262
CZĘŚĆ DRUGA Rozbieżności
W czasie, gdy Bush walczył i wygrywał wybory prezydenckie, a następnie czekał, zgodnie z amerykańską konstytucją, do 20 stycznia na objęcie urzędu, pani Thatcher była czynna na scenie Wschód-Zachód. 2 listopada 1988 poleciała do Polski. Ta wizyta była dwukrotnie odkładana, a jej program był przedmiotem sporu. Zaprosił ją komunistyczny polski rząd, kierowany przez generała Wojciecha Jaruzelskiegoa. Jaruzelski rządził krajem od grudnia 1981, kiedy to rząd polski, wspierany przez Związek Sowiecki, wprowadził stan wojenny, wywołując powszechne protesty na Zachodzie (zob. t 2, rozdz. 20). Za przykładem Gorbaczowa, który dokonał otwarcia na Zachód, Jaruzelski spróbował wykorzystać popularność pani Thatcher w jego krajub do poprawy swoich notowań. Jego rząd obawiał się jednak, że może ona wzmocnić siły opozycyjne, przede wszystkim związek zawodowy Solidarność, kierowany przez Lecha Wałęsęc, zdelegalizowany od wprowadzenia stanu wojennego. Rząd zabronił jej odwiedzenia Gdańska, kolebki Solidarności i miejsca, gdzie u wejścia do stoczni imienia Lenina stanął budzący emocje pomnik ku czci czterdziestu dwóch robotników zabitych tam przez siły bezpieczeństwa podczas protestów w 1970 roku. Pani Thatcher chętnie przyjęła zaproszenie Jaruzelskiego. Miała romantyczną słabość do Polski, po części na wspomnienie bohaterskich polskich pilotów, służących na wygnaniu w brytyjskich siłach w czasie II Wojny Światowej, a po części z powodu współczucia dla ludzi żyjących pod komunistycznym jarzmem. Widziała tę wizytę jako ważne rozszerzenie polityki zacieśniania kontaktów z Europą Wschodnią, którą rozpoczęła jej wizyta na Węgrzech w 1984 roku (zob. t. 3, ss. 286-287). Lecz powinna to być wizyta autentyczna, bez ograniczeń i manipulacji. W lipcu pani Thatcher napisała do Jaruzelskiego, wnioskując (wbrew radom Foreign Office) odwiedziny Gdańska i zauważając, że podczas jej wizyty w Związku Sowieckim w poprzednim roku a
Wojciech Jaruzelski (1923–2014), 1981–1989 pierwszy sekretarz Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej; 1981–1985 premier; 1985–1999 przewodniczący Rady Państwa; 1989–1990 prezydent.
b
Jeszcze przed tą wizytą pani Thatcher zyskała wśród Polaków niemal mityczny status. Dziennikarz i historyk Timothy Garton Ash wspominał, że wcześniej w tamtym roku widział na rynku w Warszawie odręczny plakat wołający (po angielsku) „Mrs Thatcher – Buy Poland!” [„Mrs Thatcher – kup Polskę”] (Wywiad z Timothym Gartonem Ashem).
c
Lech Wałęsa (1943–), 1980–1990 współtwórca i przewodniczący związku zawodowego Solidarność; 1990–1995 prezydent Rzeczpospolitej Polskiej.
Thatcher_t.5.indd 262
08.11.2023 16:06