TAAL MAAKT JE STERKER! RBEWAA R NUMME
Wist u dat 170.000 Brabanders moeite hebben met lezen en schrijven?
Samen pakken we laaggeletterdheid in Brabant aan! UWV Breda: “Ook bij het zoeken naar vacatures is taal nodig.”
Zorgverzekeraar CZ helpt laaggeletterden inzicht te krijgen in hun financiën.
Cursisten over EVA-cursus in Tilburg: “Ik kan straks nog meer dan ik dacht.”
Colofon
INHOUD
Het magazine ‘Taal maakt je sterker!’ is een eenmalige uitgave van Stichting Lezen & Schrijven. In het magazine vindt u informatie over de aanpak van laaggeletterdheid in de provincie Noord-Brabant. Deze publicatie is onderdeel van het ondersteuningsprogramma Taal voor het Leven. Dit programma wordt aangeboden door Stichting Lezen & Schrijven en
op pagina
16
gefinancierd door de Rijksoverheid. Met dank aan de Taalambassadeurs Toon Heijms, Jan Kemps, Mary Peters, Geran Rooijakkers en Wim Sabel, Stichting ABC, Contour de Twern, CZ, Feniks, Gemeente Breda, Senzer, Ster College, De Taalbus, UWV Breda en Welzijn de Meierij.
TAALAMBASSADEURS
4
Jan
lezenenschrijven.nl/brabant
12
Mary
2017 © Stichting Lezen & Schrijven
18
Geran
24
Wim
34
Toon
De Brabantse Taalambassadeurs Jan, Mary, Geran, Wim en Toon weten uit eigen ervaring hoe het is om niet te kunnen lezen en schrijven. Zij laten zien wat ze nu hebben bereikt. Benieuwd naar hun hele verhaal? Kijk dan op lezenenschrijven.nl/brabant.
2|
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
op pagina
32 5 6 8
Voorwoord Wat is laaggeletterdheid? UWV Breda opent het gesprek met de
nodig.”
25
Taalhuizen in Brabant
26
Het belang van toetsen “De toetsen laten zien of iemand zelf iets kan.”
Taal leren: het kan zelfs op een fietswerkplaats
16
“Als je weet dat een klant laaggeletterd is, kun je hem gerichter helpen.”
“Ook bij het zoeken naar vacatures is taal
13
Zorgverzekeraar CZ alert op laaggeletterdheid
Taalmeter
10
22
28
Een breed gedragen aanpak:
“Door de workshop werden mensen aan het
een succes in Breda
denken gezet.”
“Het is een uitdaging elkaar in de praktijk de ruimte te geven.”
Taal voor het Leven in Brabant Dromen vangen voor vrouwen met ambitie “Taal is een middel dat ervoor zorgt dat je kunt meedoen.”
30
Lokale Liefde in Brabant
32
De Taalbus komt naar cursisten toe “Bijscholen voor laaggeletterden zou net zo normaal moeten zijn als cursussen voor
19
Ik wil leren!
20
Senzer brengt taalvaardigheid in kaart
hoogopgeleiden.”
met de Taalmeter “Onze taak is om mensen aan het werk te krijgen. Daar heb je taal voor nodig.”
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
|3
4|
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VOORWOORD
MAG IK OOK MEEDOEN? Weet je nog, vroeger op het schoolplein? Een groep kinderen is heerlijk aan het spelen. Jij staat aan de zijlijn en wil eigenlijk ook meedoen. Maar je durft het niet zo goed te vragen. En als je dan eindelijk de moed hebt gevonden, word je keihard afgewezen. “Nee, je mag niet meedoen!” Dit gebeurt dagelijks. Op schoolpleinen. Maar nog veel meer in de grotemensenwereld. Sommige mensen durven allang niet meer te vragen of ze mee mogen doen. Uit schaamte. Omdat ze de spelregels niet goed kennen. Omdat ze wat basisvaardigheden missen voor het spel. Ze besluiten maar aan de zijlijn te blijven staan. Gaan misschien zelfs, tegen beter weten in, hard roepen dat ze helemaal niet meer mee willen doen. Anderen probéren mee te doen. Maar worden keer op keer afgewezen omdat ze tekortkomen. En weer anderen doen mee aan het spel, maar zijn voortdurend gespannen. Angstig voor de ontdekking dat ze eigenlijk vaardigheden missen om goed te kunnen spelen. 170.000 volwassenen in Brabant bevinden zich in een van deze drie situaties. Ze hebben namelijk moeite met lezen en schrijven. Dit is ruim 1 op de 9 Brabanders in de leeftijd van 16 tot 65 jaar. Twee derde van deze mensen is autochtoon. En meer dan de helft heeft een betaalde baan. Al deze mensen verdienen het om volwaardig mee te kunnen doen. Om te bloeien als mens. Om met hun unieke persoonlijkheid, kennis en vaardigheden mee te kunnen bouwen aan onze samenleving. Dat gaat niet vanzelf. Er is actie van álle deelnemers nodig. Van laaggeletterden zelf, die de regels en basisvaardigheden van het spel gaan aanleren en verbeteren. Maar ook van spelers die hen aanmoedigen, verleiden en begeleiden. En die uit eigen beweging vragen: “Hé jij, doe je ook mee?” Wilt u, met mij, zo’n aanmoedigende speler zijn? Samen komen we zoveel verder en wordt het spel alleen maar leuker!
Miriam Haagh Wethouder gemeente Breda TaalHeld Brabant 2016
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
|5
LAAGGELETTERDHEID IN NEDERLAND
WAT IS LAAGGELETTERDHEID? Maar liefst 2,5 miljoen mensen in Nederland van 16 jaar en ouder hebben moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Vaak hebben zij ook moeite met digitale vaardigheden. In de leeftijdsgroep tussen de 16 en 65 jaar gaat het om 1,3 miljoen Nederlanders die moeite hebben met taal.
Wat is laaggeletterdheid?
Gevolgen van laaggeletterdheid
Laaggeletterdheid is een term voor mensen die grote
Schaamte, onbegrip en voor dagelijkse bezigheden
moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen.
afhankelijk zijn van anderen. Moeite hebben met
Mensen die laaggeletterd zijn, zijn geen analfabeten.
lezen en schrijven heeft grote gevolgen. Wanneer
Ze kunnen wel lezen en schrijven, maar beheersen
je informatie niet goed begrijpt, is de kans groot
niet het eindniveau vmbo of niveau mbo-2/3.
dat je minder zelfredzaam, minder sociaal actief en minder gezond bent dan geletterde mensen.
Mensen die laaggeletterd zijn hebben onder meer
Je vindt bijvoorbeeld minder snel een baan en je
moeite met:
hebt minder grip op je geldzaken en gezondheid.
