6.3. Choroby tarczycy
Wydzielana przez podwzgórze tyreoliberyna (TRH) pobudza produkcję tyreotropiny (TSH) przez przysadkę, a ta z kolei stymuluje syntezę hormonów tarczycy. Wzrost stężenia hormonów tarczycy hamuje wydzielanie TRH i TSH, wpływając tym samym na ograniczenie produkcji hormonów tarczycy. Uwolnione do krwi hormony tarczycy są transportowane do tkanek docelowych, w większości w połączeniu z białkami nośnikowymi (głównie z globuliną wiążąca tyroksynę – TBG); tylko 0,05% T4 i 0,15% T3 występuje w postaci wolnej. Hormony tarczycy wpływają na funkcje wszystkich tkanek i narządów organizmu. Są niezbędne do prawidłowego wzrostu, dojrzewania i różnicowania komórek, zwiększają termogenezę, regulują metabolizm białek, lipidów i węglowodanów.
6.3.2. Zaburzenia funkcji tarczycy Wprowadzenie Nadczynność tarczycy (hipertyreoza) może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Nadczynność pierwotna jest spowodowana chorobą tarczycy (tab. 6.8), natomiast wtórna – nadmiernym pobudzaniem syntezy hormonów tarczycy przez wydzielany w nadmiarze przez przysadkę TSH w przebiegu gruczolaka przysadki wydzielającego TSH lub z powodu nadmiernej produkcji tyreoliberyny – TRH (trzeciorzędowe zaburzenie czynności tarczycy). Najczęstsze objawy nadczynności tarczycy przedstawiono w tabeli 6.9. Niedoczynność tarczycy (hipotyreoza) może mieć charakter pierwotny lub wtórny. Niedoczynność pierwotna jest spowodowana chorobą tarczycy (tab. 6.8), a wtórna – niedostatecznym pobudzeniem syntezy hormonów tarczycy w wyniku niedoboru TSH (niedoczynność przysadki) lub niedoboru tyreoliberyny (TRH). Najczęstsze objawy niedoczynności tarczycy przedstawiono w tabeli. 6.9.
TABELA 6.8. Najczęstsze przyczyny pierwotnej nadczynności i niedoczynności tarczycy
NAJCZĘSTSZE PRZYCZYNY PIERWOTNEJ NADCZYNNOŚCI TARCZYCY
NAJCZĘSTSZE PRZYCZYNY PIERWOTNEJ NIEDOCZYNNOŚCI TARCZYCY
• Choroba Gravesa-Basedowa
• Przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (choroba Hashimoto)
• Wole guzkowe toksyczne • Przejściowa nadczynność towarzysząca zapaleniom tarczycy (np. hashitoxicosis, podostre zapalenie tarczycy, poporodowe zapalenie tarczycy)
149
• Po usunięciu tarczycy lub po leczeniu jodem radioaktywnym –131I • Przedawkowanie leków przeciwtarczycowych