Spis treści
Wstęp 1
1. Charakterystyka światła laserowego 5
1.1. Podstawy fizyczne oddziaływania promieniowania laserowego z tkanką 6
1.1.1. Chromofory w skórze i ich rola w absorpcji światła 6
1.2. Oddziaływanie światła na tkankę 9
1.3. Selektywna fototermoliza 11
1.4. Czas relaksacji termicznej 12
1.5. Mechanizm oddziaływania promieniowania laserowego z tkanką 13
1.6. Dobór parametrów zabiegowych 16
1.7. Głębokość penetracji promieniowania laserowego do skóry 19
2. Klasyfikacja laserów wykorzystywanych w kosmetologii i medycynie estetycznej 23
2.1. Klasa bezpieczeństwa laserów 23
2.2. Klasyfikacja laserów wykorzystywanych w kosmetologii i medycynie estetycznej 24
3. Różnice między laserem a IPL. Zastosowanie IPL 31
4. Zastosowanie terapii laserowej w redukcji owłosienia 37
4.1. Rodzaje niepożądanego owłosienia 37
4.2. Fazy wzrostu włosa 40
4.3. Terapie laserowe wykorzystywane w redukcji owłosienia 41
4.3.1. Rodzaje laserów wykorzystywanych do redukcji owłosienia 43
4.3.2. Czynniki wpływające na skuteczność i bezpieczeństwo zabiegu laserowej redukcji owłosienia 45
4.3.3. Skuteczność laserowej redukcji owłosienia potwierdzona badaniami 47
5. Zastosowanie terapii laserowej w redukcji hiperpigmentacji 51
5.1. Klasyfikacja i rodzaje hiperpigmentacji 51
5.2. Terapie laserowe wykorzystywane w redukcji hiperpigmentacji 59
5.2.1. Rodzaje laserów wykorzystywanych do redukcji hiperpigmentacji 61
5.2.2. Skuteczność laserowej redukcji hiperpigmentacji potwierdzona badaniami 64
6. Zastosowanie terapii laserowej w redukcji i zamykaniu zmian naczyniowych 73
6.1. Rodzaje zmian naczyniowych 73
6.2. Terapie laserowe wykorzystywane w redukcji zmian naczyniowych i rumienia 77
6.3. Skuteczność laserowej redukcji naczyń i rumienia potwierdzona badaniami 82
7. Zastosowanie terapii laserowej w usuwaniu pigmentów ze skóry 87
7.1. Rodzaje tatuaży 88
7.2. Metody usuwania tatuaży 89
7.3. Nowa era usuwania pigmentów 90
7.4. Dobór długości fali lasera do koloru pigmentu w celu jego usunięcia 92
7.5. Skuteczność laserowego usuwania pigmentów ze skóry potwierdzona badaniami 99
8. Zastosowanie terapii laserowej w zabiegach slow-aging 101
8.1. Rodzaje i objawy starzenia się skóry 101
8.2. Procesy starzenia się twarzoczaszki 103
8.3. Przyczyny powstawania i podział zmarszczek 105
8.4. Wpływ promieniowania na procesy starzenia się skóry 107
8.5. Klasyfikacja uszkodzeń skóry 108
8.6. Terapie laserowe w zabiegach slow-aging 109
8.6.1. Lasery ablacyjne 111
8.6.2. Lasery nieablacyjne 111
8.7. Skuteczność laserowej terapii w zabiegach slow-aging potwierdzona badaniami 113
9. Zastosowanie terapii laserowej w redukcji blizn i rozstępów 123
9.1. Blizny
9.1.1. Fizjologiczne gojenie rany
9.1.2. Przyczyny powstawania blizn 124
9.1.3. Czynniki wpływające na procesy gojenia się ran 125
9.1.4. Klasyfikacja blizn
9.2. Rozstępy
9.3. Terapie laserowe w redukcji blizn i rozstępów
9.4. Skuteczność laserowej terapii w zabiegach redukcji blizn i rozstępów potwierdzona badaniami 140
10. Zastosowanie terapii laserowej w wybranych dermatozach skóry –łuszczyca, bielactwo, trądzik, łysienie, grzybica paznokci 149
10.1. Łuszczyca
10.2. Bielactwo
10.3. Łysienie
10.4. Trądzik pospolity
10.4.1. Patofizjologia trądziku
10.4.2. Rodzaje trądziku pospolitego 156
10.5. Grzybica paznokci 158
10.6. Terapie laserowe w redukcji wybranych dermatoz 160
10.7. Skuteczność terapii laserowej w leczeniu wybranych dermatoz potwierdzona badaniami 162
10.7.1. Łuszczyca 162
10.7.2. Bielactwo 163
10.7.3. Łysienie 164
10.7.4. Trądzik 167
10.7.5. Grzybica 169
11. Zastosowanie terapii laserowej w redukcji cellulitu i lokalnej tkanki tłuszczowej 173
11.1. Cellulit 173
11.2. Lokalna tkanka tłuszczowa 179
11.3. Terapie laserowe w redukcji cellulitu i lokalnej tkanki tłuszczowej 183
11.4. Skuteczność terapii laserowej w leczeniu lokalnej tkanki tłuszczowej potwierdzona badaniami 184
12. Procedury łączone z terapią laserową 187
12.1. Terapie łączone w redukcji owłosienia 188
12.2. Terapie łączone w redukcji hiperpigmentacji 189
12.3. Terapie łączone w redukcji zmarszczek i wiotkości skóry 191
12.4. Terapie łączone w redukcji blizn i rozstępów 194
12.5. Terapie łączone w redukcji rumienia i teleangiektazji 198
12.6. Terapie łączone w redukcji trądziku pospolitego 200
13. Terapia fotodynamiczna 203
14. Zastosowanie terapii laserowej w dermochirurgii – przykładowe zmiany skórne (włókniaki miękkie, brodawki łojotokowe, kępki żółte) 209
