Maciej Jasiński
Król KarolSzwecji X Gustaw
Oblężenie Torunia w 1658 roku. Jan II Kazimierz
Michałko to związany z regionem kujawsko-pomorskim bohater czasów pamiętnej wojny szwedzko-polskiej, która w historii zapisała się pod nazwą Potopu (1655–1660). Według dostępnych podań, pochodził z chłopskiej rodziny, a w młodości zarabiał na życie, pracując w młynie położonym w okolicach Tucholi. Gdy król Szwecji Karol Gustaw zajął Pomorze, Michałko został siłą wcielony do szwedzkiego wojska, w którym zyskał duże doświadczenie i dosłużył się stopnia kaprala. Po tym, gdy w 1657 roku wpadł w ręce jednego z polskich oddziałów, przeszedł na stronę króla Jana Kazimierza. Zamiast wrócić do pracy w młynie, zaszył się w leśnych ostępach Borów Tucholskich, gdzie stanął na czele zorganizowanej przez siebie grupy partyzantów. Dzięki znajomości okolicznych terenów, osobistej odwadze i pomocy polskiej ludności skutecznie utrudniał życie Szwedom, atakując ich transporty i mniejsze oddziały wojskowe.
Jesienią 1657 roku Michałko przeszedł do działań na większą skalę. Wraz ze swoimi ludźmi przekroczył Wisłę, a następnie zajął dwa opanowane wcześniej przez Szwedów zamki położone na ziemi chełmińskiej – Starogród i Lipienek. Wykorzystywał je następnie jako bazę do zaczepnych działań przeciwko wrogom. Te aktywności skłoniły Szwedów do zorganizowania oblężenia Starogrodu. Michałko bronił zamku dzielnie, stojąc na czele osiemdziesięcioosobowej załogi, zdecydował się jednak skapitulować z uwagi na brak prochu i wody. Wbrew ustalonym warunkom honorowej kapitulacji Michałko został uwięziony i przewieziony do Malborka, gdzie postawiono go przed szwedzkim sądem wojskowym pod zarzutem dezercji z wojska. Bohater uniknął jednak wyroku śmierci dzięki interwencji samego Jana Kazimierza i wyszedł na wolność. Król Polski potwierdził następnie Michałkowi stopień wojskowy rotmistrza, a w uznaniu zasług na rzecz ojczyzny nadał mu w 1658 roku tytuł szlachecki.
Społeczny i wojskowy awans nie zahamował aktywnej działalności Michałka. Aż do końca działań wojennych (1658–1660) uczestniczył w walkach polskich wojsk mających na celu wyparcie Szwedów z całego Pomorza. Szczególnie odznaczył się podczas zwycięskich oblężeń miast zajętych przez szwedzkie wojska, w tym Torunia i Grudziądza. Brał też udział w walkach i blokadach szwedzkich garnizonów na terenie Żuław i Powiśla.
Źródła nie informują jasno o losach Michałka po Potopie. Nie da się z pewnością stwierdzić, czy dożył zawarcia pokoju oliwskiego (3 maja 1660 roku), który zakończył tragiczną wojnę. Przetrwała za to pamięć o walecznym żołnierzu spod Tucholi i jego odwadze. Informacje o dokonaniach Michałka urosły w legendę, którą wykorzystał Henryk Sienkiewicz w swojej Trylogii. Rotmistrz spod Tucholi stał się również bohaterem innych powieści historycznych. Do dzisiaj pozostaje symbolem obywatelskiego oporu mieszkańców regionu kujawsko-pomorskiego przeciw wrogim najeźdźcom.
dr MICHAŁ TARGOWSKI historyk, regionalista, pracownik naukowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu
scenariusz
Maciej Jasiński
rysunki Krzysztof Trystuła
konsultacja merytoryczna dr Michał Targowski
ISBN 978-83-978924-1-5
rok wydania 2026
wydawca
Agencja Reklamowa GALL sc
ul. Dworcowa 7/203, 87-100 Toruń gall@gall.torun.pl
na zlecenie
Samorządu Województwa Kujawsko-Pomorskiego
Kontakt:
Kontakt:
Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego plac Teatralny 2, 87-100 Toruń tel. 56 62 18 600, 56 62 18 610 e-mail: punkt.informacyjny@kujawsko-pomorskie.pl www.kujawsko-pomorskie.pl
Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego w Toruniu Plac Teatralny 2, 87-100 Toruń, tel. 56 62-18-600, 56 62-18-610 e-mail: punkt.informacyjny@kujawsko-pomorskie.pl www.kujawsko-pomorskie.pl facebook.com/WojewodztwoKujawskoPomorskie facebook.com/FilmoweKujawyIPomorze x.com/lubietubyc instagram.com/kujawskopomorskie youtube.com/user/umwkp issuu.com/kujawsko-pomorskie flickr.com/photos/kujawskopomorskie
Zeskanuj kod i poznaj inne komiksowe historie o wybitnych postaciach związanych z Kujawami i Pomorzem
Czy lubicie historie o ludziach, którzy na pierwszy rzut oka niczym się nie wyróżniali, a jednak potrafili dokonać rzeczy niezwykłych? Ich proste życie nie zapowiadało przygód ani wielkich czynów. Nie marzyli o sławie, bogactwie czy chwale. Dopiero w obliczu zagrożenia musieli dokonać wyboru – wycofać się albo stanąć do walki. I właśnie wtedy okazywało się, że potrafią być odważniejsi, niż ktokolwiek mógł przypuszczać.
Owe opowieści przypominają dawne legendy, lecz są mocno zakorzenione w dziejach. Pojawiają się w nich niebezpieczne misje, dramatyczne ucieczki, pojedynki oraz chwile, gdy życie wisi niemal na włosku. Bohaterowie przeżywają zdrady i triumfy, patrzą śmierci w oczy, a mimo to nie rezygnują z walki. Zdarza się również, że wśród burzliwych wydarzeń odnajdują miłość, która po zakończonych zmaganiach prowadzi ich z powrotem do rodzinnych stron.
Nasz komiks zaprasza Was do poznania Michałka – syna młynarza spod Tucholi żyjącego w czasach szwedzkiego potopu. Jego losy to nie tylko barwna przygoda, lecz także niezwykła historia o odwadze, wierności i odpowiedzialności za innych. Na kartach tej publikacji spotkacie też bohaterów spod znaku „płaszcza i szpady”, dla których służba ojczyźnie oznaczała nieustanne zmagania, walki i niebezpieczne pościgi.
Sięgnijcie po tę opowieść i pozwólcie, by przeniosła Was w czasy, gdy zwykły nastoletni chłopak stał się bohaterem, choć wcale tego nie planował.
PIOTR CAŁBECKI
Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego
