KO SKOLA E O K TZA LAKUN DIZKARIA AL
2015 AZAROA
IKIMILIKILIKLIK
Interes Guneak:
Berriak LAGUNAK ipuina Aintzinako Egipto Magnetismoa Postcards from our holidays Errezetak Denborapasak e.a.
AURKIBIDEA
2
AZALA: EUSKARAREN EGUNA
1
AURKIBIDEA
2
BADATOR OLENTZERO
3
DENBORAREN MAKINA
4
COSILLAS DEL UNIVERSO
6
ETONIAN INTERVIEWS
7
MASAJEAK GELAN
8
BERRIAK EGITEKO JARRAIBIDEAK
10
BERRIAK
12
POSTCARDS FROM OUR HOLIDAYS
14
LAGUNAK IPUINA
16
MAGNETISMO ESPERIMENTUAK
18
AT THE DOCTOR’S
21
EGIPTOKO AZALPENAK
22
TXISTEAK
26
LET’S MAKE PANCAKES!
28
ASMAKIZUNAK
30
WIZARDRY ROUNDABOUT
32
LET’S MAKE A POTATO OMELETTE
33
PASATIEMPOS
34
EUSKARAREN EGUNEKO EGITARAUA
36
IKIMILIKILIKLIK
5. MAILA
BADATOR OLENTZERO
Aurten Olentzero abenduaren 22an etorriko da eskolara. Eskolako umeok eta irakasleok jaialdi bat prestatzen dugu, eta kantak,dantzak,...egiten ditugu. Jaialdia zineman ospatuko dugo. Olentzeroren zain gauden bitartean gaztainak jaten ditugu eta iristen denean denek bere abestia kantatzen diogu eta berak goxoki pila botatzen dizkigu. Segidan, 5.eta 6.mailakoek aurreskua dantzatzen diote. Aurreko egunetan, aurreskua dantzatu behar duten neska-mutilak, nahiko urduri egoten dira, ez baitakite dantza ongi aterako ote zaien. Dantzak eta agurrak egin ondoren barrura sartzen gara eta Olentzerok opari bana ematen digu gela bakoitzarentzat. Hau ere seguraski zineman egingo da. Oso ongi pasatzen dugu!!
NOLA EGIN OLENTZERORENTZAKO ESKUTITZA - Lehenengo, paper txukun eta polit bat hartu behar duzu. -Goiko partean, zure herriaren izena eta data idatzi behar duzu. -Agurrarekin hasi. Adibidez: Olentzero maitea, edo kaixo Olentzero. -Gero, zu nor zaren eta beste zerbait kontatu behar diozu. -Ondoren, zuk nahi duzuna ekartzea eskatzen diozu. -Azkenik, Olentzerori agurtu. -Bukatzeko, papera gutunazalean sartu eta atzeko partean zure datuak idatzi behar dituzu: izena-abizena, kalea eta herria 2015 eko AZAROA
3
1. MAILA
4
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
55
5. MAILA
COSILLAS DEL UNIVERSO
- Las estrellas fugaces no son estrellas. Son trozos de asteroides que viajan por el espacio sin control. Cuando esos meteoritos caen a la Tierra, se queman en la atmósfera. Si los vemos de noche, producen un rápido rastro de luz, y parecen una estrella que se mueve a mucha velocidad y desaparece. - Dicen... que un meteorito provocó la desaparición de los dinosaurios. Hace unos 65 millones de años, un gran meteorito impactó contra la superficie terrestre, provocando cambios en la atmófera y que los dinosaurios no lograron sobrevivir. Bueno, es una teoría. - El primer objeto que viajó al espacio fue el satélite artificial ruso "Sputnik I", en 1957. Un año después, en el siguiente cohete que los rusos mandaron al espacio, el Sputnik II, la perrita "Laika"se convirtió en,el primer ser vivo en viajar al espacio. "Laika" se murió a las pocas horas, de calor y estrés, pero su muerte sirvió para abrir el camino a los futuros astronautas. - La velocidad máxima posible es la de la luz: 300.000 km en un segundo. Así, la luz de la luna tarda 1 segundo en llegar a la Tierrra, y la luz del Sol tarda 8 minutos. Lo que ocurre en el Sol, lo vemos 8 minutos más tarde.
-Las distancias del universo se miden en años-luz, es decir, la distancia que recorre la luz en un año. La estrella que tenemos más cerca se llama Alfa Centauro, y está a 4,3 años-luz de nosotros. Nuestra galaxia, la Via Láctea , tiene un diámetro de 50.000 años-luz. Hasta el momento se cree que existen unas 200.000 galaxias en el universo.
