Zaalteksten Van Gogh, al onze schilderijen -Exhibition texts Van Gogh, All Our Paintings

AL ONZE I SCHILDERJEN

VAN GOGH ALL OUR PAINTINGS

VAN GOGH

MAAKT ONS LEVEN RIJKER, ONS DAGELIJKSCH LEVEN, & DAT IS ZIJN GROOTHEID VAN GOGH

MAKES OUR LIVES RICHER, OUR EVERYDAY LIVES & THAT IS HIS GREATNESS

Helene Kröller-Müller, 3 juli 1912 | 3 July 1912

ONZE VAN GOGHS In 1905 ontdekt Helene Kröller-Müller (1869-1939) het werk van de nog relatief onbekende kunstenaar Vincent van Gogh (1853-1890). In 1908 koopt zij haar eerste werk, waarna er tot 1929 vele volgen. Het resulteert in de grootste door een particulier samengestelde Van Goghcollectie ter wereld. Voor Helene is Van Gogh de belangrijkste moderne meester aller tijden. Ze bewondert hem om het spirituele karakter van zijn werk en leven, zijn liefde voor kunst en medemens én de hoop die uit zijn levensverhaal en schilderijen spreekt.

GELOOF, HOOP EN LIEFDE Onze huidige Van Goghverzameling telt maar liefst 88 schilderijen en 182 werken op papier en reist de hele wereld over. Bij hoge uitzondering zijn alle schilderijen nu ‘thuis’ te zien. De werken bestrijken de volledige tien jaar van Van Goghs kunstenaarschap. Voor deze gelegenheid zijn ze gegroepeerd in drie thema’s die onlosmakelijk verbonden zijn met het leven en werk van Van Gogh: geloof, hoop en, in het hart van de tentoonstelling, liefde.

VAN PREDIKER NAAR KUNSTENAAR Na een mislukte loopbaan in de internationale kunsthandel van zijn oom besluit Van Gogh, net als zijn vader, predikant te worden. In 1876 preekt hij over het belang van geloof, hoop en (naasten)liefde in de Wesleyan Methodist Church in Richmond. Volgens hem geeft deze drie-eenheid het leven richting, troost en houvast. Als een carrière binnen de kerk misloopt, kiest de inmiddels 27-jarige Vincent op advies van zijn broer Theo (1857–1891) voor het kunstenaarschap.

PERSOONLIJKE EN UNIVERSELE BOODSCHAP Als kunstenaar blijft Van Gogh dezelfde idealen uitdragen. Zijn persoonlijke kijk op de mens en de natuur vertaalt hij naar betekenisvolle schilderijen. Hij wil dat zijn kunst troost en hoop biedt. Twintig jaar na zijn dood inspireerde het Helene Kröller-Müller tot het bijeenbrengen van haar collectie. Ruim een eeuw later raakt zijn werk nog altijd mensen wereldwijd.

OUR VAN GOGHS In 1905 Helene Kröller-Müller (1869–1939) discovered the work of the then relatively unknown artist Vincent van Gogh (1853–1890). In 1908 she purchased her first work, followed by many more until 1929. This resulted in the largest privately assembled collection of Van Gogh’s works in the world. For Helene, Van Gogh was the greatest modern master of all time. She admired him for the spiritual nature of his work and life, his love of art and his fellow human beings, and the hope that shines through his life story and paintings.

FAITH, HOPE AND LOVE Our current Van Gogh collection comprises no fewer than 88 paintings and 182 works on paper, and travels all over the world. In a highly exceptional circumstance, all the paintings are now on display ‘at home’. The works span the entire ten years of Van Gogh’s artistic career. For this occasion, they have been grouped into three themes that are inextricably linked to Van Gogh’s life and work: faith, hope and, at the heart of the exhibition, love.

FROM PREACHER TO ARTIST Following a failed career in his uncle’s international art dealership, Van Gogh decided, like his father, to become a pastor. In 1876 he preached on the importance of faith, hope and love (for one’s neighbour) at the Wesleyan Methodist Church in Richmond. In his view, this trinity gives life direction, comfort and stability. When a career within the church proved unsuccessful, the then 27-year-old Vincent chose to become an artist on the advice of his brother Theo (1857–1891).

PERSONAL AND UNIVERSAL MESSAGE As an artist, Van Gogh continued to champion the same ideals. He translated his personal view of humanity and nature into meaningful paintings. He wanted his art to offer comfort and hope. Twenty years after his death, this inspired Helene Kröller-Müller to assemble her collection. More than a century later, his work still touches people around the world.

WIJ ZIJN PELGRIMS, ONS LEVEN IS EEN LANGE TOCHT, EEN REIS VAN DE AARDE NAAR DE HEMEL

WE ARE PILGRIMS, OUR LIFE IS A LONG WALK, A JOURNEY FROM EARTH TO HEAVEN

Richmond, zondag 29 oktober 1876 | Richmond, Sunday 29 October 1876

MAAR OM WEDERGEBOREN TE WORDEN TOT HET EEUWIGE LEVEN, TOT HET LEVEN VAN GELOOF, HOOP EN NAASTENLIEFDE […] BUT THOUGH TO BE BORN AGAIN TO ETERNAL LIFE, TO THE LIFE OF FAITH, HOPE AND CHARITY […]

Richmond, zondag 29 oktober 1876 | Richmond, Sunday 29 October 1876

GELOOF Van Goghs religieuze opvoeding is een houvast in zijn leven. Als kunstenaar zoekt hij hierin zijn eigen weg. Om een spiritueel gevoel uit te drukken vervangt hij traditionele religieuze onderwerpen door voorstellingen van de natuur. Van kinds af aan heeft hij geleerd dat de natuur een persoonlijke openbaring van God is. Hij is gefascineerd door de overeenkomsten tussen de cyclus van de seizoenen en het leven. Groei, verval en hernieuwing verwijzen naar lijden, hoop en wedergeboorte. Elk seizoen heeft zijn eigen kleur en emotie. In de lente een fris palet voor de bloeiende fruitbomen, intens geel voor de korenvelden in de zomer, warme aardetinten in de herfst en sobere landschappen in de winter. Hij schildert seizoensgebonden arbeid, zoals zaaien in het voorjaar en het plukken van druiven in het najaar. Rechtsom laten de werken zien hoe geloof, natuur en menselijk bestaan in zijn werk onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Geloof is meer dan spiritualiteit. Uit zijn brieven spreekt een groeiend geloof in zichzelf, al gaat het schilderen met vallen en opstaan. Toch is hij ervan overtuigd dat de keuze voor een kunstenaarsbestaan de juiste is. En dat hij, eventueel samen met collega’s, voor vernieuwing kan zorgen in de moderne kunst. Linksom volg je die ontwikkeling. Van zijn eerste pogingen in olieverf in 1881 tot werken waarmee hij in 1890 eindelijk erkenning van anderen krijgt.

FAITH Van Gogh’s religious upbringing provides him a sense of stability in his life. As an artist, he seeks his own path within this framework. To express a feeling of spirituality, he replaces traditional religious subjects with depictions of nature. From childhood, he had learnt that nature is a personal revelation of God. He is fascinated by the parallels between the cycle of the seasons and life itself. Growth, decay and renewal allude to suffering, hope and rebirth. Each season has its own colour and emotion. In spring, a fresh palette for the blossoming fruit trees; intense yellow for the wheat fields in summer; warm earth tones in autumn; and austere landscapes in winter. He paints seasonal labour, such as sowing in spring and harvesting grapes in autumn. Viewed clockwise, the works show how faith, nature and human existence are inextricably linked in his art. Faith is more than just spirituality. His letters reveal a growing belief in himself, even though his efforts as a painter are marked by trial and error. Nevertheless, he is convinced that choosing a life as an artist is the right decision. And that he, perhaps together with colleagues, can bring about innovation in modern art. You can follow this development by viewing counter clockwise. From his first attempts in oil paint in 1881 to the works with which he finally gained recognition from others in 1890.

De oude toren van Nuenen | The Old Tower at Nuenen Nuenen, februari–maart 1884 | Nuenen, February–March 1884 Eind 1883 trekt de dan dertigjarige Van Gogh bij zijn ouders in het Brabantse Nuenen in. Zijn vader is er dominee van de Hervormde Gemeente. Het boerendorp biedt Vincent veel onderwerpen, die hem helpen in zijn ontwikkeling tot boerenschilder. Op dit winterse landschap is de twaalfdeeeuwse kerktoren van het dorp te zien. Hij legt het vervallen bouwwerk 35 keer vast in schilderijen, tekeningen en aquarellen. Indringend aanwezig is het kerkhof met de donkere kruisen, waar zijn vader in maart 1885 wordt begraven. Met de begraafplaats wil Van Gogh aangeven ‘hoe doodeenvoudig het sterven & begraven gaat, doodleuk als ’t afvallen van ’t herfstblad.’ At the end of 1883 the then thirty-year-old Van Gogh moves in with his parents in Nuenen, Brabant. His father is the pastor of the Reformed Church there. The farming village provides Vincent with plenty of subjects, which help him develop as a painter of rural life. The village’s twelfth-century church tower is shown in this winter landscape. He depicted the dilapidated structure 35 times in paintings, drawings and watercolours. The cemetery with its dark crosses, where his father was buried in March 1885, looms large in the scene. With the cemetery, Van Gogh aims to show ‘how perfectly simply death and burial happen, coolly as the falling of an autumn leaf’.

