στην αρχή της Φαλήρου και τα wine bars στο στενό της Αθαν. Διάκου (όπως σε βγάζει το μετρό Ακροπόλεως). Φαγητό στη Στροφή και το Rincon Mexicano. Τα στέκια πολιτισμού, βέβαια, είναι πολλά! Είσαι μια ανάσα από τον κινηματογράφο «Μικρόκοσμος» και, φυσικά, από τη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών. Δεν θα παραλείψω να αναφέρω την αγαπημένη καλοκαιρινή συνήθεια για ταινία στο Ciné Paris και πρωινό στο 7 Food Sins, στην ίδια πλατεία.

Δημόσιος υπάλληλος

Δύο διαφορετικοί κόσμοι «συγκρούονται» στις αποβάθρες του μετρό, όμως η ουσία βρίσκεται αλλού.

1

q Είναι αδιαμφισβήτητης αξίας αίσθημα να ξυπνάς και να νιώθεις ότι δεν υπάρχει ομορφότερο μέρος από αυτό που ζεις. Ακούγεται κάπως υπερβολικό, όμως το πιστεύω ειλικρινά. Η καθημερινή μου διαδρομή για τη δουλειά ξεκινά από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, διασχίζω την Πλάκα και καταλήγω στην Ομόνοια μέσω της Αιόλου.

q Λατρεύω το περπάτημα και η Διονυσίου Αρεοπαγίτου μού δίνει τρεις αγαπημένες επιλογές. Ή θα ανέβω στου Φιλοπάππου, μέχρι το μνημείο, να χαζέψω τη θέα και στη συνέχεια να διασχίσω τον λόφο μέχρι να βγω στα Πετράλωνα ή θα μπω στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, θα ανέβω στα βραχάκια να δω όλη την πόλη και να συνεχίσω μέσα στον λόφο μέχρι να βγω στην Πλάκα ή, τέλος, θα το πάρω από την άλλη πλευρά και θα ανέβω στα Αναφιώτικα, θα διασχίσω τα στενά μέχρι να καταλήξω στο Θησείο και να περπατήσω την Αποστόλου Παύλου (που στη συνέχεια μετονομάζεται σε Διονυσίου Αρεοπαγίτου) για να επιστρέψω σπίτι. Είναι αναζωογονητική διαδρομή. Φυσικά, θα μπορούσα να γράψω πολλά, καθώς η περιοχή προσφέρεται για κοντινούς περιπάτους σχεδόν προς όλες τις κατευθύνσεις. Εξαιρετική και αυτή προς το Μετς και τον Αρδηττό! q Αγαπημένο μου θέμα στη γειτονιά είναι τα παράνομα ζευγάρια ή, τουλάχιστον, έτσι θέλω να πιστεύω. Ο βραδινός περίπατος στην Αρεοπαγίτου είναι ιδιαίτερα ρομαντικός και σε κάθε μου βόλτα συναντώ ανθρώπους να φιλιούνται με περισσό πάθος! Το λατρεύω αυτό! Πλάθω στο μυαλό μου ιστορίες ότι ήταν παλιά συμμαθητές, χαθήκανε, παντρευτήκανε άλλους και τώρα βρεθήκανε μέσω facebook στα 50! Η άλλη αγαπημένη μου κατηγορία είναι οι μαθητές. Κάθονται στα πεζούλια και φιλιούνται με τις ώρες! Όσοι δεν έχουν κάνει ακόμη σεξ, δεν χορταίνουν να αφήνονται στις αγκαλιές. Ιδανική κατάσταση είναι να παίζει και μουσικούλα! Στην Αρεοπαγίτου, βέβαια, αυτό είναι σχεδόν μόνιμο φαινόμενο. Ακούς βιολιά, σαξόφωνο, κιθάρες… μέχρι και κρουστά! Λοβ ιζ ιν δι ερ σας λέω! 17.3.16 – lifo

19

Συνέντευξη:

Φωτό: Joyce Ravid

Η LiFO συναντά τον Αμερικανό συγ

20 lifo – 17.3.16

γγραφέα Ντον Ντελίλλο στην Αθήνα

Ο σπουδαιότερος εν ζωή Αμερικανός συγγραφέας έχει φανατικό κοινό στην Ελλάδα. Το διαπιστώσαμε στην εμφάνισή του που έλαβε χώρα χτες στη Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών του Ιδρύματος Ωνάση. Λίγο πριν μίλησε στη LiFO για τους ήρωες των μυθιστορημάτων του, το μέλλον της λογοτεχνίας, το Μπρονξ των εφηβικών του χρόνων και τα σύνορα, που σήμερα μοιάζουν πιο ορθωμένα από ποτέ. Από την Τίνα Μανδηλαρά 17.3.16 – lifo

21

Συνέντευξη: Ντον Ντελίλλο

Τ

ου πήγα κουλούρια Θεσσαλονίκης από το Σύνταγμα και με ευχαρίστησε με έναν θερμό ασπασμό. Θυμάμαι να τα αναφέρει σε κάποιο από τα διηγήματά του, ανάμεσα στις διάφορες αναμνήσεις που φέρει από την Ελλάδα, όπως και τους σεισμούς του ’81 που είχε βιώσει στο σπίτι του στο Κολωνάκι, τη 17Ν, μια εποχή αθωότητας μαζί και βίας. Γι’ αυτήν ακριβώς γράφει επανειλημμένα ο σπουδαιότερος αυτήν τη στιγμή εν ζωή Αμερικανός συγγραφέας, ο Ντον Ντελίλλο, ξέροντας πως πίσω από τους αποσπασμένους κόσμους και τα φρενήρη σύμπαντα κρύβεται μια αδηφάγος ανθρώπινη ματιά που θέλει να «ικανοποιεί κάθε παιδική περιέργεια, κάθε βουβή επιθυμία, το όποιο στοιχείο ενυπάρχει μέσα του από τον επιστήμονα, τον ποιητή, τον πρωτόγονο μάντη, τον παρατηρητή πυρκαγιών». Τώρα που τον έχω απέναντί μου μπορούμε να συζητάμε, εκτός από τα μεγάλα ερωτήματα, και για τις μεγάλες του αδυναμίες, όπως το σινεμά, που μου εξομολογείται ότι λατρεύει ακόμα να πηγαίνει –αγαπημένη του ταινία τελευταία ήταν ο Γιος του Σαούλ–, την τζαζ μουσική, τα μουσεία και οτιδήποτε τον κάνει να είναι ακόμα ο Ντον. Δεν ξέρω τι άλλο μπορεί να κρατήσω από αυτήν τη συνέντευξη, πέρα από το ότι η 15η Μαρτίου ήταν η μέρα που γνώρισα τον Ντον Ντελίλλο από κοντά και μου χάρισε την αφιέρωση «Στην Τίνα, στον ελληνικό υπόγειο κόσμο, πάντα με αγάπη». — Σε ένα από τα διηγήματά σας, το «Μεσάνυχτα με Ντοστογιέφσκι», δύο μελαγχολικά αγόρια αναζητούν με μανία την ταυτότητα ενός αγνώστου, χτίζοντας με εικασίες την προσωπικότητά του, και αναρωτιέμαι

τα βιβλια του ντον ντελιλλο στα ελληνικα

— Πάντως, το μυστήριο ή, ακόμα καλύτερα, το μυστικιστικό στοιχείο υπάρχει στα περισσότερα βιβλία σας. Δεν ξέρω αν αυτό έχει να κάνει και με την αναγωγή στις μεγάλες εικόνες ή στο απόλυτο βιβλίο, το Great American Novel, που φαίνεται, για παράδειγμα, να είναι ο «Υπόγειος Κόσμος». Δεν νομίζω ότι είχα ποτέ το μεγάλο ή απόλυτο βιβλίο στο μυαλό μου, σίγουρα πάντως είχα το μυθιστόρημα ως απόλυτο είδος. Το μόνο που είχα σκεφτεί, ειδικά όσον αφορά τον Υπόγειο Κόσμο, είναι τον αγώνα μπέιζμπολ ανάμεσα στους Τζάιαντς και στους Ντότζερς το 1951. Αυτό ήταν αρ-

ζυγός (1991)

λευκός θόρυβος (1991)

μετάφραση: πέτρος αμπατζόγλου «Ξαφνικά ακούσαμε τις μηχανές. Mέσα από τα γυμνά δέντρα το είδαμε. Tο τεράστιο τοξικό νέφος βρισκόταν εκεί, φωτισμένο τώρα από δεκαοκτώ ελικόπτερα, τεράστιο, σχεδόν πέρα από την αντίληψή μας, πέρα από τον μύθο και τη φήμη, μια ταρασσόμενη φουσκωμένη μάζα σαν γυμνοσάλιαγκας».

22 lifo – 17.3.16

αν αυτός είναι ο τρόπος που φτιάχνετε εσείς τους χαρακτήρες σας: ακολουθώντας τους μανιακά και αφήνοντας να σας δείξουν αυτοί τον δρόμο. Πολύ ενδιαφέρουσα παρατήρηση, πραγματικά. Όντως, ποτέ ένας χαρακτήρας δεν μου αποκαλύπτεται πλήρως από την αρχή, με μοναδική εξαίρεση τον κεντρικό χαρακτήρα από το Zero K, Τζεφ Λόκχαρντ, ο οποίος μου αποκαλύφθηκε από την αρχή, πράγμα που συμβαίνει σπάνια. Μόλις σκέφτηκα τον Τζεφ, ήταν σαν να τα ήξερα όλα. Οπότε, σίγουρα ναι, συμβαίνει να ακολουθείς έναν χαρακτήρα και να σε οδηγεί σε άγνωστα μονοπάτια και μόλις αποκτήσει τη δική του, αυτόνομη ύπαρξη, ξαφνικά να αποκαλύπτονται όλα. Ή, μάλλον, τότε αρχίζουν όλα σιγά-σιγά να παίρνουν τη θέση τους και να αναπτύσσονται με έναν τρόπο αυτόματο και μυστηριώδη. Τώρα που το σκέφτομαι, το στήσιμο ενός χαρακτήρα δεν συμβαίνει ποτέ καθορισμένα, αλλά ανεξήγητα – και το βασικότερο, δεν μπορείς ποτέ να το προβλέψεις με βεβαιότητα, ακόμα και όταν νομίζεις ότι τον έχεις συλλάβει εξαρχής. Τα πάντα αλλάζουν στην πορεία, επειδή αυτός το αποφάσισε και όχι εσύ. Είναι ακριβώς σαν τον καιρό: είναι ένα πράγμα φυσικό, αναπόφευκτο αλλά και εντελώς απρόβλεπτο.

μετάφραση: τόνια κοβαλένκο Εμπνεόμενος από τις τηλεοπτικές εικόνες που κατέγραφαν καρέκαρέ τη δολοφονία του Κένεντι, ο Ντελίλλο στήνει ένα αριστουργηματικό μυθιστόρημα μπαίνοντας στο μυαλό του Λι Χάρβεϊ Όσβαλντ, παραλλάσσοντας τα πραγματικά γεγονότα για τις αρετές της αφήγησης. Η Αμερική δεν είναι πια αθώα και ο Ντελίλλο το καταλαβαίνει, συνδέοντας τα ψυχοκοινωνικά δεδομένα και την παράνοια με τις πιο παράδοξες ατραπούς της Ιστορίας.

κετό για να ξεκινήσουν όλα. Σιγά-σιγά βρήκα τη σύνδεση ανάμεσα στα πιο αντιφατικά πρόσωπα –Χούβερ, Σινάτρα κ.λπ.– και στα πιο ανήκουστα πράγματα και έτσι συμβαίνει σχεδόν πάντα: αν ένας συγγραφέας είναι όντως αληθινός, τότε θα αποκαλυφθεί με ακρίβεια η συνάφειά τους. Τα πράγματα θα βρουν από μόνα τους τη φυσική τους θέση, πού ακριβώς πρέπει να τοποθετηθούν, όσο αταίριαστα και αν μοιάζουν έξω από αυτό το πλαίσιο. Κι αυτό, τελικά, είναι η συγγραφική τέχνη: το να προκύπτουν και να λειτουργούν όλα αυτόματα στο χαρτί, χωρίς καν να τα πιέζεις. Το πραγματικά αληθινό μυθιστόρημα δεν επιτρέπει ποτέ να συμβεί κάτι τέτοιο, ούτως ή άλλως. Ξέρεις ότι είσαι σε καλό δρόμο και ότι είσαι αυθεντικός συγγραφέας όταν τα πάντα βρίσκουν τη θέση που τους αξίζουν δικαιωματικά στην αφήγηση. — Πάντως, ειδικά στον «Υπόγειο Κόσμο», ο καταιγισμός από αντιφατικές ιδέες και εικόνες που λειτουργούν αρμονικά είναι ανελέητος. Διαβάζοντας τα βιβλία σας έχει κανείς την αίσθηση ότι οι λέξεις είναι τα πάντα, περισσότερο και από το νόημα. Έχουν μια άγρια ομορφιά. Δεν ξέρω αν μπορεί να ξεφύγει κανείς από τις λέξεις. Και η αλήθεια είναι ότι τις ψάχνω από κάθε άποψη, για μένα έχουν μια γλυπτική ικανότητα που εκδηλώνεται μέσα από την εικόνα και τους ήχους. Παίζει τεράστιο ρόλο η οπτική δύναμη των λέξεων, γι’ αυτό πάντα λέω ότι είμαι οπτικός συγγραφέας που ακολουθεί τον οπτικό ρυθμό. Ο τρόπος που τοποθετούνται τα φωνήεντα και τα σύμφωνα σε μια λέξη, ο τρόπος που επαναλαμβάνονται, αποκαλύπτει τη δική τους ομορφιά, είναι ένα εικαστικό δρώμενο αν το καλοσκεφτείς. Και πάντα εκπλήσσομαι όταν το ανακαλύπτω: για παράδειγμα, στο τελευταίο μου μυθιστόρημα παρατήρησα ότι στις 23 λέξεις, οι 22 ήταν μονοσύλλαβες και αυτό δηλώνει

μάο ιι (1996)

τα ονόματα (1996)

μετάφραση: νινίλα παπαγιάννη O λόγος του Nτελίλλο, αμφίσημος, παράξενος, εμβαθύνει σε όλες τις περιπέτειες της σύγχρονης συνείδησης, από τον ερωτισμό ως τον τουρισμό, από την ιδέα της Aμερικής, όπως την προσλαμβάνει ο υπόλοιπος κόσμος, ως την ιδέα του κόσμου όπως την προσλαμβάνει η Aμερική, από τον μυστικισμό ως τον φανατισμό και από τη λογοτεχνία της πραγματικότητας ως την πραγματικότητα της λογοτεχνίας.

μετάφραση: μαρία σκάρα «Ο Ντελίλλο μας παίρνει μαζί του σ’ ένα ταξίδι που μας αφήνει χωρίς ανάσα, πέρα από τις επίσημες εκδοχές της καθημερινής ιστορίας μας, πέρα απ’ όλες τις εύκολες υποθέσεις για το ποιοι είμαστε, με ένα τόσο τολμηρό μάτι και μια τόσο πειστική και επικεντρωμένη στο ήθος φωνή, όσο κανείς στα αμερικανικά γράμματα». Τόμας Πίντσον

υπόγειος κόσμος (2000)

μεταφραση: έφη φρυδά Θεωρήθηκε ομόφωνα από την κριτική το σπουδαιότερο μέχρι τώρα έργο του Ντελίλλο. Όλα τα μοτίβα των προηγούμενων μυθιστορημάτων του (η τεχνολογία, η μαζική κουλτούρα και η απεγνωσμένη αναζήτηση νοήματος στον ορίζοντα της πυρηνικής απειλής) συναιρούνται και κορυφώνονται σε αυτό το βιβλίο, ώστε να συγκροτήσουν ένα αληθινό έπος.

Παίζει τεράστιο ρόλο η οπτική δύναμη των λέξεων. Ο τρόπος που τοποθετούνται τα φωνήεντα και τα σύμφωνα σε μια λέξη, ο τρόπος που επαναλαμβάνονται, αποκαλύπτει τη δική τους ομορφιά, είναι ένα εικαστικό δρώμενο αν το καλοσκεφτείς.

κάτι αναφορικά με την εσωτερική λειτουργία. — Φαίνεται, όμως, να δουλεύετε πια με διαφορετική τεχνική. Για παράδειγμα, ενώ στον «Υπόγειο Κόσμο» οι προτάσεις είναι τεράστιες, τα σύμφωνα ακούγονται πιο έντονα, στο «Κοσμόπολις» οι προτάσεις είναι πιο ευσύνοπτες, ο ρυθμός πιο εσωτερικός. Έχετε δίκιο και η αλήθεια είναι ότι το είχα στο μυαλό μου όταν ξεκίνησα να γράφω το Κοσμόπολις. Βέβαια, σε αυτό βοήθησε και το ίδιο το μυθιστόρημα, αφού ήταν σαν να με καλούσε να προσαρμοστώ στην εσωτερική του ανάγκη: δεν ήθελα να είναι ένας καταιγισμός από εικόνες, όπως σε άλλα μυθιστορήματα, αλλά να λειτουργεί ως εσωτερικό ταξίδι μέσα σε μια άσπρη λιμουζίνα. Στον βαθμό που ο Έρικ έπρεπε να γίνει πιο ανθρώπινος, οι σκέψεις του καλούνταν να ακολουθήσουν αυτή την πορεία. Δεν είναι, άλλωστε, κάτι άλλο από ένα είδος μελλοντολόγου που η ζωή του κρατάει 24 ώρες και μετά τα παρατάει όλα και πραγματοποιεί τη μεγάλη αποχώρηση. Ωστόσο, το ανθρώπινο με αυτόν είναι ότι θέλει να επιστρέψει στη γειτονιά όπου μεγάλωσε, στο Μπρονξ, για να κάνει αυτό το διαβολεμένο κούρεμα, βιώνοντας αυτήν τη χαρούμενη εσωτερική σύγκρουση μέχρι τέλους. — Εσείς, αλήθεια, επιστρέφετε καθόλου στο Μπρονξ, όπου μεγαλώσατε; Υπάρχει, άλλωστε, παντού αναφορά σε αυτό, όπως στο πρόσφατο διήγημά σας «Άγγελος Εσμεράλντα». Ναι, επιστρέφω τακτικά. Βέβαια, η Εσμεράλντα θα μπορούσε να είναι οποιοδήποτε κορίτσι μεγαλώνει στο νότιο Μπρονξ, το οποίο παραμένει μια περιοχή δυσπρόσιτη, όσο και αν έχει αλλάξει με τα χρόνια. Εκείνες τις εποχές συνηθίζαμε να λέμε πως το «Μπρονξ φλέγεται» και το εννοούσαμε κυριολεκτικά, αφού πάντα κάποια φωτιά άναβε σε κάποιο από τα σπίτια. Ήταν μια κατάσταση σκληρή και αδυσώπητη, ενώ μοναδική μας διέξοδος, εκτός από το να παρατηρούμε τις πυρκαγιές,

ήταν τα παιχνίδια που παίζαμε στον δρόμο. Ήταν, δε, τόσο άγρια τα πράγματα, που δεν μπορούσαν ούτε καν τα Πυροσβεστικά να πλησιάσουν. Πρόσφατα, λοιπόν, που επισκέφτηκα ξανά την περιοχή και περπατούσα στους τόσο γνωστούς και συγχρόνως τόσο άγνωστους δρόμους, παρατήρησα ένα οίκημα όπου ζούσαν ιερείς και πραγματικά μου φάνηκε ως το απόλυτο πνευματικό καταφύγιο για μια τέτοια περιοχή. Και κάπως έτσι προέκυψε η ιδέα για τον Άγγελο Εσμεράλντα, έτσι προέκυψαν ο Μάικ, η Γκρέισι, η Έντγκαρ. — Θυμάμαι και ένα τουριστικό πούλμαν σε εκείνο το διήγημα, που είχε πάνω του μια ταμπέλα που έγραφε «Σουρεαλισμός στο νότιο Μπρονξ», και όταν το διάβαζα αναρωτιόμουν πώς θα ήταν ένα τέτοιο πούλμαν αν περιφερόταν σήμερα στην Αθήνα με την πινακίδα «Σουρεαλισμός στην Αθήνα». Τι πορεία φαντάζεστε ότι θα είχε; Αλήθεια, δεν ξέρω. Μου βάζετε δύσκολα. Είναι πολλά χρόνια που έχω να έρθω στην πόλη και δεν ξέρω πώς είναι οι γειτονιές όπου σύχναζα τότε, όπως, για παράδειγμα, το Κολωνάκι, όπου έμενα. — Θα έχετε, ωστόσο, σίγουρα δει φωτογραφίες με τους πρόσφυγες που καταφθάνουν μαζικά στην πόλη. Αλήθεια, ποια είναι η δική σας αίσθηση αναφορικά με το προσφυγικό; Ξέρω ότι ως συγγραφέας έχετε ευαισθησία σε αυτό. Τα σύνορα μοιάζουν σήμερα ορθωμένα όσο ποτέ, εκεί ακριβώς που είχαμε την αίσθηση ότι είχαν πέσει για πάντα. Μάλιστα, ορθώνονται όχι για τους εχθρούς αλλά για ανθρώπους πεινασμένους, απελπισμένους και άυπνους για μέρες. Όταν αυτό συμβαίνει στον 21ο αιώνα, εύλογα τίθεται το ερώτημα «γιατί ακριβώς τώρα»; Μάλλον επειδή υπάρχει μια τάση προς τη βία που επιδρά μαζικά στα πλήθη και σε διαφορετικές ομάδες ανθρώπων. Είναι ένα είδος βίας που διαφοροποιείται από χώρα σε χώρα και από ήπειρο σε ήπειρο. Πρό-

οι χρόνοι του σώματος (2002)

μετάφραση: θωμάς σκάσσης Σε αυτό το λιτό, σαγηνευτικό μυθιστόρημα, η Λόρεν ζει σε μια ερημική ακτή, σε ένα τεράστιο νοικιασμένο σπίτι, όπου συναντά έναν παράξενο άντρα χωρίς ηλικία, έναν άνθρωπο με αναπάντεχα λεπτομερή γνώση της δικής της ζωής. Θα ταξιδέψουν μαζί στην εξορία του χρόνου, της αγάπης και της ανθρώπινης αντίληψης.