●● Formulieren invullen (zorgtoeslag, belasting etc.) ●● Straatnaamborden lezen, reizen met ov ●● Voorlezen aan (klein)kinderen ●● Werken met de computer, solliciteren ●● Begrijpen van informatie over gezondheid en zorg
6|
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
1,3 miljoen mensen die moeite hebben met taal (16-65 jaar)
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
|7
VERHALEN VAN PARTNERS
UWV Breda opent het gesprek met de Taalmeter Bij het UWV in Breda wordt de Taalmeter ingezet: een laagdrempelige en efficiënte manier om mensen te vinden die moeite hebben met lezen en schrijven. Noortje van Dinther, trainee adviseur werk van UWV WERKbedrijf regio West-Brabant legt uit hoe ze te werk gaat bij mogelijke laaggeletterdheid.
Werkverkenner
Op de automatische piloot
Bij de start van een traject vult iemand eerst
Je hebt overal een minimum taalniveau nodig,
de zogenoemde werkverkenner in. Noortje: “Ik
zowel in een baan als bij het zoeken naar een
spreek voornamelijk WW-klanten. Mensen die
baan. Noortje: “Alles gaat tegenwoordig digitaal:
in de WW komen, kunnen de werkverkenner
formulieren invullen, werkinstructies lezen.
invullen, een landelijk instrument. Op basis van de uitkomst bepalen we of we klanten uitnodigen voor een gesprek. Dit is bijvoorbeeld afhankelijk van hun leeftijd en hoe snel zij zelf
“Ook bij het zoeken naar vacatures is taal nodig.”
denken weer aan het werk te zijn. Ook wordt in de werkverkenner de vraag gesteld of iemand
Maar ook terugkeren op de arbeidsmarkt. Iemand
problemen heeft met de Nederlandse taal.”
vertelde dat hij dertig jaar dezelfde baan had. Hij deed op zijn werk alles op de automatische piloot
Dagelijkse post
en hoefde nooit te lezen. Bij het verliezen van zijn
In het gesprek met de klant bespreken Noortje
baan liep hij tegen de lamp. Ook bij het zoeken
en haar collega’s de mogelijkheden voor het
naar vacatures, begrijpen van een vacaturetekst
terugkeren op de arbeidsmarkt. “Het is de
en het gebruiken van de goede zoektermen is taal
taak van de adviseurs om te signaleren of
nodig.”
mensen moeite hebben met lezen en schrijven. Collega’s hebben daarvoor de presentatie ‘Herkennen & doorverwijzen’ gevolgd. Zij stellen contextgerichte vragen over taal en het zoeken van werk. Bijvoorbeeld: ‘Heeft u hulp gehad bij het invullen van de werkverkenner?’, ‘Heeft u weleens problemen met het lezen van de dagelijkse post?’ Dit zijn vragen die je kunt stellen zonder te sturen of er een oordeel aan te hangen. Mensen die inderdaad moeite hebben met taal verwijzen we door naar de workshop ‘Werkmap’. Deze bieden we aan in de bibliotheek van Breda, Roosendaal en Etten-Leur. In die workshop nemen we de Taalmeter af.”
8|
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
Laaggeletterdheid en werk Laaggeletterden komen moeilijker aan het werk omdat zij bijvoorbeeld moeite hebben met sollicitatiebrieven schrijven. Ook is het lastiger om aan het werk te blijven, vooral als taken moeilijker worden. In veel organisaties werken laaggeletterden, vaak zonder dat hun collega's het weten. Zij kunnen bijvoorbeeld geen veiligheidsinstructies begrijpen of bestelformulieren invullen. lezenenschrijven.nl/werk
VERHALEN VAN PARTNERS
Gesprek over taalvaardigheid
Opleidingsmogelijkheden
De workshop begint met de Taalmeter. Noortje:
De workshops zijn kleinschalig. “We hebben
“Dan krijgen we meteen een beeld van de
maximaal vier mensen in een groep. Mensen
leesvaardigheid. De uitslag is een aanleiding om
zijn in eerste instantie een beetje huiverig om
het gesprek over taalvaardigheid te openen.
te vertellen dat ze moeite hebben met lezen en schrijven. Later, als ik wat meer hun vertrouwen
“De Taalmeter geeft meteen een beeld van de leesvaardigheid.”
heb gewonnen, zijn ze vaak blij dat ze hun verhaal kunnen delen en dat ze horen dat er opleidingsmogelijkheden zijn.” Het UWV in Breda is een belangrijke schakel in het lokale netwerk om laaggeletterden te vinden en door te verwijzen. “Het is in het belang van het UWV dat
Als je zonder aanleiding moeite met lezen
mensen aan hun taalvaardigheid werken, want
en schrijven bespreekbaar maakt, ervaar je
ons doel is om mensen via de kortste weg weer
vaak een drempel. De Taalmeter maakt dat
aan het werk te krijgen.”
makkelijker. Ook krijgen wij tijdens de workshop een idee van hoe digitaal vaardig mensen zijn. Mensen met een indicatie laaggeletterdheid verwijzen we naar het taalspreekuur van het Taalhuis.”
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
|9
VERHALEN VAN PARTNERS
Taal leren: het kan zelfs op een fietswerkplaats In Meijerijstad, een fusiegemeente van de gemeenten Schijndel, Veghel en Sint-Oedenrode, is een welzijnsorganisatie die zich met veel enthousiasme inzet voor de thema’s taal en laaggeletterdheid. Inge Schouwink is sociaal werker bij Welzijn de Meierij en Taalhuiscoördinator. Zij jaagt de boel aan, vergroot het netwerk en zorgt voor de juiste verbindingen tussen de taalcursussen en -projecten die ze organiseren. Zij vertelt over de activiteiten in Meierijstad.
Samenwerken met de bieb
de medewerkers. Mensen werden erdoor aan het
Welzijn De Meierij heeft een eigen cursusaanbod.
denken gezet. Die meneer die ik laatst sprak,
Inge: “We hebben een taalcafé, een leesclub, een
zou die misschien moeite hebben met lezen en
basiscursus Engels, een alfabetiseringscursus
schrijven? Dat bewustzijn vergroten was echt het
(‘Lang zullen ze lezen’) en digi-cursussen. De
doel van die workshop.”
samenwerking met de bibliotheek is al lange tijd goed. De bieb biedt bijvoorbeeld een cursus Digisterker aan. We merkten dat sommige mensen na die cursus verder wilden, maar ook dat er mensen waren die meer basisvaardigheden nodig hadden voor Digisterker. Daar hebben wij ons aanbod op aangepast.” Dat Inge en collega’s
“Door de workshop werden mensen aan het denken gezet.”
goed bezig zijn, blijkt wel uit de ABC Trofee
Mannen onder elkaar
(een initiatief van Stichting ABC) die ze hebben
Inge legt uit dat maatwerk belangrijk is en dat dit
ontvangen, een prijs die wordt uitgereikt aan een
kan in een kleinere gemeente. “Er meldde zich
organisatie die zich zichtbaar heeft ingezet voor
bijvoorbeeld een vrouw met een van oorsprong
aanpak van laaggeletterdheid.