Stilleven met klompen | Still Life with Clogs Den Haag, eind november–half december 1881 | The Hague, late November–mid-December 1881

Stilleven met strohoed | Still Life with Straw Hat Den Haag, eind november–half december 1881 | The Hague, late November–mid-December 1881 In het atelier van zijn aangetrouwde neef Anton Mauve in Den Haag maakt Van Gogh in 1881 zijn eerste schilderijen. Hij begint met het stilleven, het eenvoudigste genre. Hij leert zo niet alleen te werken met olieverf, maar ook hoe hij materialen weer kan geven: een rafelige strohoed, glimmende potten en een stenen pijpje. Vincent is tevreden met zijn eerste schilderavontuur en gelooft dat dit het startpunt is van zijn artistieke loopbaan. ‘Want Theo, met dat schilderen begint mijn eigentlijke carrière, vindt ge ‘t ook niet goed ‘t maar zoo te beschouwen.’ In 1881 Van Gogh creates his first paintings in the studio of his cousin by marriage Anton Mauve in The Hague. He begins with still lifes, the simplest genre. In this way, he learns not only how to work with oil paint, but also how to render materials: a tattered straw hat, gleaming pots and a small stone pipe. Vincent is pleased with his first foray into painting and considers it the starting point of his artistic career. ‘Because, Theo, my actual career begins with painting, don’t you think it’s all right to see it that way?’

Man aan tafel | Man at Table Nuenen, maart–april 1885 | Nuenen, March–April 1885

Vrouw met bezem | Woman with a Broom Nuenen, maart–april 1885 | Nuenen, March–April 1885

Vrouw aan tafel | Woman at Table Nuenen, maart–april 1885 | Nuenen, March–April 1885

Visser | Fisherman Den Haag, begin augustus 1883 | The Hague, early August 1883

Vissersvrouw | Fisherman’s Wife Den Haag, begin augustus 1883 | The Hague, early August 1883

Spitter | Digger Nuenen, augustus 1885 | Nuenen, August 1885 Vanaf het begin legt Van Gogh zich vastberaden toe op de studie van de figuur. Zijn grote voorbeeld is de Franse boerenschilder Jean-François Millet. ‘Het boeren en werkmansfiguur is meer begonnen als “genre” – maar tegenwoordig met Millet als eeuwige meester voorop, is dat het hart zelf van de moderne kunst en zal het blijven.’ Hij wil de ‘boerenfiguur in zijn actie’ weergeven. ‘Die boer moet een boer zijn, die spitter moet spitten’. Dat maakt volgens hem de weergave van een figuur ‘essentieel modern’.

From the outset, Van Gogh devotes himself wholeheartedly to the study of the figure. His great inspiration is the French peasant painter Jean-François Millet. ‘The figure of the peasant and the workman started more as a ‘genre’ – but nowadays, with Millet in the van as the eternal master, it’s the very heart of modern art and will remain so.’ He wants to show ‘the peasant in action’. ‘This peasant has to be a peasant, this digger has to dig.’ In his opinion, that is what makes the depiction of a figure ‘essentially modern’.

ALS IETS IN U ZELF ZEGT ‘GIJ ZIJT GEEN SCHILDER’ – SCHILDER DAN JUIST KEREL, EN DIE STEM BEDAART OOK, MAAR SLECHTS DAARDOOR IF SOMETHING IN YOU YOURSELF SAYS ‘YOU AREN’T A PAINTER’ – IT’S THEN THAT YOU SHOULD PAINT, OLD CHAP AND THAT VOICE WILL BE SILENCED TOO, BUT PRECISELY BECAUSE OF THAT

Nieuw-Amsterdam, zondag 28 oktober 1883 | Nieuw-Amsterdam, Sunday 28 October 1883

Vier uitgebloeide zonnebloemen | Four Sunflowers Gone to Seed Parijs, augustus–oktober 1887 | Paris, August–October 1887 Tijdens zijn verblijf in Parijs van 1886 tot 1888 ontdekt Van Gogh dat de impressionisten en neo-impressionisten de schilderkunst hebben gemoderniseerd. Dit grote schilderij toont hoe hij vol zelfvertrouwen de inzichten van deze vernieuwende kunststromingen in zijn eigen werk toepast. De wervelende penseelstreken laten een groeiend technisch vermogen zien. De combinatie van warme en koele kleuren onderstrepen zijn geloof in het gebruik van contrasten tussen complementaire kleuren, in dit geval oranje en blauw. Het schilderij is een hoogtepunt in zijn oeuvre. In Parijs verandert hij in een moderne kunstenaar. During his stay in Paris from 1886 to 1888, Van Gogh discovers that the Impressionists and Neo-Impressionists have modernised the art of painting. This large painting shows how he confidently applies the insights of these innovative art movements to his own work. The swirling brushstrokes reveal his growing technical skills. The combination of warm and cool colours underscores his belief in the use of contrasts between complementary colours, in this case orange and blue. The painting is a highlight of his oeuvre. In Paris he transforms himself into a modern artist.

Landschap met korenschelven en opkomende maan | Landscape with Wheat Sheaves and Rising Moon Saint-Rémy-de-Provence, juli 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, July 1889 In Zuid-Frankrijk, waar hij van 1888 tot 1890 woont, bereikt Van Gogh een ongekend meesterschap. Geïnspireerd door het uitzicht vanuit zijn raam in de psychiatrische instelling SaintPaul-de-Mausole in Saint-Rémy maakt hij dit nachtlandschap. Schilderen naar de werkelijkheid is voor hem het allerbelangrijkst, al heeft de Franse kunstenaar Paul Gauguin hem tijdens hun korte samenwerking gestimuleerd om te werken naar de verbeelding. Uiteindelijk is hij weinig tevreden met dit schilderij dat ontstaat in zijn atelier. Hij vindt de compositie overdreven en de stijl te vergezocht: het ontbreekt aan ‘doorvoelde lijnen’. In the south of France, where he resides from 1888 to 1890, Van Gogh achieves an unprecedented level of mastery. Inspired by the view from his window at the Saint-Paul-de-Mausole psychiatric hospital in Saint-Rémy, he paints this nocturnal landscape. Painting from life was of paramount importance to him, although the French artist Paul Gauguin had encouraged him to work from his imagination during their brief collaboration. Ultimately, he is not particularly satisfied with this painting, which he created in his studio. He finds the composition exaggerated and the style too far-fetched: it lacks ‘feeling in the lines’.

Het ravijn (Les Peiroulets) | The Ravine (Les Peiroulets) Saint-Rémy-de-Provence, december 1889 | Saint-Rémy-deProvence, December 1889 In 1890, zijn laatste levensjaar, ontvangt Van Goghs werk langzaam meer waardering. In maart toont hij tien werken op de Salon des Indépendants in Parijs, waaronder een studie naar de natuur van een ravijn vlakbij de instelling in SaintRémy. De reacties zijn positief. Zelf is hij juist tevreden over deze tweede versie van het ravijn, die hij in december 1889 in zijn atelier maakt. Hij past een ‘krachtiger tekening’ toe om de geest van de plek overtuigend weer te geven. Het werk laat volgens hem een ‘ingehouden hartstocht’ zien. Hij noemt het zelfs een tableau, een volwaardig schilderij. In 1890, the final year of his life, Van Gogh’s work gradually begins to receive greater recognition. In March, he exhibits ten works at the Salon des Indépendants in Paris, including a study from life of a ravine near the hospital in Saint-Rémy. The reactions are positive. He himself is quite satisfied with this second version of the ravine, which he painted in his studio in December 1889. He employs a ‘more deliberate drawing’ to convey the spirit of the place convincingly. According to him, the work displays a ‘restrained passion’. He even refers to it as a tableau, a fully-fledged painting.

