Wprowadzenie
Komu z nas nie przyszła do głowy myśl, że za dużo pracuje albo za dużo wydaje pieniędzy, za dużo czasu spędza przed komputerem albo za dużo je? Obserwowane współcześnie zmiany życia społecznego coraz częściej skłaniają do refleksji na temat specyfiki funkcjonowania człowieka, zwłaszcza w kontekście tempa i jakości życia oraz możliwości poradzenia sobie z wymaganiami społecznymi. Standardem stały się: coraz szybsze życie, coraz dłuższa praca, coraz mniej czasu na spotkania z rodziną i znajomymi czy na realizację zainteresowań. Dominujące są dziś powszechny brak akceptacji tzw. trudnych uczuć, powierzchowność życia emocjonalnego i duchowego, niechęć do trudniejszych rozmów czy poważniejszych rozważań na temat celu i sensu życia. Takie warunki kulturowo-społeczne sprzyjają kształtowaniu się i utrwalaniu pewnych sposobów funkcjonowania, które aktualnie nazywa się pracoholizmem, patologicznym uprawianiem hazardu, seksoholizmem czy uzależnieniem od opalania się lub aktywności fizycznej. Określenia te stosuje się w celu nazwania takiego sposobu funkcjonowania jednostki, które uznaje się za szkodliwe lub noszące znamiona uzależnienia, i dotyczą one takich czynności, jak: pracowanie, kupowanie, granie w gry komputerowe, jedzenie, opalanie się czy wykonywanie aktywności fizycznej. Zachowania te z jednej strony stanowią często poważny problem dla jednostki i źródło cierpienia dla najbliższych, z drugiej są istotnym problemem społecznym, ponieważ wymagają odpowiednich działań prewencyjnych, z trzeciej zaś stały się przedmiotem zainteresowania badaczy i terapeutów, którzy próbują stworzyć programy zapobiegające ich powstaniu oraz programy ich leczenia. Najważniejsze pytanie, które wymaga bardziej jednoznacznej odpowiedzi, dotyczy rozróżnienia cech i konsekwencji zachowań, które należy uznać za szkodliwe, patologiczne, od cech i konsekwencji zachowań, które pozostają zachowaniem zdrowym i adaptacyjnym. Przedstawiciele świata medycznego, psychopatologii i psychologii klinicznej dyskutują nad adekwatnością stosowanej terminologii, zwłaszcza nad zasadnością używania określeń pochodzących z klasyfikacji medycznych, czyli takich