Το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας και η Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας

Το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας και η Νεκρώσιμη Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας Στα πλαίσια του Μεταπτυχιακού Τμήματος της Θεολογικής Σχολής, μου δόθηκε η ευκαιρία να προσπαθήσω να αποδώσω στη νεοελληνική γλώσσα το Requien, δηλαδή τη νεκρώσιμη Ακολουθία της Καθολικής Εκκλησίας, έργο που είναι γραμμένο στη λατινική γλώσσα. Ως μέλος της ανδρικής Χορωδίας του Μουσικού Συλλόγου Λαρίσης, που, μαζί με τη Συμφωνική Ορχήστρα Νέων του Δήμου Λαρισαίων, έχει παρουσιάσει δύο φορές το Requiem του Luigi Cherubini στην κοινωνία της Λάρισας, αποφάσισα να επιχειρήσω τη μετάφραση του συγκεκριμένου Requiem, επειδή νομίζω ότι, μουσικά, το συγκεκριμένο Requiem σε D ελάσσονα (ρε μινόρε) για ανδρική χορωδία, είναι από τα πιο μελωδικά και συνάμα απαιτητικά Requiem των συνθετών της Δύσεως. Να σημειωθεί ότι τα διάφορα Requiem των συνθετών της Δύσεως παρουσιάζουν μεταξύ τους κάποιες μικρές αποκλίσεις στα λόγια και στη σειρά των ύμνων τους. Το έργο το έγραψε ο συνθέτης το 1836 διασκευάζοντας ένα δικό του Requiem σε C ελάσσονα (ντο μινόρε) για μεικτή χορωδία, το οποίο είχε γράψει το 1816 εις μνήμην του Λουδοβίκου 16ου (Louis XVI), αυτοκράτορα της Γαλλίας. O Cherubini, αν και Ιταλός (γεννήθηκε το 1760 στη Φλωρεντία), έζησε και έγραψε τα έργα του στη Γαλλία, όπου και πέθανε (Παρίσι 1842). Ο L.von Beethoven θεωρούσε ότι ο Luigi Cherubini υπήρξε ο κορυφαίος συνθέτης από όλους τους συγχρόνους του συνθέτες, το δε Requiem του το θεωρούσε καλύτερο και από αυτό του Α. Mozart, που είναι το πιο γνωστό και «πολύπαιγμένο» έργο της Δυτικής Εκκλησιαστικής Μουσικής. Κάνοντας τη συγκεκριμένη μετάφραση, κάποιες συγκρίσεις μεταξύ του Requiem της Δυτικής Χριστιανοσύνης με την «Ακολουθία εις Κεκοιμημένους», της δικής μας Ορθόδοξης Εκκλησίας υπήρξαν αναπόφευκτες: α) Μπορεί να ηχεί παράδοξο, αλλά είναι ολοφάνερο ότι, τόσο το Requiem της Καθολικής Εκκλησίας, όσο και η Νεκρώσιμος Ακολουθία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, στοχεύουν στη διδασκαλία και τον προβληματισμό των πιστών, οι οποίοι είναι παρόντες στην εξόδιο ακολουθία, παρά στον κεκοιμημένο χριστιανό, για του οποίου την ανάπαυση της ψυχής τελείται η Ακολουθία, αφού είναι γνωστό ότι «ἐν τῷ Ἅδη οὐκ ἔστι μετάνοια». Εννοείται ότι δε λείπουν και οι επικλήσεις στην ευσπλαχνία του Θεού, για τη συγχώρηση των παραπτωμάτων του κεκοιμημένου αδελφού, όμως ο στόχος των στίχων και των δύο αυτών Ακολουθιών είναι ο ζων ακροατής! Παρά ταύτα διακρίνει κανείς βασικές διαφορές στο πώς η κάθε Εκκλησία δόμησε την Ακολουθία της και ποια μέσα χρησιμοποιεί για να πετύχει το σκοπό της. Ι. Στην Ορθόδοξη πρακτική ο θάνατος ενός προσφιλούς προσώπου είναι μία ευκαιρία να κατανοήσει ο άνθρωπος το πραγματικό νόημα της ζωής, αλλά και τον «θείο προορισμό» του, ο οποίος του δίνει την προοπτική της ολοκλήρωσης, από το «κατ΄εικόνα» να φθάσει στο «καθ΄ομοίωσιν» (Θέωση). Χαρακτηριστικό είναι το απόσπασμα, από τα γνωστά σε όλους μας «Ευλογητάρια»: «Εἰκών εἰμι, τῆς ἀρρήτου δόξης σου, εἰ καὶ στίγματα φέρω πταισμάτων, οἰκτείρησον τὸ σὸν πλάσμα, Δέσποτα, καὶ καθάρισον σῇ εὐσπλαγχνίᾳ, καὶ τὴν ποθεινὴν πατρίδα παράσχου μοι, Παραδείσου πάλιν ποιῶν πολίτην με» = «Εικόνα είμαι της ανείπωτης δόξας Σου αν και φέρω σημάδια των πταισμάτων. Λυπήσου το πλάσμα