Aardappelpoters | Peasants Planting Potatoes Nuenen, augustus–september 1884 | Nuenen, August– September 1884 Begin augustus 1884 geeft goudsmid en amateurkunstenaar Antoon Hermans Van Gogh de opdracht om zes scènes uit het boerenleven als decoratie voor zijn eetkamer te maken. De voorstellingen ‘Aardappelpoten / Ossenploeg / Korenoogst / Zaaier / Herder (stormeffect) / Houtsprokkelaars (sneeuweffect)’ vertegenwoordigen de eeuwige cyclus van het bewerken van het land en de jaargetijden. Dit schilderij waarin zeven figuren verschillende werkzaamheden rond het aardappelpoten uitvoeren, verbeeldt de lente. In early August 1884, goldsmith and amateur artist Antoon Hermans commissions Van Gogh to create six scenes of peasant life as decoration for his dining room. The subjects ‘Planting potatoes / Ox-plough / Wheat harvest / Sower / Shepherd, storm effect / Wood gatherers, snow effect’ represent the seasons and the eternal cycle of cultivating the land. This painting, in which seven figures perform various tasks related to planting potatoes, depicts spring.

Boomgaard tegen cipressen | Orchard Bordered by Cypresses Arles, april 1888 | Arles, April 1888 In de lente van 1888 schildert Van Gogh bijna vier weken lang non-stop in de bloeiende boomgaarden in en rondom Arles. Hij maakt er veertien doeken ‘waar iedereen vrolijk van wordt’. Al in Parijs krijgt hij onder invloed van Japanse prentkunst belangstelling voor bloesembomen. Pas na zijn verhuizing naar de Provence in 1888 richt hij zich serieus op dit onderwerp. In dit schilderij gebruikt hij verschillende penseelvoeringen: dikke verflagen maar ook onbeschilderde en overgeschilderde stukken. Het is een teken dat Van Gogh nog zoekt naar de juiste manier om het nieuwe onderwerp weer te geven. In the spring of 1888 Van Gogh paints non-stop for almost four weeks in the blossoming orchards in and around Arles. There he produces fourteen canvases ‘that cheer everyone up’. Whilst still in Paris, he had already developed an interest in blossoming trees, influenced by Japanese prints. It was only after moving to Provence in 1888 that he began to focus seriously on the subject. In this painting he uses various brushstrokes: thick layers of paint, but also unpainted and overpainted areas. This is a sign that Van Gogh is still searching for the right way to depict this new subject.

Korenveld met maaier en zon | Wheat Field with Reaper and Sun Saint-Rémy-de-Provence, eind juni–begin september 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, late June–early September 1889 In de zinderende zomerhitte zwoegt een maaier in het veld. Om hem heen golft het koren, dat in dikke klodders verf is opgebracht. Voor Van Gogh staat het graan symbool voor de eeuwige cyclus van de natuur en de tijdelijkheid van het leven. In de maaier ziet hij ‘het beeld van de dood (…), in die zin dat de mensheid het koren voorstelt dat wordt gemaaid’. Hij voegt er wel aan toe dat het een dood is ‘bijna met een glimlach’. Daarom beeldt hij het landschap af ‘bij een zon die alles onderdompelt in een fijn gouden licht’. In the sweltering summer heat, a reaper toils in the field. The wheat swirls around him, rendered in thick daubs of paint. For Van Gogh, the grain symbolises the eternal cycle of nature and the transience of life. In the reaper he sees ‘the image of death (...), in this sense that humanity would be the wheat being reaped’. He does, however, add that this death is ‘almost smiling’. That is why he depicts the landscape ‘with a sun that floods everything with a light of fine gold’.

IK GELOOF DAT WE TEGENWOORDIG DE RIJKE EN PRACHTIGE ASPECTEN VAN DE NATUUR MOETEN SCHILDEREN; WIJ HEBBEN BEHOEFTE AAN VREUGDE EN GELUK, AAN HOOP EN LIEFDE I BELIEVE THAT AT PRESENT WE MUST PAINT NATURE’S RICH AND MAGNIFICENT ASPECTS; WE NEED GOOD CHEER AND HAPPINESS, HOPE AND LOVE

Arles, zondag 9 en circa vrijdag 14 september 1888 | Arles, Sunday 9 and about Friday 14 September 1888

Korenschelf onder wolkenlucht | Wheat Stack under a Cloudy Sky Saint-Rémy-de-Provence, oktober 1889 | Saint-Rémy-deProvence, October 1889

Korenschelven in de Provence | Wheat Stacks in Provence Arles, circa 12–13 juni 1888 | Arles, circa 12–13 June 1888 In Brabant en de Provence bestudeert Van Gogh de eerste oogst van het seizoen door deze vast te leggen in vele schilderijen van wuivend graan, hooibergen en korenschoven. Hij schildert deze werken ter plekke, in de volle zon genietend ‘als een krekel’. Korenvelden zijn voor hem een troostrijk onderwerp: ‘Hun verhaal is het onze, want wij die leven van brood, zijn wij zelf ook niet voor een belangrijk deel koren.’ In Brabant and Provence, Van Gogh studies the first harvest of the season by capturing it in numerous paintings of billowing grain, haystacks and sheaves of wheat. He paints these works in the fields, basking in the full sun ‘like a cicada’. For him, wheat fields are a comforting subject: ‘Their story is ours, for we who live on bread, are we not ourselves wheat to a considerable extent’.

De groene wijngaard | The Green Vineyard Arles, circa 3 oktober 1888 | Arles, circa 3 October 1888 ‘Bloed en tranen heb ik erop gezweet, maar ’t is me gelukt,’ schrijft Van Gogh in oktober 1888. Hij schildert deze ‘groene, purperen, gele wijngaard met zwarte en oranje wijnranken’ vlakbij Arles in één dag. Volgens hem leert hij in het zuiden met een Japanse blik te kijken, meer één te zijn met de natuur, snel te werken en intensere kleuren te gebruiken. Het schilderij is onderdeel van een serie landschappen die de zomer en de herfst verbeelden, bedoeld als decoratie voor het door hem gehuurde Gele Huis op de Place Lamartine in Arles. ‘I sweated blood and tears over it – but I have it’, writes Van Gogh in October 1888. He painted these vines in ‘green, purple, yellow (...) with black and orange shoots’ near Arles in a single day. According to him, in the south he is learning to see things through Japanese eyes, to be more at one with nature, to work quickly and to use more intense colours. The painting is part of a series of landscapes depicting summer and autumn, intended as decoration for the Yellow House he rented on Place Lamartine in Arles.

Olijfgaard met twee plukkers | Olive Grove with Two Olive Pickers Saint-Rémy-de-Provence, december 1889 | Saint-Rémy-deProvence, December 1889 In Saint-Rémy maakt Van Gogh een serie schilderijen van olijfgaarden, karakteristiek voor de Provence. In diezelfde periode schilderen zijn vrienden Émile Bernard en Paul Gauguin gestileerde voorstellingen van Jezus in de Hof van Olijven. Vincent realiseert zich dat hij in hun gezamenlijke streven naar vernieuwende kunst alleen staat. Een religieus thema moet volgens hem niet letterlijk verbeeld worden. Alledaagse gebeurtenissen kunnen juist een religieuze lading krijgen door de manier waarop ze worden geschilderd, zoals bij deze olijvenplukkers door het krachtige kleurgebruik. Hij ziet de serie als zijn bijdrage aan de moderne kunst: spiritueel werk helemaal gebaseerd op de natuur. In Saint-Rémy, Van Gogh creates a series of paintings of olive groves, typical of Provence. During the same period, his friends Émile Bernard and Paul Gauguin paint stylised depictions of Jesus in the Garden of Gethsemane. In their shared pursuit of innovative art, Vincent realises that he stands alone. In his view, a religious theme should not be depicted literally. Everyday events can indeed acquire religious significance through the way they are painted, as is the case with these olive pickers, thanks to the powerful use of colour. He regards the series as his contribution to modern art: spiritual work based entirely on nature.

Vallende bladeren (Les Alyscamps) | Falling Leaves (Les Alyscamps) Arles, circa 1 november 1888 | Arles, circa 1 November 1888 Vlak na de aankomst van Paul Gauguin in Arles stelt Van Gogh voor om vanwege het mooie weer buiten te gaan werken en samen de herfsttinten vast te leggen. Ze gaan naar Les Alyscamps, een Romeinse begraafplaats aan een van de oude toegangswegen van Arles. Aan beide kanten staan populieren en graftomben. Over de voorstelling heen dwarrelen okerkleurige blaadjes die met een paar korte verfstreken zijn aangebracht. De herfst is Vincents favoriete jaargetijde: ‘Wat is het mooi buiten, ik kan soms wel eens verlangen naar een land waar het altijd herfst zou wezen.’ Shortly after Paul Gauguin’s arrival in Arles, Van Gogh suggests working outdoors because of the fine weather and capturing the autumn colours together. They go to Les Alyscamps, a Roman necropolis on one of the old access roads to Arles. Poplars and tombs stand on both sides. Ochre-coloured leaves, applied with a few short brushstrokes, flutter across the scene. Autumn is Vincent’s favourite season: ‘How beautiful it is outside – I sometimes yearn for a country where it would always be autumn’.