κειται για ένα μαζικό, αν και πολύ πιο εσωτερικευμένο είδος βίας, ασφαλώς βέβαια και πιο εξωτερικευμένο όταν εκτοξεύονται τόσες ρουκέτες. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του ISIS, που με ανησυχεί πραγματικά για έναν πρόσθετο λόγο: γιατί έχουν χρήματα στη διάθεσή τους. Και κάνουν λάθος όσοι νομίζουν ότι η εκδικητική μανία του ISIS οφείλεται μόνο στη θρησκεία ή σε ανθρώπους που θέλουν να αφανίσουν, τους Δυτικούς ή άλλους μουσουλμάνους. Ας μην ξεχνάμε ότι υπάρχει και το στοιχείο της αλληλοεξόντωσης. Είναι μια πιο γενικευμένη χρήση βίας που οδηγεί σχεδόν αναγκαστικά σε τέτοια συμβάντα, τα οποία όλοι επιτρέψαμε να συμβούν, σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Δεν είναι, επομένως, διαφορετικός ο τρόπος που προσλαμβάνουμε ή επεξηγούμε τη βία, αλλά ο τρόπος που επιτρέψαμε να ανθήσει. Ας αλλάξουμε, όμως, θέμα, γιατί είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο. — Ας επιστρέψουμε, λοιπόν, στη λογοτεχνία. Πιστεύετε ότι με όλον αυτό τον (λευκό) θόρυβο και τη γενικευμένη βία μπορεί να υπάρξει πραγματικά χώρος για το καλό μυθιστόρημα; Πάντα υπάρχει χώρος για τη λογοτεχνία, ανεξάρτητα από τα γεγονότα που παρεμβάλλονται, γιατί η καλή λογοτεχνία είναι πάντοτε εκεί. Είναι ένα ειρηνικό καταφύγιο για τον κόσμο, υπό την προϋπόθεση βέβαια ότι οι συγγραφείς νιώθουν την ανάγκη όχι απλώς να γράψουν αλλά να δημιουργήσουν κάτι. Όσο, δηλαδή, υπάρχει η υπαρξιακή ανάγκη για καλή ποίηση ή λογοτεχνία, δεν μπορούμε να μιλάμε για το τέλος της λογοτεχνίας, ούτε καν για τον τραυματισμό της. Κι αυτό άσχετα με το αν ο συγγραφέας δουλεύει πάντα στη σκιά, στο περιθώριο και στα σκοτάδια. Δεν υπάρχει καν σημείο καμπής της λογοτεχνίας αλλά η άνθησή της.

σημείο ωμέγα (2012)

άνθρωπος σε πτώση (2010)

μετάφραση: έφη φρυδά Ένα συγκλονιστικό μυθιστόρημα για το γεγονός που σημάδεψε την Αμερική και συντάραξε ολόκληρη την υφήλιο στις αρχές του 21ου αιώνα. Θαρραλέο και γεμάτο παλμό, το μυθιστόρημα του Ντελίλλο ανιχνεύει τον τρόπο με τον οποίο η 11η Σεπτεμβρίου επαναπροσδιόρισε το συναισθηματικό μας τοπίο, τις αναμνήσεις μας και την αντίληψή μας για τον κόσμο.

μετάφραση: ελενη γιαννακάκη Ένα φιλοσοφικό και πολιτικό μυθιστόρημα για τα ηθικά διλήμματα που αντιμετωπίζει ο σύγχρονος άνθρωπος, για τον ρόλο της τεχνολογίας και την παρακμή των ανθρωπιστικών αξιών, για τον πόλεμο, για τον ρόλο της τέχνης και, πάνω απ’ όλα, για τον θάνατο. Ένα βιβλίο για την 11η Σεπτεμβρίου, τον πόλεμο στο Ιράκ και το έντονο πρόβλημα ταυτότητας της σύγχρονης Αμερικής.

Τα σύνορα μοιάζουν σήμερα ορθωμένα όσο ποτέ, εκεί ακριβώς που είχαμε την αίσθηση ότι είχαν πέσει για πάντα. Μάλιστα, ορθώνονται όχι για τους εχθρούς αλλά για ανθρώπους πεινασμένους, απελπισμένους και άυπνους για μέρες.

άγγελος εσμεράλντα - eννιά ιστορίες (2014)

κοσμόπολις (2012)

μετάφραση: θωμάς σκάσσης Ένα 24ωρο στη ζωή του βαθύπλουτου Έρικ Πάρκερ που διοικεί τον κόσμο μέσα από τη λευκή λιμουζίνα του, καθώς προσπαθεί να διασχίσει τη Νέα Υόρκη για να κουρευτεί στον κουρέα όπου πήγαινε παιδί. Η πόλη είναι ακινητοποιημένη από διαφορετικά γεγονότα, ενώ οι σωματοφύλακές του φοβούνται πως η ζωή του κινδυνεύει...

μετάφραση: ελένη γιαννακάκη Eννιά διηγήματα, όλα γραμμένα μεταξύ 1979 και 2011, για τη ζωή και τον θάνατο, για την πραγματικότητα και τη φαντασία, για την ανθρώπινη αλλοτρίωση στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις και για τα όρια της ηθικής. Θαυμάσια και αντιπροσωπευτικά δείγματα γραφής ολόκληρης της συγγραφικής ζωής του Ντελίλλο.

17.3.16 – lifo

23

εικαστικα

Taken in Mirror - Νίκος Γαβαλλάς Gallery Genesis

Ομαδική έκθεση Street Art Full Color Art Gallery

Feats of Agility - Γιώργος Τσεριώνης Depo Darm

galle walk 10 εκθέσεις σε δέκα νέες γκαλερί της πόλης που αξίζει να επισκεφτείτε. Από τη Μαρίνα Πετρίδου

24 lifo – 17.3.16

Here is all there is CAN Christina Androulidaki Gallery

ery Through the Fog: Descripting the Present State of Concept

Ο Παράδεισος/Paradise PIRÉE

Through the Fog: Descripting the Present Late Night Tale State ofGallery Concept Sarri12

Κάτι το πολύ «Ωραίον» Elika Gallery

17.3.16 – lifo

25

gallery walk εικαστικα

Feats of Agility - Γιωργος Τσεριωνης

Depo Darm Στην ατομική έκθεση του Γιώργου Τσεριώνη η κρίση εκφράζεται ως επιλογή προς το ανθρώπινο, μια στροφή προς το συλλογικό μέσα από την πορεία και την ανασκόπηση του Εγώ. Με αναφορές στις σύγχρονες κοινωνικοπολιτικές καταστάσεις, το καλλιτεχνικό έργο του Γιώργου Τσεριώνη παίρνει αφορμή από την ανθρώπινη κατάσταση, από την καταπίεση, την εξαθλίωση και τον κατακερματισμό του υποκειμένου και προβάλλει την ανάγκη του ηθικού αναπροσδιορισμού μέσα από μια διαδικασία αντίστροφη από τη συνηθισμένη, προκειμένου να ανακαλύψουμε εκ νέου τη διάσταση του συλλογικού που ενυπάρχει στην υποκειμενικότητα του ανθρώπινου. Depo Darm, Ηρώων Σκοπευτηρίου 54, 210 7601177, 2/3-6/4, www.depodarm.com

Taken in Mirror - Νικος Γαβαλλας Gallery Genesis Ο Νίκος Γαβαλλάς, στην ατομική του έκθεση, μας συστήνει σε μια παρέα παμπάλαιων φίλων που δεν γνωρίσαμε ποτέ. Τους αναδομεί με την ευαισθησία ενός απογόνου και την επιμονή ενός συλλέκτη. Η ομορφιά των προσώπων τους είναι ανακουφιστική γιατί λείπει κάτι που σήμερα έχουμε με τη σέσουλα: η υπερβολική επίγνωση της εικόνας μας. Οι πόζες τους δεν έχουν αυταρέσκεια, δεν απευθύνονται παρά στον φακό, στον φωτογράφο και, φυσικά, ανεπίγνωστα, στον Έλληνα ζωγράφο του 2016. Απευθύνονται όμως και σε κάποιον ακόμα: τον χρόνο. Στον χρόνο που τους νίκησε την πρώτη φορά. Μέχρι να αναστηθούν ως Λάζαροι και να πάρουν τη ρεβάνς, με την προπόνηση του Νίκου Γαβαλλά. Gallery Genesis, Χάρητος 35, Κολωνάκι, 10/3-2/4, www. gallerygenesisathens.com

Ομαδικη εκθεση Street Art Full Color Art Gallery Δώδεκα Έλληνες και διεθνείς street art καλλιτέχνες, με την ισχυρή υποστήριξη του Ελληνοαμερικανού θρύλου της τέχνης του graffiti, Taki183, παρουσιάζουν τα έργα τους στην καινούργια γκαλερί που παρουσιάζει αποκλειστικά έργα street art καλλιτεχνών. Στην τρέχουσα έκθεση, έργα τους παρουσιάζουν οι: Senor, Jola, Ejay, Inva, Taki183, Reb, Spike69, WD, Scar, Sinke, Ioye & Zamie. Η Full Color Art Gallery αποσκοπεί στην καλλιέργεια, προαγωγή και διάδοση της μουσικής, του χορού, του θεάτρου, της ζωγραφικής και πάσης φύσεως εικαστικών, σε συνεργασία με καλλιτεχνικές ομάδες και υποστηρικτές της τέχνης από το εξωτερικό, που συμμερίζονται το όραμά της για μια κοινωνία ενωμένη. Full Color Art Gallery, Ανακρέοντος 13, Καισαριανή, μέχρι τις 31 Μαρτίου, www.fullcolor.gr

Domestic Survival Tutorials: Session 1 Fokidos Το «Domestic Survival Tutorials: Session 1» είναι ένα έργο της Μαργαρίτας Αθανασίου και της Λητώς Καττού. Πρόκειται για μια πρόσκληση στην εξερεύνηση του οικιακού χώρου ως δικτύου εικονικών υποκειμένων και πραγματικών αντικειμένων. Μια χάλκινη ράγα διατρέχει το διαμέρισμα, από την κουζίνα στο σαλόνι, ενώ ταυτόχρονα ξετυλίγεται μια μεσαιωνική ιστορία αγάπης και φιλίας, γηρατειών και απομόνωσης. Τα ρούχα που κρέμονται από τη ράγα, ίσως τα κουστούμια των χαρακτήρων της ιστορίας, έχουν κεντημένα πάνω τους κομμάτια από οικιακά χρηστικά αντικείμενα. Tα ενδύματα προστατεύουν το ανθρώπινο σώμα και προβάλλουν τα χαρακτηριστικά

26 lifo – 17.3.16

της προσωπικότητας, λειτουργούν όμως και ως εργαλεία του σώματος, ώστε να διαχειριστεί τον χώρο. Συμβολικά είναι ένα δωμάτιο, ένας χώρος για το σώμα, ένα σώμα που είναι ήδη εγκιβωτισμένο στα δωμάτια του διαμερίσματος της Φωκίδος. Fokidos, Φωκίδος 21, Αμπελόκηποι, 29/2-20/3 (με ραντεβού), 6978 412994, www.fokidos.tumblr.com

Through the Fog: Descripting the Present State of Concept Ομαδική έκθεση που περιλαμβάνει έργα έξι καλλιτεχνών, προσανατολισμένα στο βίντεο και τη φωτογραφία. Πολλά από τα έργα έχουν δημιουργηθεί ειδικά για τη συγκεκριμένη έκθεση ή παρουσιάζονται στην Αθήνα για πρώτη φορά. Το «Through the Fog» περιγράφει το παρόν με έναν δοκιμιακό τρόπο. Γίνεται ένα διάλογος ανάμεσα στα περιεχόμενα, τις προσωρινότητες και τις μεθοδολογίες. Οι καλλιτέχνες προσπαθούν να διερευνήσουν θέματα που αφορούν το πώς αντιλαμβανόμαστε, «μιλάμε σε» και κινούμαστε μέσα σε ένα δώρο με περιτύλιγμα. Οι διαφορετικές καταγωγές των καλλιτεχνών δημιουργούν διαφορετικά πλαίσια ερμηνείας, με αποτέλεσμα τα έργα να δίνουν την αίσθηση μιας ομίχλης από πάνω μας. Πώς μέσα σε αυτή την ομιχλώδη κατάσταση ο θεατής μπορεί να οπτικοποιήσει και να διατυπώσει τη θέση του στο κοινωνικό-πολιτικό περιβάλλον. Η State of Concept είναι η πρώτη μη-κερδοσκοπική γκαλερί στην Ελλάδα. State of Concept, Τούσα Μπότσαρη 19, Κουκάκι, 213 031857, www.stateofconcept.org

Here is all there is CAN Christina Androulidaki Gallery Στην πρώτη του ατομική έκθεση ο Αλέξης Βασιλικός παρουσιάζει μια σειρά από εικόνες οι οποίες τραβήχτηκαν από το 1995 έως και το 2015. Κάποιο διάστημα μετά τη στιγμή και τον τόπο της κάθε λήψης και μέσα από μια εξαντλητική διαδικασία επιλογής και editing, μόνο λίγες επιβιώνουν. To editing έχει κεντρικό ρόλο στο έργο του Βασιλικού, το οποίο περιλαμβάνει φωτογραφίες και ψηφιακά κολάζ. Στην τρέχουσα έκθεση εκτίθενται 37 έργα, τόσα όσα και ο μέσος αριθμός λήψεων ενός κλασικού φιλμ 35 χιλιοστών. Με μια πραγματική κλίση προς το ωραίο, αλλά μακριά από κάθε είδους νοσταλγία που βλέπει κανείς συχνά σε ένα μεγάλο μέρος της σύγχρονης πρακτικής, ο Βασιλικός αποτυπώνει στιγμές που σημαίνουν ακριβώς αυτό που περιγράφει ο τίτλος: την αίσθηση του να είναι κανείς παρών. Στον αντίποδα της δημοφιλούς λογικής ενός βλέμματος εμπνευσμένου από το Tumblr και το Instagram ή την αισθητική και τις ιδέες μιας αφηγηματικής φωτογραφίας, ο Βασιλικός αναζητάει το πνευματικό στο καθημερινό και στο μουντό και δημιουργεί εικόνες που λειτουργούν ως ένα είδος ταμπλό διαλογισμού και συνάμα ως πνευματικοί πομποί ενέργειας και συναισθημάτων. CAN Christina Androulidaki Gallery, Παναγιώτου Αναγνωστοπούλου 42, Κολωνάκι, 210 3390833, www.can-gallery.com

Ο Παραδεισος/Paradise PIRÉE Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση κλήθηκαν να επαναπροσεγγίσουν ένα διαχρονικό θέμα στην Iστορία της Τέχνης. Καταθέτουν τις δικές τους σύγχρονες αισθητικές και εννοιολογικές προτάσεις και εκφράζουν ερωτήματα που απασχολούν την κοινωνία, την πολιτική, τη θρησκεία και, τέλος, την ίδια την ύπαρξη. Τι είναι ο παράδεισος; Αιώνιος ή άχρονος, γήινος ή επουράνιος, ανταμοιβή

ή δικαίωμα; Η έκθεση συνιστά μια διερεύνηση των ερμηνειών, ατομικών ή συλλογικών, και προσπαθεί να ορίσει το πλαίσιο της μεταξύ τους συνομιλίας. Πραγματεύεται έννοιες όπως η ενοχή, η ντροπή, ο πειρασμός, το παράπτωμα, αλλά και η τελειότητα, η ευδαιμονία, η σχέση με τη φύση, έννοιες που συνεχώς διευρύνονται ή μετατοπίζονται. PIRÉE, Κάστορος 78, Πειραιάς, +30 210 4082700 / +30 6957 213213, www.facebook.com/pireegr

Κάτι το πολύ «Ωραιον» Elika Gallery Με εκκίνηση την έκθεση και έκδοση ορόσημο του 1984, Kάτι το «Ωραίον», από τους «Φίλους του Αντί», η ομαδική έκθεση διερευνά τα όρια του κιτς στη σύγχρονη τέχνη. Το κιτς ξεκίνησε ως όρος από τις αγορές τέχνης του Μονάχου τις δεκαετίες 1860-1870, περιγράφοντας τη φθηνή, μαζικής παραγωγής τέχνη, συνήθως ζωγραφιές και σχέδια (kitschen = βάφω, αλείφω, πασαλείβω). Η αισθητική ήταν υπερβολική και μελοδραματική. Από τότε είναι συνυφασμένη με το ευτελές και το κακόγουστο. Σύμφωνα με τον Walter Benjamin, ο οποίος μελέτησε επισταμένα την τάση αυτή, το κιτς, σε αντίθεση με την τέχνη, αναφέρεται σε ένα χρηστικό αντικείμενο από το οποίο απουσιάζει κάθε κριτική απόσταση μεταξύ του αντικειμένου και του παρατηρητή. Προσφέρει άμεση συναισθηματική ανακούφιση χωρίς πνευματική προσπάθεια, χωρίς την απαίτηση της απόστασης, χωρίς εξύψωση. Elika Gallery, Ομήρου 27, Κολωνάκι, 8/3-16/4, 210 3618 045, www.elikagallery.com/

Late Night Tale Sarri12 Gallery Ο WD επιχειρεί μια δεύτερη αφήγηση του γνωστού παραμυθιού Alice in Wonderland. Ο χώρος, που καλύπτεται από μια τοιχογραφία 350 τ.μ., μεταμορφώνεται σε Woundedland, όπου ο Wild Drawing οπτικοποιεί τις σκέψεις του για κοινωνικο-πολιτικά φαινόμενα και ζητήματα όπως ο καταναλωτισμός, ο πόλεμος, η προσφυγιά και η καταστροφή της φύσης, που όλοι σήμερα βιώνουμε στην παγκόσμια εποχή που διανύουμε. Με καλλιτεχνικό και κοινωνικό background ένα κράμα Aνατολής-Δύσης, συνδυασμένο με μοναδικό τρόπο, και μέσα από μια αιχμηρή ματιά, ο Wild Drawing μας καλεί να τον ακολουθήσουμε στη Woundedland. Sarri12 Gallery, Σαρρή 12, Ψυρρή, 3/3-31/3, https://www. facebook.com/sarri12gallery

How to Charm Qbox Gallery Σε επιμέλεια της Lena Ipsen, η έκθεση ξεκινά από τη λιθογραφία που περιλαμβάνεται στην εικονογράφηση του εγχειριδίου Φυσική Ιστορία για το Σχολείο και το Σπίτι (1886) του Gotthilf Heinrich von Schubert. Αυτή η έγχρωμη λιθογραφία είναι μια ζωντανή απεικόνιση της ρομαντικής, εξιδανικευμένης φυσικής και πολιτιστικής φιλοσοφίας της εποχής εκείνης. Ένας άνδρας της εποχής των πάγων, σαν ήρωας με μπέρτα και τσεκούρι, προστατεύει τη γυναίκα του, το παιδί του και το καταφύγιό τους από μια επιθετική αρκούδα. Αν και αυτό το φανταστικό προϊστορικό σενάριο φαίνεται να απέχει πολύ από τη σημερινή κουλτούρα των σχέσεων, εικονογραφεί μια αρχαϊκή επιθυμία για αναγνώριση, ξελόγιασμα και τέρψη. Η έκθεση φέρνει κοντά οκτώ καλλιτέχνες, οι οποίοι, μέσα από σχέδια, ζωγραφική, φωτογραφία, γλυπτική και μια εγκατάσταση, αμφισβητούν το «Πώς να γοητεύσεις» («How to Charm») και διερευνούν τη σημαντικότητα αυτής της υπόθεσης. Qbox Gallery, Αρμοδίου 10, Αθήνα, 21/2-23/4, 211 1199991, www.qbox.gr

17.3.16 – lifo

27

απο τον m. hulot. φωτογραφια: freddie f.