Duitse man. Die vrouw vond dat het tijd werd dat hij iets aan zijn Nederlandse taalvaardigheid
Paraplu
ging doen. Die man wilde wel aan de slag met een
Inge merkt dat er soms meer samenwerking
taalmaatje en wilde graag met mannen onder
nodig is. “We proberen dat te bereiken met
elkaar zijn. Wij hebben een fietswerkplaats waar
het Taalhuis, dat dient als een paraplu voor
hij nu vrijwilliger is. De mensen daar spreken
verschillende organisaties. Behalve wij en de bieb
alleen Nederlands zodat hij nu de urgentie voelt
vallen daar de gemeente, VluchtelingenWerk en
om beter Nederlands te leren. Het lijkt niet
Stichting Lezen & Schrijven onder.” Inge werkt
logisch, taal leren op een fietswerkplaats, maar
ook een dag per week voor de sociale wijkteams
voor deze man werkt het goed!”
in Schijndel. “Daar hebben we de workshop ‘Herkennen & doorverwijzen’ aangeboden aan
10 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
Foto:Tjanne Hartman | DeMooiSchijndelKrant
Week van het Taalhuis
met Sint-Oedenrode en Veghel. Daar gebeurt al
Inge en collega’s organiseren ook een
veel op het gebied van taal, maar de uitdaging
themaweek: de Week van het Taalhuis. “We
is om de krachten in de gemeente Meierijstad te
brengen in die week het Taalhuis onder de
bundelen.”
aandacht door allerlei activiteiten te organiseren. Bijvoorbeeld een taalcafé en een internationale lunch waar iedereen eigen hapjes meebrengt. Dit zorgt voor een ongedwongen samenzijn waardoor het voor mensen makkelijk is om eens binnen te lopen.”
“We willen nóg meer verbinding zoeken.” Brede samenwerking Het verhaal van Inge is eigenlijk een groot
Verbinding zoeken
pleidooi voor brede samenwerking. “Je hebt
Hoeveel Welzijn De Meijerij ook voor elkaar krijgt,
echt de gemeente nodig zodat er ruimte is om
er blijven altijd doelen over. “We zijn nu aan het
activiteiten en initiatieven te ontwikkelen. Dat is
inventariseren welke partners in de gemeente ook
hier goed gelukt omdat in een kleine gemeente de
met taal bezig zijn, dan kunnen we het netwerk
lijntjes met de wethouder kort zijn.”
uitbreiden. Ook benaderen we bedrijven. Via een bedrijf met veel Poolse werknemers zijn enkele mensen begonnen met een cursus Nederlands voor Polen. En we willen meer verbinding zoeken
(Digi-)Taalhuis In een (Digi-)Taalhuis kan iedereen terecht om aan de slag te gaan met basisvaardigheden. Vaak is een Taalhuis een samenwerkingsverband tussen lokale partners, zoals de gemeente, bibliotheek, roc’s, particuliere taalaanbieders, vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisaties. In Brabant zijn ruim 20 Taalhuizen. lezenenschrijven.nl/taalhuis
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 11
12 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
TAAL VOOR HET LEVEN IN BRABANT
TAAL VOOR HET LEVEN in Brabant Het ondersteuningsprogramma Taal voor het Leven helpt gemeenten en organisaties die aan de slag willen met de aanpak van laaggeletterdheid.
Lokale aanpak
Meedoen in Brabant
Gemeenten en organisaties die aan de slag
Brabant loopt voorop op het gebied van
willen met een effectieve lokale aanpak van
innovatie, technologie, sport en design. Het is
laaggeletterdheid, kunnen gebruikmaken van het
een ambitieuze provincie. Alle Brabanders zijn
ondersteuningsprogramma Taal voor het Leven.
nodig en iedereen moet mee kunnen doen. Alle
Het programma helpt bij het vinden, opleiden en
reden om laaggeletterdheid aan te pakken!
volgen van zoveel mogelijk laaggeletterden. In Brabant werken we inmiddels samen met vele Hiervoor ontwikkelde Stichting Lezen & Schrijven
lokale partners. Veel gemeenten willen de aanpak
samen met betrokken organisaties verschillende
van laaggeletterdheid opnemen in het beleid.
materialen en instrumenten. Voorbeelden
Zij hebben de regierol in de lokale netwerken.
hiervan zijn samenwerkingsmodellen, Taalhuizen,
Daarbij focussen zij zich niet alleen op educatie,
screeningsinstrumenten zoals de Taalmeter en
maar op het brede sociale domein, zoals werk,
de Digimeter, lesmaterialen en allerlei soorten
armoede en welzijn.
trainingen en voortgangstoetsen om de kwaliteit van lesgeven aan laaggeletterden zo optimaal mogelijk
Stichting Lezen & Schrijven, Cubiss Brabant en
te maken.
andere lokale partners zetten zich samen in voor de aanpak van laaggeletterdheid in de provincie Brabant. Onze ambitie is samen met deze partners de komende jaren nog meer mensen bereiken.
FEITEN EN CIJFERS ● Circa 20 tot 30% van de cursisten heeft een betere positie op de arbeidsmarkt. ● Circa 45 tot 70% van de deelnemers krijgt een betere plek in de samenleving. ● Circa 70% van de cursisten kan zijn of haar taalvaardigheden in de praktijk beter toepassen. ● 67% van de deelnemers verbetert zijn of haar leesvaardigheid. Bron: Universiteit Maastricht (2016)
Gerard Suijkerbuijk, afdelingsmanager bij Kellebeek College, onderdeel van ROC West-Brabant: “Wij zijn blij dat de resultaten van de trajecten van Taal voor het Leven een groot positief effect hebben op de sociale inclusie. Onderwijsprogramma’s voor laaggeletterden hebben dus wel degelijk effect. Wat is er mooier dan mensen die op achterstand staan vooruit te kunnen helpen, zodat ze beter mee kunnen doen in onze complexe maatschappij!”
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 13
TAAL VOOR HET LEVEN IN BRABANT
Voorbeelden van samenwerking in Brabant
TaalHeld Henk en zijn vrouw rijden de Taalbus naar Zevenbergen, Etten-leur en Breda.
Welzijn de Meijerij in Meierijstad zorgt voor de juiste lokale verbindingen.
Het UWV Breda zet de Taalmeter in om laaggeletterdheid op te sporen.
NOORDOOST-BRABANT
MIDDEN-BRABANT WEST-BRABANT
Succesvolle breedgedragen aanpak laaggeletterdheid in de gemeente Breda.
CZ in Tilburg keert het tij. Ze helpen laaggeletterde klanten.
Senzer uit Helmond krijgt mensen aan het werk en zet de Taalmeter in.
