LUD
Deasaċaḋ 05 Ògṁ / Iuḋ 2022
Naiḋeaċd 'us Dòiġ-Ḃeaṫa De Na Gleann Uisge Ḋearg
Na Gaḃair Nuaḋ Linn Le Treaḃair Ó h-Airtnéada
Am Naṫraiċean Eatarainn Le Eóin Lom Dòṁnallaċ
Sgeul na h-Eaċdraiḋ Na Sgéal 's Stair Clann Mailí
'S MISE CAOIḂE AIG LORG LE GÀEḊLIG CARALIANA
DEASAĊAḊ 05
Dè a Steaċ Air Cuiḃrinn
11
Aig lorg le Gàeḋlig Caraliana
Cú Ċulainn agus
26
Tír na Marḃ (Cuid a h-Aon)
Cúpla Focla
25
Cearc Ḟranngaċ, Corra-Ḃàn Ṁór, agus Gèaḋ-Canadaċ
Sgeul na h-Eaċdraiḋ
34
Na Sgéal 's Stair Clann Mailí
Cunḃalaċ 02 Nòta Ḋeasaiċe 04 Nuaiḋeaċd Ionadail 06 Nuaiḋeaċd nan Dùṫaiċ 16 Nuaiḋeaċd na Cruinne 22 Fòram Coiṁearsnaċd 26 Dànaċ, Òranaċ ⁊ Sgeulaċ 31 Creideaṁ ⁊ Spioradalaċd
LITRIĊEAN GU 'N DEASAIĊE
Na Cearca deas ṁaiṫ! Ba sin go suimiúil do léaṁ faoi na gcearca 'g Treaḃair ann sa Ṁinneasóta. 'S éin sláintiúil gan aṁras, agus tá sé suimiúil agus go maiṫ do'n aṁarc ar na gCearca ṁaiṫ ann i lár coillte ana-ṁóir in aice leis ainṁiṫe ḟiaḋain fosta. 'S cearca go deas 's go h-álainn iad agus 's breaġ liom na coilleaċ daṫúil sa ġrianġraf go h-áiriḋe.
Máire Treasa Ní Ġallċoḃair Sallaċ Griain, Ṫír Ċonaill
'S breaġ liom Ṁinneasóta Ḃí sin deas do ḟoġluim faoi 'g obair feirmeaċd ann ar na Maċairean Móra. 'S feirmeoir an-ṁaiṫ é ḟéin, agus ḃí sin go deas do ḟoġluim agus do ḟeic na n-glasraí 'g fás láidir 's sláinte. Agus tá sin deas agus suimiúil do ḟeic na ġrianġrafanna ṁaiṫ freisin. Tá 'n áit go h-álainn ann gan daḃt, agus ḃí sin suimiúil do léaṁ faoi 'feirmeaċd ann sa Ṁinneasóta 'gus ba ṁaiṫ liom do léaṁ faoi feirmeaċd eile le Treaḃair anseo 'rís.
Séamus Ó Súilleaḃáin Deas Ṁuṁain
Sgéal Deas Bail' Uḃall Ṁóir Ḃa sin go h-ionntaċ deas ṁaiṫ do léaṁ sgéal le láṁ Breánann Ó Caṫáin! Ḃa sin go h-ionntaċ do ḟoġluim agus do ḟaiġ eolais nuaḋ faoi na Gaeḋeil sa ċeanntar sin, agus do léaṁ faoi na seann Daoiṫe fosta! 'S sgéal an-suimiúil agus 's breaġ liom an sgéal le láṁa Breánann agus leáṁ mé 'n sgéal sé nó seaċd am nuair a ċonnaic mé sin sa ċiad ócáid! 'S sgéal go h-ionntaċ, ionntaċ deas ṁaiṫ agus ba ḃreaġ liom sgéalta eile le é ar ais aríst!
