NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Kto ponosi odpowiedzialnoœæ gdy... – str. 5
ER KURI
í O malarstwie profesora D¹browskiego... – str. 5 í Groby polskich powstañców na Queensie – str. 8-9
P L U S
P O L I S H NUMER 1629 (1929)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
í Blender kulturalny – str. 10
M A G A Z I N E í Nowy podatek od miêdzynarodowych... – str. 13
TYGODNIK
MAGA bieda
í Hazardziœci w robocie – str. 15
6 GRUDNIA 2025
Tomasz Bagnowski
Chiñska gospodarka w epoce globalizacji poradzi³a sobie znacznie lepiej ni¿ amerykañska. W 1990 r. a¿ 943 mln mieszkañców, czyli 83 procent spo³eczeñstwa, ¿y³o w Chinach za mniej ni¿ trzy dolary dziennie, wynika z danych Banku Œwiatowego. Do 2019 r. liczba ta spad³a do… zera. W Stanach Zjednoczonych widzimy natomiast tendencjê odwrotn¹. Coraz wiêcej ludzi ¿yje w ubóstwie, czasem skrajnym. Wed³ug tych samych danych ponad 4 mln Amerykanów musi dziœ wi¹zaæ koniec z koñcem, dysponuj¹c mniej ni¿ 3 dolarami dziennie. Jest to ponad trzykrotnie wiêcej ni¿ 35 lat temu. Dane te trudno pogodziæ z opowieœci¹ o nieustannym sukcesie USA. Owszem, amerykañska produktywnoœæ wyprzedza europejskich rywali, a tylko garstka pañstw mo¿e pochwaliæ siê wy¿sz¹ wydajnoœci¹ na godzinê pracy. Tyle, ¿e taki obraz, prezentowany przez wiêkszoœæ mediów i publikowanych statystyk, pomija kluczowy aspekt: sposób, w jaki Ameryka wydaje swoje bogactwo. Ka¿da obiektywna ocena sprawnoœci pañstwa i jego ustroju musi uwzglêdniaæ to, jak wykorzystuje ono owoce w³asnego sukcesu i jak je rozk³ada. W przeciwieñstwie do Chin, USA niewiele zaoferowa³y tym, którzy balansuj¹ na granicy ubóstwa lub ju¿
znaleŸli siê w tej sytuacji. Amerykañski dochód na g³owê jest szeœciokrotnie wy¿szy ni¿ chiñski, a jednak w USA du¿o wiêcej ludzi ¿yje w biedzie. Historia narastaj¹cych nierównoœci w Stanach Zjednoczonych jest dobrze znana. Udzia³ najubo¿szych w amerykañskim dochodzie narodowym skurczy³ siê dziœ do poziomów charakterystycznych dla krajów rozwijaj¹cych siê. Miêdzy rokiem 2000, a 2023 dochody gospodarstw z najwy¿szego, szczebla drabiny zarobkowej ros³y ponad dwukrotnie szybciej ni¿ dochody 10-ciu procent najbiedniejszych. Obecnie najubo¿si Amerykanie otrzymuj¹ ok.1,8 procenta dochodu narodowego, niemal tyle samo, co najbiedniejsi Boliwijczycy. W Nigerii udzia³ ten wynosi 3proc., a w Bangladeszu, jednym z najbiedniejszych pañstw œwiata 3,7 procent. Czêœæ Amerykanów, w tym obecny prezydent, zrzuca winê za ten stan rzeczy na globalizacjê i postêp technologiczny, które rzeczywiœcie zmniejszy³y udzia³ czystej pracy w PKB oraz rozwarstwi³y dochody wœród pracowników, nagradzaj¹c przede wszystkim w³aœcicieli i zastêpuj¹c tych mniej wykwalifií6 kowanych automatyzacj¹.
l 6 grudnia – Miko³ajki Chris Miekina
Melchior Wañkowicz - ¿ycie na wulkanie Jego biografi¹ mo¿na obdzieliæ dwie, a nawet trzy osoby. By³ znakomitym pisarzem, reporta¿yst¹, dzia³aczem spo³ecznym i twórc¹ chwytliwych reklam. Za slogan reklamowy „Cukier krzepi” dosta³ najwy¿sze honorarium w historii II RP (21 tysiêcy dzisiejszych dolarów).
U
l Melchior Wañkowicz – mistrz reporta¿u i doskona³y gawêdziarz
rodzi³ siê 10 stycznia 1892 roku w Kalu¿ycach na Kresach, a jego rodzina, przez pokrewieñstwo z Radziwi³³ami, Tyszkiewiczami i Wojni³owiczami nale¿a³a do polskiej arystokracji. By³a to rodzina patriotyczna i przez pokolenia zaanga¿owana w ruch narodowo-wyzwoleñczy. Ojciec Melchiora – tak¿e Melchior – za udzia³ w Powstaniu Styczniowym zosta³ zes³any na Syberiê, a inny z Wañkowiczów by³ zastêpc¹ Romualda Traugutta. Kiedy Melchior senior powróci³ w 1875 roku z Syberii, poœlubi³ Mariê Szwoynick¹, z któr¹ mia³ czwórkê dzieci. Przysz³y pisarz by³ najm³odszym z rodzeñstwa, ale nigdy nie pozna³ ojca, który zmar³ kilka miesiêcy po jego narodzinach. We wskazówkach jakie zostawi³ w testamencie, Melchior senior z naciskiem zaznaczy³,
aby jego najm³odszego syna i imiennika, do siódmego roku ¿ycia nie przysposabiaæ do nauki i pozwoliæ mu na prze¿ycie beztroskiego dzieciñstwa. Ma³y Melchior doceni³ to bardzo, kiedy ju¿ dorós³ i podobn¹ zasadê wprowadzi³ we w³asnej rodzinie. Nie chcia³ aby percepcja œwiata jego dzieci by³a ograniczona przez nauczycieli i systemy pedagogiczne. Trzy lata po œmierci ojca zmar³a tak¿e matka Melchiorai i jego wychowaniem zajê³a siê starsza o dziewiêæ lat siostra Regina, która zabra³a go do Nowotrzeb, maj¹tku ich matki. Tym maj¹tkiem zawsze zarz¹dza³y silne kobiety, ale to w Kalu¿ycach, w maj¹tku ojca, gdzie w okolicy wci¹¿ widaæ by³o œlady walk polsko-rosyjskich, Melchior Wañkowicz í 12 poczu³ siê Polakiem.