HELMOND-DE PEEL
ZUIDOOST-BRABANT
Contour de Twern en Feniks uit Tilburg zetten vrouwen in hun kracht met EVA.
Voorbeelden, materialen en instrumenten Kijk ook eens op taalvoorhetleven.nl voor voorbeelden van organisaties die al werken met het ondersteuningsprogramma. Ook vindt u er meer informatie over de verschillende (les)materialen en instrumenten.
14 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
Het Ster College in Eindhoven gebruikt toetsen om te laten zien hoe ver cursisten al zijn gekomen.
TAAL VOOR HET LEVEN IN BRABANT
In vier stappen naar een effectieve aanpak Uit ervaring blijkt dat het volgen van vier fasen in de opbouw vaak leidt tot een structurele en effectieve lokale aanpak van laaggeletterdheid. Per fase zijn verschillende materialen en instrumenten beschikbaar vanuit het ondersteuningsprogramma.
Wilt u meer informatie over de aanpak van laaggeletterdheid? Kijk op taalvoorhetleven.nl of neem vrijblijvend contact op met een lokale projectleider via taalvoorhetleven.nl/contact of bel 070 - 302 26 60.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 15
VERHALEN VAN PARTNERS
Dromen vangen voor vrouwen met ambitie Vrouwen met ambitie laten vertellen wat hun dromen zijn en vervolgens kijken hoe ze die op eigen kracht kunnen realiseren. Een programma dat verder kijkt dan taalvaardigheid. Dat is EVA: Educatie voor Vrouwen met Ambitie. Twee van de Brabantse partners die EVA aanbieden zijn Feniks en Contour de Twern. Mo van Bavel is intern coördinator bij Feniks en geeft EVA-cursussen. Mirjam Lambert is taalcoördinator en sociaal werker bij Contour de Twern en begeleidt de vrijwilligers. Ze vertellen over de aanpak.
Meer dan een taalcursus
talenten en kwaliteiten bij cursisten en het
EVA is een startpunt dat cursisten begeleidt naar
vergroten van het zelfvertrouwen. De vrijwilligers
een volgende stap: (vrijwilligers)werk of een
leren van Mirjam van Contour de Twern hoe ze het
opleiding, bijvoorbeeld bij het roc. “De missie
beste cursisten kunnen benaderen om wensen
van Feniks is om de positie van vrouwen op
en doelen te achterhalen en om realistische
sociaal, economisch en maatschappelijk terrein
vervolgstappen op te stellen. Aan de hand van
te verbeteren,” vertelt Mo. “We geven vrouwen
casussen wordt gekeken wat iemands kwaliteiten
empowerment: dat draait om het (her)ontdekken
zijn. De vrijwilligers maken ook kennis met de
van hun eigen kracht, als persoon én als groep.
website EVAenik.nl waar cursisten thuis in alle
Deelnemers willen niet alleen beter leren lezen
rust kunnen oefenen binnen de onderwerpen
en schrijven, ze hebben ook een groter doel
werk & solliciteren, geld & rekenen en
dat ze willen bereiken. We werken hier met de
internet & computer.
Dromenvang-methode. Deze methode geeft vrouwen op een laagdrempelige en motiverende manier inzicht in de stappen die ze kunnen zetten om hun doelen en dromen te bereiken.” Vrijwilligers werken vaak met het materiaal van de Succes!-methode. Een vrijwilliger vertelt: “Succes! is een rode draad, je kunt er veel
“We geven vrouwen empowerment: het draait om het (her)ontdekken van eigen kracht.”
mee: lezen, woordenschat, begrijpend lezen, vervoegen, meervoud.”
Mirjam vertelt dat het niet altijd een makkelijke doelgroep is: “Het zijn vrouwen die vaak al hun
Kwaliteiten herkennen
verhaal hebben verteld bij instanties maar ‘er
Nieuwe EVA-vrijwilligers volgen de workshops
verandert toch niks’. Deze vrouwen hebben vaak
‘In je kracht’ en ‘Aan de slag’. Deze workshops
veel bagage. Taal is een middel dat ervoor zorgt
zijn een onderdeel van de basistraining voor
dat je mee kunt doen en de meeste vrouwen
taalvrijwilligers. Alleen staat bij deze module niet
willen hun taalvaardigheid graag verbeteren.”
de taalontwikkeling voorop, maar het werken aan een vertrouwensband, het herkennen van
16 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
‘Ik kan nog meer dan ik dacht!’ Er nemen nu vooral vrouwen met een anderstalige achtergrond deel aan EVA. Mo van Feniks: “We proberen ook autochtonen
“Taal is een middel dat ervoor zorgt dat je kunt meedoen.”
aan te spreken. Ook zit er een genderaspect in laaggeletterdheid: van de laaggeletterden
Ook voor de vrijwilligers is het leerzaam.
is 53% vrouw. Daarnaast leren vrouwen
Een vrijwilliger: “Het verbreedt je eigen blik door
vaker contextueel, daar is de EVA-methode op
met verschillende culturen om te gaan. Ook merk
afgestemd. Het is een vorm van emancipatie om
ik dat het Nederlands een moeilijke taal is.
laaggeletterdheid bij vrouwen aan te pakken.”
Ik vind het dankbaar werk.”
De cursisten zijn enthousiast over de EVA-cursus. Mo: “Dat de training zich richt op vrouwen en een bredere blik geeft dan alleen taal, vinden ze een waardevolle toevoeging en het is een extra motivatie. Wat ik al meerdere keren heb gehoord is dat vrouwen zeggen ‘ik kan straks nog meer dan ik had gedacht’. De vrouwen stimuleren elkaar onderling, binnen de groep trekken ze elkaar omhoog.”
Kansen voor vrouwen EVA is een onderdeel van het lokale ondersteuningsprogramma Taal voor het Leven. Het is een verdieping gericht op het verbeteren van de kansen van vrouwen tussen de 18 en 55 jaar op de arbeidsmarkt en op hun economische zelfstandigheid. EVA vult Taal voor het Leven aan door naast de basisvaardigheden te werken aan empowerment, het verhogen van het zelfvertrouwen, de zelfredzaamheid en de economische zelfstandigheid van de deelnemende vrouwen. EVA helpt vrouwen zich bewust te worden van hun kansen en stimuleert hen stappen te zetten om hun maatschappelijke positie te verbeteren. Online oefenen kan via www.EVAenik.nl.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 17
18 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
Ik wil leren! Wil jij leren voorlezen aan je kind? Een brief schrijven? Een e-mail typen? Dat kan. Je wordt zelfstandiger en zo kun je makkelijker meedoen. Je bent niet alleen In Brabant zijn zo’n 170.000 mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. Veel Brabanders zoals Jan, Mary, Geran, Wim en Toon volgen daarom een cursus. Bij jou in de buurt Als je je hebt aangemeld, neemt een organisatie bij jou in de buurt contact met je op. Samen bespreek je wat het beste bij jou past. Je kunt samen in een groep leren of alleen, met begeleiding van bijvoorbeeld een taalmaatje. De cursussen zijn meestal gratis. Aan de slag! Wil jij ook leren? Of ken jij iemand die beter wil leren lezen en schrijven? Meld je dan aan.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 19
VERHALEN VAN PARTNERS
Senzer brengt taalvaardigheid in kaart met de Taalmeter Werkbedrijf Senzer, partner in het taalnetwerk Helmond, zet de Taalmeter in bij de begeleiding van mensen die zich melden voor een uitkering. Hierdoor stelt Senzer vast of iemand een taalachterstand heeft. Wanneer de behoefte bestaat daar iets aan te doen, verwijzen ze door naar het roc ter AA en het Taalhuis. Joop Slegers en Ruud Huijbers leggen uit wat de werkwijze van Senzer is. Participatie
In gesprek over taal
Senzer is het werkbedrijf voor de
Ruud Huijbers is werkleider Diagnostiek
arbeidsmarktregio Helmond-De Peel. Joop
en begeleidt het diagnosetraject.