οιAθηναίοι

q Ξεκίνησα να γράφω ένα θεατρικό έργο στα 15 μου για λόγους προσωπικής γαλήνης. Δεν μου ήταν εύκολο να γράψω κείμενα, η μορφή του διαλόγου ήταν για μένα κάτι πιο βολικό. Πήγαινα σε ένα σχολείο που σιχαινόμουν, στο Αρσάκειο Εκάλης, στα ’90s προς 2000 που όλα ήταν πολύ high, ανάμεσα σε παιδιά επιχειρηματιών των βορείων προαστίων. Είχα μαραζώσει. Πήγαινα θέατρο από πολύ μικρός και διάβαζα μετά μανίας διάφορα θεατρικά που με τις αναφορές τους το ένα με οδηγούσε στο άλλο. Πέρασα στο πανεπιστήμιο, στη σχολή Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, για να ικανοποιήσω τους γονείς μου που ήθελαν να σπουδάσω, αλλά δεν «επικοινωνούσα». Παράλληλα, πέρασα στη σχολή του θεάτρου Εμπρός.

q Όταν πήγα στο Εμπρός, έδειξα το Χιόνι στο στόμα στον Τάσο Μπαντή, που ήταν δάσκαλός μου στη σχολή, κι εκείνος το διάβασε και απόρησε. Μου είπε: «Ωραίο διήγημα, αλλά πολύ σκοτάδι, ρε παιδάκι μου. Πού το βρήκες όλο αυτό;». Τον είχα ρωτήσει αν πίστευε ότι μπορούσε να ανέβει και μου είχε πει «ναι, αν το επεξεργαστείς». Όταν πέθανε, έτυχε στην εφημερίδα που έγραφε για τον θάνατό του, στην ίδια στήλη, ακριβώς από κάτω, να υπάρχει η δημοσίευση σχετικά με τις αιτήσεις για τις «Δοκιμές» στο Αμόρε. Το συνδύασα με τελείως πρακτικό και συναισθηματικό τρόπο, όχι όμως ως σημάδι από τον Θεό. Έστειλα το έργο και με φώναξαν για να το σκηνοθετήσει κάποιος άλλος, τον οποίον όμως τον είχαν πάει στο επίσημο ρεπερτόριο, έτσι ο Θωμάς Μοσχόπουλος με τη Σοφία Βγενοπούλου με παρότρυναν να το σκηνοθετήσω εγώ. Δεν θυμάμαι, πια, τι έλεγα στους καημένους τους ανθρώπους που έπαιξαν στο έργο. Παρ’ όλα αυτά, πήγε καλά. Αν δεν είχε γίνει αυτό, δεν ξέρω αν θα είχα την ίδια πορεία. Νομίζω ότι θα είχα περάσει τη διαδικασία που περνούν οι περισσότεροι που θέλουν να ασχοληθούν με τη σκηνοθεσία, που γίνονται βοηθοί και κάποια στιγμή τολμούν να κάνουν και κάτι δικό τους, αλλά πολύ πιο δειλά. Για μένα το Αμόρε ήταν μεγάλη τύχη.

q Νομίζω ότι το νεαρό της ηλικίας με βοήθησε αρκετά. Από την αρχή οι άνθρωποι ενδιαφέρονταν για μένα με διάφορους τρόπους και χαιρόμουν που υπήρχε μια περιέργεια, αλλά μέχρι ενός σημείου. Μετά άρχισε να με ενοχλεί. Πάντα υπήρχε ο επιθετικός προσδιορισμός που αναφερόταν στην ηλικία μου δίπλα στο όνομά μου και αυτό ήταν λίγο περιοριστικό, γιατί ένιωθα ότι κρινόμουν με βάση αυτό. Οι αντιδράσεις ήταν μοιρασμένες. Υπήρχαν άνθρωποι που ήταν πολύ πιο επιεικείς και άλλοι που σχεδόν μικροπρεπώς μιλούσαν στις κριτικές περί διαφόρων διασυνδέσεων ή έλεγαν ότι δεν ήξερα να χειρίζομαι μεγάλες σκηνές που αφειδώς μου δίνονται και τέτοια. Το καταλαβαίνω, κάποιος που είναι απ’ έξω υποθέτει ότι έχω τρομερές γνωριμίες και κάνω φοβερά πράγματα για να πετύχω τον σκοπό μου. Κι εγώ δεν ξέρω πώς θα σκεφτόμουν για κάποιον άλλον, ίσως να το έβλεπα υπό το πρίσμα της μικροπρέπειας αν δεν μου είχαν συμβεί όλα αυτά. Υπάρχουν φορές που επηρεάζομαι και σκέφτομαι να μην κάνω στον ίδιο χώρο παράσταση γιατί θα υπάρξει το «πάλι αυτός;». Κι εγώ έχω αρχίσει να με βαριέμαι. Τα επόμενά μου σχέδια, τα άμεσα, είναι να πάω να κάνω ένα μεταπτυχιακό. Τώρα μου σκάει αυτή η ανάγκη, να πάω να ζήσω έξω χωρίς καμία προκατάληψη, ούτε θετική ούτε αρνητική. Χωρίς καμία πίεση.

q Έχω κάνει πολύ παραπάνω από αυτό που είχα ονειρευτεί. Έχουν έρθει προτάσεις που προέκυψαν χωρίς ούτε καν να τις έχω σκεφτεί και πράγματα που με βρήκαν απόλυτα απροετοίμαστο (η Επίδαυρος, για παράδειγμα, και η κεντρική σκηνή της Στέγης), τα οποία, όταν σου έρχονται τόσο νωρίς, λες «και τώρα, από δω και πέρα, τι θα κάνω;». Εξαρτάται από τους στόχους που βάζεις. Κάτι που δεν μου αρέσει στο εδώ θέατρο είναι το ότι βλέπω σκηνοθέτες που έχω εκτιμήσει να γίνονται στην πορεία μια απομίμηση του εαυτού τους, διαβρώνοντας αυτό που ήταν. Είναι κάτι που γίνεται προφανώς για λόγους επιβίωσης, αν αυτή είναι η δουλειά σου τι θα κάνεις; Επειδή, όμως, έχω κάνει πολλά πράγματα μέχρι τώρα, φοβάμαι πάρα πολύ μη συμβεί το ίδιο και σ’ εμένα. Γι’ αυτό νιώθω την ανάγκη να βρεθώ κάπου όπου θα ξεκινήσω σχεδόν από το μηδέν. Σκέφτομαι τις Βρυξέλλες, όπου είχα πάει πέρσι για ένα residency, καλεσμένος ενός φεστιβάλ, και μου άρεσε τρομερά ο τρόπος ζωής ως προς το κομμάτι των τεχνών. Εδώ δεν υπάρχει καθόλου η έννοια του διαλόγου, και δεν το λέω τυπικά. Πας, ας πούμε, σε μια παράσταση, δεν σου αρέσει και καταργείς τον άλλον και την ύπαρξή του. Αυτό είναι ένα δείγμα του πολιτισμού μας που με καταπιέζει πάρα πολύ και η συμπτωματολογία του με έχει επηρεάσει. Ενώ έχεις μια γνωριμία με τον καλλιτέχνη και θα έπρεπε να είσαι καλοπροαίρετα ειλικρινής, αμείλικτος και να του πεις τη γνώμη σου, επιλέγεις να μην του μιλήσεις ή, αν το κάνεις, πρέπει να του «την πεις» πολύ εύσχημα γιατί θα πληγωθεί. Αυτό στην ουσία δεν προάγει τίποτα, δεν πάει ο άλλος μπροστά. Ως δημιουργός, δεν θα ήθελα να μου το κάνουν αυτό.

q Δεν έχω καθόλου κοινωνικές σχέσεις. Οι περισσότεροι θεωρούν ότι είμαι σνομπ και λίγο ψωνισμένος, αλλά αυτό έχει να κάνει πολύ με τη δειλία μου και με μια μεγάλη αγωνία μου μη θεωρήσει ο άλλος ότι θέλω κάτι. Νομίζω ότι είμαι αρκετά αμυνόμενος. Οπότε πάω στον αντίθετο δρόμο, όντας λίγο παγωμένος. Σίγουρα δεν γίνομαι πολύ εύκολα φιλικός. Το χειρότερό μου είναι να βρεθώ σε παρέα που δεν ξέρω κανέναν, δεν υπάρχει περίπτωση ν’ αρχίσω την κουβέντα. Η κοινωνικότητα μου είναι κάτι πολύ δύσκολο. Και ειδικά στον χώρο του θεάτρου, αν δεν έχει τύχει να γνωρίσω κάποιους ανθρώπους, δεν είμαι διαχυτικός. Υπάρχει μια αρχή που λέει ότι οι άνθρωποι του χώρου πρέπει να χαιρετιούνται. Εγώ, αν δεν τους ξέρω, δεν θα το κάνω. Έχω ακούσει ότι είμαι σνομπ επειδή δεν χαιρετάω ανθρώπους που δεν ξέρω. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι, άραγε, χαιρετιούνται όλοι μεταξύ τους;

q Η έλλειψη ανθρωπιάς προσβάλλει την αισθητική μου τόσο, ώστε να με κάνει να οργίζομαι. Και ο φασισμός. Και οι άνθρωποι που ταπεινώνονται πάρα πολύ για να γίνουν αρεστοί. Είναι εξευτελιστικό και με προσβάλλει το να είμαι θεατής αυτής της ξεφτίλας. Με εκνευρίζει το ότι δεν ασχολήθηκε κανείς με το πώς θα μπορούσε να αποφευ-

Δημήτρης Καραντζάς Σκηνοθέτης. Γεννήθηκε στην πλατεία Βικτωρίας και ζει στον Λυκαβηττό. Ο έρωτας έχει παίξει καταστροφικό ρόλο στη ζωή του. 28 lifo – 17.3.16

Δημήτρης Καραντζάς

οιAθηναίοΙ

χθεί το προσφυγικό και τώρα υπάρχει ένα θέμα που κανείς δεν ξέρει πώς δημιουργήθηκε. Είμαστε όλοι ανέτοιμοι γιατί δεν το περιμέναμε. Δεν ξέραμε τίποτα. Το να εθελοτυφλείς και η αποποίηση της ευθύνης με εξοργίζουν πάρα πολύ, επί της ουσίας, όμως, ως δέκτη και θεατή αυτού που γίνεται, όχι ως εξοργισμένο αναρχικό. Με ποιον τρόπο αναλαμβάνεις την ευθύνη ενός λαού, μιας ένωσης, την ευθύνη του κόσμου; Θεωρώ απόλυτα ανεύθυνους όλους αυτούς που εμπλέκονται σε αυτή την ένωση. Δεν βλέπω καμιά έγνοια πραγματική. Νιώθω τρομερό θυμό με όλο αυτό που συμβαίνει, ακριβώς επειδή δεν μπορώ να δεχτώ ότι έχουμε φτάσει στο σημείο της τόσο απρόσωπης σκληρο-τραπεζικής διαχείρισης, ότι εν έτει 2016 το πρώτο πράγμα που λείπει είναι η έννοια του ανθρωπισμού, ότι μιλάμε για μια ιστορία που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση που στην πραγματικότητα είναι ένα σύστημα με δόντια που μπορεί να τα δείξει ανά πάσα στιγμή και μόνο αυτό το ενδιαφέρει και ότι οποιοσδήποτε ανθρωποκεντρισμός έχει εκλείψει απόλυτα. Δεν μπορώ να το χωνέψω. Συζητάμε επισήμως για διάφορα πράγματα σαν ζόμπι. Είσαι δέσμιος κάποιων ανθρώπων που δεν σε αντιπροσωπεύουν σε τίποτα, δεν σε εκπροσωπούν. Τι είναι ενωμένο; Είναι γελοία ακόμη και η έννοια.

q Η ενασχόληση με την τέχνη με έχει διαμορφώσει. Και η έννοια της συνεργασίας. Κρατάω μόνο το πώς έχω διαχειριστεί φαντασιακά κάποια θέματα που δεν θα είχα άλλον τρόπο να τα ζήσω. Σίγουρα έχω ωφεληθεί πολύ από την ασχολία μου με το θέατρο, με έχει ευαισθητοποιήσει σε αρκετά πράγματα και με έχει συμφιλιώσει με πολλά άλλα. Δηλαδή, με κάποιον τρόπο, κάνοντας διάφορα έργα, μπαίνεις σε μια διαδικασία συμφιλίωσης με το πένθος και τη ματαιότητα, είτε με δικά σου προσωπικά θέματα. Χωρίς να το κάνεις για λόγους ψυχοθεραπείας –γιατί δεν ξεκινάς από αυτό–, έρχονται διάφορα στην πορεία και σχεδόν λύνουν κάποια ζητήματα που ανακύπτουν. Αυτό, όμως, είναι παράλληλα και παγίδα, γιατί αυτά τα ζητήματα δεν λύνονται ακριβώς. Τα τελευταία χρόνια δουλεύω πολύ και γιατί δεν μπορώ να διαχειριστώ διάφορα προσωπικά μου θέματα. Τη μια στιγμή σε ωφελεί, αλλά την ίδια στιγμή σε τυφλώνει κιόλας, γιατί μπαίνεις σε μια διαδικασία εμμονικής δουλειάς, που, ενώ είναι βαθιά μοναχική γιατί χρεώνεσαι τα πάντα –την κακή ερμηνεία κάποιου π.χ.–, νιώθεις απόλυτα υπεύθυνος γι’ αυτό, οπότε το άγχος είναι τεράστιο. Κάποια στιγμή νιώθεις ότι δεν έχεις το κουράγιο να το υποστηρίξεις ψυχικά επειδή έχουν τελειώσει τα αποθέματα, αλλά τροφοδοτείσαι από άλλες πηγές.

q Ορισμένες φορές σκέφτομαι ότι είναι πολύ γελοία αυτή η δουλειά, το ότι πηγαίνω κάθε μέρα στο θέατρο επειδή φοβάμαι μην τύχει και «κουνηθεί» η παράσταση. Αν το δεις μακροσκοπικά αυτό το πράγμα, είμαι ένας ηλίθιος που πηγαίνει σε μια συγκεκριμένη αίθουσα και λέει σε ορισμένους ανθρώπους τι δεν κάνουν καλά. Και το ότι κάθε μέρα παίρνω το τετραδιάκι μου και πηγαίνω και σημειώνω μου φαίνεται απόλυτα ανόητο και αυτιστικό. Είναι πάνω στη σκηνή κάποιοι άνθρωποι που παίζουν και εκτονώνονται κι εσύ απορροφάς τον κραδασμό αυτού του πράγματος με κάτι που δεν μπορείς να επηρεάσεις, εισπράττεις όλες τις αντιδράσεις του κόσμου που το παρακολουθεί και γράφεις σαν μάστερ τι δεν κάνουν καλά αυτοί που παίζουν.

q Και τα τρία έργα που ανέβασα τελευταία τα έχω επιλέξει. Δεν το σκέφτηκα συνειδητά να κάνω μια ενότητα «τέλος», αλλά μάλλον δεν είναι πολύ συμπτωματικό, γιατί είναι μια περίοδος που αισθάνομαι ότι κάτι τελειώνει. Συμπίπτει με το τέλος μιας εποχής, το τέλος του πολιτισμού και το τέλος μιας δικής μου φάσης δουλειάς. Ήταν ένας τρόπος να το χειριστώ και εγώ όλο αυτό. Είναι το τέλος της δικής μου σχέσης με αυτό που λέγεται «κάνουμε θέατρο στην Ελλάδα τώρα» κι έχει να κάνει και με το τέλος ενός πολιτισμού που ζούμε αυτήν τη στιγμή. Το Τέφρα και Σκιά ειδικά το αρθρώνει αυτό με μια φράση: «Δεν μπορούμε να ξαναρχίσουμε από την αρχή, μπορούμε να ξανατελειώσουμε πάλι». Είναι κάτι που πρέπει να συμβεί και σ’ εμάς, να δεχτείς το τέλος σου για να μπορέσει να γεννηθεί κάτι εκ νέου. Δεν μου αρκεί να είμαι εδώ, νιώθω ότι δεν έχω τροφοδοσία. Και όσο βλέπω τη δύση του κόσμου, παράλληλα πορεύομαι κι εγώ. Δεν μένω ανεπηρέαστος.

q Αν ξεκινούσα τώρα, δεν θα ξεκινούσα τίποτα εδώ. Αυτήν τη στιγμή με τι κουράγιο θα ξεκινήσει κάποιος

q Ο έρωτας έχει παίξει κυρίως καταστροφικό ρόλο στη ζωή μου. Δεν έχω καταστραφεί ακόμα, αλλά δεν είμαι ανοιχτός ούτε σε αυτόν. Αν δω κάτι να στραβώνει στην αρχή του πράγματος, θα κάνω τα πάντα για να το επιβεβαιώσω και να το στραβώσω μέχρι τέλους. Πολύ δύσκολα δεν θα το κάνω. Φαντάζομαι ότι αυτό ξεκινάει από έναν φόβο που έχω για τη συνύπαρξη. Μάλλον έχω οχυρωθεί πολύ, οπότε τα τελευταία δύο χρόνια δεν ασχολούμαι με τη συγκεκριμένη έννοια. Ελπίζω κάτι να γίνει και να πέσουν τα οχυρά. Είναι φοβερό να θέλει κάποιος να κάνει σχέση και να φέρνει όλη τη φόρμουλα, ενώ στην πραγματικότητα μόλις έχει υπάρξει γνωριμία.

q Μια ερμηνεία την κάνει σπουδαία η διαρκής αγωνία. Αν κάποιος ηθοποιός πιστέψει έστω και για δευτερόλεπτα ότι είναι σπουδαία η ερμηνεία του, έχει καταστραφεί η στιγμή που θα την έκανε σπουδαία. Νομίζω ότι αν νιώθεις μια μόνιμη αμφισβήτηση γι’ αυτό που κάνεις, μπορεί ενδεχομένως να φτιάξεις κάτι αληθινά σημαντικό. Το έχω δει να συμβαίνει σε ανθρώπους που δεν μπορούν να επαναπαυτούν. Η ποιότητα του ανθρώπου δίνει αξία σε μια ερμηνεία. Αν αισθανθείς ότι έφτασες στην κορυφή και την κατέχεις, συνήθως την κατεβαίνεις τσουλώντας.

q Ως νέος, πρέπει να ξεκινάς με την ανάγκη να συγκρουστείς. Αν πας με την ανάγκη για συμφιλίωση, το παιχνίδι έχει χαθεί. Το λέει πολύ ωραία στα Κύματα η Βιρτζίνια Γουλφ και ταυτίζομαι: «Όταν ήμουν νέος, η παρουσία ενός εχθρού επιβαλλόταν και η ανάγκη της εναντίωσης με κέντριζε. Πηδούσα πάνω και φώναζα “ας εξερευνήσουμε!”». Μόνο έτσι μπορείς να ξεκινήσεις. Όχι για να φτάσεις, αλλά για να αρχίσεις να εξερευνάς.

Ειδικά στον χώρο του θεάτρου, αν δεν έχει τύχει να γνωρίσω κάποιους ανθρώπους, δεν είμαι διαχυτικός. Υπάρχει μια αρχή που λέει ότι οι άνθρωποι του χώρου πρέπει να χαιρετιούνται. Οι τραπεζικοί υπάλληλοι, άραγε, χαιρετιούνται όλοι μεταξύ τους; 30 lifo – 17.3.16

☛

να κάνει τέχνη την Ελλάδα; Δεν υπάρχουν προοπτικές. Πέρα από τη Στέγη και το Εθνικό, δεν υπάρχει κάτι άλλο. Μπορείς να βασιστείς στις δυνάμεις σου για λίγο, αλλά είναι μεγάλη πλάνη αυτό που έχουμε συνηθίσει, ότι η τέχνη είναι κάτι που συμβαίνει απλώς και μόνο επειδή μοχθείς ο ίδιος προσωπικά. Με την παρούσα συνθήκη, δεν νομίζω ότι πρέπει να μπεις σε αυτή την πλάνη. Δεν είμαι και ιδιαίτερα πατριώτης να πω «θα μείνω εδώ να παλέψω για τη χώρα μου». Για τι να παλέψεις; Δεν είναι δυνατόν να λέγεται επισήμως ότι δεν υπάρχει στήριξη γιατί έχει καταστραφεί ο χώρος του πολιτισμού. Όταν, εκτός από πάρα πολλά πράγματα που του κόβεις αυτού του λαού, κόβεις και τον πολιτισμό και λες «αν θέλει, ας υπάρχει μόνος του», μακροπρόθεσμα είναι σαν να λες δεν αφήνω χώρο στην κριτική σκέψη, δεν αφήνω χώρο στον προβληματισμό που μπορεί να δημιουργηθεί από ένα έργο τέχνης γιατί είναι πολυτέλεια. Δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προσπάθεια να αφαιρεθούν όλα τα εγκεφαλικά σου κύτταρα για να υπακούσεις πιο εύκολα σε όσα σε αναγκάζουν να δεχτείς.

ΙNFO Τα κύματα, της Βιρτζίνια Γουλφ, σε μετάφραση Άρη Μπερλή. Σκην.: Δημήτρης Καραντζάς. Ερμ.: Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Γιώργος Βουρδαμής-Μαυρογένης, Ιωάννα Πιατά, Ελίνα Ρίζου, Μιχάλης Σαράντης, Αινείας Τσαμάτης . Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών 21/11-24/4, Σάβ., Κυρ. 18:30 Όταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί, του Ερρίκου Ίψεν. Σκην. Δημήτρης Καραντζάς. Ερμ.: Αλεξία Καλτσίκη, Μαρία Κεχαγιόγλου, Περικλής Μουστάκης, Ρένη Πιττακή, Μιχάλης Σαράντης, Μενέλαος Χαζαράκης. Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν (υπόγειο) 26/2-5/6, Πέμ., Παρ., Σάβ., Κυρ. 21:15, Τετ. 20:00

Τhe Good LiFO

crash test ρωτα τον υπευθυνο

α ητησαεγβδοομρα δ α σ

Φωτό: Bill Γεωργούσης

μοδα

Οι φουτουριστικές τσάντες της Περσεφόνης

personal shopper

εχεισ γουστο

Αρχιτεκτονική αισθητική και κομψότητα @ PERSEPHONI ACCESSORIES. Η Περσεφόνη Γιαννάκη και ο Bill Γεωργούσης δημιούργησαν το 2011 το brand Persephoni Accessories. Οι συλλογές συνδυάζουν τέλεια τις τραχιές γεωμετρικές φόρμες του ατσαλιού με τα απαλά, οργανικά υλικά, όπως το δέρμα και η γούνα. Τα κομμάτια έχουν ως χαρακτηριστικά τους την κομψότητα και την ακραία ακρίβεια, με αποτέλεσμα μια αρχιτεκτονική αισθητική. Όλα τα προϊόντα είναι χειροποίητα, τα υλικά κόβονται με τα πιο ακριβή χειρουργικά εργαλεία, είναι πολύ ελαφριά και ταυτόχρονα πολύ ανθεκτικά. Η Περσεφόνη Γιαννάκη σπούδασε σκηνογραφία και ενδυμα-

τολογία στη Σχολή Καλών Τεχνών στη Θεσσαλονίκη και έκανε το μεταπτυχιακό της στη σκηνογραφία στο Wimbledon School of Fine Arts, στο Λονδίνο. Η νέα συλλογή για τη σεζόν Φθινόπωρο/Χειμώνας 2016-1017 έχει ως κύριο στοιχείο το λουστρίνι. Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι οι γεωμετρικές φόρμες του ανοξείδωτου ατσαλιού και οι διάφορες υφές δερμάτων (κροκό, λουστρίνι κ.ά.). Οι τσάντες είναι χειροποίητες και το ατσάλι δουλεμένο στο χέρι και πολυμορφικές, δηλαδή αλλάζουν μορφή και χρηστικότητα. Σημεία πώλησης στο www. persephoni.com. 17.3.16 – lifo

31

Τhe Good LiFO

ΡΩΤΗΣΑΜΕ ΤΟΝ ΕΙΔΙΚΟ

APIVITA

Ενυδατική κρέμα με αλόη και μέλι που διατηρεί τη φυσική υγρασία των χεριών και αφήνει την επιδερμίδα απαλή και ενυδατωμένη, ενώ παράλληλα περιποιείται και τονώνει τα νύχια. Τhe APIVITA Experience Store, Σόλωνος 6 & Κανάρη, Κολωνάκι, 210 364056, www.apivita.com

é

DESIGN SHOP

Μεταλλική καρέκλα στο χρώμα της σκουριάς του σχεδιαστή Hee Welling. Στοιβάζεται και έχει γαλβανιστεί πριν βαφτεί, έτσι ώστε να είναι ιδανική και για εξωτερικούς χώρους καθ' όλη τη διάρκεια του χρόνου. €234 www.designshop.gr

í

ADIDAS

Γυναικεία μπλούζα με φλοράλ prints και λεπτομέρεια με φερμουάρ στην πλάτη. www.adidas.gr

é

IKEA

Το φυτό Sarracenia purpurea που μπορείτε να βρείτε στο IKEA αυτή την άνοιξη ταιριάζει υπέροχα με vintage διακόσμηση. €8,99, www.ikea.gr

é

H&M

Μαξιλαράκια με pattern από φυλλωσιές και έντομα στην ανοιξιάτικη συλλογή H&M Ηome. Σε όλα τα καταστήματα H&M.

