TONGEREN VOORMALIG POSTGEBOUW Tekst | Johannes Van Cauwenberghe
Transformatie voormalig postgebouw Tongeren
Yvette Janssen van aannemer Gebroeders Janssens: “Er is een mooie samenhang gecreëerd tussen het oud postgebouw en het Tinnen Potje en de nieuwbouwappartementen op Piepelpoel. Dat het authentieke karakter behouden bleef, geeft een meerwaarde aan het centrum van Tongeren.”
146 | BOUWEN AAN VLAANDEREN
In het Tongerense stadscentrum kreeg het voormalige postgebouw een restauratie en herbestemming. Het gebouw zelf werd ingericht als bankkantoor. Twee aangrenzende gebouwen werden mee in het project opgenomen en het geheel werd omgevormd tot vijf woningen, een handelszaak en een binnenplein met daaronder een parking.
TONGEREN VOORMALIG POSTGEBOUW
Het postgebouw dateert van omstreeks 1867. Oorspronkelijk werd het als neoclassicistisch herenhuis opgetrokken. In 1910 werd het omgevormd tot een postgebouw, en werd in 2001 als beschermd monument beschermd.
VOORGESCHIEDENIS Het postgebouw dateert van omstreeks 1867. Oorspronkelijk werd het als neoclassicistisch herenhuis opgetrokken. In 1910 werd het omgevormd tot een postgebouw en in 2001 beschermd als monument. De Vlaamse overheid kende het een restauratiepremie toe van 369.177,13 euro. In 2010 werden het postgebouw en de twee aangrenzende gebouwen verkocht. Door de samenvoeging van de drie percelen kon een gemengd project worden ontworpen. In opdracht van Immo Dujardin werd naast het postgebouw ook het historische pand'“Het Tinnen Potje' gerestaureerd. Een derde pand is vervangen door nieuwbouw. Architectenbureau Michel Janssen stond in voor het ontwerp. Bouw en Interieur Gebroeders Janssen voerde de algemene aanneming uit. De restauratie was onvermijdelijk geworden, vertelt zaakvoerder Yvette Janssen van aannemer Gebroeders Janssens. “Door de leegstand was het gebouw onderhevig aan ouderdomsverschijnselen. Vandaar was het zaak om dit zo snel mogelijk aan te pakken. De dragende moerbalken waren her en der versleten en moesten gerestaureerd worden, het hout moest volledig behandeld worden, de buitengevels waren in slechte staat, overal zat er scheurvorming in de gevels en het gebouw was niet meer 100% waterdicht, waardoor er ook vochtschade was.”
AMBACHTELIJKE RESTAURATIETECHNIEKEN MET STRAKKE UITBOUWEN “Het postgebouw en Het Tinnen Potje werden zorgvuldig gerestaureerd met maximaal behoud van de historische bouwstructuren en materialen”, vertelt architect Michel Janssen. “De smeedijzeren balkonleuning werd gerestaureerd en de draagstructuur werd plaatselijk geconsolideerd. Scheuren in de muren werden verankerd. Het houten buitenschrijnwerk werd vernieuwd met dezelfde raamverdeling en fijne profilering. Op de gevels van het postgebouw werd de kalkbepleistering plaatselijk hersteld met aandacht voor de profileringen rondom de gevelopeningen en het bossagewerk op het gelijkvloers. Vervolgens werden de façades herschilderd met het gelijkvloers in een meer geprononceerde lichtgrijze kleur.” › Architect Michel Janssen: “Om op de zolderverdiepingen voldoende daglicht te laten binnenvallen, werden in de daken van de drie gebouwen strakke kubusvormige dakerkers geïncorporeerd.” BOUWEN AAN VLAANDEREN | 147
TONGEREN VOORMALIG POSTGEBOUW
Architect Michel Janssen: “Op de verdiepingen zijn er vijf woningen en loftappartementen ingericht met ruime inpandige terrassen. Een nieuwe traphal met lift bevindt zich in de nieuwbouw en geeft ook toegang tot een parkeergarage die geïntegreerd werd onder het binnenplein.”
