LUD
DEASACHADH 24 LÙNA. / SULT. 2025
NAIDHEACHD 'US DÒIGH-BHEATHA DE NA GLEANN UISGE DHEARG
Còmhradh eadar am Maighstir-Sgoile 'gus Calum a' Ghlinne Le 'n t-Urramach Alasdair Mac Griogair (1806 gu 1881)
Seumaidh na Gunnaidhean Le Iain Mòr MacBheathain
Gnáthamh Corrlá Le Fear an Fhearainn
SCEUL DHÉIRDRE & CÚLRA SCEUL DHÉIRDRE LE GÉARÓID MAC MAGHNUIS
Trìnda NicÉigeir MhicMhaghnuis
DEASACHADH 24
Dè a Steach Air Cuibhrinn
09
Sceul Dhéirdre
Cúpla Focla
33
Guthán, Snagan Mhór, agus Currach
Club Leabhar
36
Dialann Shagart Tuaithe
Sgeul na h-Eachdraidh
46
Pìobairean, Pìoban agus Bliadhna Theàrlaich
Cunbhalach 02 Nòta Dheasaiche 04 Nuaidheachd Ionadail 09 Nuaidheachd na Cruinne 21 Nuaidheachd nan Dùthaichnal 22 Sean Ghàedhealtachd 30 Fòram Coimhearsnachd 38 Dànach, Òranach & Sgeulach
LITRICHEAN GU 'N DEASAICHE
Math Sibh a Chairdean! 'S math leom an obair a tha sibh 'deunamh gach àm nuair cuirinn sibh an dualchainnt bithidh duine 'sgríobh leis gach uile artagal, puist agus sgéul. Tha sin nas tábhachtach airson duine Gàilig fhoghluim do bhith ag léumh agus ag sgríobh agus do thuig gach uile facal san leobhar againn. Deunann sibh obair dochreidsinn agus 's breagh mhór orm airson sgeultan mu Chanada 'gus na Gaidheal ann agus sgeultan mu na Gaedheil Aimearaga. Tha mise 'foghluim air fhathast agus tha sin deas a fhacann duine-uasal 'sgríobh agus 'staidear Gàilig eadar measg Clann a' Gaidheal an-diugh!
Maighread Ní Chóbhaigh (Gàilig na h-Àpalaid)
Gleann Laighean agus na Laighnigh Abú! Rinn mé turas go Gleann Laighean sa Cheanada ar bliadhan seo cáite 'gus chuala mé faoi muinntir Gaedheal isteach sa ghleann sin ann. Chuaidh mise 'gus d'inghean chun an ghleann seo, 'gus bhuail linn le chéile leis cúplanna duine Gaedhealach san cheanntar. Bhá Gaedhealg acu 'gus bhá sin go h-ionntach ionntach dheas do chainnt leótha trí Gaedhealg agus bhá Gaedhealg Laighean acu fhéin! 'S muinntir dearmada seo ach thá mé 'cainnt-chomhradh leótha gach seachdann ar an eadar-líon! 'S Domhan Bheag nach fhuil!
Sandra Ní Loingsigh (Gaedhealg Laighean)
NÒTA DHEASAICHE Le Trìnda NicÉigeir MhicMhaghnuis, Àrd-deasaiche (Gàedhlig Uisge Dhearg)
Bha mise cho ghnothach 'us cho rithe ri linn cúpla mìosan anis. Bha mhuid ann an Pabhalóin na h-Albainn agus chaidh mhuid gu bainisean uile mhór agus rinn leinn tursan nas fhaide thairis an Dhomhain cuideachd. Bha sin dochreidsinn do'n oraic bha sluaghan móran nan duine gu Cruinneamh Gàedhealach agus aig am Pabhalóin na h-Albainn ri chéile. Fhuair gach uile taispeantais agus uile rudan eile nas rithe 'us thug sin móran dòchas oirnn do'n oraic air sin. Chruinnimh leom leis an sean bhean às Beàrnaraigh na Hearadh bho dhùthchais. Thánaig móran móran shonas oirri nuair thosaidh mi Gàedhlig chuigi 'us leatha. Dúirt i chugam thánaig i gu Gleann Uisge Dhearg le do fhear chéile dhà fhichead a deich bliadhna shoin, agus dúirt i tha 'n àite "Tír na Breacag" ri thaobh an Seann Ghàedhealtachd. Bha sin móran crac 'cainnt leatha 'us tha dòchas orm bha sonas oirri leis an taispeantais. Tha acras uilemhor aig na muinntear Gleann Uisge Dhearg airson Gàedhlig, agus tha sin móran móran truagh chan e cuidich nas mhór againn le sin annso anis.