6
IKIMILIKILIKLIK
My home‌
6. MAILA
ETONIAN INTERVIEWS
Igor Ramajo School Parent -What do you do in the kitchen? I cook for my family -Where do you watch TV? In the living room -Where do you work at home? In the living room -What time do you go to bed? I usually go at twelve o'clock, midnight -What is your favorite time of the day? Why? When I go home and stay with my family
Uxua Azpiroz School Parent -What do you do in the kitchen? I cook for my family -Where do you watch TV? In the sitting room but we have another TV set in the bedroom and we like watching TV together there. -Where do you work at home? In my studio -What time do you go to bed? At half past nine -What is your favorite time of the day? Why? When I can relax and read my book
Irene Arretxe School Headteacher
Eugenio Luis Garciandia School Parent
-What do you do in the kitchen?
-What do you do in the kitchen?
I cook at the kitchen -Where do you watch TV?
I do nothing respect to cooking but I set the table and I wash up -Where do you watch TV? I watch TV in the living room but only to see Barça's football matches. If not, I prefer reading or studying -Where do you work at home ?I prepare breakfast and I iron and listen to the radio in the living room -What time do you go to bed?
I watch TV at the living room. -Where do you work at home? In the living room. -What time do you go to bed? I go to bed at 12:30. -What is your favorite time of the day? Why? When my daughter and my son are in bed and I relax reading a book.
2015 eko AZAROA
I go at 9:00 but sometimes at 9:30 -What is your favorite time of the day? Why? At 5:00 and at 9:00 in the morning because I am alone. 7
HH 1.
MASAJEAK GELAN OSO ONGI PASATZEN DUGU ESKOLAN: LANAK, ABESTIAK, DANTZAK, JOLASAK EGITEN... ASKO IKASTEN ARI GARA!!! BAINA LASAITZEKO MOMENTUAK ERE OSO GUSTOKO DITUGU, HORREGATIK MASAJEAK EMATEN IKASTEN ARI GARA LAGUNEN ARTEAN. LURREAN ETZAN ETA LAGUNARI MASAJEA EMAN ETA GERO ALDERANTZIZ. PIRRITX ETA PORROTXEN MASAJEA IKASI DUGU!!!
8
IKIMILIKILIKLIK
Kask-kask oskola, kraskatu arrautza oskola; behera badoa haren gorringoa. Inurritxoak gora, gerritik lepora; behera behera inurriak, beti bihurriak. Aupa elefanteak, zuek bai mastodonteak. Mesedez jaitsi, ez nazazue hautsi. Txitoak goraka, txio-txio-txioka; txitoak beheraka, aita kukurruka. Igo sagu saguzarrak, igo sagu saguzarrak, odola zurrupatu, odola zurrupatu; jaitsi sagu saguzarrak, jaitsi sagu saguzarrak,
2015 eko AZAROA
9
4. MAILA
10
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
11
12
IKIMILIKILIKLIK
Uxue y Bakarne
2015 eko AZAROA
13
2.
I MA
LA
POSTCARDS FROM OUR HOLIDAYS
Dear schoolmate; We went to Cambrils on holidays with our family. We visited Port Aventura and we had lots of fun. Love, Julen,Osama and Laida
Dear, schoolmate; We went to Poland on holidays with our family. We visited a castle, lt was incredible! Love , Iker, Alain and Idoia 14
IKIMILIKILIKLIK
Dear schoolmate ; We went to Senegal on holidays with our family We sailed the sea in a boat , it was exciting ! Love , Olaia ,Abd el Ghafour and Djibril.
Dear schoolmate; We went to Paris on holidays with our family. We visited the Eiffel Tower, it was amazing!! Love, Luca, Ekain and Faiza.