“Er is een mooie samenhang gecreëerd tussen het oud postgebouw en het Tinnen Potje en de nieuwbouwappartementen op Piepelpoel”, zegt Yvette Janssen. “Dat het authentieke karakter behouden bleef geeft een meerwaarde aan het centrum van Tongeren.” “Om op de zolderverdiepingen voldoende daglicht te betrekken, werden in de daken van de drie gebouwen strakke kubusvormige dakerkers geïncorporeerd”, vertelt Michel Janssen. “Ook de andere nieuwe uitbouwen en het erin aangebrachte buitenschrijnwerk zijn vormgegeven in dezelfde strakke vormgeving. Deze nieuwe toevoegingen revitaliseren deze oude panden en maximaliseren de gebruiksmogelijkheden ervan.” “De appartementen op de eerste twee verdiepingen van het oud postgebouw zijn zeer ruim en hebben een mooi terras met uitzicht op de basiliek van Tongeren”,
148 | BOUWEN AAN VLAANDEREN
Participanten aan het woord LD METAALDESIGN – TRAPPEN, LEUNINGEN EN BALUSTRADES LD Metaaldesign (Tongeren) verzorgde de productie en montage van de trappen, leuningen en balustrades bij de renovatie van het oude postgebouw te Tongeren. “We hebben al meermaals meegewerkt aan renovaties van historische gebouwen zoals de Moerenpoort te Tongeren en C-Mine te Genk. Dit project vult het lijstje weer verder aan,” zegt zaakvoerder Leroy Steven. “Wij zijn gespecialiseerd in productie en montage van trappen, leuningen en balustrades voor zowel particuliere klanten als voor ondernemingen, voor zowel nieuwbouw als renovatie. We werken met allerhande materialen, zoals glas, natuursteen en hout.” LD Metaaldesign werd opgericht in 2005 door Steven Leroy en Cindy Dillen en telt intussen vijftien werknemers. In oktober vorig jaar verhuisde de onderneming naar een nieuw pand in industriezone Overhaam in Tongeren. De blikvanger van het nieuwe pand is de toonzaal van meer dan 150 m². Enkele referenties zijn Technopolis in Mechelen, C-Mine in Genk, de WZC Bocasa in Heusden-Zolder en Clarenhof in Hasselt en Lumina in Lummen.
TONGEREN VOORMALIG POSTGEBOUW
zegt zaakvoerder Lino Janssens. “Met de restauratie hebben we het gebouw in zijn vroegere glorie hersteld, met de nodige respect voor materialen en uitvoeringsmethoden. Zo werd de houten trap bijvoorbeeld volledig gedemonteerd bij aanvang van de werken, aangepast en volledig gerestaureerd en terug gemonteerd, en werden de oude moluren op de eerste verdieping volledig gerestaureerd in hun oorspronkelijke staat.”
HERBESTEMMING In het project kregen de drie gebouwen een nieuwe bestemming. De nieuwe functie van het oude postgebouw, bankkantoor, sluit aan bij de vroegere bestemming als postkantoor. Naast de bank kwamen een immobiliënkantoor en een verzekeringskantoor. “Het geheel is georiënteerd rondom een nieuw semi-publiek binnenplein. Dit wordt via de vroegere wagendoorrit ontsloten naar het Vrijthofplein”, vertelt Michel Janssen. “Op de verdiepingen zijn er vijf woningen en loftappartementen ingericht met ruime inpandige terrassen. Een nieuwe traphal met lift bevindt zich in de nieuwbouw en geeft ook toegang tot een parkeergarage die geïntegreerd werd onder het binnenplein.” ❚
TECHNISCHE FICHE Opdrachtgever Architect Stabiliteitsstudie Hoofdaannemer Start werken 14900358_ld.pdf Einde werken
1
Dujardin Immo, Tongeren Architectenbureau Michel Janssen, Tongeren Bijnens Constructie Engineering, Riemst Bouw en Interieur Gebroeders Janssen, Opglabbeek juni 2012 13-10-14 januari 2014 11:59
Architect Michel Janssen: “De panden “Postgebouw” en “Het Tinnen Potje” werden zorgvuldig gerestaureerd met maximaal behoud van de historische bouwstructuren en materialen.”
