Spis treści
Przedmowa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
XV
Część I. Żywienie w systemie ochrony zdrowia społeczeństwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
1
1
Zdrowie i jego uwarunkowania Henryk Kirschner , Iwona Traczyk . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3
1.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.2. Definicje zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.3. Kryteria zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.4. Ocena zdrowia populacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1.5. Uwarunkowania zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . To jest najważniejsze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
3 4 5 9 10 27 28
Żywność i żywienie a zdrowie Jan Gawęcki, Joanna Suliburska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
29
2.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.2. Żywność wczoraj i dziś oraz jej wykorzystanie w żywieniu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.3. Związek żywności i żywienia ze stanem zdrowia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2.4. Interakcje żywności i leków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . To jest najważniejsze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
29 30 35 47 53 54
Epidemiologia żywieniowa Wojciech F. Roszkowski, Barbara Pietruszka, Ewa Sicińska, Joanna Kałuża . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
56
3.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Definicje i zakres epidemiologii żywieniowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Klasyfikacja badań epidemiologicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.4. Dobór próby i obliczenie niezbędnej jej liczebności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.5. Badania w zakresie epidemiologii żywieniowej – kwestionariusze i ich walidacja . . . To jest najważniejsze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
56 57 58 61 64 69 70
Mierniki zdrowotne i ich powiązanie z czynnikami żywieniowymi Joanna Kałuża, Hanna Roszkowska, Ewa Sicińska, Wojciech F. Roszkowski . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
71
4.1. Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Mierniki zdrowotne stosowane w epidemiologii żywieniowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Ocena powiązań pomiędzy narażeniem a efektem zdrowotnym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.4. Hierarchia dowodów naukowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.5. Ocena głównych czynników modyfikujących związki żywienia ze zdrowiem . . . . . . . . To jest najważniejsze . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Literatura uzupełniająca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
71 72 78 81 83 88 88
2
3
4
Spis treści
Zywienie czlowieka T. III.indd 9
IX
07.03.2023 10:16