Caṫal mac Ṡéamuis ṁic Iain ṁic Colm Ruaḋ ṁic Liam Duḃ ṁic Iain Capull Ḋuḃ Mac Grianna Na Cruaċa Gorma, Ṫír Ċonaill Deas
02
NÒTA ḊEASAIĊE Le Trìnda NicÉigeir, Àrd-deasaiċe (Gàeḋlig Uisge Ḋearg)
Taiġ Riaġaltas. 'S taiġ brèaġa leis an eaċdraiḋ fada 'gus biṫ eaċdraiḋ fada amaċ anso gun daḃt. Ḃa mi toiliċte dèan e gu na Taiġ Riaġaltas airson na Cainntean ⁊ Coṁarraċaḋ òcaid mìos air ais so. Agus 's mi dòċas go biṫ air ais gu luaṫ. Ċan eil e laṫ' uile gaḃ sinn 'faic asteaċ sin taiġ brèaġa ann aig an tOireaċtas. Ḃa an tainm «Na Taiġ ar Raṫad Ceannadaċ Gun Seòlaḋ» ar so Cainntean ⁊ Coṁarraċaḋ, le Gordon Mac an Óir as cainteoir. Biṫ fìos de Gordon aig duine mòran air sgàṫ s' obair Comann Eaċdraiḋ Ṁanitóba. Gaḃ e na dealḃan do càirn 'us eaglais Gàeḋealaċ mun Gleann Uisge Ḋearg agus Ṁanitóba. Aig an òcaid ḃa na còṁlan Ṁetis, Stompádairean Aṡam, ḋ'cainnt agus ḋ'gnìoṁ na Port Uisge Ḋearg. Ḃ' ead 'caintainn air na ceangal leis na cultair ḋaoine dùṫaċas sa Tìr na Craoḃ agus nuair na Rialtas Ċànada cuir bac na dannsa de cultair an so. Ḃa mi ḟéin iongnaḋ orm ċa roḃ ead cainnt mun na ceangal leis na Gàeḋeal, aċ ṫa sin eaċdraiḋ aḋlaic le linne 's dearmadta le mòran daoine. Ṫ' urram mòr agam mu'n Metis airson eadsan làidireaċd agus dearḃaḋd do seas suas airson na cultair astu, agus Gordon Mac an Óir airson obair crua huile, agus d' a Bean-Uasail Síne Ní Ċarr airson 'cuiriḋ air òcaid ead sin aig Taiġ Riaġaltas airson na daoine Ġleann Uisge Ḋearg.
lionra-uisge-dhearg.ca
'Mhath Leibh gu Sgríobh le LUD?
POST-D SINN Sgriobh@lionra-uisgedhearg.ca
lionra-uisge-dhearg.ca
POST D'AR BOGSA PO ATTN: LUD PO BOX 42112 RPO FERRY ROAD WINNIPEG, MB, CA R3J 3X7
TURAS DO www.lionra-uisge-dhearg.ca /LUD/sgriobh-chugainn/
03
Trìnda NicÉigeir ṁoill. Agus go tobann, ḃa pian an-ṁór agam ar mo ġuaillí. Ḟuair mé ġaḃáil leis Straig aṁáin. Agus ḟuair sé mise ṫuas, agus ċuir mé ṡíos ar cois na Treoir. Agus a ḋuḃairt é: "Á na seannċaiḋ, naṫ biṫ buarṫa, fuair Nuaḋa saoirse ċugat do ḟeic agus do ċur an sgéal seo 'maċ. Tá ṫú sáḃáilte 'nnseo." Ḃa ḟios agam annsin táim go maiṫ mar sin. D'ḟoġluim mé 'n fíor sgéal faoi sin ann mar sin buaḋċas le Nuaḋa. Agus ḃa saoirse 'gam do ċuala 'gus do'n aṁarc gaċ aon rud ann gan ṁoill agus gan eagal. Ṫánaig eagal ar Cú Ċulainn. Agus a ḋuḃairt Fand: "Ó a ġlaisgeaċ maiṫ mór, ba ċeart ċar ḟág mé 'muiġ uait. Ḃa mo ċroiḋe ḃriste 'gus ḟuair mé bás le láṁ mo ḟear ċéile." Ḃa sin an-suimiúil mar ḃa Fand beo 'nn, agus tá sí beo 'ndiu. Agus a d'ḟreagair Cú Ċulainn: Ḃa fear cruaḋ mé ḟéin le linn an t-saoġal agam. Ḃ' Éimear an ḃean doċreidte mór agam le linn an t-saoġal, agus ḃa mé garḃ ċuici gan aṁras! Ċuir mé sgrios anṁor ar