Weefgetouw met wever | Loom with Weaver Nuenen, juni–juli 1884 | Nuenen, June–July 1884

Weefgetouw met wever | Loom with Weaver Nuenen, april–mei 1884 | Nuenen, April–May 1884

Weefgetouw met wever | Loom with Weaver Nuenen, april–mei 1884 | Nuenen, April–May 1884 In zijn missie om figuurschilder te worden bestudeert Van Gogh eind 1883 linnenwevers in Nuenen. Naast de wevers zelf vindt hij de ingewikkelde constructie van de weefgetouwen een uitdagend onderwerp. Hij doet veel moeite om ze in de juiste verhouding weer te geven. Maar hij wil vooral ziel en leven in het weefgetouw brengen. De machine moet je kunnen horen ‘klepperen’, ‘zuchten’ en ‘klagen’. Over de lichtste van de drie schilderijen is hij zo tevreden dat hij het laat fotograferen op een klein visitekaartjesformaat. Zo kan hij zijn werk bij anderen promoten. As part of his quest to become a figure painter, Van Gogh studies linen weavers in Nuenen in late 1883. In addition to the weavers themselves, he finds the intricate construction of the looms a challenging subject. He goes to great lengths to depict them in the correct proportions. But above all, he wants to breathe life and soul into the loom. You should be able to hear the machine ‘clatter’, ‘sigh’ and ‘lament’. He is so pleased with the lightest of the three paintings that he has it photographed in the size of a small business card. This allows him to promote his work to others.

IK ZOU ZO GRAAG PORTRETTEN MAKEN DIE OVER EEN EEUW VOOR DE MENSEN DIE DAN LEVEN, ALS HET WARE VISIOENEN ZIJN I WOULD LIKE TO DOPORTRAITS WHICH WOULD LOOK LIKE APPARITIONS TO PEOPLE A CENTURY LATER

Auvers, donderdag 5 juni 1890 | Auvers, Thursday 5 June 1890

Portret van een jonge vrouw | Portrait of a Young Woman Auvers-sur-Oise, eind juni–begin juli 1890 | Auvers-sur-Oise, late June–early July 1890 Boeren zijn volgens Van Gogh bij uitstek mensen die één zijn met de natuur. In Nuenen schildert hij veel karakteristieke studies van hun gezichten. In de laatste maanden van zijn leven maakt hij opnieuw een schilderij van ‘een meisje van het land’. Zijn doel is een diepere laag aan het traditionele portretgenre toe te voegen. Geen fotografische gelijkenis, maar het temperament van zijn model moet via kleur tot uiting komen. Hij plaatst de vrouw tegen een rood met groene achtergrond en gebruikt kleurcontrast, blauw-oranje, in haar kleding. Het rood is in de loop van de tijd verkleurd. According to Van Gogh, peasants are uniquely at one with nature. In Nuenen he paints many characteristic studies of their faces. In the final months of his life he creates another painting of ‘a peasant woman’. His aim is to add a deeper layer to the traditional portrait genre. Rather than a photographic likeness, it is the temperament of his subject that must be conveyed through colour. He places the woman against a red and green background and uses colour contrast – blue and orange – in her clothing. The red has faded over time.

Olijfgaard | Olive Grove Saint-Rémy-de-Provence, juli 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, July 1889

Herfstlandschap | Autumn Landscape Nuenen, november 1885 | Nuenen, November 1885

Knotwilgen bij zonsondergang | Pollard Willows at Sunset Arles, maart 1888 | Arles, March 1888 In 1884 ontdekt Van Gogh ‘de wet van simultane kleurcontrasten’ van de kunsttheoreticus Charles Blanc. Afhankelijk van de combinatie kunnen kleuren elkaar versterken of afzwakken. Kleuren hoeven niet ‘lokaal waarheidsgetrouw’ te zijn en kunnen ‘een zekere emotie’ suggereren, ‘een hartstochtelijk temperament’. Zo is Herfstlandschap een symfonie in oranjebruin: een ‘oneindige verscheidenheid van tonen van eenzelfde familie’. Vooral in de Provence komen deze ideeën tot bloei. In Olijfgaard verbeeldt Van Gogh zonder de zon te schilderen de zinderende hitte en de kracht van de natuur. De felle kleurcontrasten in Knotwilgen bij zonsondergang benadrukken de indrukwekkende rijkdom van de natuur. In 1884 Van Gogh discovers the ‘law of simultaneous contrast’ formulated by art theorist Charles Blanc. Depending on the combination, colours can either reinforce or diminish one another. Colours do not need to be ‘locally true’ and may be ‘suggesting some emotion’ or ‘an ardent temperament’. For example, Autumn Landscape is a symphony in orange-brown: an ‘infinite variety of tones in the same family’. It is above all in Provence that these ideas come to fruition. In Olive Grove, Van Gogh depicts the sweltering heat and the power of nature without actually painting the sun. The stark colour contrasts in Pollard Willows at Sunset emphasise the breathtaking richness of nature.

IK WILDE [...] IN DIE ZWARTE

KNORRIGE WORTELS MET HUN KNOESTEN IETS UITDRUKKEN VAN DEN STRIJD DES LEVENS

I WANTED TO EXPRESS SOMETHING OF LIFE’S STRUGGLE[...] IN THOSE GNARLED BLACK ROOTS WITH THEIR KNOTS

Den Haag, maandag 1 mei 1882 | The Hague, Monday 1 May 1882

Bosrand | Edge of a Wood Den Haag, augustus–september 1883 | The Hague, August–September 1883

Meisje in het bos | Girl in a Wood Den Haag, augustus 1882 | The Hague, August 1882

Wandelpad in de tuin van de inrichting | Path in the Garden of the Asylum Saint-Rémy-de-Provence, november 1889 | Saint-Rémy-deProvence, November 1889

Boomstammen in het gras | Tree Trunks in the Grass Saint-Rémy-de-Provence, eind april 1890 | Saint-Rémy-deProvence, late April 1890

Klimop onder geboomte | Tree Trunks with Ivy Saint-Rémy-de-Provence, juli 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, July 1889 Van Gogh heeft een grote liefde voor gras, klimop en boomwortels. Hij schildert zijn hele loopbaan deze zogenaamde sous-bois-motieven (kreupelhoutmotieven), die hij ‘eeuwige nestjes in het groen voor verliefden’ noemt. Omdat het goddelijke zich in de mens én in de natuur openbaart, wil hij in het landschap hetzelfde sentiment leggen als in zijn figuurstudies. Zo vergelijkt hij boomwortels met de ‘strijd des levens’: het ‘krampachtig en hartstogtelijk vastwortelen in de aarde en het toch half losgerukt zijn door de stormen’.

Van Gogh held a great love of grass, ivy and tree roots. Throughout his career, he paints these so-called sous-bois motifs (undergrowth motifs), which he describes as ‘eternal nests of greenery for lovers’. Because the divine manifests itself in both humankind and nature, he seeks to imbue the landscape with the same sentiment as in his figure studies. For example, he compares tree roots to ‘life’s struggle’. ‘Frantically and fervently rooting itself, as it were, in the earth, and yet being half torn up by the storm.’

LIEFDE Bewondering, vriendschap en genegenheid, dit zijn aspecten van liefde die volgens Van Gogh het leven verrijken. ‘Het is goed om zooveel lief te hebben als men kan want daarin is de ware sterkte.’ De belangrijkste persoon in zijn leven is zijn vier jaar jongere broer Theo. Hij is Vincents anker – niet alleen familie maar ook zijn beste vriend. Theo is degene die hem tot zijn laatste adem onvoorwaardelijk steunt, financieel en emotioneel. Naast oude en eigentijdse meesters die hij van een afstand bewondert, zoekt Van Gogh contact met vakbroeders. Deze vriendschappen zijn intensief en kenmerken zich door verhitte artistieke discussies. Ook buiten de kunstwereld maakt hij vrienden, zoals Joseph Roulin en Marie Ginoux in Arles, die hem in moeilijke tijden bijstaan. Zelfs tijdens zijn verblijf in de inrichting in Saint-Rémy ervaart hij ‘veel ware vriendschap onder elkaar’. Toch overheersen gevoelens van eenzaamheid. Zijn grootste droom is een eigen gezin. ‘Als ge s’morgens wakker wordt en ge zijt niet alleen en ge ziet daar in de schemering een medemenschje, dat maakt de wereld zooveel gezelliger.’ Zijn liefdesleven verloopt moeizaam: van onbeantwoorde liefdes tot relaties die mislopen of die door zijn omgeving worden afgekeurd. Steeds meer krijgt hij het gevoel dat ware liefde er voor hem niet in zit. Hij ziet overeenkomsten tussen het leven van een monnik en van een kunstenaar. Beiden stellen hun leven in het teken van een hoger spiritueel doel.

