ER KURI
NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
P L U S
P O L I S H NUMER 1504 (1804)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
M A G A Z I N E
TYGODNIK
8 LIPCA 2023
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Porady prawne w razie wypadku... – str. 5 í Weterani w rocznicê tragedii wo³yñskiej – str. 8-9 í Kolonialne ambicje II Rzeczpospolitej – str. 12 í Uwa¿aj na ubezpieczenie kredytu – str. 13 í Kruk krukowi niekiedy obcy – str. 15 í Afrykañska zuchowa przygoda – str. 16 FOT. EWA ZALEWSKA
Tomasz Bagnowski
Mniej nielegalnych Po zniesieniu obostrzeñ covidowych liczba nielegalnych przekroczeñ po³udniowej granicy USA niespodziewanie spad³a. Prawie dwa miesi¹ce temu administracja Joe Bidena musia³a pogodziæ siê z wyrokiem s¹du, który orzek³, ¿e przepisy zezwalaj¹ce na szybkie deportacje osób nielegalnie przekraczaj¹cych granicê, wprowadzone na okres pandemii, nie mog¹ byæ dalej stosowane. W zwi¹zku ze zniesieniem tzw. Title 42 Stany Zjednoczone szykowa³y siê na najazd nielegalnych imigrantów, którzy bêd¹ chcieli wykorzystaæ tê mo¿liwoœæ i z³o¿yæ w USA podanie azylowe. Tymczasem fala nap³ywowa zamiast wzrosn¹æ spad³a. Zgodnie z danymi Departamentu Bezpieczeñstwa Krajowego (DHS) œrednia dzienna nielegalnych przekroczeñ granicy, od 12 maja do pocz¹tku lipca, wynios³a 3360. W marcu by³o to 7100. Spadek to z pewnoœci¹ dobra wiadomoœæ dla Bidena i burmistrzów wiêkszych miast USA, takich jak Nowy Jork, które w wyniku niedawnego najazdu azylantów maj¹ ró¿nego rodzaju problemy, przede wszystkim z ich akomodacj¹. Wzrost nielegalnej imigracji, notowany od momentu dojœcia do w³adzy Bidena, to jednak ogólnie rzecz bior¹c du¿y problem polityczny dla niego. Radykalne skrzyd³o Partii Republikañskiej w kongresie przygotowa³o ju¿ dwa wnioski o impeachment prezydenta
w zwi¹zku z brakiem nale¿ytej ochrony granic pañstwa. Wnioski nie maj¹ raczej szans na przejœcie, niemniej jednak „otwarta”, jak mówi¹ republikanie granica, jest wa¿nym elementem kampanii prezydenckiej. Donald Trump, pozostaj¹cy liderem do prezydenckiej nominacji GOP, przedstawia Bidena jako niezdolnego do powstrzymania nap³ywu nielegalnych imigrantów, a inni republikañscy pretendenci do prezydentury s¹ w swej krytyce równie ostrzy. Jeœli notowany teraz spadek utrzyma siê przez kolejne miesi¹ce, Biden bêdzie w mia³ w rêku wa¿ny orê¿ polityczny. Bêdzie móg³ wskazywaæ, ¿e jego polityka imigracyjna przynosi efekty. Dlaczego? Biden zawar³ porozumienie z prezydentem Meksyku, który zgodzi³ siê przyjmowaæ z powrotem osoby zatrzymane za nielegalne przekroczenie granicy USA, jeœli wczeœniej przekroczy³y one granicê któregoœ z tzw. bezpiecznych krajów, w których najpierw powinny ubiegaæ siê o azyl. Równolegle Biden uruchomi³ stronê internetow¹ i aplikacjê na telefony komórkowe, umo¿liwiaj¹c¹ umówienie siê na rozmowê z urzêdnikiem imigracyjnym, bez koniecznoœci przekraczania granicy. Dziennie z tej aplikacji korzysta ju¿ 30 tys ludzi. í 6
l
Œwiêto Niepodleg³oœci w Nowym Jorku – mini fotoreporta¿ na stronie 2.
