Spis treści
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
11
Część I. Interdyscyplinarne podstawy geochemii środowiska 1. Od klasycznej geochemii do geochemii i analityki środowiska – rys historyczny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
17
2. Geochemia środowiska – przegląd problematyki . . . . . . . . . . . . . . 2.1. Geochemia środowiska na tle innych dyscyplin geochemii . . . 2.2. Charakterystyka i zakres badań geochemii środowiska . . . . . . 2.3. Podstawowe cele i kierunki rozwoju geochemii środowiska . .
27 32 35
27
3. Charakterystyka geochemiczna stref kuli ziemskiej . . . . . . . . . . . 3.1. Najważniejsze wydarzenia w dziejach Ziemi – wyzwanie dla geochemika . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.2. Budowa Ziemi i Księżyca . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3. Zewnętrzne strefy Ziemi . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.1. Hydrosfera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.2. Pedosfera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.3. Atmosfera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3.3.4. Biosfera . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
40 44 47 47 52 55 57
4. Tektonika płyt – klucz do zrozumienia wielkoskalowego obiegu pierwiastków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.2. Granice płyt tektonicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4.3. Znaczenie tektoniki płyt w naukach przyrodniczych . . . . . . . .
64 66 68
5. Oceaniczne źródła hydrotermalne – miejsca występowania złóż metali i unikatowych ekosystemów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.1. Uwagi wstępne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.2. Skład chemiczny i izotopowy oceanicznych źródeł hydrotermalnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5.3. Ekosystemy oceanicznych źródeł hydrotermalnych . . . . . . . . . 6. Czynniki geochemiczne i klasyfikacje pierwiastków . . . . . . . . . . . 6.1. Podstawowe pojęcia z zakresu krystalografii, mineralogii i petrologii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6.2. Podstawowe parametry i czynniki geochemiczne . . . . . . . . . . 6.2.1. Klarki a współczynniki zawartości pierwiastków . . . . .
40
64
71
71 73 77 84
84 91 91