ER KURI
NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
P L U S
P O L I S H NUMER 1607 (1907)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Œladami Fultona Sheena – str. 3 í Czym siê ró¿ni¹ wypadki samochodowe Lyfta – str. 5 í Portrety z krajobrazami w tle – str. 5 í Blender kulturalny – str. 10
M A G A Z I N E í Buy now - pay later, a karta kredytowa – str. 13
TYGODNIK
5 LIPCA 2025
í Przymierze – str. 15
Tomasz Bagnowski
Zohran Mamdani - lustro Zachodu W amerykañskim dyskursie publicznym czêsto pojawia siê pytanie czy rasizm jest wci¹¿ obecny, czy mo¿e jest ju¿ go nie ma i zmieni³ siê w wypaczenie, które nale¿y skorygowaæ, tak jak to robi Donald Trump? Przypadek Zohrana Mamdaniego, nowojorskiego polityka progresywnej lewicy i potencjalnego pierwszego muzu³mañskiego burmistrza miasta, zmusza do refleksji. Szczególnie w odniesieniu do innego imigranta – Elona Muska. Obaj pochodz¹ z Afryki. Mamdani urodzi³ siê w Ugandzie, w rodzinie o indyjskim pochodzeniu, Musk w RPA w rodzinie bia³ych Afrykanerów. Jeden jest przedstawiany jako zagro¿enie dla „cywilizacji”, drugi jako jej technologiczny prorok. Ten kontrast nie jest przypadkowy. Dziêki niemu widaæ jak na d³oni czysty rasizm. Mamdani, muzu³manin, postrzegany jest jako obcy, niebezpieczny, niepasuj¹cy. Musk, mimo, ¿e te¿ z Afryki, jest bia³y, anglikañski i bardzo bogaty. Zosta³ wiêc natychmiast przyporz¹dkowany amerykañskiemu mitowi self-made mana. USA od dziesiêcioleci deportuj¹ imigrantów z Afryki czy Azji, czêsto z naruszeniem praw cz³owieka, wystarczy przypomnieæ liczne przypadki uchodŸców z Somalii, Sudanu czy Afganistanu. To co s³u¿by imigra-
cyjne wyprawiaj¹ teraz, to temat na osobny artyku³. Tymczasem Musk, mimo kontrowersji i powi¹zañ rodzinnych z systemem apartheidu, nie tylko zosta³ przyjêty, ale uhonorowany. Rasa, religia i symboliczna przynale¿noœæ do „cywilizacji Zachodu” wci¹¿ decyduj¹ o tym, kto mo¿e byæ uznany za pe³noprawnego obywatela, a kto pozostaje „goœciem warunkowym”. Zaraz po zwyciêstwie w prawyborach na burmistrza Nowego Jorku Mamdani sta³ siê celem skoordynowanej kampanii oszczerstw. Stephen Miller, doradca prezydenta Donalda Trumpa i architekt skrajnie restrykcyjnej polityki migracyjnej, uzna³ jego sukces za „najbardziej oczywiste ostrze¿enie, co siê dzieje, gdy spo³eczeñstwo traci kontrolê nad migracj¹”. Warto jednak przypomnieæ, ¿e to przecie¿ administracja Trumpa przyjê³a niedawno azylantów z Afryki, którym wed³ug prezydenta grozi w RPA ludobójstwo. Republikañscy kongresmeni posunêli siê jeszcze dalej. Andy Ogles wezwa³ do odebrania Mamdaniemu obywatelstwa i deporí6 tacji.
l 4 lipca - Œwiêto Niepodleg³oœci
Powieœciopisarz, który zosta³ tureckim genera³em Chris Miekina Wielokrotnie zmienia³ pogl¹dy polityczne i trzy razy religiê. Zas³yn¹³ jako popularny pisarz i znakomity dowódca polskiej kawalerii w s³u¿bie tureckiej. Na koniec zosta³ zwolennikiem panslawizmu i odrzucony przez wszystkich pope³ni³ samobójstwo w wieku 82 lat.
M
icha³ Czajkowski, herbu Jastrzêbiec, by³ jedynym synem Stanis³awa, podkomorzego ¿ytomierskiego i Petroneli z G³êbockich. Na œwiat przyszed³ 29 wrzeœnia 1804 r. we wsi Halczyniec na Wo³yniu, gdzie jego rodzice mieli spory maj¹tek ziemski. Ojciec zmar³, gdy Micha³ by³ jeszcze dzieckiem, a matka nigdy nie wysz³a za m¹¿, poœwiêcaj¹c siê wychowaniu dzieci. M³ody Czajkowski swoje wykszta³cenie zdoby³ najpierw w prywatnej szkole w Berdyczowie, a potem u pijarów w Miêdzyrzeczu Koreckim. Kiedy skoñczy³ 16 lat rozpocz¹³ w Warszawie studia prawnicze, ale po kilku miesi¹cach przerwa³ naukê z powodu œmierci matki. Jako najstarszy syn, wed³ug zwyczaju dziedziczy³ trzy czwarte maj¹tku, a reszta mia³a zostaæ podzielona pomiêdzy jego siostry. Micha³ jednak zadziwi³ ca³¹ rodzinê, bo maj¹tek rodziców po równo rozdzieli³ ze swoim rodzeñstwem.
l Micha³ Czajkowski w czasie powstania listopadowego
C
zajkowski by³ patriot¹ i bez wahania wzi¹³ udzia³ w Powstaniu Listopadowym, a po jego klêsce wraz z Pu³kiem Jazdy Wo³yñskiej, w której s³u¿y³, przekroczy³ granicê Austrii, a stamt¹d wyjecha³ do Francji, gdzie zosta³ internowany w Bourges. W przeci-
wieñstwie do wiêkszoœci polskich imigrantów by³ w dobrej sytuacji finansowej, bo otrzymywa³ pieni¹dze od rodziny na Wo³yniu. Spor¹ sumê odziedziczy³ tak¿e w spadku po stryju Kajetanie. ¯y³ rozrzutnie, pieniêdzy nie wystarczy³o mu na d³ugo i m³ody Micha³ zacz¹³ intensywnie szukaæ innej drogi zdobywania œrodków do ¿ycia. Podczas pobytu w Pary¿u pozna³ dziennikarza Jana Czyñskiego, który skontaktowa³ go z wydawc¹ francuskiego pisma „La Réformateur”. Czajkowski zamieszcza³ tam felietony z ¿ycia polskiej szlachty na Kresach a tak¿e, dla Francuskiego Instytutu Historycznego opracowywa³ has³a encyklopedyczne dotycz¹ce Kozaków i Kirgizów. Adam Mickiewicz namówi³ Czajkowskiego aby zacz¹³ pisaæ po polsku i nie marnowa³ czasu na „francuskie opowiadania”. Czajkowski pos³ucha³, a jego „Powieœci kozackie” i „Wernyhora” zyska³y b³yskawiczn¹ popularnoœæ i trafi³y tak¿e do Polski.
K
orzystaj¹c z nieoczekiwanej s³awy Czajkowski kontynuowa³ przygodê literack¹ publikuj¹c kolejne powieœci: „Kird¿ali”, „Ukrainki”, „Stefan Czarniecki” i „Hetman Ukrainy”. Rozpocz¹³ wówczas wspó³pracê z poznañskim „Tygodnikiem Literackim”. í 12