SPIS TREŚCI
NAJWAŻNIEJSZE STOSOWANE SKRÓTY 1.
POZYCJA FILOGENETYCZNA BAKTERII I ZASADY ICH TAKSONOMII
Wprowadzenie 1 1.1. Prokarioty i eukarioty 1 1.1.1. Miejsce bakterii we wczesnych systemach klasyfikacji organizmów 2 1.1.2. Trzy domeny świata żywego i „uniwersalne drzewo życia”, pozycja filogenetyczna bakterii według koncepcji Woesego 2 1.2. Ogólna charakterystyka domen 3 1.2.1. Bacteria i Archaea – podobieństwa i różnice 1.3. Klasyfikacja i nazewnictwo bakterii 6 1.3.1. Koncepcja gatunku u prokariotów 6 1.3.2. Zasady nazewnictwa 8 1.3.3. Najważniejsze typy i klasy taksonomiczne bakterii 8 1.4. Metody identyfikacji i klasyfikacji bakterii i archeonów 10 1.4.1. Analizy fenotypowe 10 1.4.2. Analizy DNA 11 1.4.3. Analiza porównawcza białek 15 1.5. Bakterie i archeony w dobie metagenomiki 15 1.6. Bergey’s manual of systematic bacteriology i The prokaryotes 16 Literatura uzupełniająca 16 2.
XI
BUDOWA I FUNKCJE KOMÓRKI BAKTERYJNEJ
Wprowadzenie 18 2.1. Morfologia i cykle życiowe bakterii 18 2.1.1. Kształt bakterii i układy komórek 19 2.1.2. Cykle życiowe bakterii 20 2.2. Barwienie Grama – bakterie gramdodatnie i gramujemne 20
1
4
18
2.3. Cytozol i jego elementy składowe 23 2.3.1. Rybosomy 23 2.3.2. Białka cytoszkieletu 23 2.3.3. Materiały zapasowe 27 2.3.4. Magnetosomy 29 2.3.5. Karboksysomy i enterosomy 30 2.3.6. Przedziały komórkowe u przedstawicieli Planctomycetes 31 2.3.7. Pęcherzyki gazowe 33 2.3.8. Systemy błon wewnątrzcytoplazmatycznych u bakterii 33 2.4. Budowa i funkcje osłon bakteryjnych 33 2.4.1. Błona cytoplazmatyczna 33 2.4.2. Udział białek błony cytoplazmatycznej w procesach energetycznych 35 2.4.3. Procesy transportu przez błonę cytoplazmatyczną 37 2.4.4. Antybiotyki działające na błonę cytoplazmatyczną 41 2.4.5. Przestrzeń peryplazmatyczna 42 2.4.6. Mureina ściany komórkowej 46 2.4.7. Polimery związane z mureiną 51 2.4.8. Bakterie pozbawione sakulusa 57 2.4.9. Błona zewnętrzna bakterii gramujemnych 59 2.4.10. Warstwa S 66 2.4.11. Białka amyloidalne 68 2.4.12. Otoczki bakteryjne 68 2.4.13. Biosynteza związków budujących osłony komórkowe bakterii 72 2.5. Struktury zewnątrzkomórkowe 81 2.5.1. Rzęski i chemotaksja 81 2.5.2. Inne sposoby poruszania się bakterii 86 2.5.3. Fimbrie 88 2.5.4. Celulosomy 90 2.5.5. Pęcherzyki błonowe 90 2.5.6. Fibryle 92 2.5.7. Spinae 92 2.6. Formy przetrwalnikowe bakterii 93