14.1. Włókniaki miękkie 209
14.2. Brodawki łojotokowe 210
14.3. Kępki żółte 211
14.4. Terapie laserowe w usuwaniu łagodnych zmian skórnych 211
14.5. Skuteczność terapii laserowej w leczeniu łagodnych zmian skórnych potwierdzona badaniami 211
15. Rodzaje skóry według skali Fitzpatricka i innych skal
15.1. Fototypy skóry a terapie laserowe
15.2. Skala Lancera 221
15.3. Skala Genetico-Racial 222
16. Wywiad medyczny i przeciwwskazania do zabiegów laserowych 225
17. Bezpieczeństwo w gabinecie laserowym 237
17.1. Jak przygotować pacjenta do zabiegów laserowych? 240
18. Powikłania i postępowanie po zabiegach laserowych 243
18.1. Rodzaje laserów wykorzystywanych w estetyce i potencjalne działania niepożądane powstałe w wyniku ich zastosowania 245
18.2. Najczęstsze powikłania po zabiegach laserowych i urządzeniach IPL 248
18.3. Czynności zapobiegające powikłaniom i protokoły postępowania w przypadku powikłań 251
18.4. Wpływ promieniowania elektromagnetycznego na strukturę oka 254
18.5. Powikłania po zabiegach laserowych opisane w publikacjach naukowych 256
Piśmiennictwo
Przedmowa
Szanowni Czytelnicy!
Publikacja „Terapia laserowa w medycynie estetycznej i kosmetologii” powstała jako odpowiedź na rosnące zapotrzebowanie na rzetelne, oparte na dowodach naukowych opracowanie dotyczące zastosowania technologii laserowej w praktyce klinicznej i kosmetologicznej.
Celem książki jest nie tylko przybliżenie zasad działania nowoczesnych urządzeń laserowych, ale przede wszystkim ukazanie ich praktycznego zastosowania w codziennej pracy specjalistów. Publikacja jest odpowiedzią na najczęściej pojawiające się pytania w gabinetach: jak dobrać odpowiedni laser do konkretnego problemu skóry? jak uniknąć powikłań? jakie są realne możliwości i ograniczenia tej technologii? Wszystko to oparte na przeglądzie literatury naukowej, obowiązujących wytycznych oraz doświadczeniu klinicznym, obejmującym szeroki zakres procedur z obszaru dermatologii estetycznej, kosmetologii oraz medycyny przeciwstarzeniowej.
Książka skierowana jest do lekarzy medycyny estetycznej, kosmetologów, studentów kierunków medycznych i kosmetologicznych, a także do wszystkich pasjonatów nowoczesnych metod terapeutycznych. Mam nadzieję, że stanie się ona nie tylko źródłem wiedzy, lecz także inspiracją do dalszego pogłębiania kompetencji i bezpiecznego stosowania laseroterapii w praktyce.
Akronim LASER używany jest na określenie urządzeń emitujących intensywną, kierunkową, spójną i monochromatyczną wiązkę promieniowania elektromagnetycznego. Pochodzi on od wyrażenia Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation, co w języku polskim oznacza: „wzmocnienie światła przez wymuszoną emisję promieniowania”. Nazwa ta bardzo dobrze opisuje podstawowy proces fizyczny działania tych urządzeń, które generują światło w zakresie widzialnym, ultrafioletu oraz podczerwieni.
Intensywny rozwój technologii laserowej oparty jest na dogłębnej analizie i wiedzy na temat chromoforów w skórze, granic termicznych, które prowadzą do uszkodzenia poszczególnych struktur, a także mechanizmów zachodzących w całej kaskadzie naprawczej uruchamianych w odpowiedzi na działanie lasera. Początkowo lasery pracowały w trybie ciągłym (np. laser CO2), były mniej selektywne, dlatego przyczyniały się do rozległych uszkodzeń termicznych wszystkich otaczających tkanek. Wprowadzenie zarówno trybów impulsowych, technologii Q-switched, jak i laserów długoimpulsowych przyczyniło się do lepszego ograniczenia depozycji energii do tkanek docelowych. Kluczowe jest wykorzystanie czasu relaksacji termicznej (termal relaxation time, TRT), czyli czasu potrzebnego na oddanie ciepła z nagrzanej struktury.
Opracowanie laserów frakcyjnych stanowiło kolejny krok w celu ograniczenia ilość niekontrolowanych uszkodzeń po zabiegach. Natomiast wprowadzenie laserów pikosekundowych było rewolucją na rynku zabiegów laserowych. Umożliwiło bezpieczne i skuteczne, w porównaniu z wcześniejszymi metodami, wykonywanie zabiegów usuwania tatuaży, a także redukcję określonych zmian barwnikowych, dzięki dominacji efektu fotoakustycznego nad fototermicznym.
Wszystkie te zmiany w technologiach laserowych wymagały zrozumienia działania różnych parametrów lasera, takich jak: długość fali, czas trwania impulsu czy fluencja (gęstość energii), oraz ich wpływu na określone struktury w skórze i ich przeważającej interakcji z tkanką (fototermicznej, fotoakustycznej, fotoablacyjnej).