í

PRAKTIKER

Δεματικά φυτών με σχέδιο βάτραχος. Σετ 2 τεμαχίων, σε πράσινη απόχρωση. €1,29. www.praktiker.gr

é

32 lifo – 17.3.16

Έμυ Ντρίζου

[ιδιοκτήτρια του ανθοπωλείου «drizos», κριεζώτου 1, αθήνα ] Γιατί αποφασίσατε να ανοίξετε ανθοπωλείο; Το μαγαζί λειτουργεί από το 1986 και το άνοιξα γιατί λατρεύω τα λουλούδια – πάντα τα λάτρευα! Από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου το όνειρό μου ήταν να ανοίξω ένα ανθοπωλείο. Από μικρό παιδί ασχολούμαι με τα λουλούδια, είχα πάντα στη βεράντα μου, μου άρεσε να τα φυτεύω, να τα περιποιούμαι, να τα βλέπω να μεγαλώνουν. Όταν ήρθε η ώρα να επιλέξω επάγγελμα, αποφάσισα ότι θα ήταν αυτό. Η άποψή μου είναι ό,τι κάνεις, να το κάνεις σωστά, όποιο και αν είναι το επάγγελμά σου. Σπούδασα σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Στο εξωτερικό δίνουν πολύ μεγάλη σημασία στα λουλούδια. Υπάρχουν ειδικές σχολές και πριν πάρεις πτυχίο, θα πρέπει να δουλέψεις ως βοηθός. Έχουν άλλη κουλτούρα στο εξωτερικό, στην Ελλάδα δεν είναι έτσι. Τι λουλούδια προτιμάει το ελληνικό κοινό; Τα τριαντάφυλλα είναι το νο 1 σε προτιμήσεις. Σε οποιοδήποτε χρώμα. Τα αγοράζουν οι γυναίκες για τον εαυτό τους, οι ερωτευμένοι άντρες και, γενικά, όλοι οι άνθρωποι που αγαπούν τα λουλούδια. Αυτή την εποχή είναι δημοφιλείς οι αμυγδαλιές, οι φρέζες, οι νεραγκούλες. Ποια είναι η πιο παράξενη απαίτηση από πελάτη; Η Κάρμεν Ηλέκτρα, θυμάμαι, όταν είχε έρθει στην Αθήνα, ήθελε δέκα χιλιάδες τριαντάφυλλα στο δωμάτιό της για να φωτογραφηθεί. Τα βρήκαμε αμέσως. Ήταν άλλες εποχές, βέβαια, καλύτερες, τώρα δεν γίνονται τέτοια. Από πού προμηθεύεστε λουλούδια; Τα περισσότερα τα παίρνουμε από την Ολλανδία, που είναι η πρώτη χώρα σε παραγωγή λουλουδιών στον κόσμο. Επίσης, από τη Νέα Ζηλανδία, το Εκουαδόρ, όπου έχουν φοβερή ποιότητα τριαντάφυλλου, το καλύτερο στον κόσμο, και από την Κένυα. Δεν υπάρχει ελληνική ανθαγορά. Ό,τι ελάχιστο υπάρχει, δεν συγκρίνεται με τα λουλούδια του εξωτερικού, ούτε σε ποιότητα, ούτε σε ποσότητα, ούτε σε συνέπεια. Αν και στην Ελλάδα διαθέτουμε το ωραιότερο κλίμα για κάτι τέτοιο, όλα σχεδόν τα θερμοκήπια έχουν κλείσει, και όχι τώρα, λόγω κρίσης, αλλά και από πιο πριν, λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος. Οι μόνοι που έχουν παραγωγή είναι οι Κρητικοί, αλλά τα έχουν για την τοπική αγορά, γιατί δεν τα παράγουν σε μεγάλες ποσότητες. Αν υπήρχε παραγωγή στην Ελλάδα, θα μπορούσαμε να πουλάμε τα λουλούδια πολύ πιο φθηνά. Υπάρχει κάποιο μυστικό για να κρατήσουν περισσότερο τα λουλούδια; Το μόνο κόλπο είναι να τους αλλάζεις κάθε μέρα το νερό στο βάζο. Ούτε ασπιρίνες, ούτε τίποτε άλλο. Μόνο καθαρό νερό, για να μη μαζεύονται μύκητες.

εχεισ γουστο!

Ευη Δόβελου Ηθοποιός

Ποια είναι η σχέση σου με τη μόδα; Η μόδα είναι ένα εργαλείο στην καθημερινότητά μου, που με βοηθάει να εκφράζω την αισθητική μου. Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να την ακολουθώ, απλώς εμπνέομαι από αυτήν, τη χρησιμοποιώ και τελικά σπάω τους κανόνες της. Έτσι απελευθερώνομαι. Πώς θα περιέγραφες το στυλ σου; Urban, με έμφαση στις chic λεπτομέρειες και με μεγάλη αγάπη στο vintage, ειδικά στις δεκαετίες ’50, ’70 αλλά και ’90. Από πού ενημερώνεσαι για τη μόδα; Δεν παρακολουθώ μπλογκ, εμπνέομαι από το street style και μου αρέσει καμιά φορά να ξεφυλλίζω ξένα περιοδικά μόδας. Αγαπημένο μου περιοδικό είναι το «Jalouse». Ποιο ρούχο πιστεύεις ότι δεν πρέπει να λείπει από καμία ντουλάπα; Μια μαρινιέρα. Τι δεν θα φόραγες ποτέ; Παπούτσια από φελλό.

φωτογραφια παρισ ταβιτιαν

Έχεις φορέσει ποτέ κάτι που είχες για πολύ καιρό στην ντουλάπα σου; Ναι! Ένα κυπαρισσί ζιβάγκο που δεν πίστευα ότι θα το φόραγα ποτέ. Ποιο είναι το αγαπημένο σου αξεσουάρ; Ένα δαχτυλίδι της γιαγιάς μου. Είναι χρυσό, με αμέθυστο. Η μόδα κάνει κύκλους; Κάνει κύκλους, άλλοτε μικρούς και άλλοτε μεγάλους. Αντλεί έμπνευση από διάφορες τέχνες και από πρότυπα του παρελθόντος και έπειτα από ένα φιλτράρισμα, καταλήγει σε μια νέα δημιουργία. Το παράδειγμα της Κοκό Σανέλ τα λέει όλα.

kειμενο μαρινα πετριδου

Ποιες προσωπικότητες θαυμάζεις για το στυλ τους; Ντίβες των ’60s και των ’70s, όπως η Κατρίν Ντενέβ και η Λόρεν Χάτον. Από τις σύγχρονες, τη Σιένα Μίλερ. Τι φοράς σήμερα και πόσο κοστίζει; Φοράω ένα vintage πουκάμισο (5 ευρώ), παντελόνι (20 ευρώ) και μποτάκια (70 ευρώ), και τα δύο από το Zara. Καπέλο από ένα μαγαζί στο Μιλάνο (20 ευρώ) και γυαλιά Benetton (30 ευρώ) από το μαγαζί «Μίμη - Η πηγή των γυαλιών».

17.3.16 – lifo

33

Τhe Good LiFO

Vichy Εδώ και 40 χρόνια η Vichy ειδικεύεται στο τριχωτό της κεφαλής και επικεντρώνεται στην αποτελεσματική αντιμετώπιση προβλημάτων όπως η τριχόπτωση, η πιτυρίδα, η λιπαρότητα, ο έντονος κνησμός. Οι ολοκληρωμένες προτάσεις Dercos που ανταποκρίνονται σε κάθε ανάγκη είναι οι εξής: το σαμπουάν Dercos Αντιπυτιριδικό, το Dercos Νeogenic, το 1ο σαμπουάν για αύξηση της πυκνότητας, το Dercos Εnergisant κατά της τριχόπτωση, το Dercos Sebo Correcteur που ρυθμίζει τη λιπαρότητα. Σε επιλεγμένα φαρμακεία.

Jameson Ο εορτασμός της εθνικής γιορτής του Αγίου Πατρικίου, προστάτη της Ιρλανδίας, της St. Patrick’s Day, είναι η αφορμή για την πέμπτη, νέα επετειακή φιάλη Jameson. Η φιάλη, δημιούργημα του street artist James Earley, είναι εμπνευσμένη από τις γέφυρες που περνάνε πάνω από τον ποταμό Liffey, σύμβολο της πόλης του Δουβλίνου. Η συλλεκτική φιάλη Jameson αναδεικνύει τον τρόπο που οι μοναδικές αυτές κατασκευές ενώνουν μέρη, ανθρώπους και ιδέες, αντιπροσωπεύοντας την ψυχή του μοντέρνου Δουβλίνου. Η νέα συλλεκτική φιάλη Jameson για τον εορτασμό της St. Patrick’s Day διατίθεται από τις αρχές Μαρτίου σε επιλεγμένα σούπερ μάρκετ μέχρι εξαντλήσεως των αποθεμάτων!

swatch Στην έκθεση με τον τίτλο «Alessandro Mendini - Η ποίηση του σχεδιασμού» που πραγματοποιήθηκε το φθινόπωρο του 2015 στην Κορέα παρουσιάστηκαν τα πιο διάσημα έργα του Alessandro Mendini για τη Swatch, τα 5 Swatch Art Specials, συμπεριλαμβανομένου και του «Lots of Dots». Η έκθεση διήρκεσε από τις 8 Οκτωβρίου 2015 μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 2016 και έγινε στο DDP (Dongdeamun Design Plaza) στη Σεούλ. Θέλοντας να γιορτάσουν τη μακροχρόνια συνεργασία τους, η Swatch και ο Alessandro Mendini ένωσαν τις δυνάμεις τους για μια ακόμη φορά για να δημιουργήσουν ένα νέο Swatch Art Special, το «Spot the dot». Αυτό ήταν αρχικά διαθέσιμο αποκλειστικά στην Κορέα, στον χώρο της έκθεσης, και τώρα το νέο Swatch Art Special είναι διαθέσιμο στα Swatch Stores σε όλο τον κόσμο! .

Franklin and Marshall

όμιλο μυτιληναιος Σε μια περίοδο που η ανεργία αποτελεί για τους νέους στην Ελλάδα κυρίαρχη πρόκληση, ο Όμιλος ΜΥΤΙΛΗΝΑΙΟΣ ανακοινώνει το πρόγραμμα της 12μηνης έμμισθης απασχόλησης «Νέα γενιά εν δράσει». Το πρόγραμμα απευθύνεται σε νέους μέχρι 28 ετών και φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια ομάδα νέων εργαζομένων, οι οποίοι θα ζήσουν διαφορετικές επαγγελματικές εμπειρίες και θα εξελίξουν την τεχνογνωσία και τις ικανότητές τους στον όμιλο. Πληροφορίες www. mytilineos.gr.

Νέα συλλογή ΆνοιξηΚαλοκαίρι 2016 που γιορτάζει την παράδοση και την ιστορία της, αντλώντας έμπνευση από το παρελθόν. Και όλα αυτά χωρίς ποτέ να παραμελείται η αίσθηση του glam, που με εκλεπτυσμένες λεπτομέρειες κάνουν κάθε F&M συλλογή φρέσκια, νεανική και, πάνω απ’ όλα, πάντα της μόδας.

National Geographic Channel Eιδική προβολή του ντοκιμαντέρ He Named Me Malala με θέμα τη ζωή και τη δράση της Malala Yousafzai και αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων των Γυναικών διοργάνωσε το National Geographic Channel σε συνεργασία με το CineDoc και το Megaron Plus. Η Malala Yousafzai είναι η Πακιστανή ακτιβίστρια που μάχεται υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών, και ιδιαίτερα για το δικαίωμα των κοριτσιών στην εκπαίδευση. Η εκδήλωση, η οποία ήταν ανοιχτή στο κοινό, πραγματοποιήθηκε την Τρίτη 8 Μαρτίου στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, παρουσία εκπροσώπων του Τύπου και μελών μη κυβερνητικών οργανώσεων και σωματείων που δραστηριοποιούνται στον τομέα των δικαιωμάτων των γυναικών, της εκπαίδευσης και της προστασίας των παιδιών.

RIEN by Penny Vomva Το Σάββατο 19 Μαρτίου, από τις 12:00 το μεσημέρι μέχρι τις 11.00 το βράδυ, το RIEN by Penny Vomva σας προσκαλεί στο ατελιέ του στο Γκάζι για μια Special Sales Day! Oι κολεξιόν περιλαμβάνουν ρούχα, δερμάτινα είδη, όπως clutches, τσάντες, και μαγιό, όλα χειροποίητα και πάντα με την υπογραφή της σχεδιάστριας. Τριπτολέμου 2-4, Γκάζι, 0030 2103420622, www. rien.gr

Ελληνικά Κελλάρια Οίνων

Nike

Market Research

επιμελεια: the lifo team

34 lifo – 17.3.16

Το νέο παπούτσι τρεξίματος για τους πρωτοπόρους αθλητές αποκάλυψε η Nike. Πρόκειται για το LunarEpic Flyknit, που χάρη στην κατασκευαστική του αντίληψη και το design προσφέρει μοναδική εφαρμογή, απόλυτη προσαρμογή της κίνησης του ποδιού, σταθερό πάτημα και κορυφαία άνεση. Στο κατάστημα της Nike στην Ερμού βρίσκονται δύο προπονητές του Nike+Run Club, έτοιμοι να παρουσιάσουν το νέο LunarEpic αλλά και να τρέξουν με όσους ενδιαφέρονται, φορώντας το. Πληροφορίες-ραντεβού στο http://gonike.me/TryLunerEpicGR.

Η εταιρεία Ελληνικά Κελλάρια Οίνων συμμετείχε και φέτος στη διεθνή εμπορική έκθεση Prowein για τη βιομηχανία οίνων και οινοπνευματωδών, στο Ντίσελντορφ της Γερμανίας, στις 13-15 Μαρτίου. Αυτήν τη φορά, στη συμμετοχή της συμπεριέλαβε και τα κρασιά της Σάμου, σε συνεργασία με την ΕΟΣ ΣΑΜΟΥ. Μεταξύ άλλων κρασιών της Ελληνικά Κελλάρια Οίνων, παρουσιάστηκαν η σειρά Μoderne Τrilogie, οι βραβευμένοι οίνοι των σειρών Ποικιλιακά Λουλούδια, Apelia, Καλλιγά, Κύκνος, οι οινικές δημιουργίες του Άγγελου Ρούβαλη, Ασπρολίθι, Μικρός Βοριάς, IANOS, ανάμεσά τους και η νέα του σειρά λευκών οίνων «Μίτος της Αριάδνης», καθώς και τα premium αποστάγματα Μπαμπατζίμ του μύστη της απόσταξης Ανέστη Μπαμπατζιμόπουλου.

Week

eγκαίνια πρεμιερες Τι καινούργιο ξεκινάει αυτή την εβδομάδα; Σελ. 36

θεατρο

βιβλιο

μουσικη

Η Ματίνα Καλτάκη γράφει για την παράσταση Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί. Σελ. 40

Η Τίνα Μανδηλαρά για τη συλλογή διηγημάτων του Σόμερσετ Μωμ, Χονολουλού και άλλα διηγήματα. Σελ. 42

Η Μαρία Παππά μιλάει με τον Simone Salvatori, την ψυχή των Spiritual Front, λίγο πριν έρθει στην Αθήνα. Σελ. 44

Η κυρία και το φορτηγάκι Η Μάγκι Σμιθ δίνει άλλη μια αξέχαστη ερμηνεία ως εκκεντρική, άστεγη ηλικιωμένη γυναίκα που ζει μέσα σε ένα σαραβαλιασμένο φορτηγάκι έξω από το σπίτι ενός θεατρικού συγγραφέα. Κριτική από τον Θοδωρή Κουτσογιαννόπουλο σελ. 38

5 Δεκαετίες, 50 Ταινίες Το αφιέρωμα της Ταινιοθήκης με τίτλο «5 δεκαετίες, 50 ταινίες» συνεχίζεται στη Μικρή Λέσχη, έναν αγαπημένο θεσμό που η Ταινιοθήκη αναβίωσε πρόσφατα. Αυτήν τη φορά πρωταγωνίστρια είναι η δεκαετία του '40 και θα προβληθούν συνολικά 8 ταινίες από φιλμ 16 mm και 35 mm, ενώ θα πραγματοποιηθεί και μια σπάνια προβολή του Διαγωγή... Μηδέν! των Γιάννη Φιλίππου και Μιχάλη Γαζιάδη σε digital beta. Η επιλογή των ταινιών προσπαθεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αλλαγών στον κινηματογράφο που συνέβη τη δεκαετία του '40. Το φιλμ νουάρ στις ΗΠΑ, ο νεορεαλισμός στην Ιταλία, η επιρροή του Β' Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη και η είσοδος του μοντερνισμού στην αφήγηση καλύπτονται από μια σειρά στοχευμένων επιλογών. Η είσοδος στις προβολές είναι δωρεάν για τα μέλη της Μικρής Λέσχης, ενώ η εγγραφή του μέλους γίνεται οποιαδήποτε στιγμή το επιθυμεί και ισχύει για 12 συνεχόμενους μήνες. Το ετήσιο αντίτιμο της ασημένιας κάρτας μέλους είναι 50 ευρώ και 25 ευρώ της λευκής κάρτας, για φοιτητές, ανέργους και ΑμεΑ, και παρέχει τη δυνατότητα δωρεάν παρακολούθησης των προβολών αρχείου (περίπου 100 ταινίες ανά έτος), έκδοσης μειωμένου εισιτηρίου στις υπόλοιπες προβολές της Ταινιοθήκης και προτεραιότητας στην κράτηση. Επίσης, η χρυσή κάρτα μέλους κοστίζει 100 ευρώ και δίνει επιπλέον τη δυνατότητα συνδιαμόρφωσης του προγράμματος προβολών αλλά και απόκτησης 30 προσκλήσεων για τις προβολές της επιλογής του μέλους. —Taσος Μελεμενiδης Όλες οι προβολές της Μικρής Λέσχης θα γίνουν στην Αίθουσα Β, με εξαίρεση την προβολή της ταινίας «Παϊζά» το Σάββατο 02/04, που θα γίνει στην Αίθουσα Α. Τιμές ετήσιων καρτών μέλους Μικρής Λέσχης: €25-100. Ώρες πώλησης καρτών: καθημερινά, 17:30-22:00, στο ταμείο της Ταινιοθήκης. www.tainiothiki.gr 17.3.16 – lifo

35

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

3 17-Ρ2ΤΙΟΥ

6. Η τελευταία

μαγνητοταινία του Κραπ

ΜΑ

Στο έργο του Σάμουελ Μπέκετ ο πρωταγωνιστής Κραπ έρχεται αντιμέτωπος με τις αποφάσεις που πήρε πριν από 30 χρόνια όταν ακούει μια παλιά ηχογραφημένη κασέτα, από αυτές που συνηθίζει να ηχογραφεί κάθε χρόνο στα γενέθλιά του. Έτσι, στη σκηνή του Tesla ο Αντώνης Αντωνόπουλος συνομιλεί με την ηλικιωμένη προβολή του εαυτού του, όπως ο Κραπ, μέσω των μαγνητοταινιών, με τον νεότερο εαυτό του. r 18/3-17/4, Παρ.-Κυρ. 21:00, Bios.Tesla Basement, Πειραιώς 84, Αθήνα, είσοδος: €10.

Top

10

ΣΥΝΑΥΛΙΑ

7. Clock DVA

events γι' αυτη την εβδομαδα ΠΑΡΤΙ

Οι Clock DVA καταλαμβάνουν τη σκηνή του Gagarin 205 με ηλεκτρονικούς industrial και post-punk ήχους στις 18 Μαρτίου. Η μπάντα από το Sheffield έρχεται στην Αθήνα για μια εμφάνιση με ιδιαίτερη σημασία, καθώς από το 1994 έχουν κάνει μόνο 3 συναυλίες στην Ευρώπη. r 18/3, 21:00, Gagarin 205, Λιοσίων 205, Αθήνα, είσοδος: €20-22.

ΕΚΘΕΣΗ

1. Athens DJs for Athens 4. Go Fly a Kite

Pride

Δεκαεπτά DJs και 3 περφόρμερ καταλαμβάνουν τους χώρους του Ρομάντσου για να στηρίξουν και να γιορτάσουν το Φεστιβάλ Υπερηφάνειας Αθήνας «Athens Pride». Τη μουσική επιλέγουν οι D’Arcy Foxx, Oh! You pretty things, Kissing Strangers, Methi Blonde, S-forSugar, Klaussie, Ivoire Fondant, Jacob of Cappadocia, Molly//Bolt, Roi Poingi, K.atou, Chevy, A man to pet, John Sizzle, Max Allen. r 19/3, 23:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, είσοδος: €5.

