Inhoudsopgave
Colofon en verantwoording 2
Voorbereiding paasviering 3
Uitwerking paasviering 7
Bladmuziek 12
Choreografie 25
Het thema ‘Groeikracht’ en deze viering
In deze paasviering komen vier grote ‘bloeiers’ aan bod, namelijk bloeiende tuinkers, een blije, opgegroeide kikker, een bloeiend Paasfeest en een bloeiende groep mensen. De insteek van deze viering is er een van dankbaarheid en vreugde om dingen die tot bloei komen en zijn gekomen. Dat is iets wat in de wereld om ons heen gebeurt, maar waar je niet altijd oog voor hebt.
Colofon
Trefwoord, periodiek verschijnend materiaal voor levensbeschouwelijke vorming in de basisschool. Trefwoord is een uitgave van Kwintessens.
Redactie:
Lisette van de Burgwal, Martine Gilde-Brussee, Ties Engelsma, Liesbeth van ’t Hof, Janneke Jansen, Petra Jonker en Jolanda van der Marel.
Muziek:
Henk en Anneke Doest, Gerard van Amstel, Karel Tadema.
Liedteksten:
Erik Idema, Marian van Gog, Gerard van Midden, Lynette de Ruijter.
Choreografie: Nicolien Pronk.
Met bijdragen van: Hendrik Jan Bosman: Het Paasverhaal Corien Oranje: Dit is het begin!
Redactie en administratie:
Kwintessens
Berkenweg 11 3818 LA Amersfoort telefoon: 033-4601940 e-mail: trefwoord@kwintessens.nl internet: www.trefwoord.nl
© Kwintessens, 2026
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Om de blijdschap en verwondering nog groter te maken én om erbij stil te staan dat groei een proces is, gaan we bij elke bloeier steeds even terug naar waar het begon: het ‘zaadje’. Wat nu zo uitbundig bloeit, is ooit heel klein begonnen. Dat te zien geeft hoop, want het betekent dat ieder mens iets kleins kan doen, met de kans dat dit uitgroeit tot iets groots. En dat iets wel degelijk kan groeien en tot bloei kan komen, ook al is het nu nog klein.
Een van de bloeiers is wat hierboven ‘het Paasfeest’ wordt genoemd. Pasen wordt niet alleen op jullie school gevierd, maar op ontelbaar veel scholen, in ontelbaar veel kerken, in ziekenhuizen, gevangenissen en natuurlijk bij mensen thuis. In Nederland en over de hele wereld. Het begon bij een persoon, Jezus van Nazareth, en bij de bijzondere dingen die met hem gebeurden, tot en voorbij zijn dood. Het groeide daarna uit tot een enorme beweging van mensen die zijn voorbeeld van liefde willen volgen. Wat is het waardevol om bij deze kracht van Pasen stil te staan en vooral leuk en fijn om het met elkaar te vieren en er inspiratie uit te putten.
Een mooie viering gewenst.
OPZET VIERING
Deze viering is samengesteld met het oog op een paasviering voor de hele school. Alle groepen leveren een bijdrage. Uiteraard is het ook mogelijk om onderdelen uit de viering weg te laten of om slechts een paar onderdelen te gebruiken en deze in te zetten voor een viering met één groep of bijvoorbeeld met alleen de boven-, midden- of onderbouw.
De opbouw van de viering is als volgt:
Start
o De paaskaars wordt binnengedragen
o Lied ‘Het leven krijgt weer kleur’ of ‘Als een roos’
o Gebed (optioneel)
Bloeiers en de zaadjeskast
o Tuinkers bloeit
- De tuinkers en hoe het begon
- Lied ‘Een zaadje’
o Kikkie bloeit
- De gegroeide Kikkie en hoe het begon
- Het prentenboek Kikkie groei!
- Lied ‘Kikkies lied’
o Het Paasfeest bloeit
- Het Paasfeest en waar het mee begon
- Het Bijbelverhaal van Pasen
- Lied ‘Pasen is het feest’
o Mensen bloeien
- Bloeiende kinderen en hoe het ooit begon
- Lied ‘Een sterke kracht’
Afsluiting
o Gedicht ‘Dit is het begin’
o Slotlied ‘Sta op! Het is Pasen!’
o Zaadjes worden uitgedeeld
BENODIGDHEDEN
De paaskaars
Een grote kaars (een echte of een met een batterij erin). Deze wordt in de voorbereiding versierd door groep 4, die de kaars ook binnen zal brengen in de viering.