Slegers is senior beleidsmedewerker bij Senzer
Dit screeningstraject begint met een
en heeft de onderwerpen Wet educatie en
kennismakingsgesprek. Ruud vertelt: “Daardoor
beroepsonderwijs (WEB) en laaggeletterdheid in
leer ik de mensen al een beetje kennen. Bij
zijn takenpakket. Senzer voert de participatiewet
alle deelnemers nemen we uiteindelijk de
uit. Joop legt uit: “Onze begeleiding van deze
Taalmeter af. We maken geen onderscheid in
doelgroep is gericht op participatie, het liefst
opleidingsniveau of taalachtergrond.
in zo regulier mogelijk werk. Daarvoor zijn vakgerelateerde en werknemersvaardigheden, zoals motivatie en taal- en opleidingsniveau van belang.”
Meer ondersteuning
“Onze taak is om mensen aan het werk te krijgen. Daar heb je taal voor nodig.”
In september 2015 ondertekenden de voorlopers
Het is een goed startpunt voor een gesprek over
van Senzer het Helmondse convenant om
taal.” Ruud legt uit dat hij bij een indicatie voor
laaggeletterdheid aan te pakken. Joop: “Onze
taalachterstand eerst vraagt of er behoefte is
taak is om mensen aan het werk te krijgen. Daar
om iets aan taal te doen. “Als dat inderdaad
heb je taal voor nodig. Daarom hebben wij dit
zo is maak ik een vervolgafspraak om de
onderwerp dominant in het pakket opgenomen.
mogelijkheden te bespreken. Ik probeer mensen
We vinden het belangrijk om in kaart te brengen
te motiveren iets met taal te doen, maar als
wat de taalvaardigheden zijn van mensen.
die motivatie er niet is laat ik het rusten, dat is
Daarom zijn we aan de slag gegaan met de
immers niet onze primaire taak.” Ruud neemt
Taalmeter. Van de mensen die zich bij Senzer
de tijd en er zit geen druk achter het afnemen
melden voor een uitkering is er een groep die
van de Taalmeter. “Laatst gaf iemand aan dat
vermoedelijk wel aan het werk kan maar die meer
hij de Taalmeter niet goed had gemaakt omdat
ondersteuning nodig heeft om zover te komen.
hij zenuwachtig was. Ik maakte een nieuwe
Om te bepalen welke hulp zij nodig hebben,
afspraak. Toen bleek dat hij de Taalmeter weer
volgen zij een ‘diagnoseprogramma’.”
niet goed had gemaakt, gaf hij toe dat hij moeite had met lezen en schrijven. De eerste keer durfde hij dat nog niet toe te geven.”
20 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
foto: Jean-Pierre Jans
Op weg helpen Ruud merkt dat de procedure nu goed werkt. “Wat een voordeel is, is dat de Taalmeter een vast onderdeel is van het diagnosetraject. Dat maakt dat iedereen zonder problemen eraan meewerkt. Ik vraag wel of mensen de Taalmeter willen maken en een enkele keer vraagt iemand of dat verplicht is (wat niet zo is), maar niemand heeft ooit geweigerd. Ook is het een voordeel dat ik pas het gesprek aanga als ik die mensen al een paar keer heb gesproken. Er is dan al een beetje een band opgebouwd.” Met het roc heeft Senzer goede afspraken. Ruud legt uit: “We hebben afgesproken dat zij beoordelen wat voor
“De Taalmeter is een goed startpunt voor een gesprek over taal.” We weten dat er laaggeletterden zijn die werkzaam zijn bij reguliere werkgevers. Behalve bij Senzer ligt er dus ook een verantwoordelijkheid bij die werkgevers. Met de Helmondse taalpartners en Stichting Lezen & Schrijven willen we werkgevers gaan benaderen om te bespreken op wat voor manier zij een bijdrage kunnen leveren aan het verlagen van het aantal laaggeletterden.”
aanbod het beste bij iemand past. Zeker NT1’ers weten het van zichzelf wel als ze moeite hebben met lezen en schrijven. Ze zeggen dan ‘wat moet ik er nu nog aan doen?’. Ze kennen vaak de weg niet naar het roc of een bibliotheek. Dan is het afnemen van de Taalmeter een uitkomst, omdat je daarmee de mensen op weg kunt helpen.
Bijdrage werkgevers In de toekomst wil Senzer nog meer partners bij de aanpak gaan betrekken: “Senzer richt zich bij het bestrijden van laaggeletterdheid op de groep mensen die begeleiding naar werk nodig hebben.
Laaggeletterdheid herkennen Er zijn verschillende manieren om mensen te herkennen die moeite hebben met basisvaardigheden, zoals lezen, schrijven, rekenen of digitale vaardigheden. Gemeenten en organisaties kunnen hiervoor de Basismeters gebruiken, zoals de Taalmeter, Taalverkenner, Rekenmeter, Digimeter en de Meedoenmeter. Dit zijn breed inzetbare instrumenten die een betrouwbare indicatie geven of een werknemer, cliënt of patiënt (taal)scholing nodig heeft om vooruit te komen. Organisaties kunnen ook in hun werkproces enkele contextgerichte vragen gebruiken om laaggeletterdheid te herkennen. Dat zijn bijvoorbeeld vragen om de dienstverlening te optimaliseren. lezenenschrijven.nl/basismeters
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 21
VERHALEN VAN PARTNERS
Zorgverzekeraar CZ alert op laaggeletterdheid Verzekeraars en andere schuldeisers zullen het herkennen: klanten die niet op tijd betalen of zich niet aan een regeling kunnen houden. En klanten die met een dichte envelop aan de balie komen of de rekening contant willen betalen. Vaak is onbekend dat laaggeletterdheid hiervan een oorzaak kan zijn. Schuldeisers kunnen een belangrijke rol spelen in het vroegtijdig signaleren van laaggeletterdheid bij hun klanten. Als je weet dat een klant laaggeletterd is, dan kun je hem gerichter helpen. Zorgverzekeraar CZ zet zich in om het tij te keren. Brieven niet begrijpen De telefonistes en baliemedewerkers bij zorgverzekeraar CZ spreken en zien in hun werk regelmatig mensen die moeite met lezen
“Als je weet dat een klant laaggeletterd is, kun je hem gerichter helpen.”
