NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1602 (1902)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Czy wiek mo¿e byæ czynnikiem w sprawie... – str. 5 í Ludzie innowacji – str. 7 í Obchody 80 rocznicy zdobycia Bolonii – str. 8-9 í Blender kulturalny – str. 10
M A G A Z I N E í Jak polubiæ swoj¹ pracê – str. 13
TYGODNIK
31 MAJA 2025
í We w³adaniu Kirke – str. 15
Tomasz Bagnowski
Dlaczego przywódcy k³ami¹ Od pocz¹tku rosyjskiej inwazji na Ukrainê w 2022 roku opinia publiczna na ca³ym œwiecie bombardowana jest sprzecznymi przekazami dotycz¹cymi charakteru ukraiñskiego pañstwa. Z jednej strony Kreml nieustannie powtarza narracjê o koniecznoœci „denazyfikacji” Ukrainy, przedstawiaj¹c jej w³adze jako spadkobierców skrajnej prawicy, rzekomo zagra¿aj¹cych ludnoœci rosyjskojêzycznej. Z drugiej strony, zachodnie rz¹dy i media konstruuj¹ obraz Ukrainy jako bastionu demokracji, broni¹cego siê przed brutalnym autorytaryzmem Moskwy. Obie strony konsekwentnie pomijaj¹ niewygodne fakty, stosuj¹c jêzyk i symbole nie jako narzêdzia opisu rzeczywistoœci, ale jako œrodki politycznej mobilizacji. W retoryce Kremla „faszyzm” ma ma³o wspólnego z analiz¹ tego co naprawdê dzieje siê na Ukrainie, a wiêcej z politycznym piêtnem jakie niesie ze sob¹ to s³owo. Termin ten ma wielkie znaczenie emocjonalne w rosyjskiej œwiadomoœci historycznej, g³êboko zakorzenionej w micie Wielkiej Wojny OjczyŸnianej. U¿ycie go wobec Ukrainy s³u¿y kilku celom: po pierwsze, mobilizuje spo³eczeñstwo wokó³ militarnej interwencji, nadaj¹c jej moralny charakter walki ze z³em (z którym Rosja rzecz jasna walczy od zawsze). Po dru-
gie, pozwala ukryæ wa¿ne geopolityczne cele jak na przyk³ad chêæ utrzymania wp³ywów w by³ych republikach ZSRR. Jednoczeœnie jednak Rosja ignoruje, lub wrêcz wspiera, ruchy prawicowe w Europie Zachodniej, takie jak francuski Rassemblement National czy niemiecka AfD, które (zw³aszcza AfD) delikatnie mówi¹c romantyzuj¹ faszyzm. Fakt ten ujawnia instrumentalne podejœcie Kremla do pojêcia „faszyzmu”. Bardziej chodzi tu o to kto jest sojusznikiem, a kto wrogiem, a nie o faktyczn¹ obronê przed faszyzmem. Spójrzmy jednak na drug¹ stronê. Zachód, choæ oficjalnie deklaruje obronê demokracji, równie¿ stosuje wybiórcze podejœcie do kwestii skrajnej prawicy. Przez lata ignorowano obecnoœæ nacjonalistycznych grup w ukraiñskiej polityce i wojsku, takich jak pu³k Azow, t³umacz¹c to ich marginalnym znaczeniem lub wrêcz zaprzeczaj¹c ich istnieniu. W rzeczywistoœci, choæ organizacje takie nie dominuj¹ ¿ycia politycznego, maj¹ na Ukrainie realn¹ si³ê symboliczn¹ i mobilizacyjn¹, szczeí6 gólnie w kontekœcie wojny.
l Nowy Jork w deszczu
Król cynku i œl¹ski Kopciuszek Chris Miekina Syn skromnego leœnika – Karol Godula – sta³ siê fenomenalnym finansist¹ i jednym z najbogatszych Europejczyków XIX wieku. Nie szuka³ s³awy czy w³adzy. Zakocha³ siê za to w pieni¹dzach i by³a to mi³oœæ z wzajemnoœci¹. Nie dba³ o s³awê. Nie pozwoli³ siebie malowaæ, a wszystkie dokumenty przed œmierci¹ spali³. Pewnie zosta³by kompletnie zapomniany, gdyby nie jego bogactwa i kontrowersyjny testament.
O
l Karol Godula
jciec Karola Goduli by³ skromnym leœnikiem w Makoszowach, które dziœ s¹ dzielnic¹ Zabrza. By³ ambitny i w koñcu sta³ siê dzier¿awc¹ tego maj¹tku. Karol zosta³ ochrzczony w koœciele parafialnym w Przyszowicach, a tamtejszy proboszcz szybko zauwa¿y³, ¿e Karol to postaæ nietuzinkowa. £atwo siê uczy³ i ksi¹dz namówi³ ojca Karola, ¿eby pos³a³ go do szko³y cysterskiej w Rudach Raciborskich. Nie by³a zwyk³a szko³a, bo te¿ zakonnicy cysterscy nie byli zwyczajni. Posiadali na Œl¹sku swoje kopalnie, budowali kuŸnice i zajmowali siê chemi¹. Cystersi uczyli miejscow¹ ludnoœæ nie tylko rolnictwa, rybo³ówstwa, leœnictwa, ale tak¿e w jaki sposób wytapiaæ rudy i jak budowaæ nowy przemys³. Mo¿na sobie zadaæ pytanie: czy Karol Godula by³ Polakiem, Œl¹zakiem czy Niemcem? Wiemy, ¿e w domu rodzinnym pos³ugiwa³ siê
miejscow¹ gwar¹, bardzo zbli¿on¹ do jêzyka polskiego i jêzyka czeskiego. W jego bibliotece znaleziono podrêcznik do nauki jêzyka polskiego. Mo¿na wiêc uznaæ, ¿e znajomoœæ tego jêzyka by³a dla niego wa¿na.
Œ
l¹sk nale¿a³ w tamtych czasach do Prus, które odebraly go Austrii pó³ wieku wczeœniej. Prusy zbudowane na gruzach zakonu krzy¿ackiego, wierzy³y w potêgê militarn¹. Mówiono wtedy, ¿e nie Prusy maj¹ armiê, ale to armia ma Prusy. Aby rozwijaæ swój arsena³ militarny Prusy postawi³y na rozwój przemys³u. To dlatego na Górnym Œl¹sku, w Zabrzu powsta³a kopalnia, w której wydobywano wêgiel potrzebny hucie w Gliwicach, gdzie wytapiano stal na armaty. í 12