Bloeiposters
Van de vier ‘bloeiers’ is een poster gemaakt die je (in kleur) kunt uitprinten op A3-formaat en eventueel op stevig karton kunt plakken.
Geef de posters een prominente plek op het podium. Hang ze op volgorde aan een gespannen touw of aan de rand van een of meerdere tafels.
- Bloeier 1: Tuinkers bloeit
- Bloeier 2: Kikkie bloeit
- Bloeier 3: Het Paasfeest bloeit
- Bloeier 4: Mensen bloeien
Bloeiers
Dichtbij twee van de vier posters ligt iets om te laten zien. Zie ook ‘Werkzaamheden vooraf’.
- De tuinkers die door groep 1 en/of 2 gekweekt is, ligt bij poster 1 (Tuinkers bloeit).
- Een groepsboeket met verzorgingskaartjes, gemaakt door groep 8, ligt bij poster 4 (Mensen bloeien).
Zaadjeskast
Om te benadrukken dat alles wat nu bloeit ooit klein is begonnen, gebruiken we in deze viering een zaadjeskast die goed zichtbaar op het podium staat (hoe klein deze ook is).
Maak de zaadjeskast zelf door een aantal luciferdoosjes op elkaar te stapelen en er van karton een frame omheen te maken. Of benoem een kastje dat toevallig al in school of bij een leerkracht thuis staat tot zaadjeskast. Dit moet een kastje zijn met enigszins subtiele vakjes. Het gaat er immers om dat het begin klein is geweest.
De zaadjeskast bestaat uit tenminste vier lades. Deze gaan tijdens de viering open.
Twee voorbeelden van een zaadjeskast.
De lades bevatten de volgende inhoud:
- Lade 1: zaadjes om tuinkers mee te kweken.
- Lade 2: een plaatje met een filmrol van de kleine Kikkie, lang voordat hij sterk genoeg was om op de kant te springen. Print hiervoor ‘Filmrol kleine Kikkie’.
- Lade 3: de woorden van het Onze Vader in een kruis, die symbool staan voor de dingen die Jezus zei en deed. Print hiervoor ‘Woorden Onze Vader’.
- Lade 4: kleine foto’s van kinderen uit groep 8 van toen ze nog heel klein waren.
Brood en beker
De leerkracht die het Bijbelverhaal vertelt kan hierbij gebruikmaken van een stuk brood en een beker met sap erin, om het verhaal extra aanschouwelijk te maken. Zie onderdeel ‘Het Paasfeest bloeit’.
Digibord
Voor het tonen van de illustraties bij het voorlezen van het prentenboek Kikkie groei!
Microfoon
Er is één microfoon nodig, die op sommige momenten in de viering even doorgegeven wordt.
Zaadjes/zaadbommetjes
Aan het einde van de viering krijgt ieder kind zaadjes mee, om deze op een plaats naar keuze te planten. Een zaadbommetje (veel zaadjes in een bolletje aarde geperst) is ook een goede optie. Laat een groep (wij suggereren groep 5) de zaadjes mooi inpakken en uitdelen.
Werkzaamheden vooraf
Algemeen
- Studeer van tevoren de liedjes van de paasviering in met de kinderen.
- Wijs een verteller aan (een leerkracht).
- Bepaal welke leerkracht het paasverhaal wil vertellen, geholpen door een of twee kinderen van groep 7 die de inleiding van het verhaal voor hun rekening nemen.
- Print de posters uit en maak het zaadjeskastje.
- Houd, als dat even kan, een doorloop om de viering een keer te oefenen.
Groep 1 en 2
Teel anderhalve week voorafgaand aan de paasviering (of eerder) tuinkers in het lokaal/de lokalen van groep 1 en 2. Volg het stappenplan hieronder.
Nodig:
• Tuinkerszaadjes
• Een of meerdere bakjes
• Vochtige watten of potgrond
• Plantenspuit
Vul de bakjes met een laagje vochtige watten of een laagje potgrond en strooi hier tuinkerszaadjes over. Besproei de zaadjes en de ondergrond regelmatig met een plantenspuit om ze vochtig te houden. Zet het bakje op een lichte plek, maar vermijd direct, fel zonlicht.