Έκθεση με χειροποίητους χαρταετούς από την Κίνα, το Μπαλί, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ φιλοξενεί από τις 19 Μαρτίου το Contemporary Space Athens. Η έκθεση περιλαμβάνει εξήντα σχέδια χειροποίητων χαρταετών από μετάξι, χαρτί και νάιλον, από τις αρχές του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα. Οι χαρταετοί είναι ζωγραφισμένοι στο χέρι με τον παραδοσιακό ασιατικό τρόπο σχεδιασμού. r 19/3-24/4, Τετ.-Κυρ. 14:00-21:00, Contemporary Space Athens, Mητροπόλεως 74, Πλάκα, είσοδος ελεύθερη.

ΕΚΘΕΣΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ

☛ stop the press ! Daphne and the fuzz Το πρώτο άλμπουμ της Δάφνης Λάζου κυκλοφορεί στις 18/3 με ιστορίες για τον έρωτα, την ενηλικίωση, τις προσδοκίες και τα μεγάλα όνειρα. Κυκλοφορεί από την Inner Ear.

2. Εye Ρhone

Φωτογραφίες τραβηγμένες αποκλειστικά με κινητό τηλέφωνο φιλοξενούνται στην Image Gallery, στο πλαίσιο της πρωτότυπης έκθεσης του Κώστα Βέργα. Οι εικόνες που παρουσιάζονται είναι το αποτέλεσμα της περιήγησης του φωτογράφου στην Ελλάδα και τον κόσμο, με στόχο να αποτυπώσει το συναίσθημα της στιγμής.

8. Holy Beat Το Bios φιλοξενεί την παράσταση Holy Beat, εμπνευσμένη από το Ουρλιαχτό του Άλεν Γκίνσμπεργκ. Τρεις ηθοποιοί που αντιπροσωπεύουν τις διαφορετικές πτυχές του ποιητή συναντιούνται σε ένα μπαρ με σκοπό να εξερευνήσουν τα στοιχεία που δίνουν αξία στην ανθρώπινη υπόσταση.

r 17/3-3/4, Τρ.-Παρ. 16:00-20:00, Σάβ. 11:00-17:00, Κυρ. 12:00-16:00, Image Gallery, Λεωφ. Αμαλίας 36, Σύνταγμα, είσοδος ελεύθερη. ΣΕΜΙΝΑΡΙΑ

3. Εργαστήρια Βιβλίου Ο Ianos παρουσιάζει μια επανασχεδιασμένη και εμπλουτισμένη ενότητα σεμιναρίων στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, καθώς και εξ αποστάσεως σεμιναρίων (e-learning), η οποία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα γνωστικών αντικειμένων που σχετίζονται με το βιβλίο και διαθέτουν εξειδικευμένες επιστημονικές θεματικές ενότητες. Τα εργαστήρια θα πραγματοποιηθούν από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο του 2016. r Περισσότερες πληροφορίες στη σελίδα www.ianos. gr/ergastiria-bibliou/genikes-plirofories.html.

36 lifo – 17.3.16

ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ

ΣΥΝΑΥΛΙΑ

5. Chinese Basement

r 21/3-19/4, Δευτ., Τρ. 20:30, Bios, Πειραιώς 84, είσοδος: €10.

Η μπάντα που ξεκίνησε από το υπόγειο ενός κινέζικου εστιατορίου στη Θεσσαλονίκη επιστρέφει στην Αθήνα και το Tesla με αφορμή την παρουσίαση της νέας της κυκλοφορίας. Την Πέμπτη 17 Μαρτίου οι Chinese Basement διοργανώνουν ένα ακουστικό σετ και παίζουν το υλικό που έχουν συγκεντρώσει από τις ζωντανές εμφανίσεις τους στους δρόμους ως «Ζητιάνοι». Η συναυλία θα επαναληφθεί στον ίδιο χώρο στις 23 Μαρτίου.

ΣΥΝΑΥΛΙΑ

r 17/3, 23/3, 21:30, Bios.Τesla bar, Πειραιώς 84, είσοδος ελεύθερη.

r 19/3, 21:00, Gagarin 205, Λιοσίων 205, Αθήνα, είσοδος: € 20-22.

9. Sleep Party People Το μουσικό σχήμα του Brian Batz με σήμα κατατεθέν τις μάσκες επισκέπτεται για πρώτη φορά την Αθήνα το Σάββατο 19 Μαρτίου για μία μοναδική συναυλία, με shoegaze, noise rock ήχους, μελωδικά διαλείμματα και ονειρικά φωνητικά. Το βράδυ ανοίγουν οι Gioumourtzina.

Φωτό: Shoot The Band

Νeα aφιξη στην καρδιa της Αθhνας! eναρξη Παρασκευh 18 Μαρτίου

ΧΟΡΟΣ

10. 3ο Φεστιβάλ Nέων Xορογράφων

small

α π ο τ h ν k at ε ρ ι να η λ ι α κ η

r 23/3-24/3, Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, Συγγρού 107-109, Αθήνα.

the face

Ραφαέλα Καραγιάννη Αναστασία Τερζίδου Μια σύντομη συζήτηση με τις επιμελήτριες της έκθεσης ψηφιακών τεχνών «δικό μου».

Πώς προέκυψε η ιδέα; Αφού τελειώσαμε το μεταπτυχιακό με θέμα την Πολιτιστική Διαχείριση στο Πάντειο, όπου γνωριστήκαμε και αγαπηθήκαμε, αποφασίσαμε να γίνουμε και #πάρτνερς (our current name) για ένα και μελλοντικά περισσότερα δικά μας πρότζεκτ.

info n «δικό μου», 16/323/3, καθημερινές 17:00-21:00, Σαββατοκύριακο 13:00-21:00, Ρομάντσο, Αναξαγόρα 3-5, Ομόνοια, είσοδος ελεύθερη.

Ποιο είναι το κεντρικό θέμα της έκθεσης; Η κεντρική ιδέα της έκθεσης περιστρέφεται γύρω από τα άυλα όρια που συγκροτούν τον προσωπικό μας χώρο στην πόλη και πώς αυτός επηρεάζεται από τους άλλους, τον χρόνο και τον τρόπο που τον διεκδικούμε. Τα έργα, μελετώντας τις πτυχές που τον μεταβάλλουν, επιχειρούν τελικά να αποτυπώσουν και να ορίσουν τη σημασία του. Πώς σχετίζονται ο χώρος, η τέχνη και η τεχνολογία στην έκθεση; Είναι μάλλον ένα τρίπτυχο ανατροφοδοτούμενο, με μια ποιητική σχέση. Κατά έναν τρόπο η τεχνολογία, κάνοντας τα όρια του προσωπικού χώρου τόσο ρευστά, προτρέπει την τέχνη να ανακαλύψει ακόμα περισσότερες μορφές έκφρασης και δημιουργίας. Πείτε μας λίγα λόγια για τα έργα και τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση. Οι πέντε καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση είναι η Κυριακή Γονή, η Αθηνά Κανελλοπούλου, ο Γιάννης Κρανιδιώτης, ο Λουκάς Μεσσηνέζης και ο Βασίλης Ψαρράς. Έχουν ως κύριο μέσο έκφρασής τους τα νέα μέσα, γράφουν σε δημιουργικό κώδικα, δημιουργούν διαδραστικές εγκαταστάσεις και video art προβολές. Οι προβληματισμοί που εκφράζουν μέσα από τη δουλειά τους είναι κοινοί με τους δικούς μας και μας τίμησαν πολύ με τη συμμετοχή τους. Εκτός από πολύ δημιουργικές, οι ψηφιακές τέχνες είναι και πολύ απαιτητικές όσον αφορά τον τεχνολογικό εξοπλισμό αλλά και την τεχνογνωσία για την παραγωγή των έργων, οπότε θα θέλαμε να τους ευχαριστήσουμε για άλλη μια φορά. Τα έργα της έκθεσης είναι πρωτότυπα και στην πλειονότητά τους διαδραστικά, καθώς αυτό είναι ένα στοιχείο που μας ενδιαφέρει ακόμα περισσότερο, λόγω της ιδιαίτερης σχέσης που δημιουργεί με το κοινό.

☛

Τρεις παραστάσεις που επιχειρούν να χαρτογραφήσουν το τοπίο του σύγχρονου χορού φιλοξενεί φέτος η Στέγη Γραμμάτων & Τεχνών, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Nέων Xορογράφων, που διοργανώνεται στις 23 και 24 Μαρτίου. Οι εκδηλώσεις ξεκινούν με το 10,000 litres της Ευαγγελίας Κολύρα, συνεχίζονται με το lacrimal του Χάρη Κούσιου και ολοκληρώνονται με το Παλάμη με Παλάμη της Ιωάννας Αγγελοπούλου. Για το αναλυτικό πρόγραμμα επισκεφθείτε τη σελίδα www.sgt.gr.

stop the press ! Τα ωραiα χeρια μας Την Κυριακή 3 Απριλίου ολοκληρώνονται οι παραστάσεις του έργου Τα ωραία χέρια μας του Ευθύμη Φιλίππου, σε σκηνοθεσία Έφης Μπίρμπα. Από το Σάββατο 19/3 θα γίνονται μόνο βραδινές παραστάσεις, από την Τετάρτη μέχρι την Κυριακή, στις 21:00. Θέατρο Ροές, Ιάκχου 16, Γκάζι.

Νυχτερινές εξομολογήσεις στον… «AΓΙΟ» της Διδότου Το νέο μπαρ της Αθήνας, που παίζει μόνο αγαπημένα ελληνικά τραγούδια.

Ο

«Άγιος» έρχεται να γίνει το νέο στέκι για τους ψαγμένους και όχι μόνο ξενύχτηδες της πόλης. Έρχεται να φτιάξει παρέες, να γεμίσει τα βράδια μας! Κάθε μέρα πλην Δευτέρας ο «Άγιος» διανυκτερεύει. Άνθρωποι από τον χώρο του ραδιοφώνου επιλέγουν για μας αγαπημένα ελληνικά τραγούδια από το λαϊκό, ελαφρολαϊκό κι έντεχνο ρεπερτόριο, τραγούδια διαχρονικά των δεκαετιών ’50-'90 αλλά και σημερινά. Στεγασμένος σε ένα καλοδιατηρημένο νεοκλασικό, ο «Άγιος» είναι ένας χώρος ζεστός και φιλόξενος. Με μεγάλη μπάρα για τους πότες και τους πιο εσωστρεφείς αλλά και τραπεζάκια στο ημίφως για τους πιο χαλαρούς, το νέο αυτό στέκι επιδιώκει να προσελκύσει ένα πολυσυλλεκτικό κοινό που τις νύχτες γίνεται μια παρέα. Στον «Άγιο» το καλό ελληνικό τραγούδι μάς μερακλώνει, μας ξεσηκώνει, μας ταξιδεύει μακριά από τη ρουτίνα ως το ξημέρωμα. Στον «Άγιο» τα τραγούδια μάς ενώνουν. Ο «Άγιος» , Διδότου 33 & Ιπποκράτους, Κάθε μέρα εκτός Δευτέρας από τις 22:30, 210 3647968, www.facebook.com/agiosbardidotou/

17.3.16 – lifo

37

H ΤΑΙΝΙΑ ΤΗΣ ΕΒΔΟΜΑΔΑΣ

Η κυρία και το φορτηγάκι

Αριστούργημα Πολύ Καλό Καλό Ικανοποιητικό Μέτριο p

Κακό

Η ΑΠΟΦΑΣΗ Krigen Σκηνοθεσία: Τομπίας Λίντχολμ Πρωταγωνιστούν: Πίλου Άσμπεκ, Τούβα Νοβότνι Κατά τη διάρκεια μιας αποστολής ρουτίνας στο Αφγανιστάν, ο διοικητής Κλάους Πέτερσεν και οι στρατιώτες του βρίσκονται σε διασταυρούμενα πυρά. Ο Κλάους θα πάρει μια πολύ δύσκολη απόφαση για να σώσει τους άντρες του, μια απόφαση με βαριές επιπτώσεις για τον ίδιο και την οικογένειά του.

The lady in the van

Σκηνοθεσία: Νίκολας Χάιτνερ Πρωταγωνιστούν: Μάγκι Σμιθ, Άλεξ Τζένινγκς, Τζέιμς Κόρντεν, Ντομινίκ Κούπερ, Τζιμ Μπρόαντμπεντ, Φράνσις ντε λα Τουρ, Ρότζερ Άλαμ

Η Απόφαση από τη Δανία κέρδισε δίκαια, αν και απροσδόκητα, μια θέση στην πεντάδα των καλύτερων ξενόγλωσσων ταινιών στα Όσκαρ, καταφέρνοντας να μιλήσει για τον πόλεμο και τις επιπτώσεις του στη ζωή των εμπλεκομένων, έχοντας μοιράσει τον χρόνο και τον χώρο της στο πεδίο της μάχης και στην πραγματική ζωή μετά την επιστροφή. Για να σώσει τους άνδρες του, ο διοικητής Κλάους Πέτερσεν αναλαμβάνει την ευθύνη μιας ενέργειας που σηκώνει πολλή κουβέντα και ουσιαστικά αμφισβητεί την ορθότητα της κρίσης του – αν υποθέσουμε πως σε μια κρίσιμη στιγμή συμπλοκής ο αρχηγός μιας ομάδας επιλέγει το λιγότερο κακό σε μια σειρά από ναρκοθετημένες options, πληρώνοντας αναγκαστικά το κόστος μιας ενδεχόμενης απώλειας. Αυτό που πραγματεύεται ο σκηνοθέτης Τομπίας Λίντχολμ είναι η αγωνία μετά την απόφαση και η ηθική ακεραιότητα ενός καθ’ όλα υπεύθυνου ανθρώπου, καθώς και ο λεπτός συσχετισμός ανάμεσα στην υπηρεσία του προς την πατρίδα και στην οικογένεια που τον χρειάζεται. Το τι είναι ψέμα και τι είναι αλήθεια ανατρέπεται χωρίς εντυπωσιασμούς και η ταινία αναφέρεται στον πόλεμο χωρίς μιλιταριστικές κορώνες, σαν μια ειδική δουλειά που πρέπει να υπάρχει και διέπεται από κανόνες και όχι από ασύδοτη τεστοστερόνη και περιττούς ηρωισμούς.

Στην παράδοση των σπουδαίων εκκεντρικών Αγγλίδων, όπως η Ίντιθ Έβανς, αν τη θυμάστε, η Μάγκι Σμιθ πλάθει ένα αξέχαστο πορτρέτο μιας γυναίκας που έζησε μέσα σε ένα σαραβαλιασμένο φορτηγάκι, παρκαρισμένο έξω από το σπίτι του δραματουργού Άλαν Μπένετ, του σπουδαίου Βρετανού, ο οποίος μετέφερε την ιστορία της παράδοξης, δύστροπης γειτόνισσάς του αρχικά σε ένα θεατρικό, μετά σε ένα ραδιοφωνικό πρόγραμμα και τώρα σε ταινία, πάντα με την ίδια, ιδανική πρωταγωνίστρια. Αυτό που ξεκινάει ως ανέκδοτο, βασισμένο σε βιωματική εμπειρία, εξελίσσεται σε κωμωδία με σκοτεινό περιεχόμενο, εξερευνώντας αβίαστα την ψυχική καταγωγή της σκληρής συμπεριφοράς μιας γυναίκας που έχει πολλούς λόγους να μιλάει σε τρίτο πρόσωπο, να απειλεί με τον τρόπο της όποιον σκέφτεται να τη μετακινήσει και να καταλαμβάνει αυθαίρετα χώρο και θέση στη ζωή όποιου έρχεται σε επαφή μαζί της. Καίριος εκφραστής του λόγου του Μπένετ, τον οποίο υποδύεται στο φιλμ ο Άλεξ Τζένιγκς, είναι ο σκηνοθέτης Νίκολας Χάιτνερ, που 15 χρόνια μετά το History Boys αφήνει για λίγο το σανίδι και επανέρχεται στο σινεμά, σκηνοθετώντας και πάλι Μπένετ. Συνδυάζει έξοχα την πίκρα με το χιούμορ, την απελπισία με την αίσθηση του προσωπικού θριάμβου, την τρέλα της καθημερινότητας με τη βεβαιότητα του τέλους. Πάνω απ’ όλους, η Μάγκι Σμιθ, η ηθοποιός για την οποία έχει σοφά ειπωθεί πως ενώ μιλάει για κάτι, μεταφέρεται στην επόμενη κίνησή της, χωρίς να προσθέσει τίποτε παραπάνω στις προθέσεις της. Το κάνει στη σκηνή, το υπονοεί στο πανί. ΑΕΛΛΩ 4 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 1 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 3 - ΑΙΓΛΗ 2 - ΑΝΟΙΞΗ 1 - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ - CINERAMA - ΕΛΛΗ - ΚΗΦΙΣΙΑ CLASS - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 2 - ΝΑΝΑ 3 - ΟΣΚΑΡ - ΖΕΑ

38 lifo – 17.3.16

Κινηματογράφος

Μια εκκεντρική, άστεγη ηλικιωμένη γυναίκα που ζει μέσα σε ένα σαραβαλιασμένο φορτηγάκι παρκάρει έξω από το σπίτι ενός θεατρικού συγγραφέα. Η παράξενη αυτή ύπαρξη θα καταλήξει να «συγκατοικεί» στον ίδιο δρόμο με τον συγγραφέα για τα επόμενα 15 χρόνια και η σχέση τους, ενώ ξεκινά από μια άτυπη εξυπηρέτηση, καταλήγει σε κάτι που θα αλλάξει τις ζωές και των δύο.

απο τον θοδωρη κουτσογιαννοπουλο, συνοψεις ταινιών: τασοσ μελεμενιδησ

ΑΒΑΝΑ - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 2 - ΙΛΙΟΝ - ΙΝΤΕΑΛ - ΚΗΦΙΣΙΑ 1 - ΣΠΟΡΤΙΓΚ 2

ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΒΟΥΝΑ Mountains may depart Σκηνοθεσία: Ζία Ζάνγκε Πρωταγωνιστούν: Ζάο Τάο, Ζανκ Γι, Λιανγκ Γιν Ντονγκ, Ντονγκ Ζιγιάν, Σίλβια Τσανγκ, Χαν Σανμίνγκ Η ζωή της Τάο και όσων βρίσκονται κοντά σε αυτήν διερευνάται σε τρεις διαφορετικές χρονικές περιόδους: 1999, 2014 και 2025. Παράλληλα, αποτυπώνονται η εξέλιξη της Κίνας, οι συνέπειες της παγκοσμιοποίησης και το πώς αλλάζει εξαιτίας αυτής η καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Επίσημη συμμετοχή στο Διαγωνιστικό Τμήμα του Φεστιβάλ Καννών του 2015 για την πιο φιλόδοξη και διαφορετική σε ύφος ταινία του σημαντικότερου Κινέζου σκηνοθέτη της νέας γενιάς, Ζία Ζάνγκε. Φιλόδοξη, γιατί χωρίζει την ιστορία σε τρία μέρη που διαδραματίζονται το 1999, το 2014 και το 2025, και διαφορετική, γιατί απομακρύνεται από το ντοκιμαντερίστικο ύφος των πρώτων ταινιών του και τέμνει αλληγορικά, και τολμηρά, τη χώρα του με ανάμεικτη διάθεση μελαγχολικού σχολιασμού και αιχμηρής προφητείας. Όλα αυτά με επίκεντρο την ηρωίδα Τάο και τους κοντινούς της ανθρώπους, συγγενείς και μη. Το πρώτο μέρος, που πραγματεύεται την Κίνα στο κατώφλι του 21ου αιώνα, μπαίνει βαθιά στην ψυχολογία ενός λαού σε μετάβαση, βουτηγμένου στην παγίδα της ελπίδας και στην κουρασμένη παράδοση, και είναι το πιο ισορροπημένο. Το μεσαίο, του σήμερα, έχει το μειονέκτημα της συγχρονικής περιγραφής (και ταυτόχρονα το αντίστοιχο σύνδρομο του παιδιού-

σάντουιτς που παραμένει αμήχανο και λίγο απαρατήρητο), ενώ το τρίτο κομμάτι του μέλλοντος έχει σπαρμένες τις πιο ενδιαφέρουσες ιδέες του ξεριζωμού και της αλλοτρίωσης, αλλά σε μια μεγάλη και, δραματικά, απαγορευτική διάρκεια, που μοιάζει λιγότερο δουλεμένη. ΑΣΤΥ - ΠΤΙ ΠΑΛΑΙ

Kung Fu Panda 3 Σκηνοθεσία: Αλεσάντρο Καρλόνι, Τζένιφερ Γιου Μεταγλώττιση: Μανώλης Γιούργος, Σπύρος Μπιμπίλας, Μαρία Ζερβού, Κώστας Δαρλάσης Ο χαμένος πατέρας του Πο ξαφνικά εμφανίζεται και οι δυο τους ταξιδεύουν σε έναν μυστικό παράδεισο όπου κατοικούν αρκουδάκια πάντα. Όμως, όταν ο υπερφυσικός κακός Κάι αρχίζει να σαρώνει την Κίνα νικώντας όλους τους πολεμιστές Κουνγκ-Φου, ο Πο πρέπει να κάνει το αδύνατο, να εκπαιδεύσει όλους τους αδέξιους συντρόφους του.