EEN TRAPJE HOGER IN DESIGN
www.ldmetaaldesign.be
B BOUW & & INTERIEEUR B BOUW & & INTERIE EUR EN bvba GEBR G . JA ANSSE G GEBR . JA ANSSEEN bvba
TRAPPEN EN LEUNINGEN
METAALCONSTRUCTIES IN INOX & STAAL Opglabbee ek - Gemee entehuis TONGEREN - Tinnen potje
LD metaaldesign / Overhaamlaan 25, 3700 Tongeren
T 012 39 25 25 / info@ldmetaaldesign.be Openingsuren toonzaal: van maandag tot vrijdag na telefonische afspraak zaterdag van 9u tot 12u / elke eerste zondag van de maand van 9u tot 12u
Opglabbee ek - Gemee entehuis Industrie eweg‐Noo ord 1165 ‐ ‐ 3660 OPG GLABBEEK K
Industrie eweg‐Noo ord 1165 ‐ GLABBEEK K Tel. 089‐ ‐85 69 04 ‐ 3660 OPG Fax 08 89‐85 59 2 23 Tel. 089‐‐85 69 04
Fax 08 89‐85 59 2 23
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 149
LIER JEZUITENKERK DESCHACHT
Eternit-gevelmaterialen van Deschacht sieren Jezu誰etenkerk Lier 150 | BOUWEN AAN VLAANDEREN
LIER JEZUÏTENKERK
De voorbije jaren onderging de Jezuïetenkerk van Lier een ingrijpende metamorfose. Naast een complete restauratie van de kerk, werd aanpalend ook een prachtige nieuwbouw gerealiseerd. Architecte Daniela Verwilt en hoofdaannemer Jeroen Verreydt kwamen hierover al aan het woord in BAVL 2014-2. Hier blikken we terug op de Eternit-materialen voor de gevelafwerking van de nieuwbouw, geleverd door Deschacht. De jongste (1749-52) Jezuïetenkerk van België paalt aan de Stedelijke Academie voor Muziek, Woordkunst en Dans. Anno 2004 was de kerk volop in verval. Vrijwilligers besloten toen de openmonumentenvereniging vzw Eduard Bressinck op te richten. De initiatiefnemers ijverden voor de restauratie en herbestemming van de kerk tot concertruimte, om zo de bloeiende schoolwerking en het sprankelende enthousiasme van de talrijke koren, orkesten en dansgroepen te ondersteunen.
Riolering & Afvoer
Dak, Gevel & Isolatie
Begin 2010 werd de buitenrestauratie van de kerk voltooid en eind 2012 werd de eerste steen van de nieuwbouw gelegd. Die opende dit voor jaar zijn deuren voor het grote publiek. Het nieuwe gebouw omvat onder meer een ruime foyer met 150 zitplaatsen, een volledig uitgeruste HACCP-keuken, twee artiestenloges, drie akoestisch geïsoleerde leslokalen voor slagwerk en lichte muziek en een opnamestudio.
Folies
ARCHITECTONISCHE GEVELBEKLEDING Oud en nieuw gaan hier naadloos in elkaar over. De gevel van het lichte en luchtige nieuwe gedeelte is volledig afgewerkt met Equitone van Eternit. Dit gevelbekledingsmateriaal uit vezelcement is een mineraal composietmateriaal met uitstekende fysische en esthetische eigenschappen. Het wordt onder meer toegepast voor de bekleding van geventileerde gevels, topgevels en geveldelen, dakranden, oversteken, dakkapellen en gevels van bijgebouwen voor zowel nieuwbouw als renovatie. Aannemer Jeroen Verreydt: "Niet alledaags aan dit gebouw zijn de diverse plaatsen waar de gevel schuin is uitgevoerd, en we dus ook de gevelpanelen schuin moesten plaatsen."
Compleet gamma ROOFING + bijhorende LIQUIDE producten Een zo compleet en complementair mogelijk aanbod in private label ROOFING-producten. Voor minder gaan we bij Deschacht niet.
AANNEMER VAN ONZE DESCHACHT-FILIALEN Jeroen Verreydt is een goede bekende bij Deschacht: hij werkte mee aan de realisatie van diverse Deschacht-filialen. "Onze samenwerking verloopt altijd vlot en soepel. Ik ben bijzonder tevreden over de service en de uiterst correcte opvolging van de medewerkers van Deschacht. Uiteraard vormt ook zijn brede productaanbod een grote meerwaarde voor mijn activiteiten," besluit hij.