Historyk kultury, nauki i oœwiaty Z dr. hab. Tomaszem Pud³ockim, profesorem Uniwersytetu Jagielloñskiego rozmawia Andrzej Józef D¹browski
dr hab. Tomasz Pud³ocki – TeraŸniejszoœæ, podobnie jak przesz³oœæ nigdy nie jest jednolita i prosta.
l
– W Bibliotece Publicznej na Greenpoincie wyg³osi³eœ bardzo interesuj¹cy wyk³ad o Polonii mieszkaj¹cej na Brooklynie w latach 1918-1939. Jest on zapowiedzi¹ Twoich dalszych badañ nad dziejami Polonii nowojorskiej. Co ciê sk³oni³o, by siê nimi zaj¹æ? – W du¿ej mierze by³ to pomys³ dr Iwony Dr¹g-Korgi – prezes Instytutu Pi³sudskiego w Ameryce i Marka Skulimowskiego – prezesa Fundacji Koœciuszkowskiej. Obserwuj¹ oni od lat moj¹ pracê. Znamy siê z ró¿nych inicjatyw po obu stronach oceanu i w koñcu doszliœmy do wniosku, ¿e warto przyjrzeæ siê trochê dok³adniej Polonii w z³otym okresie jej funkcjonowania, tj. w miêdzywojniu. Skoro Polonia w Cleveland, w Chicago i w wielu innych miejscach ma tego typu monografie, to mo¿e przyszed³ czas na tê o Nowym Jorku. Nie jest jednak tak, ¿e temat ten to zupe³nie terra incognita – warto wspomnieæ choæby liczne studia prof. Danuty Pi¹tkowskiej czy dra Teofila Lachowicza, które s¹ dla mnie nieocenionymi przewodni-
kami po polonijnym Wielkim Jab³ku. Mam nadziejê, ¿e nie zawiodê zaufania i podo³am zadaniu, choæ im bli¿ej fina³u, tym bardziej siê nim stresujê.
nad 30 lat, a w 1925 r. Fundacja bêdzie œwiêtowa³a swoje stulecie. Na szczêœcie oba projekty, nad którymi pracujê równolegle, wzajemnie siê uzupe³niaj¹.
– Od Marka Skulimowskiego wiem, ¿e przygotowujesz ksi¹¿kê o Fundacji Koœciuszkowskiej. W ubieg³ym roku wraz z dr Ann¹ Rudek-Œmichowsk¹, by³em konsultantem historycznym i kuratorem wystawy o Stefanie Mierzwie i Fundacji Koœciuszkowskiej. Przygotowa³ j¹ zespó³ Muzeum Pu³askiego w Warce z niezrównan¹ dyrektor Iwon¹ Stefaniak. Wystawa pt. „Pomys³ ¿ycia. Amerykañska Fundacja Koœciuszkowska – dzie³o Polaka”, pokazywana by³a najpierw w Warce, potem w Krasiczynie pod Przemyœlem, a teraz mo¿na j¹ zobaczyæ w Baszni Dolnej ko³o Lubaczowa. Bardzo ucieszy³em siê zatem, gdy Marek Skulimowski zadzwoni³ pewnego dnia i zasugerowa³, bym spojrza³ na dzieje Fundacji po latach na nowo. Od monografii profesora Dopiera³y minê³o po-
– Jako dawny cz³ek teatru jestem bardzo zainteresowany Twoim najnowszym dzie³em Szekspir i Polska. Rzecz jest o ¿yciu profesora W³adys³awa Tarnawskiego, który zajmowa³ siê nie tylko Szekspirem, Szekspir zaœ nie pisa³ o Polsce, zatem sk¹d taki tytu³? -Na ile mo¿na doszukiwaæ siê w¹tków polskich u najwiêkszego z angielskich dramaturgów, a na ile to nadinterpretacja, to niech wypowiadaj¹ siê angliœci. Tytu³ podsun¹³ mi sam bohater moich rozwa¿añ. W³adys³aw Tarnawski (1885–1951), profesor filologii angielskiej Uniwersytetów Jana Kazimierza we Lwowie i Jagielloñskiego w Krakowie oraz przywódca lwowskiej endecji, pod koniec ¿ycia przyznawa³, ¿e w swojej dzia³alnoœci naukowej czegokolwiek by nie zg³êbia³, zawsze odnosi³o siê to do Szekspira. í 10