LOVE Admiration, friendship and affection: these are aspects of love which, according to Van Gogh, enrich life. ‘It is good to love as much as one can, for therein lies true strength.’ The most important person in Van Gogh’s life is his brother Theo, who is four years his junior. He is Vincent’s rock – not just family, but also his best friend. It is Theo who supports him unconditionally, both financially and emotionally, right up until his last breath. As well as admiring old and contemporary masters from afar, Van Gogh seeks contact with fellow artists. These friendships are intense and characterised by heated artistic debates. He also makes friends outside the art world, such as with Joseph Roulin and Marie Ginoux in Arles, who stand by him in difficult times. Even during his stay at the asylum in Saint-Rémy, he experienced ‘much true friendship that they have for each other’. Nevertheless, feelings of loneliness prevailed. His greatest dream is to have a family of his own. ‘If you wake up in the morning and you’re not alone and you see in the twilight a fellow human being, it makes the world so much more agreeable.’ His love life has been a struggle: from unrequited love to relationships that go wrong or are disapproved of by those around him. He increasingly gets the feeling that true love is not meant for him. He sees parallels between the life of a monk and that of an artist. Both dedicate their lives to a higher spiritual purpose.

LIEFDE IS IETS EEUWIGS,

HET VERANDERT WEL VAN ASPECT MAAR NIET IN DEN GROND LOVE IS SOMETHING ETERNAL, IT CHANGES ITS ASPECT BUT NOT ITS FOUNDATION

Den Haag, zondag 18 maart 1883 | The Hague, Sunday 18 March 1883

De barmhartige Samaritaan (naar Delacroix) | The Good Samaritan (after Delacroix) Saint-Rémy-de-Provence, begin mei 1890 | Saint-Rémy-deProvence, early May 1890 Van Gogh maakt De Barmhartige Samaritaan naar een litho van Eugène Delacroix’s gelijknamige schilderij. Hij kopieert het werk van de door hem vereerde meester niet klakkeloos, maar geeft op doek een eigen interpretatie. Hij bewondert Delacroix om zijn expressieve kleurgebruik. Dat is te zien in de contrasten tussen het blauw/violet en het geel, en het rood en het groen. Het lijkt geen toeval dat hij kiest voor dit Bijbelse verhaal, waarin een goedhartige man zijn reis onderbreekt om een beroofde man te helpen. Mogelijk is het een toespeling op zijn broer Theo, zijn eigen Samaritaan die hem altijd steunt. Van Gogh paints The Good Samaritan after a lithograph of Eugène Delacroix’s painting of the same name. He does not slavishly copy the work of the master he revered, but offers his own interpretation on canvas. He admired Delacroix for his expressive use of colour. This is evident in the contrasts between the blue/violet and the yellow, and between the red and green. It seems no coincidence that he chose this biblical story, in which a kind-hearted man interrupts his journey to help someone who has been robbed. It may be an allusion to his brother Theo, his own Samaritan who always supported him.

Stilleven met gipsbeeldje | Still Life with Plaster Statuette Parijs, eind 1887 | Paris, late 1887 Twee boeken over liefde spelen de hoofdrol in dit stilleven. Germinie Lacerteux van Edmond en Jules de Goncourt gaat over het tragische leven van een dienstbode die misdaden pleegt voor de man van wie ze houdt. En Bel-Ami van Guy de Maupassant vertelt over een opportunist die zich met zijn charmes weet op te werken. Van Gogh ziet deze romans als voorbeelden van ‘het leven zoals het is’. Het liefdesthema zet hij extra aan met een roos en een gipsen beeldje van Venus, godin van de liefde. Two books about love take centre stage in this still life. Germinie Lacerteux by Edmond and Jules de Goncourt is about the tragic life of a maid who commits crimes for the man she loves. And Bel-Ami by Guy de Maupassant tells the story of an opportunist who uses his charms to climb the social ladder. Van Gogh saw these novels as examples of ‘life as it is’. He further emphasises the theme of love with a rose and a plaster statuette of Venus, the goddess of love.

Liggend naakt | Recumbent Nude Parijs, begin 1887 | Paris, early 1887 In Parijs maakt Van Gogh kort na elkaar een aantal vergelijkbare schilderijen van een naakt poserende vrouw. Het model is waarschijnlijk Agostina Segatori, de eigenaar van het Café du Tambourin aan de Boulevard du Clichy, met wie hij korte tijd een verhouding heeft. Nadat deze relatie is bekoeld, schrijft hij aan zijn zus Willemien wat moedeloos: ‘Ik voor mij heb nog voortdurend de meest onmogelijke en zeer weinig voegzame liefdehistories waar ik in den regel slechts met schade en schande afkom.’ In Paris, Van Gogh creates several similar paintings of a nude female figure in quick succession. The model is probably Agostina Segatori, the owner of Café du Tambourin on the Boulevard du Clichy, with whom he has a brief affair. After this relationship has cooled, he writes to his sister Willemien rather despondently: ‘For my part, I still continually have the most impossible and highly unsuitable love affairs from which, as a rule, I emerge only with shame and disgrace’.

De minnaar (portret van luitenant Milliet) | The Lover (Portrait of Lieutenant Milliet) Arles, eind september–begin oktober 1888 | Arles, late September–early October 1888 In Arles is Paul-Eugène Milliet de schilder en stapmaat van Van Gogh. Hij is tweede luitenant in een zoeavenregiment, een lichte infanterie-eenheid van het Franse leger. Vincent bewondert hem om zijn amoureuze escapades. Door hem in uniform te portretteren zet hij zijn vriend neer als het prototype van een minnaar. Militairen stonden namelijk bekend om hun vrije liefdesleven. Met zelfspot bekent hij aan Theo: ‘Milliet heeft geluk, hij heeft net zoveel Arlésiennes als hij wil, maar ziedaar, hij kan ze niet schilderen en als hij schilder was, zou hij ze niet hebben.’ Paul-Eugène Milliet is Van Gogh’s painting and drinking companion in Arles. He is a second lieutenant in a Zouave regiment, a light infantry unit of the French army. Vincent admires him for his amorous escapades. By portraying him in uniform, he depicts his friend as the archetypal lover. Soldiers were, after all, known for their free-spirited love lives. With a touch of self-deprecation, he confesses to Theo: ‘Milliet’s lucky, he has all the Arlésiennes he wants, but there you are, he can’t paint them, and if he was a painter he wouldn’t have any’.

La Berceuse (portret van Madame Roulin) | La Berceuse (Portrait of Madame Roulin) Arles, december 1888–januari 1889 | Arles, December 1888– January 1889 Van Gogh sluit in Arles vriendschap met de familie Roulin. Hij schildert Augustine, Joseph en hun drie kinderen verschillende keren. Hij geeft Augustines portret de titel ‘La Berceuse’, wat wiegster of wiegelied betekent. Met het koord in haar hand laat ze de wieg van haar baby schommelen. Het gaat hem niet om een gelijkend portret, maar om de sfeer van het schilderij. De kleuren moeten, net als de muzieknoten in een wiegeliedje, troost en warmte oproepen. Augustine staat symbool voor het moederschap, een moderne Maria. In Arles, Van Gogh befriends the Roulin family. He paints Augustine, Joseph and their three children on various occasions. He titles Augustine’s portrait ‘La Berceuse’, which means ‘the cradle rocker’ or ‘lullaby’. With the cord in her hand, she rocks her baby’s cradle. He is not concerned with creating a portrait with a good likeness, but with the atmosphere of the painting. The colours, just like the musical notes in a lullaby, are intended to evoke comfort and warmth. Augustine symbolises motherhood, a modern-day Mary.

Kop van een vrouw met witte muts | Head of a Woman Wearing a White Cap Nuenen, november 1884–mei 1885 | Nuenen, November 1884– May 1885 Dit portret is van Gordina de Groot, een favoriet model van Van Gogh in Nuenen. Hij maakt minstens twintig studies van haar ter voorbereiding op zijn schilderij De aardappeleters, waarop ze samen met haar familie poseert. In dezelfde periode raakt Gordina zwanger, wat voor de kunstenaar verstrekkende gevolgen heeft. In het dorp gaat valselijk rond dat hij de vader is van het kind. De pastoor verbiedt de dorpelingen om nog langer voor hem te poseren. Zonder modellen kan Vincent zijn ambities als boerenschilder niet waarmaken en hij vertrekt uiteindelijk naar Antwerpen. This portrait is of Gordina de Groot, one of Van Gogh’s favourite models in Nuenen. He produced at least twenty studies of her in preparation for his painting The Potato Eaters, in which she poses alongside her family. During the same period, Gordina became pregnant, which had far-reaching consequences for the artist. A false rumour spread through the village that he was the child’s father. The parish priest forbade the villagers from posing for him any longer. Without models, Vincent was unable to fulfil his ambition to become a painter of peasant life and he eventually left for Antwerp.