Enerzijds vindt u in het SUPER-gamma heel wat succesnummers in top- en onderlagen. Anderzijds bieden we, onder de naam SUPRA, alle nodige liquide producten voor een integrale dakafwerking. Van Sneldrogende Primer over Bitumineuze Koudlijm tot Isolatielijm.
Meer info over Equitone? Contacteer onze divisie Dak, Gevel & Isolatie via carl.jansen@deschacht.eu of 0499 513 344. ❚
141585
Op diverse plaatsen kent de gevel een schuin verloop.
DESCHACHT vormt zo uw ONE-STOP-SHOP voor al uw KWALITATIEVE ROOFINGPRODUCTEN. Ontdek ze nu. Meer info: 09 355 74 54 of info@deschacht.eu
www.deschacht.eu
Wij staan klaar om samen te werken.
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 151
The Pure Kitchen Line
Het beste recept voor uw nieuwe keuken
Ingrediënten : de beste merken en materialen in unieke concepten. Omringd door vakkundige mensen die kunnen luisteren. Ontworpen door getalenteerde handen. Voorbereid en geplaatst door professionals. Gegarandeerd verrijkt met passie voor goede smaak, voor een persoonlijk en bijzonder resultaat. Kom eens proeven in onze showrooms. www.keukenontwerpers.com – tel 0800 20110 Maandag t/m vrijdag 10 u - 18 u. Zaterdag 10 u - 17 u. Donderdag koopavond tot 21 u (behalve St-Pieters-Leeuw) U heeft al een complete SieMatic keuken voor 7.970 Euro, voorzien van Siemens toestellen.
Antwerpen/Wilrijk Boomsesteenweg 945 - Sint-Pieters-Leeuw Bergensesteenweg 423 - Geel Antwerpseweg 88 Hasselt Herckenrodesingel 71 - Kortenberg Leuvensesteenweg 43 - Waterloo Chaussée de Bruxelles 41
POPPEL DE PASTORIE
Wonen in pastoriestijl op voormalige bedrijfssite Begin dit jaar werd in Poppel, een deelgemeente van Ravels, een nieuw woonproject opgeleverd. ‘De Pastorie’ bevindt zich op de voormalige bedrijfssite van Moonen NV en bestaat uit woningen en luxeflats in een groene omgeving.
De nieuwbouw bestaat uit 27 appartementen met een, twee of drie slaapkamers, verdeeld over drie bouwlagen. De oppervlaktes van deze woongelegenheden variëren tussen 75 en 143 m². Elk appartement beschikt bovendien over een terras of een tuin. De naam verwijst naar de nabijgelegen pastorij van Poppel. De opmerkelijke architectuur in een klassieke pastoriestijl en de prachtige ligging in een nieuw aangelegde groenzone maken De Pastorie uniek in de omgeving. Projectontwikkelaar Condominium mikt op een ouder publiek dat rustig wil wonen in een dorpscentrum. Door de ligging vlakbij de grens is er ook veel interesse uit Nederland. Prioriteiten bij het ontwerp van ‘De Pastorie’ waren wooncomfort en duurzaamheid op het vlak van economische en ecologische normen. Zo is het gebouw uitstekend geïsoleerd, dankzij harde isolatieplaten van 6 cm dikte in de spouw. Ook alle ventilatietechnieken voldoen aan de laatste voorschriften. De koper heeft bovendien inspraak op het vlak van de vloeren, het sanitair en de keuken,
SIEMATIC KEUKENONTWERPERS Voor de afwerking ging bouwheer Condominium Vastgoed onder meer in zee met SieMatic Keukenontwerpers, dat keukens van het merk SieMatic ontwerpt en installeert. “De Pastorie’ is een fraai voorbeeld van Vlaamse architectuur,” vertelt Jef Van Beylen, algemeen directeur van SieMatic Keukenontwerpers. “Wij moesten ervoor zorgen dat de keukens van hetzelfde niveau waren. Bijzonder is dat we met alle kopers aan tafel zaten om hun wensen en verlangens te bespreken. Zo mochten de nieuwe keukens van die mensen geen te grote overgang vergen in vergelijking met die in hun vorige woning. Ook de ergonomie is zeer belangrijk. De meeste mensen kwamen een keer of vier bij ons langs. Dit was ook nodig om elk aspect goed te bespreken. Het resultaat is dat geen enkele keuken in ‘De Pastorie’ identiek is.” ❚
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 153
WITH
DERBIGUM® WATERDICHTING BLIJFT DE KERN VAN ONZE INNOVATIES Het Derbigum-team komt samen om tegen de regen te zingen. Een gemoedelijke en gezellige manier om onze ongeëvenaarde ervaring wat betreft waterdichting van platte daken te delen. Al 80 jaar wijzen wij de weg door u de meest innovatieve en duurzame oplossingen aan te bieden, aangepast aan alle daken en gebouwen.