hebben. “Klanten komen met een brief naar onze servicebalie en willen graag weten waar het
Win-winsituatie
over gaat. Ook bij telefonisch contact merken
Klanten uit de regio Tilburg en Helmond krijgen
medewerkers soms dat een klant de brief niet
informatie over de cursus ‘Voor ‘t zelfde geld’.
heeft begrepen,” vertelt Anouschka van Leijden,
Deze cursus kunnen zij gratis volgen bij een van
teamleider afdeling Debiteurenbeheer team
de Taalhuizen in Tilburg of de vrijwilligers van
Tilburg. CZ heeft daarom samen met Stichting
de welzijnsorganisatie LEVgroep in Helmond.
Lezen & Schrijven een nieuwe werkwijze voor de
Met ‘Voor ‘t zelfde geld’ leren ze financieel
medewerkers opgezet.
zelfredzamer te worden. Anouschka: “Hierdoor ontstaat er een win-winsituatie. De klant is
Gerichte aanpak
niet alleen bezig is met de taal, maar krijgt ook
“Onze telefonistes en baliemedewerkers zijn
inzicht in zijn financiën. Het doel is om de klant
getraind in het herkennen van laaggeletterdheid.
weer regie te geven over zijn eigen situatie. Hij
Er zijn bijvoorbeeld vragen die zij kunnen
kan dan zelf de vicieuze cirkel van taalbarrière,
stellen om het onderwerp te bespreken. Als
betalingsachterstand en gezondheidsklachten of
onze medewerkers het vermoeden hebben, dan
stress doorbreken.”
verwijzen zij de klant door om hem verder te helpen,” vertelt Anouschka. “Als laaggeletterden geholpen worden, krijgen ze beter inzicht in hun financiële situatie, waardoor bijvoorbeeld schulden niet oplopen. Mensen met schulden hebben ook vaak last van gezondheidsklachten. Door laaggeletterden te helpen, creëer je kansen om problemen te verminderen en misschien wel te voorkomen.”
22 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
“De vicieuze cirkel van taalbarrière, betalingsachterstand en gezondheidsklachten doorbreken.”
Laaggeletterdheid en geld Stapels ongeopende post. Voor laaggeletterden is het een extra grote uitdaging om rekeningen te begrijpen, toeslagen aan te vragen en de administratie bij te houden. Voldoende kunnen lezen, schrijven en rekenen, is een randvoorwaarde om een stabiele financiële situatie te krijgen en te houden. Mensen die moeite hebben met lezen, schrijven en/of rekenen zijn veel vaker langdurig arm dan niet-laaggeletterden. Armoede en laaggeletterdheid gaan hand in hand. Maar taalscholing helpt. lezenenschrijven.nl/geld
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 23
24 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
TAALHUIZEN IN BRABANT
MEER DAN 20 TAALHUIZEN IN BRABANT Bij een (Digi-)Taalhuis kan iedereen terecht die aan de slag wil met basisvaardigheden. Het is een samenwerkingsverband van lokale partners met een gezamenlijke doelstelling op het gebied van de aanpak van laaggeletterdheid. Denk hierbij aan de gemeente, bibliotheek, roc’s, particuliere taalaanbieders, vrijwilligersorganisaties en welzijnsorganisaties.
Laagdrempelig
Advies en oefenen
Een (Digi-)Taalhuis is een laagdrempelige plek in
Je kunt er informatie en advies krijgen over een
een stad of dorp waar mogelijk veel laaggeletterden
passende cursus, er zijn vaak computers en
komen. Bijvoorbeeld een ziekenhuis, buurthuis of
lesmaterialen om te oefenen en soms vinden
sociale dienst. In Brabant zijn er 20 Taalhuizen.
er ook activiteiten plaats zoals een taalcafĂŠ of cursus digitale vaardigheden. Het Taalhuis is er ook voor vrijwilligers. Zij kunnen er bijvoorbeeld terecht voor onderwijskundig advies, een training en geschikt lesmateriaal voor hun cursist(en). Soms is er ook een docent aanwezig die de taalvrijwilligers ondersteuning biedt bij het begeleiden van hun deelnemers.
Alle Taalhuizen in Brabant vind je via lezenenschrijven.nl/taalhuis
Bijeenkomst Taalhuis Breda
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 25
VERHALEN VAN PARTNERS
Het belang van toetsen De voortgangstoetsen van Taal voor het Leven bieden inzicht in de voortgang die deelnemers maken. Er zijn voortgangstoetsen op het gebied van lezen, schrijven, rekenen, digitale vaardigheden en sociale inclusie. Wat is het nut van toetsen? Onderzoeker Maurice de Greef van Universiteit Maastricht en docent aan het Ster College in Eindhoven Nienke Hoogstra leggen het uit.
Ontwikkeling zien
Praktisch
Voor Maurice is het belang van toetsen duidelijk:
De toetsen zijn specifiek voor volwassen
“Het is zowel voor de cursist als voor de
taalleerders. Maurice: “Bij de toetsen gaat het om
organisatie van belang: voor de cursist om te
de functionele taalvaardigheid, dus de praktische
weten waar hij staat en om te weten of hij zijn
toepassing van taal. De vragenlijst sociale inclusie
doelstellingen haalt. En voor de organisatie is
is ook leerzaam, en je kunt het een onderdeel
het belangrijk te weten wat het effect is van
maken van de les.
hun trajecten, ook voor de verantwoording naar de opdrachtgever.” Nienke beaamt dit; ook het Ster College toetst periodiek. “Wel bewaken wij de frequentie, zodat de cursist een toets maakt als wij inschatten dat hij het benodigde niveau heeft gehaald. Dat doen we om frustratie te
“Voor ons is het fijn om van cursisten te weten waar ze in hun ontwikkeling zitten.”
voorkomen. Veel van onze cursisten hebben in het verleden schooltrauma’s opgelopen omdat ze vaak de zwakste waren. Cursisten vinden toetsing
Voor een opdrachtgever is deze vragenlijst heel
wel heel belangrijk, vooral omdat ze zo een beeld
interessant, omdat je daar als opdrachtgever
krijgen van hoe het gaat. En voor ons is het ook
mee aan kunt tonen dat mensen stijgen op de
fijn om van cursisten te weten waar ze in hun
participatieladder.”
ontwikkeling zitten.”
