NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1628 (1928)
W E E K L Y ROK ZA£O¯ENIA 1987
M A G A Z I N E TYGODNIK
29 LISTOPADA 2025
Podtrzymaæ ¿o³niersk¹ tradycjê Z Teofilem Lachowiczem, redaktorem „Weterana”, archiwist¹ SWAP, rozmawia Marek Ruszczyñski Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce (SWAP) powsta³o ponad sto lat temu, aby pomagaæ ¿o³nierzom B³êkitnej Armii. A jakie ma cele dzisiaj? Miêdzy innymi kontynuowanie tradycji ¿o³nierzy z I i II wojny œwiatowej, którzy walczyli o woln¹ i niepodleg³¹ Polskê. A przy okazji pomagaæ weteranom i cz³onkom SWAP, którzy znaleŸli siê w trudnej, ¿yciowej sytuacji. Kto odwiedza siedzibê Waszej organizacji? Odwiedzaj¹ nas wszyscy. Przede wszystkim przychodz¹ ci, którzy interesuj¹ siê histori¹. Przychodz¹ te¿ tacy, którzy tylko g³owê zawracaj¹ i zabieraj¹ czas. Bywaj¹ filmowcy, naukowcy, archiwiœci. Niektórzy przechodz¹ ulic¹, przeczytaj¹ napis „Polish Army Veterans Association of America” i wstêpuj¹ do nas. Przychodz¹ Polacy, Amerykanie... ró¿ni ludzie.
l Teofil Lachowicz
Przez ponad sto lat organizacja siê zmienia³a. Jednak praktycznie przesta³a istnieæ w Chicago i okolicy. Nie ma ju¿ Okrêgu I SWAP, dochodz¹ s³uchy, ¿e zniknie Placówka 90. Czy da siê coœ zrobiæ, aby SWAP przetrwa³ w tym mieœcie? Wszystko zale¿y od ludzi. Musz¹ siê zorganizowaæ ci, którzy byli w wojsku. Obojêtne, czy w polskim czy amerykañskim. Musz¹ mieæ udokumentowan¹ s³u¿bê wojskow¹. Ewentualnie jeœli rodzice by-
li ¿o³nierzami w II wojnie œwiatowej, albo na przyk³ad dziadek w I wojnie œwiatowej walczy³ o woln¹ i niepodleg³¹ Polskê, tacy te¿ mog¹ siê zapisaæ do SWAP. Trzeba siê zorganizowaæ. Rejon Chicago, samo Chicago, to bardzo du¿y oœrodek polonijny. I co? Nie ma tam mê¿czyzn, którzy byli w wojsku? Trzeba siê rozejrzeæ, musi byæ minimum piêciu cz³onków i mo¿na odtworzyæ placówkê, która ju¿ istnia³a. Krok po kroku mo¿na odbudowaæ okrêg. Wszystko zale¿y od inicjatywy. Manna z nieba nie spadnie. Samo siê nie zrobi. Co Zarz¹d G³ówny robi, aby SWAP w ogóle trwa³? Jaki ma pomys³, aby istnia³ przez – powiedzmy – kolejne sto lat? Trzeba braæ wzory z organizacji amerykañskich. Nasz¹ organizacjê m.in. otwarto dla potomków ¿o³nierzy z I i II wojny œwiatowej. Po wielkich bojach zdecydowano siê otworzyæ organizacjê dla tych, którzy s³u¿yli w Ludowym Wojsku Polskim, oczywiœcie z zastrze¿eniem, ¿e nie dzia³ali w s³u¿bach i na szkodê narodu polskiego, czyli w UB, SB, Informacji Wojskowej, itd. By³y placówki, które powiedzia³y, ¿e absolutnie nikogo z Ludowego Wojska Polskiego i w ogóle z PRL nie zapisz¹. Tych placówek ju¿ nie ma, a te, które zdecydowa³y siê jednak przyjmowaæ ¿o³nierzy z LWP nadal istniej¹. í 12