De milieuproblematiek stuurt ons onderzoek en onze ontwikkelingen. Wij gebruiken onze knowhow om de ecologische voetafdruk van elk gebouw zoveel mogelijk te beperken. Twijfel niet langer, zing met ons mee op www.derbigum.be.
Bergensesteenweg 32 B-1651 Lot – Belgium
T +32 2 334 87 00 F +32 2 378 14 69 E infobe@derbigum.com
POESELE SINT LAURENTIUSKERK
Kerkrestauratie heeft veel voeten in de aarde
Sint-Laurentiuskerk Poesele ondergaat verjongingskuur De langverwachte restauratiewerken aan de Sint-Laurentiuskerk in Poesele gingen begin april 2014 van start. De huidige kerk, gebouwd halverwege de negentiende eeuw, heeft ooit betere tijden gekend. Het voegwerk valt naar beneden, de goten lekken en de paden rondom de kerk liggen schots en scheef. Al jaren was er sprake van die grondige restauratie, maar een kerkdossier neemt immers veel tijd in beslag. Tussen de indiening van het dossier en de start van de werken verliep ongeveer verliep jaar. Specialist PIT Eiffage geeft onder leiding van architectenbureau De Vloed de kerk van Poesele een grondige opfrisbeurt.
overzicht van de kerkgevel met de stellingen en de werkers en een mooi beeld van de afgewerkte toren met zijn details
De neogotische Sint-Laurentiuskerk in het centrum van Poesele dateert uit 1852. Ze verving toen een kerk in verval uit 1121. Deze hallenkerk omvat een driebeukig schip, een achtkantige toren aan de westzijde, een vijfzijdig afgesloten koor met sacristieën noord en zuid en zijkoren met driezijdige afsluiting. De gevel valt vooral op door zijn metselwerk, dat rode en gele bakstenen en natuursteen combineert, en de terugkerende spitsboogvorm in het portaal en de ramen. Behalve de herstelling van de schade uit de Eerste Wereldoorlog aan de toren en één van de sacristieën en enkele recentere reparaties aan steunberen en natuursteen behield de kerk uit 1852 steeds haar oorspronkelijke vorm.
DRINGENDE RESTAURATIE WENSELIJK Vandaag was een grondige restauratie onvermijdbaar. De gemeente Nevele als bouwheer en de architect van bureau De Vloed deden hiervoor een beroep op PIT Eiffage, specialist in de herwaardering van historische gebouwen zoals kerken. “De herstellingswerken bestaan uit de renovatie van de steunberen en de gevels van de kerk, het constructief herstel van de toren, het herstel en het vernieuwen van de dakgoten met het zinkwerk, verbeteringswerken aan de dakconstructie. ›
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 155
Kasteel d’Ursel (beeld Herman Van Damme)
PIT ANTWERPEN NV Starrenhoflaan 27- 2950 Kapellen Telefoon (03)605 14 33 Fax (03)605 14 76 E-mail: info@pit.eiffage.be www.pitantwerpen.be
POESELE SINT LAURENTIUSKERK
De aanpassingswerken qua veiligheid en toegankelijkheid van het gebouw voor toekomstige controles behoren ook tot onze taak,” zegt Yoni Vandecappelle, projectleider bij PIT Eiffage.
diepte van 60 cm heropgebouwd. Hierbij moeten we zelf de afgeronde gele bakstenen vorm geven, aangezien ze niet meer te vinden zijn.”