Portret van Joseph Roulin | Portrait of Joseph Roulin Arles, februari–maart 1889 | Arles, February–March 1889 Als Van Gogh in Arles in het ziekenhuis belandt nadat hij totaal in de war zijn oor heeft afgesneden, is Joseph Roulin zijn grote steun en toeverlaat. ‘Hoewel Roulin lang niet oud genoeg is om als een vader voor mij te zijn, heeft hij tegenover mij toch die stille ernst en tederheid zoals een oude soldaat die heeft tegenover een jonge.’ Bij de postbeambte en zijn familie vindt hij de liefde en warmte van een gezin dat hij zelf mist. Tussen augustus 1888 en april 1889 schildert hij zes portretten van zijn goede vriend. When Van Gogh ends up in hospital in Arles after cutting off his ear in a moment of utter confusion, Joseph Roulin is his greatest source of support and reassurance. ‘While Roulin isn’t exactly old enough to be like a father to me, all the same he has silent solemnities and tendernesses for me like an old soldier would have for a young one.’ With the postmaster and his family, he finds the love and warmth of a family that he himself lacks. Between August 1888 and April 1889, he paints six portraits of his good friend.

De aardappeleters | The Potato Eaters Nuenen, april–mei 1885 | Nuenen, April–May 1885

Vogelnesten | Birds’ Nests Nuenen, eind september–begin oktober 1885 | Nuenen, late September–early October 1885

Vogelnesten | Birds’ Nests Nuenen, eind september–begin oktober 1885 | Nuenen, late September–early October 1885 In donkere, aardse kleuren schildert Van Gogh de boerenfamilie De Groot-van Rooij aan een avondmaal van aardappelen en koffie. De kleine boerenwoning noemt Vincent in zijn brieven ook wel ‘menschen nestjes’. De voorstelling toont zijn waardering voor het familieleven, dat hij zelf kort met Sien Hoornik en haar kinderen heeft ervaren tijdens zijn verblijf in Den Haag. ‘Denk je dat Millet Millet zou zijn geworden als hij kinderloos en zonder vrouw had geleefd? Hij vond zijn inspiratie gemakkelijker en leefde beter en dieper mee met het eenvoudige volk omdat hij zelf leefde als een arbeidersgezin.’ In dark, earthy colours, Van Gogh paints the De Groot-van Rooij peasant family during an evening meal of potatoes and coffee. In his letters, Vincent also refers to the small farmhouse as ‘human nests’. The painting shows his appreciation for family life, which he himself briefly experienced with Sien Hoornik and her children during his time in The Hague. ‘Do you think that Millet would have become Millet if he’d lived childless and without a wife? He found his inspiration the more easily and sympathized with the simple folk better and deeper because he himself lived like a labourer’s family.’

De zaaier (naar Millet) | The Sower (after Millet) Saint-Rémy-de-Provence, januari 1890 | Saint-Rémy-de-Provence, January 1890 Zijn hele leven is Jean-François Millet Van Goghs grote voorbeeld van de ware ‘boerenschilder’. Hij maakt tientallen tekeningen en schilderijen naar Millets De zaaier uit 1850. Deze versie maakt hij in de psychiatrische instelling in SaintRémy na een forse psychische aanval in de zomer van 1889. Het kopiëren van etsen en houtgravures naar zijn grote voorbeeld doen hem ‘weer opleven’. Het thema van de zaaier heeft voor Van Gogh een religieuze betekenis. Het uitstrooien van het zaad op het land staat voor hem symbool voor het zaaien van het woord van God. Throughout his life, Van Gogh’s greatest inspiration was JeanFrançois Millet, the true ‘peasant painter’. He produced dozens of drawings and paintings based on Millet’s The Sower from 1850. This version was created during his stay in the psychiatric hospital in Saint-Rémy following a severe mental breakdown in the summer of 1889. Copying etchings and woodcuts by his great role model ‘revives’ him. For Van Gogh, the theme of the sower had a religious significance. To him, scattering seed across the land symbolised sowing the word of God.

Mand met appels | Basket of Apples Arles, september–oktober 1887 | Arles, September–October 1887 Van Gogh draagt dit stilleven op aan ‘zijn vriend Lucien Pissarro’. In het voorjaar van 1887 komen de broers Van Gogh in contact met de kunstenaars Camille Pissarro en zijn zoon Lucien. Door een gedeelde liefde voor het neo-impressionisme en Japanse prenten raken ze bevriend. Aan het einde van zijn verblijf in de Provence koestert Vincent de hoop dat hij bij terugkomst in het noorden bij de oude Pissarro in mag trekken. Via Theo verwijst Camille hem door naar dokter Paul Gachet in Auvers-sur-Oise in wie Vincent ‘een ware vriend’ vindt ‘en zoiets als een nieuwe broer’. Van Gogh dedicated this still life to ‘his friend Lucien Pissarro’. In the spring of 1887 the Van Gogh brothers come into contact with the artists Camille Pissarro and his son Lucien. Their shared love of Neo-Impressionism and Japanese prints leads them to become friends. Towards the end of his stay in Provence, Vincent cherishes the hope that, upon his return to the north, he will be allowed to move in with the elder Pissarro. Through Theo, Camille refers him to Dr Paul Gachet in Auvers-sur-Oise, in whom Vincent finds ‘a ready-made friend and something like a new brother’.

Cipressen met twee figuren | Cypresses with Two Figures Saint-Rémy-de-Provence, juni 1889–februari 1890 | Saint-Rémyde-Provence, June 1889–February 1890 De schilderijen van Alphonse Monticelli ontdekt Van Gogh vrijwel direct na aankomst in Parijs. De kunstenaar uit Marseille groeit uit tot een van zijn belangrijkste voorbeelden van kleurgebruik en dikke verftoets. Daarnaast vormt hij een van de redenen voor Van Gogh om naar Zuid-Frankrijk te reizen. Deze cipressen schildert Vincent in de Provençaalse tonen van geel, oranje en ‘zwavelkleur’ die hij in Monticelli’s werk enorm bewondert. De karakteristieke bomen heeft hij opgebouwd met krullerige, vlamachtige halen. De toets à la Monticelli is zo dik dat de verf geboetseerd lijkt. Van Gogh discovered the paintings of Alphonse Monticelli almost immediately after arriving in Paris. The artist from Marseille went on to become one of his most important influences in terms of colour use and thick brushstrokes. He was also one of the reasons Van Gogh decided to travel to the south of France. Vincent paints these cypress trees in the Provençal hues of yellow, orange and ‘sulphur’ that he greatly admired in Monticelli’s work. He constructs the characteristic trees with curly, flame-like brushstrokes. The Monticelli-style brushwork is so thick that the paint appears almost sculpted.

Ossenkar | Oxcart Nuenen, juli 1884 | Nuenen, July 1884

Roze perzikbomen (‘Souvenir de Mauve’) | Pink Peach Trees (‘Souvenir de Mauve’) Arles, circa 30 maart 1888 | Arles, circa 30 March 1888 Van Gogh zet in 1884 zijn eerste penseelstreken op doek in het atelier van de gerenommeerde schilder Anton Mauve, een aangetrouwde neef van moeders kant. Naast stillevens schildert hij deze ossenkar naar het voorbeeld Ossenkar op een landweg van zijn leermeester, voor wie hij veel respect heeft. Als hij vier jaar later hoort over Mauve’s overlijden besluit Vincent Roze perzikbomen aan hem op te dragen. Het is volgens Van Gogh zelf de beste in de reeks van bloeiende fruitbomen. Hij vindt dat een schilderij ter nagedachtenis aan Mauve ‘iets teders en heel vrolijks’ moet zijn. Van Gogh applies his first brushstrokes to canvas in 1884 in the studio of the renowned painter Anton Mauve, a cousin by marriage on his mother’s side. In addition to still lifes, he paints this ox cart based on the work Carter on a Country Road by his mentor, for whom he has great respect. When he hears of Mauve’s death four years later, Vincent decides to dedicate Pink Peach Trees to him. Van Gogh himself considers it the finest in the series of blossoming fruit trees. He believes that a painting in memory of Mauve should be something ‘both tender and very cheerful’.

[...] HET IS WAAR WAT MEVROUW GINOUX ZEGT, DAT WANNEER JE VRIENDEN BENT, JE DAT BENT VOOR LANGE TIJD [...] IT’S TRUE, AS MRS GINOUX SAYS, THAT WHEN PEOPLE ARE FRIENDS THEY ARE SO FOR A LONG TIME

Saint-Rémy, circa maandag 12 mei 1890 | Saint-Rémy, about Monday 12 May 1890

L’Arlésienne (portret van Madame Ginoux) | L’Arlésienne (Portrait of Madame Ginoux) Saint-Rémy-de-Provence, februari 1890 | Saint-Rémy-deProvence, February 1890

Caféterras bij nacht (Place du Forum) | Terrace of a Café at Night (Place du Forum) Arles, circa 16 september 1888 | Arles, circa 16 September 1888

Portret van Joseph-Michel Ginoux | Portrait of JosephMichel Ginoux Arles, eind oktober–half december 1888 | Arles, late October–midDecember 1888 In Arles raakt Van Gogh bevriend met Marie en Joseph Ginoux, eigenaren van Café de la Gare. Een absoluut meesterwerk is zijn nachtschilderij van het terras van dit café. Ook Josephs portret maakt hij waarschijnlijk ‘s avonds bij het geelgroenachtig schijnsel van een gaslamp. Met Marie ontstaat een bijzondere vriendschap. Ze staat hem bij in het ziekenhuis na het afsnijden van zijn oor na ruzie met Paul Gauguin. Van Maries portret maakt hij vijf versies naar een tekening die Gauguin van haar maakt. L’Arlésienne is ‘een samenvatting van de maanden dat wij [Gauguin en hijzelf] hebben samengewerkt’. In Arles Van Gogh becomes friends with Marie and Joseph Ginoux, the owners of Café de la Gare. His nocturnal painting of this café’s terrace is an absolute masterpiece. He probably also painted Joseph’s portrait in the evening, by the yellowish-green glow of a gas lamp. A special friendship developed with Marie. She stood by him in hospital after he cut off his ear following an argument with Paul Gauguin. He produced five versions of Marie’s portrait based on a drawing Gauguin had made of her. L’Arlésienne is ‘a summary of our [Gauguin’s and his own] months of work together’.

Bloemen in blauwe vaas | Flowers in a Blue Vase Parijs, circa juni 1887 | Paris, circa June 1887

Interieur van een restaurant | Interior of a Restaurant Parijs, zomer 1887 | Paris, summer 1887 Bij Père Tanguy, een winkel voor schildermaterialen in Parijs, ontmoet Van Gogh de kunstenaar Paul Signac. Op vriendschappelijk en artistiek gebied kunnen de twee kunstenaars het meteen goed vinden. Op aandringen van Signac experimenteert Van Gogh met het pointillisme. Deze schilderijen tonen dat hij de stippeltechniek op zijn eigen manier toepast. Wanneer Vincent in februari 1889 wordt opgenomen in het ziekenhuis van Arles, brengt Signac hem daar een bezoek. Vincent schrijft hem: ‘De beste troost, zo niet de enige remedie, is volgens mij nog steeds innige vriendschappen (…) Nogmaals dank voor uw bezoek, dat mij zoveel genoegen heeft gedaan.’ At Père Tanguy, an art supplies shop in Paris, Van Gogh meets the artist Paul Signac. The two artists hit it off immediately, both personally and artistically. At Signac’s urging, Van Gogh begins experimenting with Pointillism. These paintings show that he applies the dot technique in his own unique way. When Vincent is admitted to the hospital in Arles in February 1889, Signac visits him there. Later, Vincent writes to him: ‘The best consolation, if not the only remedy, is, it still seems to me, profound friendships (...) Thank you again for your visit, which gave me so much pleasure’.

JE WEET DAT IK HET ALTIJD DWAAS HEB GEVONDEN DAT SCHILDERS ALLEEN LEVEN ETC. JE VERLIEST ALTIJD ALS JE ALLEEN BENT YOU KNOW I’VE ALWAYS THOUGHT IT RIDICULOUS FOR PAINTERS TO LIVE ALONE &c. YOU ALWAYS LOSE WHEN YOU’RE ISOLATED

Arles, maandag 28 of dinsdag 29 mei 1888 | Arles, Monday 28 or Tuesday 29 May 1888

Wandelpad in het park | Path in the Park Arles, circa 17-18 september 1888 | Arles, circa 17–18 September 1888 In september 1888 begint Van Gogh aan een serie tuin en parkgezichten met verliefde stelletjes, als decoratie voor het Gele Huis. Hij vindt zijn inspiratie in het stadspark Place Lamartine dat tegenover het huis ligt. Het plan voor de serie ontstaat na het lezen van een ode aan de vriendschap tussen Renaissancedichters Petrarca en Boccaccio. Na een dag van studie vinden zij ontspanning in de kleine tuin buiten Petrarca’s huis. Dit past in Van Goghs droom van het stichten van een Atelier van het Zuiden, een plek in Zuid-Frankrijk waar gelijkgestemde kunstenaars in harmonie wonen en samenwerken. In September 1888 Van Gogh begins a series of garden and park scenes featuring couples in love, intended as decoration for the Yellow House. He finds his inspiration in the Place Lamartine municipal park, which lies opposite the house. The idea for the series comes to him after reading an ode to the friendship between the Renaissance poets Petrarch and Boccaccio. After a day of study, they find relaxation in the small garden outside Petrarch’s house. This ties in with Van Gogh’s dream of establishing a Studio of the South, a place in the south of France where like-minded artists could live and work together in harmony.

HOOP Hoop doet leven. Het is het vertrouwen dat de toekomst iets goeds brengt en het houdt ons op de been in moeilijke tijden. Het is de drijfveer achter Van Goghs zoektocht naar een eigen artistieke identiteit, zijn wens om met vakbroeders vernieuwende kunst te maken en de moed niet te verliezen als hij ziek wordt. Na omzwervingen in Nederland en een tussenstop in Antwerpen reist Van Gogh in maart 1886 naar Parijs. In deze bruisende omgeving hoopt hij eindelijk ‘iets verkoopbaars’ te maken. Onder invloed van de nieuwste kunststromingen en Japanse prentkunst verandert zijn stijl en kleurenpalet. Als de drukte van de stad hem teveel wordt, vertrekt hij in februari 1888 naar de Provence. Zijn droom om met gelijkgestemden kunst voor de toekomst te maken, wordt werkelijkheid als kunstenaar Paul Gauguin bij hem intrekt. Helaas lopen de spanningen tussen hen al snel op en als dieptepunt snijdt Vincent zijn linkeroor af. Hoop brengt veerkracht als meerdere psychische aanvallen elkaar opvolgen en hij zich in mei 1889 vrijwillig laat opnemen in een kliniek in Saint-Rémy. Het is een moeilijk jaar, waarin periodes van ziekte, waarin hij niet kan werken, afgewisseld worden met zeer productieve fases. Als Van Gogh in mei 1890 teruggaat naar het noorden van Frankrijk, lijkt het met zijn gezondheid beter te gaan. Toch maakt de onzekerheid over de toekomst hem moedeloos. Op 27 juli 1890 verwondt hij zichzelf met een pistool. Hij sterft twee dagen later in het bijzijn van Theo.

HOPE Hope springs eternal. It is the confidence that the future holds something good, and this keeps us going in difficult times. It is also the driving force behind Van Gogh’s quest for his own artistic identity, his desire to create innovative art with fellow artists, and his determination not to lose heart when he falls ill. After moving around the Netherlands and a short stay in Antwerp, Van Gogh travelled to Paris in March 1886. In this vibrant environment, he hoped that he would finally ‘be making something saleable quite soon’. Influenced by the latest artistic movements and Japanese printmaking, his style and colour palette begins to change. When the hustle and bustle of the city becomes too much for him, he leaves for Provence in February 1888. His dream of creating art for the future with like-minded people becomes a reality when the artist Paul Gauguin moves in with him. Unfortunately, tensions between them soon escalate and, at the lowest point, Vincent cuts off his left ear. Hope gives him resilience when a series of mental breakdowns follow one after another, and in May 1889 he voluntarily admits himself to a psychiatric hospital in Saint-Rémy. It is a difficult year of alternating periods of illness, during which he is unable to work, and highly productive phases. When Van Gogh returns to the north of France in May 1890, his health appears to be improving. Nevertheless, his uncertainty about the future brings him to despair. On 27 July 1890, he wounds himself with a pistol and dies two days later in the presence of Theo.