Με αρκετές ενδιαφέρουσες ιδέες για δεύτερη κινηματογραφική συνέχεια ενός franchise που δεν έδειχνε να έχει άλλο υλικό προς αξιοποίηση, το Kung Fu Panda επιστρέφει και βάζει τον Πο να εξερευνήσει νέα και άγνωστα σε αυτόν χωράφια. Ο ενθουσιώδης και παρορμητικός πολεμιστής πρέπει να γίνει ξαφνικά σοφός δάσκαλος, προφανώς αποτυγχάνει και ξεκινά μια αναζήτηση της οντότητάς του, κάτι που μοιάζει να είναι και η λύση στο πρόβλημά του. Αυτή θα τον φέρει σε μια ονειρική τοποθεσία, σαφώς επηρεασμένη από τη Shangri La του Χαμένου Ορίζοντα, μόνο που στη θέση χαμένων ταξιδευτών και ιερέων βρίσκονται μικρά και μεγάλα πάντα. Η απειλή που θα δεχτεί αυτή η ιδεώδης κοινότητα ολοκληρώνει και την πορεία που φαίνεται να διάλεξε αυτή η τριλογία, να παρουσιάσει δηλαδή έναν ήρωα με αταίριαστες για τη φύση του ικανότητες, που σταδιακά όχι απλώς τις διατηρεί αλλά τις βελτιώνει, ενώ ταυτόχρονα διδάσκει μια be yourself φιλοσοφία, προτείνοντας στους (μικρούς κυρίως) θεατές να βρουν τις κρυφές αρετές του εαυτού τους. Ίσως παραείναι διδακτικό, ίσως επίσης όλα αυτά να είναι χιλιοειπωμένα, όμως η παρουσίασή τους σε ένα περιβάλλον εξαιρετικής αισθητικής, παρά τον φρενήρη ρυθμό, βοηθά ώστε να μη μοιάζουν τετριμμένα. VILLAGE RENTI 4,5,6,7 - VILLAGE MALL 2,9,10 - VILLAGE PAGRATI 2,4,5 - VILLAGE FALIRO 1,3,7 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 3,4,5 - ΓΛΥΦΑΔΑ ODEON 2 - ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ 3 - ODEON ΟΠΕΡΑ 2 - ODEON STARCITY 1,3,4,6,7,9 - ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ - ΒΑΡΚΙΖΑ 1,2 - CINERAMA ΓΑΛΑΞΙΑΣ 1, - ΕΜΠΑΣΣΥ 2 - ΚΙΝΗΜΑΤΟΘΕΑΤΡΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΑΡΑΣ-ΒΛΑΧΟΠΟΥΛΟΥ 1,2 - ΣΙΝΕ ΧΟΛΑΡΓΟΣ STER ILION 1,2,4,5 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1,2 - ΜΑΓΙΑ - ΖΕΑ ΦΟΙΒΟΣ

* Κριτική από τον Τάσο Μελεμενίδη

Μια Ανάσα Ein Atem Σκηνοθεσία: Κρίστιαν Τσούμπερτ Πρωταγωνιστούν: Γιόρντις Τρίμπελ, Χαρά Μάτα Γιαννάτου, Μπέντζαμιν Σάντλερ, Αποστόλης Τότσικας Η νεαρή Έλενα αποφασίζει να μεταναστεύσει στη Γερμανία σε αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής εν μέσω της οικονομικής κρίσης, αφήνοντας πίσω τον σύντροφό της. Πιάνει δουλειά ως παιδαγωγός ενός μικρού κοριτσιού, της Λόττε, όμως μια μέρα, ενώ είναι υπό την επίβλεψη της Έλενας, η Λόττε εξαφανίζεται.

Ανάμεσα σε 2 χώρες, το φιλμ του Τσούμπερτ είναι χωρισμένο σε 2 μέρη με πρωταγωνίστριες στο καθένα 2 γυναίκες, μια Ελληνίδα και μια Γερμανίδα, που βγαίνουν εκτός εαυτού, καθώς έρχονται αντιμέτωπες με τις ευθύνες της μητρότητας, και

το αποτέλεσμα είναι η σύγκρουση. Το πώς φθάνουμε σε αυτή προκύπτει λίγο από τα σημεία των καιρών (μη οικειοθελής μετανάστευση λόγω της κατάστασης της χώρας μας) και αρκετά από ένα, παντός καιρού, άσχημο παιχνίδι της μοίρας. Η κάμερα του σκηνοθέτη εστιάζει σχεδόν μόνιμα με κοντινά πλάνα στα πολύ εκφραστικά πρόσωπα των δύο πρωταγωνιστριών, προσπαθώντας να αποφύγει τις αναπόφευκτες προεκτάσεις του σεναρίου στις σχέσεις Ελλάδας και Γερμανίας. Αυτό το πετυχαίνει εντελώς στο πρώτο σκέλος, αλλά όχι τόσο στην εξέλιξη της ιστορίας, όταν αυτή μεταφέρεται στην Αθήνα, όπου μοιάζουν να μιλούν περισσότερο οι εθνικότητες και όχι τα πρόσωπα. Έχει, πάντως, ισχυρούς συμμάχους τις βασικές ηθοποιούς του. Ειδικά η ερμηνεία της Γιαννάτου είναι πάρα πολύ δυναμική και συνάμα μάλλον η μεγαλύτερη αποκάλυψη του φιλμ. ODEON ΜΑΡΟΥΣΙ 1 - ODEON ΑΤΛΑΝΤΙΣ 1 - ODEON ΟΠΕΡΑ 1 - ODEON STARCITY 10 - STER ILION 6

* Κριτική από τον Τάσο Μελεμενίδη

Περηφάνια και προκατάληψη και ζόμπι Pride and prejudice and zombies Σκηνοθεσία: Μπαρ Στιρς Πρωταγωνιστούν: Λίλι Τζέιμς, Λένα Χίντεϊ, Ματ Σμιθ, Ντάγκλας Μπουθ, Τζακ Χιούστον, Τσαρλς Ντανς, Σαμ Ράιλι, Ντόλι Γουέλς Πέντε αδερφές στην Αγγλία του 19ου αιώνα προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στην πίεση για έναν γάμο και ταυτόχρονα να σώσουν τον εαυτό τους από όλο και περισσότερα ζόμπι. VILLAGE MALL 3 VILLAGE PAGRATI 3 - VILLAGE RENTI 13 - ODEON STARCITY 3 - STER ILION 4 - ΑΕΛΛΩ 3 - ΝΑΝΑ 1,5

Η μεγάλη διάσωση The finest hours Σκηνοθεσία: Κρεγκ Γκιλέσπι Πρωταγωνιστούν: Κρις Πάιν, Μπεν Φόστερ, Έρικ Μπάνα, Χόλιντεϊ Γκρέιντζερ, Γκρέιαμ ΜακΤάβις, Κέισι Άφλεκ Ένα τάνκερ κόβεται στα δύο ύστερα από σφοδρές καταιγίδες που χτυπούν τη Νέα Αγγλία των ΗΠΑ το 1952. Ένα μικρό πλοίο της Ακτοφυλακής καταφθάνει και τα τέσσερα μέλη του, αψηφώντας τη θεομηνία, θα ρισκάρουν τις ζωές τους στην προσπάθειά να σώσουν τους αβοήθητους ναύτες που είναι παγιδευμένοι και ανήμποροι να αντιδράσουν. VILLAGE RENTI 2,5 - VILLAGE MALL 10 - VILLAGE PAGRATI 4 - VILLAGE FALIRO 1 - VILLAGE AG.DIMITRIOS 2 - ODEON STARCITY 4 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ 2 - ΑΘΗΝΑΙΟΝ CINEPOLIS 1 - ΝΑΝΑ 6 - ΤΡΙΑ ΑΣΤΕΡΙΑ 1 ΦΟΙΒΟΣ

Συζητάμε για το «Έργο: Αθήνα 2020»

Η περίπτωση του Οιδίποδα Σκηνοθεσία: Ράινερ Σάιμον Πρωταγωνιστούν: Ματίας Χάμπιχ, Σεμπάστιαν Χάρτμαν, Τατιάνα Λύγαρη, Γιαν Γιόζεφ Λίφερς, Χρήστος Τσάγκας, Κλάους Φένιτς, Γιώργος Μοσχίδης Ελλάδα, 1944. Σ’ ένα ορεινό γερμανικό στρατόπεδο κοντά στους Δελφούς, ο διοικητής του, καθηγητής της Κλασικής Φιλολογίας πριν από τον πόλεμο, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει τους άνδρες του για να γυρίσει μια ταινία 16 χιλιοστών με θέμα την ιστορία του Οιδίποδα.

Τ

α τελευταία χρόνια ο Δήμος Αθηναίων έχει αναπτύξει διαδικασίες διαβούλευσης και συμμετοχικού σχεδιασμού. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Αθηναίων κ. Γιώργο Καμίνη: «Ο διάλογος και η αμφίδρομη επικοινωνία αποδεδειγμένα είναι φορείς καλών αποτελεσμάτων και λειτουργικών ιδεών για ζητήματα της πόλης και της καθημερινότητάς μας». Τώρα, ο Δήμος Αθηναίων θέτει σε διαβούλευση με τους πολίτες και τους φορείς της πόλης μας το «Έργο: Αθήνα 2020». Η διαδικασία ξεκίνησε στις 29 Φεβρουαρίου και θα διαρκέσει έως τις 20 Μαρτίου. Πολίτες και ομάδες πολιτών, φορείς και οργανισμοί, όσοι ζείτε και δραστηριοποιήστε στην Αθήνα, σας καλούμε να συμμετάσχετε στη διαβούλευση στο www.developathens.gr/ athina2020.

ΑΛΚΥΟΝΙΣ

17.3.16 – lifo

39

mafia folk

απο th μαρία παππά

Μουσική

Ο Simone Salvatori αγαπάει τη λιακάδα της Αθήνας

40 lifo – 17.3.16

Η ψυχή των Spiritual Front έρχεται στην Ελλάδα για μια σόλο εμφάνιση.

Τ

ο τελευταίο πράγμα που θα περίμενες από μια σύγχρονη ιταλική μπάντα είναι να γράφει κομμάτια που να μιλάνε για θάνατο, αυτοκτονία και μαύρα σκοτάδια. Κάτι δεν σου κολλάει, το εκρηκτικό ταμπεραμέντο που έχουν οι Ιταλοί δεν ταιριάζει με τόση μιζέρια, κι ας έχουν κάνει ζοφερά κινηματογραφικά αριστουργήματα. Οι Spiritual Front, όμως, είναι μια τέτοια μπάντα, ζοφερή και μηδενιστική. Σχηματίστηκαν το 1999 στη Ρώμη από τον Simone Salvatori, που είναι και η ψυχή του συγκροτήματος. Παίζει κιθάρα και τραγουδάει κυρίως στα αγγλικά και πολύ πιο σπάνια στα ιταλικά.

Στην αρχή είχαν ένα μικρό, αλλά φανατικό κοινό και μουσικά τους κατέτασσαν στη νεοκλασική ροκ, με στοιχεία μελαγχολικού φολκ αλλά και ταγκό! Ο ήχος τους, ωστόσο, εξελίχθηκε και συνεχίζει να εξελίσσεται με τα χρόνια και πλέον πλησιάζει στο ύφος τραγουδοποιών όπως ο Nick Cave και ο Scott Walker και γκρουπ όπως οι Swans. Σε κάποια φάση, μάλιστα, συνεργάστηκαν και με την ορχήστρα του Μορικόνε για ένα από τα άλμπουμ τους. Μερικοί τους χαρακτηρίζουν «mafia folk», ακριβώς λόγω της ιταλικής καταγωγής τους. Το άνοιγμά τους σε μεγαλύτερο κοινό ήρθε όταν το κομμάτι τους «The gift of life» εμ-

i O Simone Salvatori θα εμφανιστεί το Σάββατο 19 Μαρτίου στο Death Disco (Ωγύγου 16 και Λεπενιώτου, Ψυρρή), στο πλαίσιο της συναυλίας των Βέλγων Dive. Είσοδος: €10-15

φανίστηκε στο σάουντρακ της ταινίας Saw II. Έτσι, η μουσική τους έγινε γνωστή στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Πλέον, τα κομμάτια τους ακούγονται σε τηλεοπτικές σειρές, κάτι που για ένα συγκρότημα θεωρείται μεγάλη επιτυχία. Οι ίδιοι, πάντως, υποστηρίζουν ότι η μουσική που παίζουν είναι «nihilistic suicide pop» και αυτό είναι το πρώτο πράγμα που αναφέρει ο Salvatori. «Μου αρέσει η αντίθεση μεταξύ της αυτοκτονίας και της ποπ. Η αυτοκτονία είναι κάτι σκληρό, απόλυτο. Είναι ένας συνειδητός θάνατος. Η ποπ είναι ίσως κάτι οικείο, εύκολο, δραματικά δημοφιλές» λέει. Ο Salvatori θα παίξει μόνος του, χωρίς την μπάντα του, στην Ελλάδα το Σάββατο 19 Μαρτίου, ως special guest των Dive από το Βέλγιο. «Όταν εμφανίζομαι σόλο, παίζω έτσι κι αλλιώς κομμάτια των Spiritual Front, αλλά με έναν πιο ενδόμυχο τρόπο. Είναι σαν ένα είδος γυμνής εξομολόγησης. Οι Spiritual Front, ως συγκρότημα, είναι πιο ροκ και έχουν μεγαλύτερη επίδραση στον νέο κόσμο. Και τα δύο, όμως, είναι κάτι προσωπικό, για διαφορετικούς λόγους. Κάτι που βγαίνει εντελώς από μέσα μου. Είναι δύσκολο να πω από πού αντλώ έμπνευση για τους στίχους και τη μουσική που γράφω. Η ζωή μου είναι πολύ κατεστραμμένη και έντονη», γελάει και συνεχίζει, «βέβαια, ακόμη μου δίνει αρκετές αναφορές, εκτός από ανέκδοτα. Φαντάσου, το χειρότερο πράγμα που άκουσα πρόσφατα ήταν ότι θα βρω φιλενάδα. Επίσης, το σινεμά (που είναι μια δυνατή σπουδή πάνω στη ζωή, όταν είναι υψηλής ποιότητας και ειλικρινές) και τα θέματα γύρω από τη σεξουαλικότητα είναι κι αυτά μεγάλη πηγή έμπνευσης». Είναι γνωστή η αγάπη του για το σινεμά, και ιδιαίτερα για τις πιο ακραίες ταινίες. Δεν είναι περίεργη η ιδιαίτερη προτίμηση που τρέφει για το σινεμά του Παζολίνι, και συγκεκριμένα για το Σαλό, που φαίνεται πως τον έχει επηρεάσει πάρα πολύ στον τρόπο σκέψης του. «Αυτή η ταινία είναι μια σύμπραξη δύο κορυφαίων πνευμάτων, του Ντε Σαντ και του Παζολίνι. Βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, αν ψάχνεις να βρεις κάτι σχετικά με την εσωτερική εξαχρείωση και ανηθικότητα του ανθρώπου. Παράλληλα, βέβαια, εξερευνά περισσότερο απ’ οτιδήποτε άλλο στον κινηματογράφο την αληθινή ανθρώπινη φύση, από το πιο χαμηλό σημείο της διαστροφής μέχρι το υψηλότερο επίπεδο ευφυΐας και πνευματικότητας. Απεικονίζει συνολικά τι μπορεί να γίνει ο άνθρωπος. Τελευταία, είδα το Club του Πάμπλο Λαραΐν και μου άρεσε για τον ίδιο λόγο που μου άρεσε το Σαλό, επειδή δείχνει ένα διαφορετικό κομμάτι της ανθρώπινης φύσης, τη θέληση, τη μετάνοια, την εκδίκηση, τον οίκτο, τα ασταμάτητα σαρκικά ένστικτα. Αυτός είναι ο κινηματογράφος που προτιμώ». Τον ρωτάω πώς αισθάνεται που θα παίξει στην Αθήνα. «Αγαπάω την Αθήνα όταν είναι ηλιόλουστη και ζεστή. Μου αρέσουν οι σκονισμένες αγορές, το χάος που την περιτριγυρίζει, τα χρώματα. Η αντίθεση μεταξύ του ένδοξου παρελθόντος και της πρόσφατης οικονομικής κρίσης και της εξαθλίωσης είναι απίστευτη. Μου αρέσει το καυτό ελληνικό αίμα όταν είναι η ώρα να επαναστατήσει και να αγωνιστεί. Στην Ιταλία, οι ειδήσεις μας λένε ότι η κατάσταση φτιάχνει, αλλά νομίζω ότι όλα είναι ένα μάτσο σκατά. Βλέπω θετικά αυτή την προσέγγιση, απλώς ελπίζω οι Ιταλοί να ξυπνήσουν κάποια στιγμή. Σύντομα, όχι το 2089!». «Τι θα έκανες αν δεν ασχολιόσουν με τη μουσική;». «Είναι δύσκολο να πω. Μου αρέσουν το σινεμά και το θέατρο, οπότε ίσως θα γινόμουν ένας πολύ κακός ηθοποιός».

TAste of the week

Αγαπημένο ψάρι

Βγες

aπο τη νικη μηταρεα

επιτέλους

Νέο μενού στο Ούζομπαρ.

yamas

r Τα τηγάνια του Ούζομπαρ στο Μαρούσι πήρε στα χέρια της η Μυρσίνη Λαμπράκη, ετοιμάζοντας ένα καινούργιο μενού για το γνωστό εστιατόριο. Η Μυρσίνη εμπνέεται από την καλή πρώτη ύλη για να δημιουργήσει συνταγές που κρατούν καλά την παράδοση, αλλά ανανεώνονται με σύγχρονη οπτική. Φτιάχνει άφθονους μεζέδες που θα συντροφεύσουν κάποιο από τα μεγάλης ποικιλίας αποστάγματα που βρίσκονται σε παράταξη στα ράφια στο έμπα του μαγαζιού. Στην ανοιχτή κουζίνα, κάθε Τρίτη και Πέμπτη, η Μυρσίνη μαγειρεύει με κέφι και υποδέχεται τον κόσμο σαν φιλόξενη οικοδέσποινα. Τις υπόλοιπες ημέρες βρίσκουμε στην κουζίνα τον σεφ Άγγελο Πάντο. Στον μεγάλο μαυρο-

Γεύσεις που έχουν κάτι από τα παλιά, αλλά ταυτόχρονα σε ξαφνιάζουν, φέρνουν στα χείλη μας τα ποτά με το σήμα Yamas που αξιοποιούν εμπορικά μια ελληνική φράση, η οποία αποτυπώνει το μεγαλείο της ελληνικής παρεΐστικης διασκέδασης. Αποστάγματα υψηλής ποιότητας από φρούτα, καρπούς, αρωματικά βότανα και σπόρους της ελληνικής γης αποτελούν τη βάση των ανθρακούχων ποτών «Yamas».

πίνακα αναγράφονται τα φρέσκα ψάρια ημέρας που έρχονται απευθείας από το καΐκι, μπαίνουν σε μεγάλο δίσκο και επιδεικνύονται σε όσους πελάτες το επιθυμούν. Ο χώρος του Ούζομπαρ διατηρεί τη φυσιογνωμία του με μοντέρνες πινελιές αλλά και με διακοσμητικά στοιχεία που παραπέμπουν σε περασμένες δεκαετίες. Το μενού εμπνέεται από τη θάλασσα με κλασικές προτάσεις αλλά και με πιο «πειραγμένες», που τους χαρίζει η Μυρσίνη το δικό της δημιουργικό άγγιγμα. Για παράδειγμα, η ταραμοσαλάτα, ένα από τα Ούζομπαρ κλασικά ορεκτικά και λαϊκό έδεσμα, έρχεται στο τραπέζι λευκή και βελούδινη, στολισμένη με μαύρα μπαστουνάκια, φτιαγμένα από παντεσπάνι, με μελάνι σουπιάς και αμύγδαλο (€5,50). Η ρεγκοσαλάτα από βασιλική ρέγκα έχει πλούσια γεύση, έντονη, και της ταιριάζει το ψιλοκομμένο τσάιβς (€5,50). Την αλείφεις στο φρέσκο ψωμί, απολαμβάνεις τη μεγαλειώδη μπουκιά, τσουγκρίζουν τα ποτήρια και πίνεις μια γουλιά από το τσίπουρο που απογειώνει τη διάθεση της παρέας. Η εκδοχή της παντζαροσαλάτας είναι ενδιαφέρουσα, με το κομμένο σε κύβους παντζάρι να παντρεύεται με σκόρδο, καραμελωμένο καπνιστό σκουμπρί, λευκό αμύγδαλο, και στην κορυφή κορδέλες αραβικής πίτας (€8). Τα κρητικά ντακάκια από χαρούπι, ραντισμένα με ελαιόλαδο, γίνονται η βάση που πάνω τους θα «ξαπλώσουν» οι τρυφερές παπούλες, ένα είδος λαθουριού, που στην Κρήτη τις φτιάχνουν υπέροχη σαλάτα και, φυσικά, δεν λείπουν από το νηστίσιμο κρητικό εδεσματολόγιο. Είμαστε τυχεροί γιατί τις γευθήκαμε φρέσκες, μόλις τις είχε φέρει η Μυρσίνη από την Κρήτη. Πολύ ωραία η ιδέα της πατατοσαλάτας με ξινόμηλο, μαγιονέζα wasabi και καπνιστό χέλι Μεσολογγίου (€9). Από τη λίστα με τα όστρακα δοκιμάσαμε τα φρέσκα χτένια σβησμένα με κρασί Μοσχάτου Λήμνου και με μια πινελιά μπρικ (€18). Ιδανικά σοταρισμένα, χυμώδη, και με γλύκα στην επίγευση. Ένα πιάτο που πατάει στην παράδοση, ακολουθώντας τη συνταγή της γιαγιάς της Μυρσίνης, είναι οι φρέσκες τηγανητές κυδωνάτες πατάτες που πάνω τους σερβίρονται οι σουπιές, μαγειρεμένες με το μελάνι τους και μάραθο (€9,50) – ο θρίαμβος της συνύπαρξης γης και θάλασσας. Εξαιρετικό το φρικασέ με το βιολογικό λαβράκι (€15), καλοφτιαγμένο και γευστικό. Οι αφράτοι λουκουμάδες, περιχυμένοι με μέλι θυμαρίσιο και καρδάμωμο (€4), κλείνουν γλυκά την αυλαία του δείπνου. Τα μεσημέρια στο Ούζομπαρ σερβίρονται και θαλασσινοί ντολμάδες, κοφτό μακαρονάκι με χταπόδι αλλά και μπέργκερ σολομού. Εδώ θα βρεις μεζέδες για το τσίπουρο αλλά και πιάτα που θα συνοδεύσεις με κρασί από τη λίστα, με επιλογές από τον ελληνικό αμπελώνα. ☛ Ούζομπαρ, Αγ. Κωνσταντίνου 50, Μαρούσι, 210 6300026.