Tijdens de eerste fase is de dakbedekking –in tegenstelling tot het opgemaakte dossier– volledig door nieuwe natuurleien vervangen. Het metselwerk van de toren is in samenspraak met de ingenieur stabiliteit voor meer dan 75% vervangen. De herstellingen, die na de oorlog uitgevoerd waren, verkeerden in een zo slechte staat dat er geen andere oplossing was. Het torenkruis is behandeld tegen corrosie en vervuiling en de haan kreeg een nieuwe vergulding. Ook het elektriciteitsnet is volledig vervangen en aangepast aan de huidige normen. “Nu voeren we werken aan de voorgevel uit. Onze gespecialiseerde medewerkers vervangen bakstenen, herstellen de natuursteen en zijn nu aan de slag met de bakgoten van het schip en het sierlijke glasraam aan de voorgevel,” legt de projectleider uit. “Voor de stabiliteit wordt over de volledige gevel van de kerk de gemetste muurplaat over een hoogte van 1 m en een
Het project is in volle uitvoering. Dagelijks zijn tien tot vijftien medewerkers van het restauratiebedrijf op de bouwplaats actief. “Tijdens de werken is al duidelijk geworden dat dit project nog veel ruimer is dan hoofdzakelijk uitgetekend,” sluit Vandecappelle af. “Zo zullen de opdrachtgevers en de architect in onze volgende fase moeten overwegen om de leien dakbedekking volledig te vervangen.” ❚
IN VOLLE UITVOERING
TECHNISCHE FICHE Bouwheer Architect
gemeente Nevele Architectenbureau De Vloed, Heusden-Destelbergen Aannemer PIT Eiffage, Antwerpen Start werken april 2014 Einde werken nog in uitvoering
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 157
SINT-MARTENS-VOEREN SINT-MARTINUSKERK
Tekst | Desiree Pennings
Grondige restauratie Sint-Martinuskerk in Sint-Martens-Voeren De Sint-Martinuskerk in het pittoreske Sint-Martens-Voeren is een classicistische kerk uit 1728, met Romaanse toren uit de twaalfde eeuw. Onlangs werd het exterieur van dit historische gebouw gerestaureerd. Het bouwteam met architectenbureau Josiane Smeets, stabiliteitsbureau Triconsult en restauratiebedrijf Renotec realiseerde een ingrijpende restauratie. Ze namen onder meer de daken, de gevel, het glas-in-lood en de toren onder handen. De grootste uitdagingen zaten in het stabiliseren van de toren, het behoud van de kerkhofmuren en het opnieuw opbouwen van de verdwenen kruiskapel. Rondom de Sint-Martinuskerk ligt een ommuurd kerkhof. Het maaiveld van het kerkhof ligt op enkele cruciale plaatsen twee meter boven het straatniveau. Hierdoor ontstond er een gronddruk op de kerkhofmuur, waardoor die naar buiten toe dreigde om te vallen.
“Om dit te voorkomen, hebben we enkele ingenieuze ingrepen uitgevoerd die de druk wegnamen. Daarnaast hebben we rondom ook drainage aangebracht,” vertelt Marc Smets, projectleider bij Renotec. Hij geeft aan dat dit een erg intensief werk was, maar dat had hij er graag voor over. “Het alternatief was de muur afbreken en later heropbouwen, wat funest zou zijn voor het oude karakter van de muur. Nu wisten we hem te behouden.” ›
De classicistische Sint-Martinuskerk in Sint-Martens-Voeren onderging een grondige restauratie.
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 159
Erfgoed
1RRG DDQ H[WUD UXLPWH"
Ruben Willaert bvba afdeling Restauratie werkt met een gediplomeerde groep restaurateurs uit verschillende disciplines. Hierdoor wordt het restauratie- of conservatieproject op een deontologische en budgetvriendelijke wijze aangevat en beĂŤindigd. We staan in voor monumentenzorg, adviesverlening, proefrestauraties, restauratie/conservatie met het oog op deontologie, duurzaamheid en budgetvriendelijkheid. Ruben Willaert bvba afdeling Archeologie kan dankzij de inzet van gediplomeerde archeologen met een jarenlange terreinervaring archeologisch onderzoek snel en efficiĂŤnt uitvoeren. Onze afdeling archeologie heeft de voorbije jaren een ruime expertise uitgebouwd in desktoponderzoek, prospectie met ingreep in de bodem en vlakdekkend onderzoek in zowel landelijke als stedelijke contexten.
