NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1594 (1894)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Co zrobiæ jeœli dozna³eœ urazu oka na budowie – str. 5 í Przesz³oœæ i dziœ – str. 7 í Masowe egzekucje w Katyniu – str. 8-9 í Krewetki bez koñca – str. 10
M A G A Z I N E í Sprzeda¿ na eBay - co warto wiedzieæ – str. 13
TYGODNIK
5 KWIETNIA 2025
í Podobizna poety – str. 15
Tomasz Bagnowski
Oburzenie na Ukrainie Nowa propozycja umowy surowcowej przedstawiona niedawno Ukrainie przez Stany Zjednoczone znacz¹co ró¿ni siê od wczeœniejszych ustaleñ i nie zawiera ¿adnych gwarancji bezpieczeñstwa – twierdz¹ ukraiñscy urzêdnicy. Dokument, którego treœæ wyciek³a do mediów, wywo³a³ konsternacjê w Kijowie i mo¿e doprowadziæ do dalszych napiêæ miêdzy Ukrain¹, a administracj¹ Donalda Trumpa. Prezydent Wo³odymyr Ze³enski poinformowa³ niedawno, ¿e jego kancelaria otrzyma³a nowy projekt umowy od Waszyngtonu. Jak podkreœli³, ró¿ni siê on od wczeœniejszego porozumienia, które negocjowa³a wicepremier Julia Swyrydenko. „Jest to zupe³nie inny dokument, zawiera zapisy, które nie by³y wczeœniej omawiane, oraz elementy, które obie strony ju¿ odrzuci³y” – powiedzia³ Ze³enski. Prezydent Ukrainy podkreœli³ jednoczeœnie, ¿e szczegó³owo przeanalizuje propozycjê dopiero po tym, jak prawnicy potwierdz¹ jej zgodnoœæ z ukraiñskim prawem i konstytucj¹. Doda³ równie¿, ¿e Ukraina nie podpisze ¿adnego porozumienia, które mog³oby zaszkodziæ jej d¹¿eniom do cz³onkostwa w Unii Europejskiej. Z kolei sekretarz skarbu USA Scott Bessent wyrazi³ nadziejê, ¿e negocjacje zakoñcz¹ siê w ci¹gu najbli¿szych tygodni i ¿e uda siê sfinalizowaæ umowê.
Wed³ug ukraiñskich urzêdników nowy projekt porozumienia zak³ada, ¿e dotychczasowa pomoc wojskowa i gospodarcza Stanów Zjednoczonych dla Ukrainy zostanie potraktowana jako d³ug, który Kijów bêdzie musia³ sp³aciæ z zysków uzyskanych dziêki eksploatacji swoich surowców. Dodatkowo umowa daje USA „prawo pierwszeñstwa” przy wszelkich inwestycjach zwi¹zanych z ukraiñskimi zasobami mineralnymi i energetycznymi, co de facto oznacza³oby amerykañsk¹ kontrolê nad kluczowymi sektorami gospodarki Ukrainy. „To wygl¹da tak, jakbyœmy przegrali wojnê z USA i teraz mielibyœmy p³aciæ do¿ywotnie reparacje” – stwierdzi³ jeden z ukraiñskich urzêdników, komentuj¹c projekt umowy. Projekt zak³ada równie¿ utworzenie funduszu zarz¹dzaj¹cego inwestycjami, w którego piêcioosobowej radzie trzech cz³onków pochodzi³oby ze Stanów Zjednoczonych, a tylko dwóch z Ukrainy. Co wiêcej, ukraiñscy przedstawiciele musieliby zostaæ zatwierdzeni przez Waszyngton i mogliby zostaæ odwo³ani w dowolnym momencie. í 6
l 2 kwietnia minê³o 20 lat od œmierci œw. Jana Paw³a II.
W polonijnych organizacjach i koœcio³ach trwaj¹ uroczystoœci zwi¹zane z t¹ rocznic¹.
Trêdowata polskiej literatury
Chris Miekina
Zapamiêtana zosta³a dziêki powieœci „Trêdowata”, uwa¿anej za najs³ynniejszy polski melodramat. Po nocach pisa³a historiê guwernantki Stefanii Rudeckiej, któr¹ pokocha³ Ordynat Michorowski. Jej powieœci cieszy³y siê ogromn¹ popularnoœci¹ i wzbudza³y skrajne reakcje.
H
l Helena Mniszkówna – autorka najs³ynniejszego polskiego melodramatu.
elena Mniszkówna urodzi³a siê 24 maja 1878 roku w maj¹tku Kurczyce na Wo³yniu (obecnie Ukraina). Rodzice zapewnili jej gruntowne, domowe wykszta³cenie. W³ada³a czterema jêzykami obcymi, malowa³a i gra³a na wielu instrumentach. Jej ojciec, Micha³ Mniszek Tchórznicki, jako plenipotent hrabiego Mêciñskiego, w³aœciciela rozleg³ych dóbr, zabiera³ swe córki Helenê i Józefinê na inspekcje. Ma³a Helenka odwiedza³a z ojcem liczne dwory i z wypiekami na twarzy obserwowa³a ¿ycie ich mieszkañców, s³uchaj¹c anegdot i barwnych opowieœci. Ojciec rozkocha³ j¹ tak¿e w lekturze utworów Henryka Sienkiewicza. Recytowa³a z pamiêci ca³e strony z „Trylogii” i na czeœæ Heleny Kurcewiczówny, póŸniejszej ¿ony pana Skrzetuskiego (z „Ogniem i mieczem”) nazywano j¹ Halszk¹. Po raz pierwszy Mniszkówna wysz³a za m¹¿, maj¹c zaledwie 19 lat, a jej wybrankiem by³ ziemianin W³adys³aw Chy¿yñski. Krótko po œlubie ma³¿onkowie przenieœli siê do maj¹tku W³adys³awa w Platerowie na Litwie. Helena czyta³a tam wiele francuskich powieœci i nagle sama poczu³a po-
wo³anie literackie, bo to w³aœnie tam powsta³ pomys³ napisania „Trêdowatej”. Jej ma³¿eñstwo trwa³o zaledwie szeœæ lat. W³adys³aw nagle zmar³ w 1903 roku, Helena zosta³a wdow¹ z dwiema córkami i przenios³a siê do maj¹tku rodziców w Sabni, niedaleko Soko³owa Podlaskiego. Tam ostatecznie da³a upust swojej literackiej pasji i zaczê³a pisaæ debiutanck¹ powieœæ „Trêdowata”. W liœcie do Kornela Makuszyñskiego wyzna³a, ¿e „Pióro moje przeistacza siê w niesfornego wierzchowca i niesie jak opêtane. Mam w sercu ten nieszczêsny nerw bazgrania”. Siedemset stron rêkopisu „Trêdowatej” pracowicie przeczyta³ sam Boles³aw Prus (by³ koleg¹ ze studiów stryja autorki) i zawyrokowa³, ¿e rzecz jest godna druku. Sta³ siê tym samym ojcem chrzestnym twórczoœci Mniszkówny. Po us³yszeniu tej opinii „uniesiona sza³em radoœci rêce Prusa przycisnê³am do ust” napisa³a w swoich wspomnieniach Helena. Jej ojciec nie mia³ wyjœcia i pe³en najgorszych przeczuæ wspar³ finansowo debiut literacki córki. í 12