2015 eko AZAROA
15
6. MAILA
Bazen behin lagun talde Lakuntzar bat, oso lagun onak ziren. Batxilergoko azken urtean zeuden eta bazekien banandu behar zirela, bakoitzak bere biziari jarraitu behar ziolako. Kurtsoa bukatu zen eta oso triste geratu ziren denak, baina horrela da. Batek Italiara joan beharra izan zuen, beste bik Ameriketara, lauk Afrikara, bat Japoniara eta hiru Europan geratu ziren. Agurtu eta bakoitzak bere helmugako bidaia hartu zuen. 15 urte geroago bakoitzak bere bizia zuen, lana, familia eta bizimodu ona. Lagunekin gogoratzen zen baina zer egin behar zaio! Batek diru asko lortu zuen museo batean lana egiten eta ideia bat izan zuen. Lagunen kontaktuak bildu eta uda pasatzera gonbidatu zituen Euskal Herrira, familia eta guzti. Bazekien diru mordoa kostatuko zitzaiola baino lagunak berriro ikusteagatik edozer gauza! Gaztetako lekura eramango zituela pentsatu zuen, momentu zaharrak pizteko. Denek baietz esan zuten, batek ezik. Lanpetuta zegoen baina etortzen saiatuko zen. Gonbidatutako pertsonak, asko ordaindu zuen lagunengatik: hegazkineko biletea, nekazal etxe bat konpartitzeko, eta beharrezko detaile guztiak. Lagunak oso ongi sentitu ziren baina gauza asko prestatu zizkien, beraz sorpresa bat eman nahi zioten. Bere urtebetetze eguna udan denez, beraiek eguna antolatu zioten eta denak elkarrekin zeudenean ospatuko zuten. Laneko arduradunari esan zioten ea tokiz mugitzen ahal zieten lana eta bi hilabetez 14 orduz egoten baziren lanean agian posible izango zela eta horretan hasi ziren. Udako gutxi falta zen , beraz mugitu beharra izan zuten. Lortu zuten. Euskal Herrira mugitu zioten lana, baina hiru aste zituzten etxe edo pisu bat bilatzeko eta batzuk bakarrik lotu zuten. Baina ez zegoen arazorik. Gurasoen etxean egoten ahal ziren etxea bilatu arte eta horrela egin zuten. Uda iritsi zen eta irrikitan zeuden joateko. Azkenean denak joan ziren, lanpetuta zegoenak aitzaki bat jarri zuen eta denak elkartu ziren gaztetako lekuan, Lakuntzan. Oso ongi pasa zuten Lakuntzan, txikitan, handiagotan eta juerga edo parrandetan. Oroitzapen onak zituzten han, baita txarrak ere baina on gehiago. Lehenengo astean beraien biziari buruz hitz egiten egon ziren. Bigarren astean, urtebetetze bat 16
IKIMILIKILIKLIK
Orduan, negar eta malko asko gelditu ziren etxe hartan. Baina ez zen dena beraiek nahi bezala gertatu. Bazegoen notizia txarren bat. Bati ez zioten hain urruti lana egiten eta gehienez IruĂąan, onartu beharra izan zuen. Oso ongi sentitzen ziren eta oporrekin jarraitu zuten. Gauza politak egiten zituzten, jatetxetan afaldu,Lakuntzako festetan egon ziren, eta ez zen parrandarik falta.Umeek ere oso gustora pasa zuten ez zuten bat ongi egiten. Herrian ere lagun berriak egin zituzten eta oso ongi moldatzen ziren denen artean. Ongi pasatzen zuten txikitako argazkiak ikusten eta bideo barregarri batzuk bazeuden gordeta ere... Egun batean “txango batâ€? egin zuten. IruĂąara joan ziren eta marko bat erosi zuten. Argazki bat egin eta Tolosarantz joan ziren, gaztetan izandako irakasle baten bila, Xanti. Kostatu zitzaien, baina aurkitu zuten. Markoa eman eta oso pozik jarri zen eta etxera joatea gonbidatu zien. Bazkaltzera geratzeko esan zien eta nola ez, gelditu ziren. Ongi jan, ongi edan, eta barre batzuk egin zituzten. Etxera joateko ordua iritsi zen eta joan ziren, baina Xanti beste marko batzuen bila joan zen eta irakasle batzuekin gelditu zen eta argazki batzuk atera zituzten. Argazkiak markotan sartu eta hurrengo egunean Lakuntzarantz abiatu ziren irakasleak.
Markoak banatu zizkieten eta argazkia ikusterakoan harrituta geratu ziren. Gaztetan izandako irakasleak ziren! Oso pozik jarri ziren eta besarkada bana eman zieten. Ospatu zuten eta oso ongi pasa zuten eta azkenean joan ziren. Bakoitzak bere etxean jarri zuen koadroa eta zoriontsu sentitzen ziren. Uda oso azkar pasa zitzaien eta haurrak eskolara joaten hasi ziren. Lagun asko egin zituzten eta gurasoak haurren lagunen gurasoekin ibiltzen ziren. Batzuetan Sakanako herritako festetara joaten ziren, nola ez, baina aiton-amonak noiz behinka gustora egoten ziren bilobekin, baita bilobak aiton-amonekin ere. Normaltasunean bizitzen hasi ziren eta gustora ere, lagun-familia talde bat ziren.
2015 eko AZAROA
17
H.H. 2.