Binnen een week tot ongeveer tien dagen is de tuinkers tot bloei gekomen.
Tijdens de viering vertellen de kinderen hoe de groei verliep. Ging het snel of langzaam? Hadden ze veel water of zonlicht nodig? Ging het in het weekend ook goed? Als de timing goed is, nemen ze de tuinkers mee naar de viering om te laten zien. Zo niet, dan kan er een foto worden getoond op het digibord.
Groep 3
Studeer van tevoren de bewegingen bij ‘Kikkies lied’ in (zie choreografie p. 25).
Groep 4
Als voorbereiding op de viering zorgt groep 4 voor een paaskaars en versiert deze. Er zijn verschillende methodes om de kaars te versieren. Werken met waxpennen is daar een van. Leg eerst uit wat de betekenis is van een paaskaars en bedenk vervolgens met elkaar hoe jullie de paaskaars willen versieren. Wat hebben de versierselen te maken met Pasen en/of met het thema ‘Groeikracht’?
Kies een tweetal dat tijdens het begin van de viering de (brandende) paaskaars binnenbrengt.
Hierbij wat meer informatie over de paaskaars:
In de christelijke traditie symboliseert de paaskaars de opstanding van Jezus. Het licht van de brandende kaars steekt af tegen het donker eromheen en herinnert gelovigen zo aan de paasmorgen. Dat is het moment dat Jezus’ vrienden en vriendinnen ontdekken dat hij niet meer in zijn graf ligt. Niet het donker van de dood, maar het licht van de opstanding heeft overwonnen. In veel kerken steken de mensen de paaskaars ook na Pasen nog vaak aan. Pasen is voor christenen het belangrijkste feest, waar je ook na het Paasfeest nog regelmatig aan mag denken. De kaars wordt in de weken en maanden na Pasen natuurlijk steeds iets kleiner. Daarom wordt in de paasnacht (de nacht voor Pasen) een nieuwe kaars de verder helemaal donkere kerk binnengebracht. Soms krijgt iemand de oude kaars cadeau om deze thuis een mooie plek te geven.
Op de paaskaars staat vaak het jaartal, meestal ook een sierlijk kruis en soms de eerste en de laatste letter van het Griekse alfabet: de alfa en de omega. In de Bijbel zeggen die letters iets over God, die voor de wereld zorgt van het begin tot het einde.
Groep 5
Groep 5 zorgt voor het verpakken van de zaadjes/ zaadbommetjes en deelt deze aan het eind van de viering aan alle kinderen uit.
Groep 6
Een of twee kinderen van groep 6 dragen het gedicht ‘Dit is het begin!’ voor.
Groep 7
Een of eventueel twee kinderen uit groep 7 lezen de inleiding bij het Bijbelverhaal voor.
Groep 8
Vraag een paar kinderen uit de groep om een kleine foto uit te printen van toen ze nog heel jong waren. Deze foto’s komen in lade 4 van de zaadjeskast.
De kinderen van groep 8 maken een groepsboeket dat in een vaas dichtbij poster 4 (Mensen bloeien) komt te staan. Dit boeket bestaat uit bloemen van papier, voor ieder kind één.
De instructie voor het maken van dit boeket is te lezen in de Trefwoord handleiding bovenbouw op pagina 106.
Hang aan elke bloem een verzorgingskaartje.
De instructie voor het maken van de verzorgingskaartjes is te lezen in de Trefwoord handleiding bovenbouw op pagina 82). Hierop laten kinderen zien hoe zij gegroeid zijn en wat daarin voor hen belangrijk is en was.
Vraag wie van de kinderen tijdens de viering iets wil vertellen over het groepsboeket. Vertel daarbij van een paar bloemen en/of verzorgingskaartjes wat erop geschreven staat.
