Wykaz wybranych skrótów
Wprowadzenie .
6. Reumatoidalne zapalenie stawów .
1 Piotr Leszczyński, K atarzyna Pawlak-Buś
6.1. Wstęp – definicja, epidemiologia 1
6.2. Podział RZS
6.3. Objawy zapalenia stawów 3
6.4. Diagnostyka reumatoidalnego zapalenia stawów 4
6.5. Leczenie i nadzór nad pacjentem z rozpoznanym reumatoidalnym zapaleniem stawów 12
7. Toczeń rumieniowaty układowy (TRU)
Krzysztof Proc, Marta Madej, Agata Sebastian, Brygida Kwiatkowska
7.1. Wprowadzenie – definicje, epidemiologia
7.2. Etiopatogeneza
Obraz kliniczny
7.6.
Kryteria klasyfikacyjne
8.3. Zajęcie gruczołowe – techniki obrazowe i biopsja gruczołów ślinowych
8.4. Przeciwciała specyficzne
8.5. Zespół suchego oka oraz testy oceniające suchość oczu
8.6. Ocena zajęcia narządowego w ChSJ
8.7. Chłoniaki w ChSJ
8.8. Możliwości terapii w ChSJ
8.9. Monitorowanie leczenia i aktywności ChSJ
Magdalena Strach, Joanna Sulicka-Grodzicka, Mariusz Korkosz 9.1.
9.3. Objawy kliniczne i diagnostyka obrazowa
Diagnostyka choroby zależnej od IgG4
9.5. Kryteria diagnostyczne
9.6. Kryteria klasyfikacyjne
9.7. Diagnostyka różnicowa
10. Mieszana układowa choroba tkanki łącznej
Dorota Sikorska, Włodzimierz Samborski
10.1. Wstęp
Badania dodatkowe
10.6. Kryteria klasyfikacyjne
10.7. Diagnostyka różnicowa
11. Zapalenia dużych naczyń .
Marcin Milchert, Marek Brzosko
11.1. Olbrzymiokomórkowe zapalenie tętnic
11.1.1. Epidemiologia – jak często możemy mieć do czynienia z OZT?
11.1.2. Etiologia i patogeneza – od strony praktycznej
11.1.3. Obraz kliniczny 96
11.1.4. Badania pomocnicze – najważniejsze są te najprostsze 99
11.1.5. Rozpoznanie – kluczowe wytypowanie chorych do przeprowadzenia badań obrazowych 101
11.1.6. Kryteria rozpoznania
101
11.1.7. Rozpoznanie różnicowe – łatwo pomylić OZT z innymi, częstszymi chorobami 102
11.1.8. Jak leczyć OZT? – nie za mało na początku, nie za dużo przewlekle
11.1.9. Monitorowanie – oprócz nadzoru klinicznego to głównie kontrola parametrów zapalnych .
11.1.10. Powikłania – najistotniejsze występują na początku i po latach choroby
11.1.11. Rokowanie – uwaga, aby nie zmarnować dobrego rokowania, narażając chorych na skutki zbyt intensywnej kortykoterapii
