SPIS TREŚCI Wykaz skrótów. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Od autorów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Kryteria prezentacji i wyboru materiału . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 19 Podstawowe materiały do studiowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 21 1. Zagadnienia wprowadzające . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.1. Instytucjonalizacja współpracy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 26 1.2. Organizacje międzynarodowe w nowym ładzie światowym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 33 1.2.1. Organizacje międzynarodowe – wartość dodana. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 1.2.1.1. Sukcesy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 37 1.2.1.2. Porażki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 1.2.2. Porządek westfalski . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 40 1.3. Aktorzy stosunków międzynarodowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 53 1.3.1. Hipermocarstwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 55 1.3.2. Demokracje zachodnie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 1.3.3. Państwa-społeczności niezachodnie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 64 1.3.4. Kryteria stratyfikacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 67 1.3.5. Stratyfikacja organizacji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78 1.4. Zakaz stosowania siły jako fundament instytucjonalizacji współpracy międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80 2. Korzenie i geneza organizacji międzynarodowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 87 2.1. Tendencje organizacyjne w życiu międzynarodowym. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 2.1.1. Dążenie do odrębności – dążenie do współpracy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 88 2.1.2. Metody organizowania współpracy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 89 2.2. Prekursorzy współpracy – świat starożytny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 91 2.3. Próby organizacyjne w średniowieczu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 94 2.4. Projektowanie organizacji międzynarodowych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 2.5. Powstanie nowożytnej społeczności międzynarodowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 97 2.6. Kongres wiedeński (wrzesień 1814 r. – czerwiec 1815 r.) i system kongresowy . . . . . . . . . . 99 2.6.1. Tworzenie instytucji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 99 2.6.2. Mocarstwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 101 2.6.3. Kongresowość . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 102 2.7. Powstanie związków powszechnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 2.8. Konferencje haskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 3. Przewrót organizacyjny XX w. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 113 3.1. Inicjatywy organizacyjne konferencji pokojowej w Paryżu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 3.2. Karta Narodów Zjednoczonych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 118 Zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne państw . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 3.3. System organizacyjny Narodów Zjednoczonych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 129 3.4. Rozwój organizacji regionalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 131 3.5. Organizacje regionalne w Europie. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 132 3.6. Inne rodzaje organizacji. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 135 3.7. Rozwój organizacji międzynarodowych w liczbach . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 136
Spis treści
Organizacje_cz1.indd 5
5
2017-10-04 08:57:59