17.3.16 – lifo

41

διηγημα

«Χονολουλού και άλλα διηγήματα»: Πόσο όμορφη και σκληρή η αργή ζωή! Τα διηγήματα του Μωμ αποδίδουν τη νοσταλγική ατμόσφαιρα των χαμένων αποικιών αλλά και των έντονων συναισθημάτων που αναδεικνύει η αργή ζωή.

από την τίνα μανδηλαρά

Βιβλίο

Σ

42 lifo – 17.3.16

αν την ηδονιστική ζωγραφική του Γκογκέν, όπου τα νωχελικά και λυμένα σώματα μοιάζουν απροετοίμαστα γι’ αυτό που πρόκειται να ενσκήψει, μοιάζουν οι σελίδες του Σόμερσετ Μωμ στην τόσο όμορφη συλλογή Χονολουλού και άλλα διηγήματα που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Άγρα σε μετάφραση Παλμύρας Ισμυρίδου. Χρώματα ανάγλυφα σε νοτισμένες στη ζέστη και στην υγρασία ατμόσφαιρες περιγράφουν το φόντο όπου κινούνται οι απεγνωσμένοι χαρακτήρες, θυμίζοντας πως στις μακρινές αποικίες τα πράγματα και τα πρόσωπα δεν θα μπορούσαν, σχεδόν ποτέ, να είναι αλλιώς. Εδώ η αργή ζωή φέρνει στο φως όλη την έξαψη των συναισθημάτων, καθώς οι ήρωες, ζώντας μακριά από το ασφυκτικό περιβάλλον της αγγλοσαξονικής αγωγής, μπορούν, σχεδόν απενοχοποιημένα, να αφεθούν σε ό,τι αγαπούν και σε ό,τι τους πληγώνει. Πάθη και μίση ανα-

κύπτουν με τρόπο κραταιό, με τις εμμονές να φαντάζουν εξίσου επιβλητικές με το τοπίο. Σημαντικό ρόλο ως εκ τούτου διαδραματίζουν οι περιγραφές που μεταφέρουν τον αναγνώστη με ακρίβεια στα πέρατα των βρετανικών αποικιών: Μαλαισία, Βόρνεο και Χαβάη συνιστούν ένα ατελείωτο ταμπλό βιβάν που απλώνεται ειρωνικά φωτεινό πάνω στο ψυχικό έρεβος. Όχι τυχαία και πάλι έρχονται στον νου οι φιγούρες του Γκογκέν –του οποίου τη βιογραφία, παρεμπιπτόντως, είχε γράψει ο Μωμ– που φαντάζουν αβοήθητες στην εσωτερική τους γύμνια: σαν εκείνες τις χαραγμένες στον μπλε, απόκοσμο φόντο εξωτικές μορφές που υπενθυμίζουν τον κύκλο της ζωής και του θανάτου (στον πίνακα με τον γνωστό τίτλο «Από πού ερχόμαστε; Τι είμαστε; Πού πάμε;). Ποτέ, άλλωστε, η χαρά στα μέρη αυτά δεν έχει διάρκεια: είναι απολύτως εφήμερη και επίπλαστη. Κι ο θάνατος

w. somerset maugham

Χονολουλού και άλλα διηγήματα Μτφρ.: Παλμύρα Ισμυρίδου Εκδόσεις Άγρα Σελίδες: 336

επικρατεί συντριπτικά στο τέλος. Ίσως αυτή να είναι η αποτρόπαια κατάληξη του αυτοκρατορικού κλέους της Μεγάλης Βρετανίας, με τις αποικίες να εμφανίζουν ήδη στις ιστορίες του Μωμ σαφή δείγματα κατάπτωσης και τους ήρωές τους να μοιάζουν τσακισμένοι και κενοί. Άλλοι δράττονται προσώρας του εξουσιαστικού πλαισίου που τους χαρίζει η ζωή στην αποικία ή στην ασφάλεια των όποιων τελετουργιών, όπως ο ξεπεσμένος σνομπ που βρίσκει καταφύγιο στην ανάγνωση της εφημερίδας στον «Απομακρυσμένο Σταθμό», ενώ άλλοι απλώς ακκίζονται στο μούχρωμα της ημέρας – όλοι όμως κατακρημνίζονται με τρόπο συντριπτικό. Σχεδόν άπαντες, πάλι, πίνουν τζιν πάχι ή παίζουν μπριτζ και δεν διστάζουν να ομολογήσουν την αγάπη τους για τους αγγλικούς κήπους σε σχέση με τα αδιαπέραστα μονοπάτια της ζούγκλας. Ενίοτε τα εκμεταλλεύονται κιόλας, όπως αυτό το διαβολικό ζευγάρι που κατάφερε να κρύψει τα ίχνη ενός ανεξιχνίαστου εγκλήματος στα «Χνάρια στη Ζούγκλα» – ιδού ένα ζεύγος δολοφόνων που κατά τα άλλα μπορεί να φαντάζει στα μάτια ενός ξένου καλόβολο, με αβρούς τρόπους και συμπαθητικό. Η μοχθηρία, άλλωστε, είναι πολύ καλά κρυμμένη για τον συγγραφέα Μωμ, ο οποίος φροντίζει να στήσει πάντα έναν καλά επεξεργασμένο χαρακτήρα, προκειμένου να αποκαλύψει, σαν κωδικοποιημένο γρίφο, τη διάρθρωση της κάθε ιστορίας. Διαβάζοντας, φέρ’ ειπείν, τα «Χνάρια στη Ζούγκλα», που συνιστούν έναν ύψιστο φόρο τιμής στα αστυνομικά αναγνώσματα, ο αναγνώστης καλείται να μαντέψει τόσο τα απωθημένα ένστικτα όσο και το τραγικό τέλος. Ο θάνατος επιβάλλεται στους ήρωες με τον ίδιο σχεδόν τελετουργικό τρόπο που ένα κρις –εγχειρίδιο των ντόπιων– καρφώνεται στην καρδιά του καταραμένου λευκού, ο οποίος αδυνατεί να ξεφύγει από τον φαύλο κύκλο της μοίρας του ή να γλιτώσει από τον αδυσώπητο χαρακτήρα του. Οι εσωτερικοί κόσμοι δείχνουν έτσι να επιβάλουν στα πρόσωπα την κατάληξη που τους αρμόζει, σύμφωνα με τους άγραφους κανόνες των σαιξπηρικών τραγωδιών που διαμόρφωσαν το βρετανικό ασυνείδητο, αψηφώντας το εξωτερικό τοπίο. Αντίστοιχα, πάλι, το πανηγυρικό θάμβος της φύσης μοιάζει να ειρωνεύεται την αποτρόπαια έκβαση. Επενεργώντας με τρόπο αντιθετικό στον ταραγμένο ψυχισμό, οδηγεί τους μοναξιασμένους ήρωες σε σκιές αλλόκοτης έξαψης και σε ένα οδυνηρό τέλος: «Η αντίθεση ανάμεσα στο περιποιημένο γκαζόν, το τόσο ιδιότυπα εγγλέζικο, και την άγρια βλάστηση της ζούγκλας στο βάθος διήγειρε ευχάριστα τη φαντασία. Καθόμουν εκεί, διαβάζοντας και καπνίζοντας. Η περιέργειά μου για τους ανθρώπους αποτελεί κομμάτι του επαγγέλματός μου: αναρωτήθηκα, λοιπόν, με ποιον τρόπο το γαλήνιο περιβάλλον, το φορτισμένο, παρ’ όλα αυτά, με νοήματα υποφώσκοντα και σκοτεινά, επηρέαζε τον Φέδερστοουν στην καθημερινότητά του. Το γνώριζε σε όλες τις εκφάνσεις του: την αυγή, όταν η ομίχλη σηκωνόταν από το ποτάμι, σαβανώνοντάς το με πέπλο φασματικό: μες στη λάμψη του μεσημεριού: και τέλος, όταν το σκιώδες δειλινό πρόβαλλε αργά από τη μεριά της ζούγκλας, σαν στρατιά που διεισδύει προσεκτικά σε ξένο έδαφος, προτού η νυχτερινή σιγαλιά σκεπάσει σε χλοερά λιβάδια τα πελώρια ανθισμένα δέντρα και τις περήφανες κυματίζουσες κάσιες. Διερωτήθηκα κατά πόσον η τρυφερή κι ωστόσο αλλόκοτα ζοφερή όψη του σκηνικού επηρέαζε ανεπίγνωστα το νευρικό του σύστημα και τη μοναξιά του, εμπνέοντάς του κάποιας λογής μυστικισμό, σε σημείο που η ίδια η ζωή του,

Radio Bookspotting από τον γιώργο-ίκαρο μπαμπασάκη η ζωή του ικανού διοικητή, του σπόρτσμαν και του ευχάριστου συντρόφου να φαντάζει ενίοτε στα μάτια του εξωπραγματική».

Κ

αι όντως, μπορεί να είναι αρκούντως εξωπραγματική στους Δυτικούς αναγνώστες, οι οποίοι νιώθουν να παρασύρονται από τις καλοστημένες ιστορίες για άνδρες που ανταγωνίζονται ο ένας τον άλλο σε ατέρμονες σχέσεις επικράτησης ή για αλλοτριωμένους πρωταγωνιστές, μπλεγμένους σε αδυσώπητους έρωτες. Η άγραφη αρχή που συνταράσσει τις ψυχρές πεποιθήσεις του Αγγλοσάξονα αποικιοκράτη αποδεικνύεται, ωστόσο, στα μέρη αυτά πολύ πιο δυνατή από οποιαδήποτε επιβαλλόμενη ποινή. Κι αυτό γιατί οι ντόπιοι μπορεί να αναγνωρίζουν το πλαίσιο της αποικιοκρατικής υποτέλειας, αλλά αρνούνται κατηγορηματικά να παραχωρήσουν στον κυρίαρχο την αξιοπρέπεια και την περηφάνια τους. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του πρωτόγονου Ουώκερ «με τη ζωτικότητα κτηνώδη, πληθωρική», από την αριστουργηματική ιστορία «Μάκιντος» που ανοίγει τη συλλογή, ο οποίος, όσο βάρβαρος και αν φαντάζει στο εξουσιαστικό παιχνίδι, φαίνεται να γνωρίζει σε βάθος τους άγραφους κανόνες. Αφήνεται, άλλωστε, στον θάνατο, όταν ακριβώς πιστεύει ότι τους παρέβη: κι είναι άκρως αμεσοδημοκρατικός ο τρόπος που οι ντόπιοι χειρίζονται την αποδιδόμενη δικαιοσύνη. Ενσωματώνοντας με τρόπο αριστουρ-

γηματικό και συμβολικό στις ιστορίες του όλα αυτά τα δεδομένα, ο Μωμ δεν διστάζει να παρασυρθεί ακόμα και στον μυστικισμό που χαρακτηρίζει τις περιοχές εκείνες – χαρακτηριστικό είναι το διήγημα «Οι Τέσσερις Ολλανδοί», βγαλμένο από τους πιο παραστατικούς στίχους του Καββαδία. Αν θέλεις να αναπαραστήσεις τη ζωή στην αποικία, δεν αρκεί να αποδώσεις με παραστατικά χρώματα τον μελαγχολικό καμβά της, αλλά καλείσαι να εισχωρήσεις στον κύκλο της ζωής και του θανάτου, επιτρέποντας μόνο στα πλάσματα που ακροβατούν σε αυτά τα όρια να στολίσουν αριστουργηματικά τις ιστορίες σου. Ίσως γι’ αυτό ο ίδιος ο Μωμ επέλεξε συνειδητά να στρέψει την πλάτη στα νεωτερικά τερτίπια που ήταν τόσο της μόδας όταν έγραφε τα διηγήματά του –από τη δεκαετία του ’20 έως του ’40–, διατηρώντας τα σκήπτρα του επαρκούς παραμυθά που στήνει με αυστηρότητα και συνέπεια τα αφηγηματικά παιχνίδια του. «Όμως η ανθρώπινη φύση είναι απρόβλεπτη, και είναι ανόητος όποιος ισχυρίζεται ότι τη γνωρίζει», ενώ τα υπόλοιπα είναι απλώς «η δουλειά του Κυρίου, την Ημέρα της Κρίσεως». Ωστόσο, ένας φλεγματικός Ιρλανδο-βρετανός όπως ο Μωμ δεν θα μπορούσε να βάζει σε αυτό το δραματικό σημείο την οριστική τελεία του: «Να λείπει το βύσσινο» είναι η τελική απάντηση που έρχεται ειρωνικά να επιβεβαιώσει πως ο μοναδικός που έχει καταφέρει να κοιτάξει κατάματα τον Θεό είναι τελικά ο ίδιος ο συγγραφέας.

Εισαγωγή στο σύμπαν του Νάσου Βαγενά Εννέα ποιητικές συλλογές, δέκα τόμοι με δοκίμια, κάμποσες μεταφράσεις και ένα τομίδιο με πεζογραφήματα που άφησαν βαθιά χνάρια στο πέρασμά τους.

νάσος βαγενάς Βιογραφία, Ποιήματα 19742014 Εκδόσεις Κέδρος Σελίδες: 413

νάσος βαγενάς Μεταμοντερνισμός και λογοτεχνία Εκδόσεις Πόλις Σελίδες: 135

νάσος βαγενάς Γκιόστρα

Εκδόσεις Μικρή Άρκτος Σελίδες: 378

Ποίηση. «ΑΠΟΛΟΓΙΑ / Παρά τα γεγονότα δεν άλλαξα πεποιθήσεις./ Παραμένω ο αυτός με τις ίδιες ιδέες / που τρυπούν σαν αγκάθια το μυαλό μου. Είναι / τα πράγματα που αλλάζουν γύρω./ Το ύψος των οικοδομών. Οι τιμές των αυτοκινήτων./ Οι απόψεις των φίλων. Παραμένω ο αυτός / με ιδέες που μ’ έχουν για καλά σημαδέψει / με ιδέες που περπατούν στο κρανίο μου σαν μυρμήγκια./ Πιθανόν από εδώ να προέρχεται η πεζολογία / των στίχων μου. Η αισθητή / έλλειψη λυρικής εξάρσεως./ Που κάνει τόσους φίλους / να με βλέπουν με οίκτο / σαν υπόθεση χαμένη / σαν διάψευση των ελπίδων». Ιδού το πρώτο ποίημα του Νάσου Βαγενά (Δράμα, 1945) από την πρώτη του ποιητική συλλογή με τίτλο Πεδίον Άρεως που κυκλοφόρησε το 1974. «Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΑΓΑΛΜΑΤΑ / Μέτρησες τη ζωή σου με το κουταλάκι του καφέ / κοιτάζοντας τα θολά τζάμια των πόλεων / πίσω από τα τζάμια γκρίζων προξενείων,/ καθώς το βράδυ έπεφτε στο χορτάρι σαν πουλί / με σπασμένη φτερούγα.// Μιλούσες για τους δροσερούς αγάπανθους,/ μα ο θόρυβος του χρόνου σε ξυπνούσε / σε σκοτεινά λιβάδια, όπου άνθρωποι γυμνοί,/ γονατισμένοι, τρέμοντας στην πυκνή ομίχλη / ψηλαφούσαν ασφοδίλια.// Στις μέρες σου τίποτε δεν έκρυβε / το τίποτε. Το μαύρο έσταζε φως./ Όμως οι νύχτες τώρα είναι γεμάτες τρύπες / που φέρνουν μυρωδιά από σκουπίδια./ Κρύα στάχτη// πέφτει αόρατη απ’ την οροφή./ Σκεπάζει τα έπιπλα. Οι πόρτες τρίζουν / ξεκλείδωτες, ενώ ζεστοί, χορτάτοι, με γυαλιστερά / μαλλιά στα μπαλκόνια / οι ευπλόκαμοι νυχθημερόν σε βρίσκουν συντηρητικό / μπερδεύοντας την Ιστορία με το νόημα της Ιστορίας./ Ιδρωμένοι πασχίζουν να λυγίσουν τον στίχο σου / σαν τόξο του Οδυσσέα.// Τώρα περνάς τον θάνατό σου κάτω από μια φοινικιά / ανασαίνοντας τη μαύρη γαλήνη των πεθαμένων./ Συλλογίζεσαι εκείνους που έρχονται λάμνοντας / με κουπιά τσακισμένα». Ιδού και το τελευταίο ποίημα από την τελευταία, έως σήμερα, ποιητική συλλογή του Βαγενά, που κυκλοφόρησε το 2010, με τίτλο Στη νήσο των Μακάρων. Πεζό. Η Συντεχνία έπεσε στην αντίληψη πολλών της παρέας μέσα από τις σελίδες του τόμου Χρονικό που εξέδιδε ο αείμνηστος Ασαντούρ Μπαχαριάν (1924-1990), μέγας παίκτης/ρέκτης και διευθυντής της γκαλερί Ώρα, που ήταν το πιο φιλόξενο κονάκι για κάθε ανήσυχο νέο καλλιτέχνη. Με τον τρόπο του Μπόρχες, ο Βαγενάς έρχεται να μας συστήσει τον ανύπαρκτο Πάτροκλο Γιατρά που φιλοδοξεί να μεταφράσει συνταρακτικά τη μνημειώδη ποιητική σύνθεση Waste Land του Τ.Σ. Έλιοτ, κάτι που έκανε εν τέλει, και δη «από τα αριστερά», ο Ηλίας Λάγιος τη δεκαετία του Ογδόντα, και επανέλαβε, με διορθώσεις και προσθήκες, στη δεκαετία του Ενενήντα. Καίτοι το μοναδικό πεζογράφημα του Βαγενά, η Συντεχνία, αποτελεί κομβικό σημείο στη δεξίωση του μπορχεσιανού έργου στην Ελλάδα και ενέπνευσε κάποιες λιγοστές, αλλά κρίσιμες πτήσεις και περιπλανήσεις σε ωραίους ουρανούς και αχαρτογράφητες γαίες. Προσωπικότητα. Στην επιφυλλιδογραφία και στα δοκίμια, όσο και στην ποίησή του, βεβαίως, διαπιστώνεις ότι ο δυναμισμός, οι προσηλώσεις και οι strong opinions (όπως τιτλοφορείται ένας τόμος του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ) είναι εκφάνσεις και εκφράσεις της προσωπικότητας του Βαγενά. Όταν συγκρούεται, συγκρούεται για τα καλά. Και όταν δίνει, το δόσιμό του είναι γενναιόψυχο. Δεν θα ξεχάσω ποτέ πόσο στήριξε τον Λάγιο, για τον οποίο μάλιστα είπε δημοσίως ότι είναι ίσως ο καλύτερος φιλόλογος που διαθέτουμε (καίτοι ο Λάγιος, τυπικά, είχε σπουδάσει στη Φαρμακευτική). Όποιος έχει διαβάσει τα βιβλία Μεταμοντερνισμός και λογοτεχνία (εκδ. Πόλις, 2012), Γκιόστρα (εκδ. Μικρή Άρκτος, 2012) και Σημειώσεις από την αρχή του αιώνα (εκδ. Πόλις, 2013) αντιλαμβάνεται περί τίνος ομιλώ. Το ίδιο θα διαπιστώσει και ο αναγνώστης του τόμου Βιογραφία, Ποιήματα 1974-2014 (εκδ. Κέδρος), στον οποίο στεγάζεται σύνολο το ποιητικό έργο του Νάσου Βαγενά. Άλλο ένα γνώρισμα του Βαγενά είναι το χιούμορ του, ένα χιούμορ καλοακονισμένο, μεθοδικά επεξεργασμένο, φίνο, και ενίοτε ανελέητο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι ο Βαγενάς διετέλεσε εξτρέμ στο ποδόσφαιρο, έπαιξε στη Δόξα Δράμας, τίμησε τη φανέλα της Εθνικής Νέων και πριν από χρόνια μια αθλητική εφημερίδα τον είχε βάλει σε ένα σταυρόλεξό της. Μάστορας της διαλεκτικής, γράφει στο ποίημα με αυτόν ακριβώς τον τίτλο: «Το έπος της αλλαγής δεν είναι η βίαιη / κι αιφνίδια ανατροπή του αμετάβλητου./ Είναι οι απλές κινήσεις του αμετάβλητου:/ το σκάκι τ’ ουρανού, ή μάλλον το τάβλι του». radiobookspotting.blogspot.gr/ 17.3.16 – lifo

43

Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί

Μια μεταμοντερνιστική προσέγγιση στο Θέατρο του Παραλόγου Η Σοφία Μαραθάκη σκηνοθετεί τέσσερα μονόπρακτα του συγγραφέα Ντέιβιντ Άιβς, κατορθώνοντας να δώσει στο κοινό μια απολαυστική σκηνική πρόταση.