Nienke vindt de inhoud van de toetsen inderdaad goed: “De toetsen zijn allesomvattend, ze
Doelstellingen
bekijken of iemand iets wel of niet zelfstandig
Maurice hoort weleens dat er weerstand is tegen
kan. Het is ook goed dat er meerdere versies van
toetsen bij deze kwetsbare doelgroep. “Dit horen
de toetsen zijn.”
we soms van organisaties, maar bijna nooit van cursisten zelf. Cursisten vinden het juist goed dat ze een toets mogen maken. Bij hoogopgeleiden is het heel normaal om te toetsen, maar bij lager opgeleiden denken organisaties soms dat het lastig is voor de cursist. Maar zij hebben ook doelstellingen. En je kunt niet voor de cursist bepalen of hij een toets wil maken.”
26 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
“De toetsen laten zien of iemand zelf iets kan.”
VERHALEN VAN PARTNERS
Voortgangstoetsen Met de digitale voortgangstoetsen van Taal voor het Leven krijgen organisaties en deelnemers inzicht in de voortgang die zij maken. De toetsen, resultaten en rapportages zijn beschikbaar in een online omgeving: de Toetsenbank. Het is niet alleen motiverend voor deelnemers om te zien dat ze aantoonbaar beter worden in hun basisvaardigheden. Het is ook voor organisaties van belang om te laten zien dat hun aanpak werkt. lezenenschrijven.nl/voortgangstoetsen
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 27
VERHALEN VAN PARTNERS
Een breed gedragen aanpak: een succes in Breda Wat moet je doen om een zo groot mogelijk draagvlak te creëren om laaggeletterdheid aan te pakken? En hoe krijg je dat in de praktijk voor elkaar? Anne-Rienke Hendrikse, beleidsadviseur Onderwijs & Cultuur bij de gemeente Breda en Ernestine Schipper, projectleider bij Stichting Lezen & Schrijven, verzorgden voor 250 deelnemers een workshop over een duurzame en breed gedragen aanpak van laaggeletterdheid in de regio of gemeente. Dit vond plaats tijdens de Tel mee met Taal-conferentie 'Spelen met Ruimte' in 2016. Doel was kennisdeling over de aanpak van laaggeletterdheid. Draagvlak op alle niveaus
van organisaties die zich inzetten tegen
Ernestine vertelt dat de aanpak van
laaggeletterdheid. Daarbij is het belangrijk
laaggeletterdheid het beste werkt als er
lage basisvaardigheden te bespreken om het
draagvlak is op alle niveaus: “Voor een
taboe te doorbreken. Ons doel is dat we zowel
duurzame en breed gedragen aanpak heb je op
NT1’ers als NT2’ers bereiken. Vervolgens maken
verschillende niveaus en binnen verschillende
we kwaliteitsafspraken met de partners in het
beleidsdomeinen draagvlak nodig. Zowel
netwerk en zorgen we voor een goede verhouding
politiek-bestuurlijke partners als organisaties
tussen professionals en vrijwillige deskundigen.
in het veld. Er is dus niet alleen draagvlak nodig
Ten slotte verduurzamen we de aanpak van
in het educatiedomein, maar juist ook richting
laaggeletterdheid, bijvoorbeeld door te screenen
arbeid, ouderbetrokkenheid en gezondheid. De
op cruciale plekken en workshops over het
vraag in de workshop was: ‘Hoe krijg je dat in de
herkennen van laaggeletterdheid op te nemen in
praktijk gerealiseerd?’ We bedachten gezamenlijk
beleidsplannen.”
strategieën om dit in de praktijk te versterken of voor elkaar te krijgen.”
Elkaar de ruimte geven “Tijdens de workshop was het soms best wel
“Het is een uitdaging elkaar in de praktijk de ruimte te geven.”
wennen om met een veelzijdige groep aan de
die een duurzame en breed gedragen aanpak
het opvallend dat het niet zichtbare deel van
mogelijk maken. We zijn begonnen met
het werk, het investeren in relaties, de grootste
het opzetten en behouden van een netwerk
invloed heeft op het werk.
slag te gaan. Begrijp je elkaars (vak)termen bijvoorbeeld? Er werd meteen geopperd om dezelfde taal te spreken, je bewust te zijn van
je eigen terminologie. Watbus wij zagen is dat er Henk Scherff bouwde een om tot vaak op natuurlijke wijze een gespreksleider klaslokaal en rijdt door de provincie om komt, maar komen alle partners wel aan bod en Taboe doorbreken taalonderwijs te geven. Met zijn Taalbus bereikt hij samen met zijn vrouw in Breda, hoe voelen ze zich daarbij? Het is een uitdaging De samenwerking in West-Brabant en Breda Zevenbergen en Etten-Leur mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. De elkaar in de praktijk de ruimte te geven, helemaal verloopt goed. Ernestine legt uit hoe dat komt: bus leverde hem de titel Brabantse TaalHeld 2016 op en een nominatie voor de als er budgetten verdeeld worden. Voor mij is “Er zijn in deze regio een paar succesfactoren landelijke TaalHeldenprijzen in de categorie Taalbegeleider.
28 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
Foto: Menno Mulder
Je samenwerkingspartners zijn de ambassadeurs.
Ambassadeurs inzetten
Kunnen zij hier tijd, ruimte en geld voor vrij
De deelnemers aan de workshop dachten actief
(laten) maken in hun organisatie? En kunnen ze
mee. Een van de belangrijkste adviezen: zet
er voor zorgen dat het werk doorgaat, zelfs als ze
meerdere ambassadeurs in binnen je organisatie:
er zelf niet meer werken?”
“Het werkt goed om ambassadeurs in te zetten om je verhaal op de agenda te plaatsen, dit
“Zet meerdere ambassadeurs in binnen je organisatie.” Gezamenlijke aanpak Anne-Rienke, beleidsadviseur bij de gemeente
spreekt op diverse niveaus mensen aan die dan intern weer ambassadeurs worden,” legt AnneRienke uit. “Verder is het belangrijk vertrouwen te hebben in de expertise van een ander. Ieder heeft zijn eigen kracht. Investeer in die relatie. Het is daarbij belangrijk hiervan een gezamenlijke opgave te maken, want één persoon binnen een organisatie die actief is, is te kwetsbaar.”
Breda, wil het volgende benadrukken: “Alleen een gezamenlijke aanpak, die uitgaat van de vraag van de doelgroep op het gebied van taal- of andere basisvaardigheden, werkt. Dat betekent met verenigde kracht samenwerken om de maatschappelijke opgave om iedereen – jong tot oud – zoveel mogelijk basisvaardigheden mee te geven. Daar moet elk politiek, beleidsmatig en instellingsbelang aan ondergeschikt zijn.”
