Spis treści
1. Historia tatuaży, epidemiologia, socjokulturowe uwarunkowania zdobienia skóry tatuażem Aneta Szczerkowska-Dobosz
1
1.1. Historia tatuaży 1.2. Epidemiologia 1.3. Socjokulturowe uwarunkowania zdobienia skóry tatuażem
1 7 8
2. Rodzaje trwałej pigmentacji. Tatuaże w medycynie Aneta Szczerkowska-Dobosz 2.1. Tatuaż dekoracyjny (artystyczny) 2.2. Tatuaż kosmetyczny (permanent make-up, PMU, makijaż permanentny) 2.3. Tatuaż medyczny 2.3.1. Korekta wrodzonych i nabytych zmian na skórze 2.3.2. Tatuaże ostrzegawcze – medical alert tattoos 3. Składniki mieszanin do tatuażu/PMU Aneta Szczerkowska-Dobosz 3.1. Substancje barwiące (colorants) 3.1.1. Pigmenty (pigments), barwiące substancje nierozpuszczalne, kryjące substancje barwiące 3.1.2. Barwniki (dyes), barwiące substancje rozpuszczalne 3.2. Tusz do tatuażu/PMU 3.3. Pozostałe składniki
15 15 17 18 23 27 31 32 32 37 38 38
Spis treści XI
4. Losy pigmentu w skórze Aneta Szczerkowska-Dobosz 4.1. Co się dzieje z pigmentem w skórze? 4.2. Co się dzieje z tatuażem eksponowanym na naturalne i sztuczne źródła światła? 4.3. Wpływ światła lasera na tatuaż 4.4. Ryzyko związane z celową pigmentacją skóry 4.5. Podsumowanie
48 50 51 52 57
5.1. Od składu do struktury – jak patrzeć na tusze do tatuażu? 5.2. Co badamy, gdy badamy pigment? 5.3. Modele eksperymentalne – co naprawdę nam mówią? 5.4. Właściwości cząstek a reakcje kliniczne 5.5. Promieniowanie laserowe a pigmenty do tatuażu 5.6. Standaryzacja i przyszłość badań
58 59 61 63 64 66
6.1. Uprawnienia do wykonywania tatuaży/PMU 6.2. Skład tuszów do tatuaży/PMU – legislacja w Europie
71 71 72
7. Tatuaż czasowy (hennowy) Elżbieta Grubska-Suchanek
79
8. Powikłania celowej pigmentacji skóry Patrycja Rogowska
91
8.1. Powikłania infekcyjne 8.1.1. Infekcje bakteryjne 8.1.2. Infekcje wirusowe 8.1.3. Grzybice i infestacje pasożytnicze 8.2. Reakcje alergiczne 8.2.1. Przewlekłe reakcje nadwrażliwości ograniczone do jednego koloru tatuażu 8.2.2. Ostre reakcje wypryskowe 8.2.3. Reakcje anafilaktoidalne 8.3. Przewlekłe reakcje zapalne w czarnych tatuażach (CIBTR) 8.3.1. Obraz kliniczny 8.3.2. Diagnostyka 8.3.3. Leczenie 8.4. Bliznowacenie 8.5. Powikłania neurosensoryczne 8.6. Reakcje fototoksyczne 8.7. Defekty estetyczne spowodowane aplikacją tuszu 8.7.1. Migracja barwnika, rozmyty tatuaż 8.7.2. Utrata koloru tatuażu 8.7.3. Przeładowanie pigmentem 8.8. Powikłania psychospołeczne 8.8.1. Przewlekłe choroby skóry a tatuaż 8.8.2. Nowotwory w tatuażu Spis treści
43
5. Badania pigmentu do tatuażu – między laboratorium a kliniką Katarzyna Karpienko
6. Tatuaże – legislacja Aneta Szczerkowska-Dobosz
XII
43
92 94 96 99 100 100 105 107 108 111 113 114 115 116 116 117 117 118 118 119 120 120
8.8.3. Utrudnienie niektórych badań diagnostycznych/procedur medycznych 8.8.4. Powikłania związane z usuwaniem tatuażu 9. Tatuaż a łagodne i złośliwe nowotwory skóry Martyna Sławińska, Michał Sobjanek, Daniel Nette 9.1. Tatuaż a nowotwory skóry – wybrane aspekty kliniczno-epidemiologiczne 9.2. Tatuaż a diagnostyka nowotworów skóry 9.3. Tatuaż u pacjenta, który przebył nowotwór skóry 9.4. Tatuaż u pacjenta z czynnikami ryzyka nowotworów skóry 10. Tatuaż a przewlekłe choroby Marta Stawczyk-Macieja, Aneta Szczerkowska-Dobosz 10.1. Przeciwwskazania do wykonania tatuażu 10.2. Tatuaż u chorych z łuszczycą 10.3. Tatuaż u chorych z liszajem płaskim 10.4. Tatuaż u chorych z bielactwem 10.5. Tatuaż u chorych z łysieniem 10.6. Tatuaż u chorych z atopowym zapaleniem skóry 10.7. Tatuaż u chorych z pokrzywką 10.8. Tatuaż u chorych z wypryskiem kontaktowym 10.9. Tatuaż u chorych z chorobami tkanki łącznej (toczeń skórny, toczeń układowy, twardzina ograniczona, twardzina układowa) 10.10. Tatuaż a sarkoidoza 10.11. Tatuaż a blizny 10.12. Leczenie przewlekłych chorób skóry a tatuaż 10.12.1. Leczenie immunosupresyjne 10.12.2. Leczenie izotretynoiną 10.13. Tatuaż w innych chorobach układowych 11. Tatuaż a niektóre procedury medyczne Aneta Szczerkowska-Dobosz, Martyna Sławińska 11.1. Tatuaż a znieczulenie zewnątrzoponowe 11.2. Tatuaż a rezonans magnetyczny 11.3. Biopsja węzła wartowniczego u pacjenta z tatuażem 12. Metody usuwania tatuaży Magdalena Dobosz
120 120 127
129 132 138 139 145 147 149 151 152 153 155 156 156 158 159 159 161 161 162 162 165 165 167 168 173
12.1. Historia usuwania tatuażu 173 12.2. Niespecyficzne metody usuwania tatuażu 174 12.3. Laseroterapia. Podstawy fizyczne laseroterapii w tatuażach. Lasery stosowane w usuwaniu tatuaży 176 12.3.1. Teoria selektywnej fototermolizy 178 12.3.2. Podstawy fizyczne laserowego usuwania tatuażu 179 12.3.3. Co dzieje się z pigmentem pod wpływem wiązki lasera? 185 12.4. Kliniczne aspekty laserowego usuwania tatuażu 186 12.4.1. Kwalifikacja pacjenta oraz czynniki determinujące skuteczność 187 12.4.2. Protokół zabiegowy 190 12.4.3. Środki ostrożności i powikłania pozabiegowe 195 Skorowidz
207 Spis treści XIII