MAGNETISMO
Imanak gure egunerokotasunean ohikoak dira. Gelan eta etxean ditugun jokuetan egoten dira baina haurrak ez dira konstzienteak. Ikusten ez ditugun indar hauek lantzeko asmoz haurrei material desberdina eskeini eta manipulatzen eta esperimentatzen utzi zaie. .
ZER EGITEN DU IMAN BATEK OBJEKTU DESBERDINEN AURREAN JARTZEN BADUGU?
MATERIAL MAGNETIKOAK ETA EZ MAGNETIKOAK BEREIZTEN DITUGU
NOLA NEUR DEZAKEGU IMANEN INDARRA?
MAGNETISMO INDUZIDUA
IMAN DESBERDINEK ZENBAT KLIP ERAKARTZEN DITUZTE ILARAN JARRITA ZENBATZEN DUGU. NORK DU INDAR GEHIENAK?
“-”IMANAK GURAIZEARI EMATEN DIO INDARRA ETA IMAN BIHURTZEN DA ETA KLIPAK HARTZEN DITU. DENBORA PASATA INDAR HORI GALDEN DU ETA KARGATU BEHAR DA BERRIRO. -ZER EGIN BEHAR DU KARGATZEKO? -IMAN GAINEAN JARRI.
18
IKIMILIKILIKLIK
NOLA ATERA DAITEKE ZERBAIT EDALONTZI BATETIK URA IKUTU GABE IMANAREN LAGUNTZAZ? IMANAREN INDARRAK ZEHARKATZEN DU MAGNETIKOA EZ DEN MATERIALA.
IMANAK ELKARTUZ GERO ZER GERTATZEN DA?
2015 eko AZAROA
19
Oraindik galdera asko erantzun gabe geratu badira ere, hausnarketa interesgarriak egin dituzte. Hasierakoak honakoak ziren:”pegamina du eta itsasten da”,”magia dauka”,”gogorra bada itsasten da”...Ondoren honakoak:”iman honek indar haundia du”, “plastikoan, egurrean eta 50 €ko txanponerekin ez du funtzionatzen”,”1€koarekin bai!””,”iman haundiena ez da indartsuena”, “iman honek txintxeten kaxa altxatzen du”, “txintxetak magnetikoak direlako”…
Zientziak liluratu eta harritzen gaitu eta zenbait momentutan “magia “ sortzen du. Jardueren bideotxoak gelako blogan ikus daitezke. 20
IKIMILIKILI
’S R O T C O AT THE D
4. MAILA
-Doctor, doctor, please, help! -Hello, what's the matter? -I've got a nose bleeding... -That's easy! Put your head down and pinch yournose. Come back in one week to look your treatment - O.K, Thank you, doctor. Good bye!
-Doctor, doctor, help me! -What's the matter? You are excited -I cut off my middle finger -I'll put some special glue -Thank you, it's fantastic! -Hello doctor! -What's the matter? -Hello doctor -What's the matter? -Ow,my shoulder -My assisstant will have an x-ray. Yes it's broken.
-Ow,Ow,Ow! my bottom... -No problen , put an injection. -Don't put an injection, please! -Be a brave boy. - Ok doctor. Ow,ow,ow!
-Ow!ow! -I'll put one plaster in it -Good bye.
2015 eko AZAROA
21
3. MAILA
22
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
23
24
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
25
TXISTE GALAKTIKOAK Espazio transbordadore bat dator MIR espazio-estaziotik bueltan. Lurra hartzera doala, aireportuan dagoen semeak aitari, garrasika: -Aita, aita, hegazkin ar bat! -Hago isilik, seme, horiek gurpilak dituk-eta.
5. MAILA
Bi lagunen arteko elkarrizketa: -Zein da handiagoa, Eguzkia ala Ilargia? -Zein izango da, bada, Ilargia! -Ziur al zaude? -Bai, gauetan ateratzen uzten diote-eta. Eguzkira joateko asmotan dabiltzan bi astronauta prentsaurrekoa ematen ari dira, eta kazetarien galderak erantzuten, hala moduz: -Beste espazio bidaia batzuetan erabili dituzuen traje eta ontzi berbera erabiltzeko asmotan al zarete oraingoan ere? -Bai, andere単o: besteetan erabilitakoak erabiliko ditugu oraingo honetan ere. -Eta ez al zarete urtuko? -kazetariak, entzundakoa ezin sinetsirik. Erantzun aurretik kideari begiratu eta barre eginez, zera erantzun dio astronautak kazetariari: -Txoroak al garela uste al duzue? Gauez joateko asmoa dugu! Gauez!!!!!
Euskaldunak oso hitz gutxikoak omen gara...