Lokale netwerkaanpak Met de netwerkaanpak Taal voor het Leven ondersteunt Stichting Lezen & Schrijven honderden gemeenten, organisaties, docenten en vrijwilligers in de aanpak van laaggeletterdheid in heel Nederland. Zo is er in elke arbeidsmarktregio in Brabant een lokale projectleider. Kijk voor hun contactgegevens op taalvoorhetleven.nl/contact.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 29
illustratie: Job van Gelder
30 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
LOKALE LIEFDE BRABANT
TSAMINA MINA Het is 2009. We wonen in Heesch, maar dat noemen ze hier His. De juf van de basisschool heeft die ochtend verteld dat we binnenkort carnaval gaan vieren. Zaterdag voor de kinderen, zondag voor iedereen. ‘Wat gaan we doen?’ Ik vraag het aan de moeder naast me op het schoolplein. Haar dochter en één van mijn kinderen zitten in dezelfde klas. ‘Carnaval is een feest bij ons, hier in Brabant. We gaan de straat op. En we dansen,’ zegt de moeder. Yvon, heet ze.
Fragment uit Lokale Liefde Brabant
Lokale Liefde in Brabant In de verhalenbundel Lokale Liefde vertellen Brabantse taalcursisten een bijzondere lokale herinnering. Taalvrijwilligers en docenten schreven deze verhalen op. Initiatiefnemer Karin Giphart en verschillende lokale auteurs en illustratoren lieten zich hierdoor inspireren. Deze authentieke en inspirerende verhalen in makkelijke taal zijn gebundeld. Als oefenmateriaal én als inspiratie voor anderen. Want iedereen kan de stap zetten om beter te leren lezen en schrijven. En iedereen kan een bron zijn van verhalen. Lees alle verhalen via lezenenschrijven.nl/lokaleliefde.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 31
VERHALEN VAN PARTNERS
De Taalbus komt naar cursisten toe Henk Scherff bouwde een bus om tot klaslokaal en rijdt door de provincie om taalonderwijs te geven. Met zijn Taalbus bereikt hij samen met zijn vrouw in Breda, Zevenbergen en Etten-Leur mensen die moeite hebben met lezen en schrijven. De bus leverde hem de titel Brabantse TaalHeld 2016 op en een nominatie voor de landelijke TaalHeldenprijzen in de categorie Taalbegeleider.
Waardering
Bijscholing voor iedereen
Het idee van de TaalHelden vindt Henk een mooi
Henk heeft een idee hoe je deze groep
initiatief. “Het was leuk om mee te maken en
zou kunnen bereiken: “Bijscholen voor
een vorm van waardering dat je tot TaalHeld
laaggeletterden zou net zo normaal moeten
wordt gekozen. Voor de cursisten zelf is dat het
zijn als cursussen voor hoogopgeleiden. Dus
belangrijkst. Zij werden bij de prijsuitreiking ook
bijscholen ongeacht opleidingsniveau. Je zou
het uitgebreidst in het zonnetje gezet. Na mijn
cursussen kunnen ontwikkelen met dezelfde
verkiezing als Brabants TaalHeld ben ik gewoon
naam maar dan op verschillende niveaus,
weer overgegaan tot de orde van de dag hoor, het
zodat laag- en hoogopgeleiden naar dezelfde
is ook niet iets waar ik mee te koop loop. Er zijn
soort cursus kunnen gaan. Bijvoorbeeld een
wel belangrijkere dingen,” aldus de bescheiden
cursus over werken met de computer, dat is een
held.
goede ingang om ook taal aan te bieden. Veel mensen ervaren niet dat ze laaggeletterd zijn.
“Toen deze bus vrij kwam hebben wij die ingericht als klaslokaal.”
‘Ik kan toch lezen’ zeggen ze dan, en terecht. Misschien moeten we stoppen met de term ‘laaggeletterdheid’ want daardoor voelen niet alle mensen zich aangesproken. Het is mooi dat ik Brabants TaalHeld ben geworden, maar voor mij
Meer mensen bereiken Henk zou graag meer mensen willen bereiken die moeite hebben met lezen en schrijven. “Het is goed dat er veel aandacht is voor dit thema. Momenteel wordt 5% van de laaggeletterden bereikt. Dat kan natuurlijk beter. Nu komen met name anderstaligen; zij nemen sneller de stap naar taalles. Maar die Nederlandssprekenden bereiken, dat is een grotere uitdaging.”
mag de held iemand zijn die de 95% bereikt die we nu niet bereiken!”
Van klas naar Taalbus Henk is zeer gepassioneerd. Na een loopbaan van maar liefst 43 jaar voor de klas is hij verder gegaan als docent, maar dan met de Taalbus. “Mijn vrouw heeft ook lesgegeven. Toen zij wat minder ging werken werden we meteen besprongen door vrienden die vrijwilligerswerk deden. Of we niet eens koffie wilden drinken met die Somalische man die behoefte had aan
32 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
VERHALEN VAN PARTNERS
sociaal contact? Hij nam weer anderen mee en zo ontstond er een taalcursus. Het spullen sjouwen werd wel zwaar en toen deze bus vrij kwam hebben wij die overgenomen en ingericht als klaslokaal.”
“Bijscholen voor laaggeletterden zou net zo normaal moeten zijn als cursussen voor hoogopgeleiden.”
Voldoening “Het is heel leuk om te doen, we genieten er elke dag van. Het is prachtig om mensen te helpen die naar huis gaan met het idee dat ze weer wat hebben geleerd. Je voelt dat ze dankbaar zijn en dat geeft veel voldoening. Omdat de niveauverschillen zo groot zijn hebben mensen aparte aandacht nodig van een taalmaatje. Deze taalcoaches zetten we vooral in om spreekvaardigheid te oefenen.”
Taalvrijwilligers Taalvrijwilligers zijn een belangrijk onderdeel van de aanpak van laaggeletterdheid. Dankzij hun inzet krijgen deelnemers extra begeleiding op het gebied van lezen en schrijven, rekenen of werken met een computer. Professionele docenten ondersteunen hen daarbij. Deelnemers profiteren het meest als ze op de juiste manier worden begeleid en met geschikte lesmaterialen werken. Daarom volgen vrijwilligers voordat zij aan de slag gaan een korte training waarin zij leren hoe zij de deelnemers goed kunnen helpen. Taalvrijwilliger worden? Kijk op lezenenschrijven.nl/taalvrijwilliger voor meer informatie.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 33
34 |
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
Deze Brabanders nemen al deel aan een cursus. Ken jij iemand die ook beter wil leren lezen en schrijven? Kijk op lezenenschrijven.nl/brabant.
TAAL MAAKT JE STERKER Magazine
| 35
Zo’n 170.000 Brabanders hebben moeite met lezen en schrijven.
36
Ken je iemand die ook beter wil leren lezen en schrijven? Ga naar www.lezenenschrijven.nl/brabant of bel gratis 0800 - 023 44 44 voor informatie.