'S mòran mòran mhath thu a Trìnda! Deunann thu obair dochreidsinn airson Gàilig annseo san an Sheann Gàidhealtachd agus airson muinntir Gàidheal agus cànan nan Gàidheal ann an Tìr na Craobh / Chanada chuideachd. Chuir thu spiorad uilemhor thun daoine seo a charaid mhòr agus feumaidh thu do leann air aghaidh leis an obair agus leis an iris-leobhar LUD cuideachd le do thuil. Mòran mòran taing a-rithisd airson do'n obair leat a dheunamh.
Seumas mac Ailean mhic Dòmhnull Stiùbhart (Gàilig Apann)
02
lionra-uisge-dhearg.ca
'Mhath Leibh gu Sgríobh le LUD?
POST-D SINN
POST D'AR BOGSA PO
Sgriobh@lionra-uisgedhearg.ca
ATTN: LUD PO BOX 42112 RPO FERRY ROAD WINNIPEG, MB, CA R3J 3X7
lionra-uisge-dhearg.ca
TURAS DO www.lionra-uisge-dhearg.ca /LUD/sgriobh-chugainn/
03
Nis, agus chualas gu robh na Seumasaich faisg air làimh ann am Mòigh. Chaidh na saighdearan dhearg às an dèidh ach, gun fhios dhaibh, chaidh fios a chur ro làimh dha na Seumasaich. Cha robh ach mu 30 duine ann ach rinn iad feall-fhalach air na Goill Shasannaich san dorchadas. Rinn iad tòrr fuaim, loisg iad na gunnaichean aca agus sheinn iad na pìoban aca. Ged a bha mu 1,400 Gall Shasannach ann smaoinich iad gu robh an Airm Seumasach (Arm nan Gàidheal) uile gu lèir a’ feitheamh orra agus theich iad air ais gu Inbhir Nis. Gu mì-fhortanach, chaidh Dòmhnall Bàn a mharbhadh le peileir. Rud a bha san dàn. Nuair a dh’fhàg e an t-Eilean Sgitheanach rinn e an cumha, Cha Till MacCriomain. San dealachadh, tha am fiosrachadh agus dealbh den pìob dha-rìribh inntinneach. Cò chanas an deach a sheinn aig a’ bhlàr ainmeil? Bhiodh e doirbh ri ràdh, gu h-àiridh a chionn ’s nach eil a’ phìob ri faodainn a-nis. A dh’aindeoin sin, ’s e pàirt cudromach den eachdraidh a th’ ann a bhios a’ cumail cuimhne air Bliadhna Theàrlaich agus air na Gaisgich aig an àm.
46
lionra-uisge-dhearg.ca
Post-d Sinn An So Sgriobh@lionra-uisge-dhearg.ca
Post do'r Bogsa PO ATTN: LUD PO BOX 42112 rpo FERRY ROAD WINNIPEG, mb, ca R3J 3X7
No Turas Do www.lionra-uisge-dhearg.ca /LUD/sgriobh-chugainn/
Trìnda NicÉigeir MhicMhaghnuis
LUD
LÌONRA H-UISGE DHEARG
Nuair is gann é an bia, is fial é an roinnt. (Sean Fhocail)