Pantxi eta Txomin azkarren eta jakintsuen arteko desberdintasunez eztabaidan ari dira: -Eta zuk noiz igartzen duzu pertsona bat azkarra ote den? -galdetu dio Pantxikaka Txomini. -Hitz egiten denean. -Eta noiz igartzen duzu pertsona bat jakintsua ote den? -Isilik dagoenean 5. maila. 26
IKIMILIKILIKLIK
TXISTEAK / CHISTES 6. MAILA Un niño le pregunta a su padre muy interesado. - Papá, ¿cómo se sabe que una persona está borracha? - Pues fácil hijo, ¿ves esos dos hombres que vienen por ahí? ¡Si yo estuviera borracho vería cuatro! - Papá, ¡si sólo viene uno!
Esto es un borracho que sube a su coche y exclama con cara de espanto: - ¡El volante, me han robado el volante! Y su mujer, sin inmutarse, le responde: -¿Y por qué no pruebas a buscarlo en el asiento delantero?
Estos son dos amigos que se encuentran, y uno le dice al otro: - Mi mujer, querido compañero, se pasa todas las noches de bar en bar. A lo que el otro responde: - Cuánto lo siento, ¿bebe mucho? - No, me busca.
Jaimito le dice a su padre: - ¡Papá, papá, tengo una noticia buena y otra mala! - ¿Cuál es la buena Jaimito? - ¡Que las he aprobado todas! - Muy bien, hijo. ¿Y la mala? - ¡Que es mentira!
Maisuak Jaimitori galdetu dio: -Jaimito zenbat dira bi gehi bi? -Auskalo! Ez badizkidazu datu gehiago ematen…!
RANBO
2015 eko AZAROA
-Ama! Ama! Eskolan Ranbo esaten didate. -Lasai seme zuzendariarekin hitz egingo dut. -Ez, ez , hau nire misioa da.
. 27
1. MAILA
MMY!!!! U Y , S E K A C N A P E LET´S MAK 1. Put some flour in the bowl.
2. Then, add the milk, the eggs, the salt, the sugar, the baking powder, some oil and a bit of salt.
3. After that, stir and beat what´s in the bowl.
28
IKIMILIKILIKLIK
4. Put some butter in the hot pan and pour the mix in it little by little. 5. Flip the pancake with a spatula in the pan.
6. Add sugar and chocolate if you want. 7. Let´s eat them!!!
2015 eko AZAROA
29
H.H. 3.
30
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
31
5. MAILA
WIZARDRY
ROUNDABOUT
A Small black hard worker insects . B Mean of transport that witches use to fly C Black insect that walk in old houses, kitchens , ovens‌ D Monster who flies and throws fire from its mouth. E Material we take from the ear and make candels with. F Very smooth covers for birds. G Intestins and stomach H Part of the body that moves blood all around I Frozen water J Drink made of fruit, good for potions K Part of the body that cleans the blood L Part of a tree. There are a lot of them in their branches M Smelly plant that it´s put in the Moroccan tea. N Plant that hurts you when you touch it O The opposite to young . P Magic drink with ingredients and magic spell to transform things. Q The wife of the king. R Plant with a good smell and thorns in its stick. S Slow animal that takes its home on its back T Part of the mouth to chew food U Opposite of happy, sad V Nutrient in fruits that make you be well. They have letters name W Animal that lives underground, like a little snake X (it contains this letter) Action to add sugar to cofee and stir Y (it finishes with this letter) Flower with lots of small white petals to know if someone loves you or not. Z The quantity of nothing, after disappearing things. ANSWERS: Ants, Broomstick, Cockroach, Dragon, Earwax, Feather, Guts, Heart, Ice, Juice, Kidney, Leaves, Mint, Nettle, Old, Potion, Queen, Rose, Snail, Teeth, Unhappy, Vitamin, Worm, Mix, Daisy, Zero 32
IKIMILIKILIKLIK
3. MAILA
2015 eko AZAROA
33
3. MAILA
34
IKIMILIKILIKLIK
2015 eko AZAROA
35
Lakuntzako Luis Fuentes eskola
EUSKARAREN EGUNA ESKOLAN
Helbidea: Abarrategi z./g. 31830 Lakuntza Telefonoa: 948 5760 20
ABENDUAREN 2EAN, 11:00ETATIK AURRERA EGITARAUA: 1.
Froga desberdinen jolasa. Bukaeran
hitza lortu eta esaldia osatzera.
Web orrialdea: lakunt/ cion.navarra.es/cp ca du .e os tr en /c :/ tp ht
2.
Euskararen zuhaitza :Zein da zure
euskarazko gustoko hitza? 3.
Bukaera musikatua.: -Euskal rockeroak eta Euskharan