'RRUZHUNHQ
6WRFNDJH
5HWDLO RSORVVLQJHQ
(Q YHHO PHHU
ZZZ GHERHU FRP 'H %RHU 7HQWHQ 1 9 _ ,QGXVWULHODDQ .DQDDO 1RRUG %UHH 7 _ ) _ ( VDOHV EH#GHERHU FRP
www.rubenwillaert.be
01MRT0093.indd 1
24/04/2013 9:01:58
SINT-MARTENS-VOEREN SINT-MARTINUSKERK
Het moeilijkst te restaureren gedeelte was de kerkmuur aan de zijde waar het riviertje de Veurs stroomt, vertelt Smets: “De kerkmuren stonden vrij dicht tegen de kerkhofmuur aan, waardoor we extra voorzichtig moesten werken. Enkele grafstenen van piloten uit de oorlog mochten absoluut niet geschonden worden.” Om ervoor te zorgen dat de restaurateurs toch genoeg werkruimte hadden, werden er betonnen U-profielen in het water geplaatst. “Er was zeer weinig plaats om de kerk heen, waardoor het kerkhof moeilijk toegankelijk was voor machines. Alles moest aangeleverd worden vanaf de straat, maar die was ook erg smal. De extra plaats boven de rivier was dus welkom,” aldus Smets.
De glas-in-loodramen werden gereinigd, hersteld en uitgerust met een nieuw voorzetglas.
INSTORTINGSGEVAAR De renovatie van de Romaanse toren moest heel voorzichtig gebeuren omdat hij erg onstabiel was. Sommige delen waren zelfs al ingestort. In samenwerking met het gespecialiseerd stabiliteitsbureau Triconsult werden er roestvrijstalen staven aangebracht die de samenhang van de muren verbeterden. De muren bestaan uit een binnen- en buitenschil en zijn tot twee meter dik. Ze zijn opgebouwd uit onder meer silexstenen en zwerfkeien uit de regio. Nadat de staven waren aangebracht, werd er 50.000 liter groutmortel in de muren geïnjecteerd. Smets: “Bij het plaatsen van de steigers merkten we dat ook het dak in zeer slechte staat was. Daarom hebben we de natuurleien vernieuwd en de eikenhouten dakstructuur gecorrigeerd. Bovendien hebben we het torenuurwerk gemoderniseerd.” Naast de kerkhofmuren en de toren werden ook alle andere muren en daken gerestaureerd, kapotte natuurleien vervangen en het gevelwerk gereinigd. Om in de toekomst gemakkelijk onderhoud te kunnen uitvoeren, werden er ladderhaken geplaatst op het dak. Alle zolders zijn nu veilig toegankelijk via loopbruggen. Boven de ramen van het koor zijn zware ankers geplaatst, omdat daar scheuren zaten. De glas-in-loodramen werden gereinigd en hersteld, waarna er nieuw voorzetglas werd geplaatst. Dit is aangebracht in de oorspronkelijke sponning. De glas-in-loodramen zelf zijn aan de binnenkant geplaatst. Doordat de glas-in-loodramen niet volledig aansluiten, ontstaat er een natuurlijke ventilatie die ervoor zorgt dat er geen condens optreedt. “Wat ik ook interessant vond, was het herstel van de kruiskapel,” vertelt Smets. Deze kleine kapel was helemaal verdwenen, het kruisbeeld lag in bewaring in de kerk. De kapel is geheel gereconstrueerd aan de hand van oude foto’s en afbeeldingen. Smets: “Frappant was de ouderdom van het restauratiedossier. De architecte begon er meer dan twintig jaar geleden mee. Gelukkig konden we erg goed samenwerken met de erfgoeddienst en andere betrokken partijen." ❚ Een blik op het interieur van de gerestaureerde Sint-Martinuskerk.
Om te voorkomen dat de kerkhofmuur zou omvallen, voerde het bouwteam enkele ingenieuze ingrepen uit die de druk wegnamen.
TECHNISCHE FICHE Opdrachtgever Architect Studiebureau Aannemer Start werken Einde werken
gemeentebestuur Voeren Josiane Smeets, Hasselt Triconsult, Lummen Renotec, Geel november 2012 september 2014
BOUWEN AAN VLAANDEREN | 161