gaċ aon áit a raḃ mé. Ḃa sglaḃa mé ḟéin ċun mo ḋúileanna 'gus tá brón orm le sin anois. Ba ṁaiṫ liom do ḃiṫ aṁain gan daoine go bráċ ar fad." D'iompaiġ ḋá ḃean go smúit i n-ḋiaiḋ sin. Ṫánaig liaṫróid teine trasna na spéire dorċa ḋuḃ Tír na Marḃ, agus ṫánaig sin leis fíoċṁar an-ṁor. Ḃa sin dearg fosta, 'gus ṫánaig sin ċun go Cú Ċulainn leis fearg mór, agus ṫit sé air leis neart an-ṁor. Ċuir sin Cú Ċulainn ṫuas sa spéire 'gus ḃa fuil cuid mór amaċ as ceann Ċú Ċulainn. Ḃa sin an Lia Fáil, claċ ríġ 's ard ríġ na h-Éireann agus an Ġaeḋealtaċd. Rinn Cú Ċulainn ionnsaiġ garḃ uaḃasaċ ar an cloċ seo mar ċa raḃ sin sgairt amaċ faoi cosan aige. D'éiriġ Cú Ċulainn suas ar ais aríst, agus ċuir é 'n t-sleá 'stiġ an talaṁ leis fearg mór. Ċuaiḋ tonnta turrainge trasna Tír na Marḃ mar sin aṁain. Ṫit sé ṡíos ar an talaṁ agus ṫosaiḋ sé do ḋéan rópaí 'muiġ as do ġruaig air. Ċuir sé na claċáin le ċéile 'gus leis solais láidir mór ḃa siad claċ mór aṁáin le ċéile 'ríst. Ṫánaig solais láidir mór faoi Cú Ċulainn agus ḃa córoin ṫar barr ceann air. Ċuir sé ṡuas an claċ le ḋá láṁa 'gus ċuaiḋ siad amuiġ annsin. "Ḃfuil sin anull leat?" a ḋuḃairt Treoir. "Tá sin go maiṫ leat do ċur Lia Fáil le ċéile ar ais aríst mar beaḋ ard ríġṫe nuaḋ ag córoin le beannaċda Déiṫe." a ḋuḃairt Treoir aríst. Ṫosaiḋ Cú Ċulainn ag gáire: "Ḃail na caṫanna seo do ċur gaċ aon rudan uaḃasaċ ceart le láṁa ḋéan mé? Ċuir mé ceisteanna ċugam ḟéin i n-ḋiaiḋ gaċ aon rud. Amadán." Ri Leantainn
28
lionra-uisge-dhearg.ca
ÒRAN MU ṀÉINNEAN ḂICTORIA, CEAP BREATAINN Le Soṁairle Peutan (Gàilig Ċeap Breatuinn) (I) ’S e cuiḋle mo ḋunaċ i, ’Ga tionndaḋ ’s naċ urrainn mi, Ṫa piob agus pump aisde, ’Ga ’m ċumail gun mo ḃaṫaḋ. (II) Di-luain ’n uair rinn mi toiseaċaḋ, ’Se Eirionnaċ ’ḃa coṁla rium; Ċa tuiginn guṫ ḋe ċoṁraḋ, Ċa do ċleaċd mi ’ṡeorsa canain. ’Se cuiḋle mo ḋunaḋ i. (III) Ged ḟuair mi an nasgaiḋ iad, Na brogan a ḃ’ aig Alasdair; Ċa’n ḟaiceaḋ tu’s am factoraiḋ, Gaċ fasan ḃ’ air na sailean. (IV) Gu’r roḃ ’n te ḋeas is cuaig oirre, An te ċearr ċa ’n i bu ṡuarraiċe; An car a ċuir i m’ ċruaċan, Bi’ḋ mi truaḋ gu la mo ḃais leis.
lionra-uisge-dhearg.ca
29
Taig air Ṗatreon $6/M www.patreon.com/lionra_uisge_dhearg
Sgrìoḃaḋ Mìosail
Leaḃar-lann Làn
'Digiteaċ ⁊ Corporra h-irisean ùr agad mìosail eile
Faiġ 'inntrigeaḋ air ais cùisean uile
Post-d Sinn An So Sgriobh@lionra-uisgedhearg.ca
Post do'r Bogsa PO ATTN: LUD PO BOX 42112 rpo FERRY ROAD WINNIPEG, mb, ca R3J 3X7
No Turas Do www.lionra-uisge-dhearg.ca /LUD/sgriobh-chugainn/
LUD LÌONRA H-UISGE DHEARG
Níl aon lá riaṁ ná bíonn an gruas ag déanaṁ cos ar bolg ar an éagruas, mar a dúirt an dreoilín leis an ḃfiolar. (Sean Ḟocail)