απο τη ματινα καλτακη

Θέατρο

Δ

44 lifo – 17.3.16

εν είχα δει το Εσωτερικό του Μέτερλινκ που σκηνοθέτησε η Σοφία Μαραθάκη πέρσι στο Θέατρο του Νέου Κόσμου – όταν προχθές είδα το βίντεο στο YouTube, κατάλαβα ότι δεν προέκυψε ξαφνικά η σκηνοθέτις που έστησε την εντυπωσιακής πληρότητας παράσταση Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί στο 104. Φαινομενικά, τα τέσσερα μονόπρακτα του Αμερικανού συγγραφέα Ντέιβιντ Άιβς (γεν. 1950) που συνθέτουν την παράσταση μοιάζουν να ακολουθούν την παράδοση των μονόπρακτων του Ιονέσκο σε μια αμερικανική, ελαφριά διαχείρισή της που περισσότερο από το να επισημαίνει το παράλογο στην οντολογική του διάσταση, το χρησιμοποιεί ως υλικό κωμωδίας. Είναι κάτι πολύ περισσότερο απ’ αυτό: αποτελούν μια μεταμοντερνιστική προσέγγιση της δραματουργίας του λεγόμενου Θεάτρου του Παραλόγου, στην οποία τον πρώτο λόγο έχουν η σάτιρα και η παρωδία ιστορικών προσώπων και γεγονότων και οικείων φαινομένων από τον χώρο των επιστημών, των γραμμάτων και των τεχνών. Από τα τέσσερα, μόνο το πρώτο, με τίτλο Λόγια, λόγια, λόγια (τρεις χιμπαντζήδες, στο πλαίσιο ενός πειράματος, αναμετριούνται με τη γραφή, με απώτερο στόχο να προκύψει κάποια στιγμή ο… Άμλετ), είναι μορφολογικά ξεχωριστό. Από τη δομή των υπολοίπων, ωστόσο, υποψιάζομαι ότι ο Άιβς επιχειρεί ένα σχόλιο που χάνεται εκτός Αμερικής, και δη Νέας Υόρκης. Το είχε κάνει σε αρκετές ταινίες του ο Γούντι Άλεν – στο Μανχάταν (1979), λ.χ., όταν σατιρίζει την αυταρέσκεια των καλλιεργημέ-

νων μεσοαστών της Νέας Υόρκης που διαβάζουν «New Yorker» και «New York Review of Books», και τρώγοντας και πίνοντας σε ατμοσφαιρικά ρεστοράν ανταλλάσσουν απόψεις για τη μουσική του Μάλερ και τις ταινίες του Μπέργκμαν. Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, όταν έγραφε τα μονόπρακτά του, ο Άιβς σχολιάζει με χιούμορ και ευγένεια τους αβανγκάρντ κύκλους της Νέας Υόρκης. Απ’ αυτούς προέρχονταν και σ’ αυτούς απευθύνονταν δημιουργοί όπως ο Μπομπ Γουίλσον και ο Φίλιπ Γκλας, που υπέγραψαν, μαζί με τη χορογράφο Λουσίντα Τσάιλντς, την περίφημη πεντάωρη όπερα Einstein on the beach (1976), στην οποία σαφώς παραπέμπουν τόσο ο τίτλος όσο και η μορφή του μονόπρακτου Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί. Όπως στην όπερα των Γκλας-Γουίλσον δεν υπάρχει πλοκή και το λιμπρέτο είναι μια δομή ήχων (αριθμών, συλλαβών σολφέζ, κρυπτικών στίχων του Κρίστοφερ Νόουλς) που συνοδεύει την αυτόνομη σκηνική δράση, έτσι και στο εν λόγω μονόπρακτο λίγες προτάσεις, ακολουθώντας μινιμαλιστικούς μουσικούς τρόπους, γίνονται λεκτικό όχημα για ένα σκηνικό πολυφωνικό ποίημα. Έχω την εντύπωση ότι και τα άλλα δύο μονόπρακτα, Παραλλαγές σχετικά με τον θάνατο του Τρότσκι και Κανένα Πρόβλημα, σχολιάζουν, μέσω της δομής τους, τη μινιμαλιστική μουσική πρωτοπορία, καθώς αποτελούν συνθέσεις που βασίζονται στην επανάληψη, στον μετασχηματισμό και στη σύνθεση και επανασύνθεση βασικών μοτίβων. Θυμίζω ότι στις μινιμαλιστικές συνθέσεις τα βασικά μοτίβα επαναλαμβάνονται σε μια ποικιλία ρυθμών και διάρκειας, σε

i Ο Φίλιπ Γκλας αγοράζει μια φραντζόλα ψωμί του Ντέιβιντ Άιβς Σκηνοθεσία: Σοφία Μαραθάκη Ερμ.: Φωτεινή Παπαχριστοπούλου, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, Γιώργος Σύρμας, Σοφία Μαραθάκη Θεατρο 104 Ευμολπιδών 41, Γκάζι. Μέχρι 24/4, Δευτ.-Τρ. 21:00., εισ.: €5-12.

μια (δυνητικώς αέναη) διαδικασία πρόσθεσης και επέκτασης των αρχικών θεμάτων, μετασχηματισμού και επανασύνθεσής τους σε μια κυκλική διαδικασία. «Η κυκλική διαδικασία», λέει ο Γκλας, «συνεπάγεται κάτι που διαρκεί πιθανόν τριάντα πέντε παλµούς και µετά ξεκινάει ο κύκλος ξανά. Μετά, ενώνεις κύκλους µε διαφορετικούς παλµούς, όπως ένα γρανάζι µέσα σε άλλο, και όλα γίνονται ταυτόχρονα και πάντοτε αλλάζουν». Έτσι, στις μεν Παραλλαγές σχετικά με τον θάνατο του Τρότσκι παρακολουθούμε διαφορετικές εκδοχές, καθαρού «παράλογου» χιούμορ, της κατάληξης του Τρότσκι, αφού ο κηπουρός του τού έχει καρφώσει στο κεφάλι μια ορειβατική σκαπάνη, ενώ στο Κανένα Πρόβλημα δύο ζευγάρια ηθοποιών παίζουν το παιχνίδι του φλερτ σε μια ποικιλία εκδοχών και εκβάσεων που αποκαλύπτουν σε μικροκλίμακα τη διαρκή διαπλοκή δράματος και κωμωδίας στις ερωτικές σχέσεις. Η Σοφία Μαραθάκη, σαν έτοιμη από καιρό, παρακολούθησε με ασυνήθιστη προσοχή τη μουσική δομή των μονόπρακτων και καθοδήγησε τους ηθοποιούς της (Φωτεινή Παπαχριστοπούλου, Κωνσταντίνος Παπαθεοδώρου, Γιώργος Σύρμας) σε μια συλλογική ερμηνεία απόλυτης ακρίβειας. Όταν ο δημιουργός έχει ταλέντο, καθαρή πρόθεση και βλέμμα, τα ελάχιστα μέσα (σκηνικό του Κωνσταντίνου Ζαμάνη, κοστούμια της Βασιλικής Σύρμα, φωτισμοί του Σάκη Μπιρμπίλη, μουσικά σχόλια του Βασίλη Τζαβάρα) φτάνουν και περισσεύουν για μια ολοκληρωμένη, απολαυστική σκηνική πρόταση. Δείτε την!

ΤΑΥΡΟΣ

Έντονη κοινωνική ζωή και ταξίδια προβλέπονται μέσα στο επόμενο διάστημα, κάτι που από τη μια σας δίνει την ευκαιρία να προωθήσετε τις ιδέες σας και να διευρύνετε τον κύκλο σας, από την άλλη όμως θα έχει ως αποτέλεσμα το ξόδεμα χρημάτων που εκ των πραγμάτων δεν θα μπορέσετε να αποφύγετε. Ιδανική εποχή για καλλιτεχνικές παρουσιάσεις και δρώμενα που θα αυξήσουν την αναγνωρισιμότητά σας και συνεπώς τα κέρδη σας. Η απόσταση που υπάρχει με το ταίρι σας ολοένα και αυξάνει, με αποτέλεσμα να επικρατεί ένα κλίμα ψυχρότητας ανάμεσά σας, κάτι που θα ενταθεί ακόμα περισσότερο αν δεν υπάρχει διάθεση να επανέλθουν οι ισορροπίες στη σχέση σας. Την Κυριακή η Πανσέληνος φέρνει στο προσκήνιο όλα αυτά που κρατάτε μέσα σας το τελευταίο διάστημα και αν δεν διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας, θα υπάρξουν έντονες προστριβές που θα διογκώσουν τα προβλήματά σας.

ΔΙΔΥΜΟΣ

ΚΑΡΚΙΝΟΣ Ένας κύκλος προσπαθειών φτάνει στο τέλος του και τα αποτελέσματα θα είναι πέρα από τις προσδοκίες σας, παρ’ όλα αυτά δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να επαναπαυθείτε στις δάφνες σας αλλά να συνεχίσετε να προσπαθείτε. Τακτοποιήστε φοροτεχνικά θέματα που είναι σε εκκρεμότητα καθώς και οφειλές που μπορεί να θέσουν σε κίνδυνο τα περιουσιακά σας. Αποφύγετε καινούργια ξεκινήματα για των οποίων τον προϋπολογισμό δεν έχετε μια πλήρη εικόνα και βάλτε σε προτεραιότητα την ενίσχυση των σχέσεων με τους συνεργάτες σας. Σε γενικές γραμμές, είναι μια εβδομάδα με έντονες ψυχολογικές διακυμάνσεις, με αποκορύφωμα τις μέρες πριν και μετά την Κυριακή που πραγματοποιείται η Πανσέληνος/ Έκλειψη στον Ζυγό. Ενδεχομένως να κοντραριστείτε άσχημα με ένα μέλος της οικογένειας, λόγω έλλειψης συγκαταβατικότητας από την πλευρά σας.

ΛΕΩΝ Έχετε την εύνοια ενός σημαντικού προσώπου και θα ανελιχθείτε πολύ σύντομα, αρκεί να μην ξεπεράσετε τα επιτρεπτά όρια της οικειότητας. Οι επόμενες μέρες θα είναι γεμάτες ευχάριστες αλλαγές στα επαγγελματικά σας και θα σας δοθεί η ευκαιρία να πραγματοποιήσετε κάποιες αγορές για τον εαυτό σας και διάφορες βελτιώσεις στην εμφάνισή σας. Θέματα που σας προκαλούσαν προβληματισμό και άγχος βρίσκουν τη λύση τους και μπορείτε πλέον να δείτε αισιόδοξα το μέλλον. Την Κυριακή, η Πανσέληνος σας επηρεάζει άμεσα προκαλώντας εκνευρισμό και κούραση, οπότε, αν σκοπεύετε να ταξιδέψετε εκείνες τις μέρες, θα πρέπει να είστε πολύ προσεκτικοί και ξεκούραστοι. Στον αισθηματικό τομέα, ενδεχομένως να προκληθούν αντιπαραθέσεις εξαιτίας της ανάγκης σας για περισσότερη ελευθερία κινήσεων, κάτι που δεν θα πρέπει να αλλάξει τη στάση σας.

ΠΑΡΘΕΝΟΣ

Επαγγελματικά βρίσκεστε σε μια ευνοϊκή θέση αυτή την εβδομάδα, καθώς δεν προβλέπονται ιδιαίτερα προβλήματα, πλην της Δευτέρας, που μπορεί να γίνετε δέκτες μιας αναπάντεχης επίθεσης από έναν συνεργάτη σας λόγω της καθυστέρησης ενός οικονομικού ζητήματος, που και πάλι δεν θα οφείλεται σε δικό σας λάθος. Ασχοληθείτε με την αναζήτηση νέου χώρου, αν σκοπεύετε να μετακομίσετε, αποφεύγοντας σημαντικές αγορές και επενδύσεις. Ορισμένοι από εσάς που σχεδιάζετε άμεσα έναν γάμο θα νιώσετε μεγάλη πίεση και θα σας πιάσουν οι αμφιβολίες, κάτι που θα προκαλέσει αντιδράσεις από το περιβάλλον σας, θα πρέπει όμως να βρείτε σύντομα τις ισορροπίες σας. Η Πανσέληνος της Κυριακής προκαλεί έντονα συναισθήματα και ψυχολογικές μεταπτώσεις και εκεί είναι που θα πρέπει να κοντρολάρετε τον εαυτό σας, ώστε να μη δημιουργηθεί ένταση στο οικογενειακό σας περιβάλλον.

ΖΥΓΟΣ Θέματα ακίνητης περιουσίας θα προκαλέσουν εντάσεις στην οικογένεια και καθώς θα είναι ένα διάστημα κατά το οποίο δεν θα λείψουν οι αγωνίες και τα απρόοπτα, θα πρέπει να είστε προετοιμασμένοι να τα διαχειριστείτε δίχως να επιρρίπτετε ευθύνες στους άλλους. Ό,τι έγινε, έγινε, το ζήτημα είναι με ποιον τρόπο θα βελτιωθεί η κατάσταση στο εξής. Πάντως, μην μπλοκάρετε, υπάρχουν λύσεις, τις οποίες δεν εντοπίζετε εξαιτίας του πανικού σας. Η Πανσέληνος/ Έκλειψη που πραγματοποιείται την Κυριακή στο ζώδιό σας προκαλεί επικοινωνιακές δυσκολίες που θα έχουν αντίκτυπο στη σχέση σας. Εσείς μπορεί να θέλετε να εκφράσετε τις ανάγκες σας, αλλά να το κάνετε με λάθος τρόπο και τελικά να μην μπορείτε να συνεννοηθείτε με το ταίρι σας. Αποφύγετε την επίλυση σημαντικών ζητημάτων, δουλεύοντας περισσότερο με τον εαυτό σας.

ΣΚΟΡΠΙΟΣ

Θα είστε γεμάτοι ενέργεια και θετικότητα τις επόμενες μέρες καθώς επιλύεται ένα σημαντικό πρόβλημα και μπορείτε πλέον να ασχοληθείτε με τα μελλοντικά σας σχέδια. Κατάλληλη εποχή για να κάνετε μια καινούργια συνεργασία, αρκεί να μη θαμπωθείτε από αυτά που θα σας τάξουν. Επίσης, μπορείτε να ξεκινήσετε μια ξένη γλώσσα ή να παρακολουθήσετε ένα σεμινάριο, ώστε να βελτιώσετε τις ικανότητές σας. Η Πανσέληνος/ Έκλειψη της Κυριακής σας προκαλεί έντονο ερωτισμό και αυτό είναι κάτι που θα ενδυναμώσει τη σχέση σας, με την προϋπόθεση πως δεν θα καταπιέσετε τα ένστικτά σας. Ξεπεράστε τις ανασφάλειες που σας κρατούν κουμπωμένους και φερθείτε αυθόρμητα. Εσείς που θέλετε να κάνετε αντίποινα στον/στην πρώην σας μέσα από μια νέα σχέση, σκεφθείτε καλά πόσο θα σας ενοχλούσε αν χρησιμοποιούσαν εσάς για να κάνουν κάτι αντίστοιχο οι άλλοι.

ΤΟΞΟΤΗΣ Επαφές με το εξωτερικό ανοίγουν νέες πόρτες για εσάς και το καλό είναι πως δεν θα χρειαστεί να μετακομίσετε, καθώς μπορείτε να δουλέψετε μέσω Διαδικτύου, κάτι που σας βγάζει από τον προβληματισμό σχετικά με τον αποχωρισμό σας από τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Είναι ένα διάστημα που πρέπει να δουλέψετε σκληρά και να βάλετε καινούργιες προτεραιότητες στη ζωή σας, καθώς αλλάζουν κάποια δεδομένα που ανατρέπουν εντελώς τον τρόπο σκέψης σας. Αποφύγετε συγκρούσεις με άτομα που μπορούν να επηρεάσουν το μέλλον σας. Στον αισθηματικό τομέα, θα υπάρξουν προστριβές με το ταίρι σας εξαιτίας των πιέσεων που ασκείτε σχετικά με το θέμα του γάμου και μπορεί να βρεθείτε αντιμέτωποι με μια συνθήκη που δεν είχατε υπολογίσει.

Daily starfax Καθημερινές αστρολογικές προβλέψεις στο www.lifo.gr από τη Μαριβίκυ Καλλέργη.

ΑΙΓΟΚΕΡΩΣ Μια αναπάντεχη πρόταση συνεργασίας σάς βάζει σε σκέψεις, καθώς δεν μπορείτε να αποφασίσετε αν θα πρέπει να αφήσετε την τρέχουσα δουλειά σας για να ξεκινήσετε κάτι καινούργιο. Ταυτόχρονα, προκύπτουν και κάποιες έκτακτες ανάγκες που συμβάλλουν στον περαιτέρω προβληματισμό σας. Προσπαθήστε να αναλύσετε τις προοπτικές που υπάρχουν, δίχως συναισθηματισμούς. Η Πανσέληνος της Κυριακής σάς προκαλεί έντονα την αίσθηση της μοναξιάς και της απογοήτευσης, ειδικά σ’ εσάς που έχετε χωρίσει πρόσφατα. Ενδεχομένως να αρχίσετε να κατηγορείτε τον εαυτό σας για τα λάθη που κάνατε, για τις επιλογές σας, καθώς και για την αφέλειά σας να εμπιστευτείτε άτομα που δεν άξιζαν την προσοχή σας. Σχέση/γάμος θα περάσουν ένα έντονο ταρακούνημα και εκεί θα φανεί κατά πόσο υπάρχει διάθεση να βελτιωθεί η σχέση ή να λάβει ένα τέλος. ΥΔΡΟΧΟΟΣ

Κάποια επαγγελματικά ζητήματα που είχαν μπλοκάρει τις προηγούμενες μέρες αρχίζουν να βρίσκουν τη λύση τους και σε γενικές γραμμές είναι ένα διάστημα που δεν παρουσιάζει ιδιαίτερες δυσκολίες, οπότε είναι ιδανική στιγμή για να κάνετε ένα ταξίδι, ώστε να διευρύνετε τον κύκλο σας και να αναζητήσετε τρόπους που θα συμβάλουν στην αύξηση των κερδών σας. Ενδεχομένως να σας επιστραφούν και κάποια χρήματα που είχατε ξεχασμένα και να μπορέσετε έτσι να καλύψετε τις προσωπικές σας ανάγκες πιο άνετα. Εσείς που είστε αποφασισμένοι να δώσετε μάχη για να διεκδικήσετε το πρόσωπο που σας ενδιαφέρει μπορεί να φάτε τα μούτρα σας αν δεν τσεκάρετε πρώτα κατά πόσο είναι διαθέσιμο. Η Πανσέληνος της Κυριακής εντείνει την ανάγκη σας να ξεπεράσετε τις αναστολές σας και να αποκτήσετε περισσότερο αυθορμητισμό απέναντι στο ταίρι σας. Κατάλληλη εποχή για την απόκτηση ενός παιδιού.

ΙΧΘΥΣ

Στον επαγγελματικό τομέα υπάρχουν προοπτικές για να αυξήσετε τα κέρδη σας, αρκεί να ξεπεράσετε τους φόβους σας και να κάνετε κάποιες μικρές επενδύσεις εφόσον έχετε κάποια χρήματα που μπορείτε να διαθέσετε. Ορισμένοι μπορεί να αποφασίσετε να πουλήσετε ένα ακίνητο, αλλά δεν είναι κάτι που θα σας αποδώσει άμεσα κέρδη, οπότε εκ των πραγμάτων θα πρέπει να βρείτε εναλλακτικές λύσεις για να αυξήσετε το εισόδημά σας. Αποφύγετε τις σπασμωδικές ενέργειες και μην παίρνετε αποφάσεις βασιζόμενοι στις προτροπές τρίτων. Ένα ταξίδι-έκπληξη από το ταίρι σας θα ενδυναμώσει τη σχέση σας και δεν είναι απίθανο να προχωρήσετε στην επισημοποίηση της σχέσης σας. Η Πανσέληνος της Κυριακής σάς προκαλεί έντονο ερωτισμό και είναι μια καλή στιγμή για να πάρετε σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον της σχέσης σας. Οι ελεύθεροι μπορεί να παρασυρθείτε από τα ένστικτά σας και να ζήσετε εμπειρίες που για κάποιους θα είναι συναρπαστικές, ενώ για άλλους καταστροφικές.

☛

Θετικές είναι οι εξελίξεις στον επαγγελματικό τομέα, καθώς καταφέρνετε να επιλύσετε τα προβλήματά σας βασιζόμενοι αποκλειστικά στις δυνάμεις σας, κάτι που εντείνει τον ενθουσιασμό και την αυτοπεποίθησή σας. Θέματα επικοινωνίας χρειάζονται την προσοχή σας, καθώς δεν θα λείψουν κάποιες εντάσεις με συνεργάτες λόγω ασυνεννοησίας, αλλά αυτό δεν θα προκαλέσει ανισορροπία στις σχέσεις σας. Στον οικογενειακό τομέα δεν αποκλείεται να δημιουργηθούν εντάσεις εξαιτίας της έλλειψης διακριτικότητας ενός συγγενικού σας προσώπου και καθώς τα νεύρα σας θα είναι ήδη τεντωμένα λόγω της Έκλειψης της Σελήνης, προβλέπονται άγριες διαμάχες. Εσείς που αναζητάτε τον έρωτα, προσέξτε λίγο την Κυριακή, καθώς υπάρχει κίνδυνος να βασιστείτε στα λόγια ενός προσώπου που θα προσπαθήσει να επωφεληθεί από εσάς.

από τη μαριβίκυ καλλέργη (starfax@lifo.gr)

Η εβδομάδα που ακολουθεί είναι αρκετά βατή και ευχάριστη για εσάς τους Κριούς, καθώς εισέρχεται την Κυριακή ο Ήλιος στο ζώδιό σας, προκαλώντας ευνοϊκές συνθήκες για να ξεκινήσετε μια καινούργια επιχείρηση ή για να διεκδικήσετε μια προαγωγή στη δουλειά σας. Σπουδές και θέματα εκπαίδευσης ευνοούνται επίσης, δεν είναι όμως κατάλληλη εποχή για να κάνετε σημαντικές αγορές και επενδύσεις, καθώς υπάρχει κίνδυνος να τις αξιολογήσετε λανθασμένα. Την Τετάρτη κάνει την είσοδό του και ο Ερμής στο ζώδιό σας, προκαλώντας σας έντονες τάσεις να αναλύσετε προσωπικά ζητήματα και να αναζητήσετε λύσεις για θέματα που δεν τολμούσατε να συζητήσετε δίχως αναστολές στο παρελθόν. Ιδιαίτερη προσοχή την Τετάρτη, καθώς η Έκλειψη Σελήνης στον Ζυγό μπορεί να ανατρέψει τις ισορροπίες στο οικογενειακό περιβάλλον, εξαιτίας της ασυνεννοησίας και της φτωχής επικοινωνίας μεταξύ των μελών της οικογένειας.

StarFax

ΚΡΙΟΣ

sudoku 1 6 9 4

4 8 9 3 4 8 4

3 8 2 3 8 7 2 4 1

2 6 5

1

7

Η λύση του προηγούμενου 3 7 6 8 4 5

5 1 9 7 3 2

2 4 8 1 9 6

8 6 1 9 7 4

9 2 5 6 8 3

7 3 4 2 5 1

4 5 2 3 6 7

1 9 3 5 2 8

6 8 7 4 1 9

9 8 3 2 4 6 1 7 5 2 6 7 5 1 9 8 4 3 1 4 5 3 7 8 9 6 2

17.3.16 – lifo

45

17.3.16 – lifo

47