11.2. Choroba Takayasu
11.2.1. Klasyfikacja – w zależności od zajętych naczyń, co przekłada się na objawy
103
104
105
105
108
108
Epidemiologia
Patogeneza – kluczowa dla zrozumienia objawów
Obraz kliniczny
Rozpoznanie
11.2.6. Badania pomocnicze
11.2.7. Rozpoznanie różnicowe
Leczenie
Monitorowanie
Rokowanie
12. Zapalenia naczyń związane z ANCA
Marta Madej
12.1. Wstęp – definicja, podział zapaleń naczyń z przeciwciałami ANCA, epidemiologia
12.2. Objawy zapaleń naczyń z przeciwciałami ANCA
12.3. Diagnostyka i rozpoznanie zapaleń naczyń z przeciwciałami ANCA
12.4. Diagnostyka różnicowa
12.5. Leczenie i monitorowanie
12.6. Hipogammaglobulinemia związana z leczeniem anty-CD20
13. Miopatie zapalne
Jakub Rogalewicz, Piotr W iland
13.1. Wstęp – definicja, epidemiologia
13.2. Podział IMZ
13.3. Objawy zapaleń mięśni
13.4. Charakterystyka poszczególnych zapaleń mięśni
13.5. Diagnostyka zapaleń mięśni
13.6. Postępowanie z pacjentem zgłaszającym się z powodu wysokiej aktywności CK
13.7. Kryteria diagnostyczne i klasyfikacyjne
13.8. Diagnostyka różnicowa miopatii zapalnych
13.9. Leczenie i nadzór na pacjentem z rozpoznaną miopatią zapalną
13.10. Monitorowanie leczenia
13.11. Miopatie zapalne a ryzyko nowotworów złośliwych
14. Niezróżnicowana układowa choroba tkanki łącznej
Maślińska
14.1. Wstęp – definicja, epidemiologia
14.2. Epidemiologia niezróżnicowanej układowej choroby tkanki łącznej
14.3. Objawy
14.4. Diagnostyka i kryteria rozpoznania
14.5. Diagnostyka różnicowa
14.6. Leczenie i monitorowanie
14.7. Rokowanie
14.8. Monitorowanie
14.9. Planowanie ciąży i ciąża u pacjentek z niezróżnicowaną układową chorobą tkanki łącznej
14.10. Podsumowanie
15. Twardzina układowa
Ewa W ielosz
15.1. Wstęp .
15.2. Epidemiologia
15.3. Etiopatogeneza
15.4. Wczesna diagnostyka TU i kryteria klasyfikacyjne
15.5. Kryteria klasyfikacyjne TU
15.6. Postaci choroby
15.7. Objawy narządowe i badania diagnostyczne
15.8. Leczenie
16. Nakładanie się chorób autoimmunizacyjnych
Aleksandra Sobuń
16.1. Wstęp, definicja, epidemiologia
16.2. Twardzina układowa/zapalenie skórno-mięśniowe (scleromyositis)
16.3. Twardzina układowa/toczeń rumieniowaty układowy
16.4. Twardzina układowa/reumatoidalne zapalenie stawów
16.5. Toczeń rumieniowaty układowy/reumatoidalne zapalenie stawów (Rhupus)
16.6. Zespół nakładania się zapaleń naczyń (polyangiitis overlap syndrome) 203
16.7. Zespół Reynoldsa
16.8. Choroba Sjögrena współtowarzysząca innym UChTŁ
17. Łuszczycowe zapalenie stawów
Renata Sokolik
17.1. Epidemiologia
17.2. Patogeneza łuszczycowego zapalenia stawów
17.3. Diagnostyka łuszczycowego zapalenia stawów
18. Zespół antyfosfolipidowy
Maria Majdan, Andrzej Majdan
18.1. Wstęp, definicja, epidemiologia
18.2. Objawy kliniczne ZAF
18.3. Diagnostyka, przeciwciała antyfosfolipidowe
Spis treści
18.4. Kryteria diagnostyczne i klasyfikacyjne
18.5. Wyjaśnienie do kryteriów klinicznych oraz laboratoryjnych z 2006 r.
18.6. Ocena ryzyka występowania powikłań zakrzepowych i ciążowych u chorych na ZAF (GAPSS)
18.7. Katastrofalny zespół antyfosfolipidowy (CAPS)
18.8. Podtypy ZAF
18.9. Leczenie ZAF
18.10. Podsumowanie
Skorowidz
Wprowadzenie
Szanowni Czytelnicy, z radością oddajemy w Państwa ręce nową publikację poświęconą diagnostyce i leczeniu chorób autoimmunizacyjnych – ze szczególnym uwzględnieniem schorzeń reumatycznych – w warunkach ambulatoryjnych.
Książka, którą Państwo otrzymują, stanowi kompendium aktualnej wiedzy, przydatnej w codziennej praktyce klinicznej. Choć została stworzona głównie z myślą o reumatologach, jesteśmy przekonani, że okaże się wartościowa również dla lekarzy innych specjalności, mających na co dzień kontakt z pacjentami z chorobami autoimmunizacyjnymi.
Publikacja została podzielona na trzy tomy.
Tom pierwszy zawiera część wprowadzającą, obejmującą definicje i klasyfikację chorób autoimmunizacyjnych, a także przystępnie przedstawioną teorię dotyczącą mechanizmów immunologicznych – w tym roli komórek układu odpornościowego oraz przeciwciał specyficznych. Znajdą tu Państwo również omówienie nowoczesnych terapii celowanych, takich jak inhibitory IL-6, IL-17 czy TNF-α. Szczególną wartość tej części stanowi spojrzenie wybitnych immunologów, którzy przybliżyli patomechanizm chorób o podłożu autoimmunizacyjnym oraz zagadnienia związane z niedoborami odporności i zasadami stosowania immunoglobulin w praktyce reumatologicznej.
Tom drugi poświęcony jest szczegółowemu omówieniu poszczególnych chorób reumatycznych na tle autoimmunologicznym. Zawiera aktualne rekomendacje diagnostyczno-terapeutyczne, omówienie oceny aktywności chorób oraz zasady monitorowania skuteczności i bezpieczeństwa leczenia, ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy lecznictwa ambulatoryjnego.
W tomie trzecim przedstawiamy podejście interdyscyplinarne do opieki nad pacjentami z chorobami autoimmunizacyjnymi niezwiązanymi z reumatologią. Do współpracy zaprosiliśmy znakomitych specjalistów z dziedzin takich jak kardiologia, okulistyka, hematologia, pulmonologia, gastroenterologia, hepatologia, choroby zakaźne oraz rehabilitacja. Ich wkład pozwolił stworzyć kompleksowy obraz opieki nad chorym i podkreślić znaczenie współpracy między specjalistami dla skuteczności leczenia i bezpieczeństwa pacjenta. W tej części uwzględnieliśmy także omówienie procesu przejścia pacjenta z opieki pediatrycznej do opieki nad dorosłymi.
Nasza książka koncentruje się na praktyce ambulatoryjnej, pomijając szczegóły dotyczące leczenia szpitalnego. Szczególną uwagę poświęciliśmy procesowi
Wprowadzenie
diagnostyczno-terapeutycznemu, monitorowaniu terapii oraz wskazaniom do hospitalizacji. Każdy rozdział kliniczny uzupełniony został krótkim opisem przypadku, który ilustruje omawiane zagadnienie. Dodatkowo, na początku rozdziałów zamieściliśmy punktowe podsumowania najważniejszych informacji, a na końcu – pytania sprawdzające. Mamy nadzieję, że taka struktura ułatwi przyswajanie wiedzy i okaże się pomocna zwłaszcza młodszym koleżankom i kolegom w przygotowaniach do egzaminów specjalizacyjnych.
W tym miejscu pragniemy złożyć serdeczne podziękowania wszystkim Autorom rozdziałów – za ich zaangażowanie, rzetelność, życzliwość i niezwykle cenny wkład merytoryczny. Dzięki ich pracy powstała publikacja, która – mamy nadzieję – stanie się wartościowym wsparciem w codziennej praktyce klinicznej.
Z wyrazami szacunku
XXVIII Wprowadzenie
Agata Sebastian i Piotr Wiland