Nodig
- De versierde paaskaars
- Een zichtbare en veilige plek om de paaskaars neer te zetten
- De zaadjeskast
- Poster 1
- Lade 1 met zaadjes
- Poster 2
- Lade 2 met filmrol kleine Kikkie
- Prentenboek (op digibord)
- Poster 3
- Lade 3 met woorden Onze Vader
- Poster 4
- Lade 4 met babyfoto’s
- Het groepsboeket en de verzorgingskaartjes
- Manden met daarin de zakjes met zaadjes of de zaadbommetjes
Inhoud
START
De paaskaars wordt binnengebracht
Lied: Het leven krijgt weer kleur/ Als een roos (een van beide kiezen)
BLOEIERS EN DE ZAADJESKAST
Tuinkers bloeit
- Pakken zaadjes tuinkers (1)
- Tonen en vertellen tuinkers
Lied: Een zaadje
Kikkie bloeit
- Pakken filmrol kleine Kikkie (2)
- Vertellen prentenboek
Lied: Kikkies lied
Het Paasfeest bloeit
- Pakken woorden Onze Vader (3)
- Voorlezen paasverhaal
Lied: Pasen is het feest
Mensen bloeien
- Pakken babyfoto’s (4)
- Tonen en vertellen groepsboeketten en verzorgingskaartjes
Lied: Een sterke kracht
AFSLUITING
Gedicht: Dit is het begin!
Lied: Sta op! Het is Pasen
Activiteit: Uitdelen van zaadjes bij de uitgang
Wie?
Een tweetal uit groep 4, begeleid door een leerkracht
Verteller, groep 1 en 2
Allen
Verteller
Allen, groep 3 (bewegingen)
Verteller, groep 7
Allen
Verteller, groep 8
Allen
Verteller, groep 6
Allen Groep 5
START
Binnenbrengen paaskaars
Tijdens het zingen van een van de onderstaande liederen brengen twee kinderen uit groep 4 (onder begeleiding) de paaskaars binnen en zetten deze op een goed zichtbare plek in de vierruimte.
Lied (optie 1): Het leven krijgt weer kleur (allen)
Refrein:
Van donker naar licht, van zwart naar heel veel kleuren. Met Pasen kun je verdergaan, want Jezus is opgestaan, de dood voorbij. Het leven krijgt weer kleur voor jou en mij.
Geel van de zon, de warmte die je nodig hebt, het licht voor jou en mij: het donker gaat voorbij.
Refrein
Rood van de liefde, die mensen aan elkaar verbindt. Die is oneindig groot en sterker dan de dood.
Refrein
Groen van de hoop: de muren vallen steen voor steen. We zien elkaar weer staan, een nieuwe tijd breekt aan.
Refrein
Lied (optie 2): Als een roos (allen)
Refrein:
Pasen is een nieuw begin, ’t begin van nieuwe dromen. Het is nog klein. Het is nog pril. Maar wie het ziet, ziet het verschil. De zomer zal weer komen.
Dan bloeit de tuin als een roos, een zee van mooie kleuren. De bloemen komen uit de knop en geven jou hun geuren.
Refrein
Dan bloeit de tuin als een roos, een hoopvol beeld voor velen. Wie in het donker zat verstopt, zal in het zonlicht delen.
Refrein
Dan bloeit de tuin als een roos voor wie dat kan geloven. Wat in de grond verborgen zat, komt dan met kracht naar boven.
Refrein
BLOEIERS
EN DE ZAADJESKAST
Bloeier 1: Tuinkers bloeit
Verteller:
Wat fijn dat we hier bij elkaar zijn om Pasen te vieren. We vieren het feest van het nieuwe leven, we vieren dat Jezus is opgestaan. Dat is de kracht van Pasen.
We hebben het de afgelopen weken gehad over groeikracht. En weet je wat hier staat? (verteller loopt naar de zaadjeskast) Een zaadjeskast! Wat zou dat zijn, een zaadjeskast? En wat hebben zaadjes te maken met groeikracht? (aantal kinderen vertellen)
Zullen we een laatje openen? Misschien kunnen twee kinderen uit groep 1 en 2 mij hier wel bij helpen.
Een of twee kinderen uit groep 1 en/of 2 en hun leerkracht lopen naar de zaadjeskast, halen lade 1 met tuinkerszaadjes eruit, lopen naar de bloeiende tuinkers en vertellen iets over het groeiproces. Over dat het klein begon, met minizaadjes als deze, en over hoe het verder ging.