Spis treści
Wykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
7
Wstęp . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Rozdział I. Etnogeneza Chazarów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Kraina . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 39 Mieszkańcy . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 52 Początki etnosu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 82
Rozdział II. Narodziny państwa chazarskiego i rozwój jego potęgi (ok. 630–711) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Rozpad kaganatu zachodnich Turków . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 108 Rozbicie Wielkiej Bułgarii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 117 Ludy Chazarii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 128 Pierwsze kontakty chazarsko-bizantyńskie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 154
Rozdział III. Wojny chazarsko-muzułmańskie (VII–IX w.) . . . . . 163 Rywalizacja o Kaukaz: czasy Umajjadów (644–750) . . . . . . . . . . . . . . 165 Chazarowie i Abbasydzi: od wrogości do współistnienia (750–połowa IX w.) . 197
Rozdział IV. Na skrzyżowaniu dwóch szlaków: Jedwabnego i Srebrnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 Stare i nowe szlaki handlowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 209 Itil . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 236
Rozdział V. Organizacja państwa chazarskiego (VII–X w.) . . . . . 246 Kagan . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 Diarchia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 282
Rozdział VI. Religie Chazarii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 302 Wierzenia rodzime. Szamanizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 Judaizm . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 318 Chrześcijaństwo . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 Islam . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 365