La butte Montmartre | The Hill of Montmartre Parijs, april–mei 1886 | Paris, April–May 1886

Moulin de la Galette | Moulin de la Galette Parijs, half oktober 1886 | Paris, mid–October 1886 Vol goede moed reist Van Gogh naar Theo in Parijs, de kunststad bij uitstek waar hij zich verder wil ontwikkelen als kunstenaar. De broers delen een klein appartement aan de rue Laval in de buurt van het filiaal van kunsthandel Goupil waar Theo bedrijfsleider is. Het onderkomen ligt aan de voet van de ‘butte’ (heuvel) Montmartre. De nieuwe indrukken en contacten die hij via Theo opdoet, geven hem inspiratie om volop te experimenteren. De twee schilderijen van molens in zijn nieuwe buurtje zijn het startsein van deze zoektocht. In high spirits, Van Gogh travels to join Theo in Paris, the art capital par excellence, where he hopes to develop further as an artist. The brothers share a small apartment on Rue Laval, near the branch of the Goupil art dealers where Theo is the manager. The dwelling is situated at the foot of the ‘butte’ (hill) of Montmartre. The new experiences and contacts he gains through Theo inspire him to experiment freely. The two paintings of windmills in his new neighbourhood mark the beginning of this endeavour.

Stilleven met akkerbloemen en rozen | Still Life with Meadow Flowers and Roses Parijs, 1886–1887 | Paris, 1886–1887 In januari 1886 schrijft Van Gogh zich in aan de Antwerpse kunstacademie. Hij hoopt zich er verder te ontwikkelen in modeltekenen. Onder dit bloemstilleven zit een studie van twee worstelaars uit die tijd verborgen. Hij is teleurgesteld over wat hij op de academie leert en reist door naar Parijs. Daar slaat hij via experimenten met fellere kleuren en een dikkere verfopbreng in zijn stillevens langzaam een nieuwe weg in. Het Antwerpse doek hergebruikt hij voor een van deze oefeningen, met als resultaat dit kleurrijke bloemstilleven op ongewoon groot formaat. In January 1886 Van Gogh enrols at the Royal Academy of Fine Arts in Antwerp. There he hopes to further develop his skills in life drawing. Hidden beneath this floral still life is a study of two wrestlers from that period. Disappointed by what he was learning at the academy, he moved on to Paris. There, through experiments with brighter colours and a thicker application of paint in his still lifes, he gradually forged a new path. He reused the Antwerp canvas for one of these exercises, resulting in this colourful floral still life in an unusually large format.

Brug te Arles (Pont de Langlois) | Bridge at Arles (Pont de Langlois) Arles, half maart 1888 | Arles, mid–March 1888 Na het hectische Parijs brengt de Provence de rust en vrolijkheid waarnaar Van Gogh verlangt: ‘De hemelkoepel is van een wondermooi blauw, de zon heeft stralen van bleekzwavelgeel en het is zacht en vriendelijk als de combinatie van hemelsblauwe en gele tinten bij Vermeer van Delft.’ De kleuren van het landschap en het zonnige klimaat geven hem hoop. Na aankomst in Arles schildert hij deze ophaalbrug meermaals. Het diagonale vlak van het water en de scherp omlijnde kleurvlakken zijn geïnspireerd op Japanse houtsneden, die hij samen met Theo verzamelt. After the hustle and bustle of Paris, Provence offers the peace and contentment that Van Gogh longs for: ‘The dome of the sky is a wonderful blue, the sun has a pale sulphur radiance, and it’s soft and charming, like the combination of celestial blues and yellows in paintings by Vermeer of Delft’. The colours of the landscape and the sunny climate give him hope. After arriving in Arles, he paints this drawbridge on several occasions. The diagonal plane of the water and the sharply defined areas of colour are inspired by Japanese woodblock prints, which he collects together with Theo.

Gezicht op Saintes-Maries-de-la-Mer | View of SaintesMaries-de-la-Mer 1–3 juni 1888 | 1–3 June 1888 Eind mei 1888 maakt Van Gogh vanuit Arles een uitstapje naar Saintes-Maries-de-la-Mer aan de Middellandse Zee. Opgetogen beschrijft hij de kleur van de zee ‘als van makrelen, dat wil zeggen wisselend – je weet niet altijd of het groen is of paars, je weet niet altijd of het blauw is – want een seconde later heeft de steeds veranderende weerschijn een roze of grijze tint aangenomen’. Hij verblijft een paar dagen in het vissersdorp en maakt in die korte tijd negen tekeningen, twee schilderijen met strand- en zeegezichten met vissersboten en dit schilderij van het dorp zelf. In late May 1888 Van Gogh travels from Arles to Saintes-Mariesde-la-Mer on the Mediterranean coast. Enthusiastically he describes the sea as having a colour ‘like mackerel, in other words, changing – you don’t always know if it’s green or purple – you don’t always know if it’s blue – because a second later, its changing reflection has taken on a pink or grey hue’. He stays in the fishing village for a few days and, in that short time, produces nine drawings, two paintings of beach and seascapes with fishing boats, and this painting of the village itself.

TOCH ZAL DE DAG KOMEN DAT MEN ZAL ZIEN DAT ZE MEER WAARD ZIJN DAN WAT WIJ ERIN STEKEN VOOR DE VERF EN MIJN AL MET AL ZEER SCHAMELE LEVENSONDERHOUD THE DAY WILL COME, THOUGH, WHEN PEOPLE WILL SEE THAT THEY’RE WORTH MORE THAN THE COST OF THE PAINT AND MY SUBSISTENCE, VERY MEAGRE IN FACT, THAT WE PUT INTO THEM

Arles, op of rond donderdag 25 oktober 1888 | Arles, on or about Thursday 25 October 1888

Stilleven met kruiken | Still Life with Jars Nuenen, september–oktober 1885 | Nuenen, September– October 1885

Mand met citroenen en fles | Basket of Lemons and Bottle Arles, mei 1888 | Arles, May 1888 Het stilleven is het genre bij uitstek in Van Goghs zoektocht naar een eigen identiteit. Zo is het stilleven met kruiken een vroege oefening in licht, vorm en compositie, dan nog in sobere kleuren. Al tijdens zijn experimenten in Parijs, lang voordat hij aan zijn beroemde Zonnebloemen begint, hoopt hij een ‘symfonie in geel’ te maken, een werk in verschillende tinten geel. Het is een kleur die warmte en levenslust uitstraalt. In het stilleven met citroenen aarzelt hij nog en voegt hij andere kleuraccenten toe, zoals een donkergroene fles en lichtblauwe schaduwen rond de mand en de citroenen. The still life is the ideal genre for Van Gogh’s quest to find his own identity. For example, the still life with jars is an early exercise in light, form and composition, albeit still in subdued colours. Even during his experiments in Paris, long before he began work on his famous Sunflowers, he hoped to create a ‘symphony in yellow’, a work in various shades of yellow. It is a colour that radiates warmth and vitality. In the still life with lemons, he remains hesitant and adds other splashes of colour, such as a dark green bottle and pale blue shadows around the basket and the lemons.

Stilleven met appels en pompoenen | Still Life with Apples and Pumpkins Nuenen, september 1885 | Nuenen, September 1885

Stilleven met aardappels | Still Life with Potatoes Arles, half januari 1889 | Arles, mid-January 1889 ‘Ik weet wel dat zij moeielijk te verkoopen zijn, maar het is verduiveld nuttig,’ schrijft Van Gogh aan Theo over een serie stillevens van manden met aardappels, pompoenen en vruchten. Het vlechtwerk van de mand in dit vroege stilleven lijkt ‘opnieuw gevlochten met het penseel’. In Arles maakt hij zich los van het realisme. In het stilleven met aardappels uit die tijd past hij zijn ‘mandenvlechtersstijl’ toe op de achtergrond door een combinatie van verticale en horizontale streken. Zijn nieuwe ideeën oefent hij op een motief waarmee hij veel ervaring heeft opgedaan. Daarna waagt hij zich aan ambitieuzere composities. ‘I know that they’re difficult to sell – but it’s devilish useful’, writes Van Gogh to Theo about a series of still lifes depicting baskets of potatoes, pumpkins and fruit. The wickerwork of the basket in this early still life appears to have been ‘woven again with the brush’. In Arles he moves away from realism. In the still life with potatoes from that period, he applies his ‘basket weaver style’ to the background through a combination of vertical and horizontal brushstrokes. He practises his new ideas on a motif with which he has a lot of experience, before venturing into more ambitious compositions.

HOOP HEBBEN OP BETERE TIJDEN MOET NIET EEN GEVOEL ZIJN MAAR EEN IETS DOEN IN HET HEDEN HOPING FOR BETTER TIMES MUSTN’T BE A FEELING BUT A DOING SOMETHING IN THE PRESENT

Den Haag, zondag 22 juli 1883 | The Hague, Sunday 22 July 1883

Treurende oude man (‘At Eternity’s Gate’) | Sorrowing Old Man (‘At Eternity’s Gate’) Saint-Rémy-de-Provence, mei 1890 | Saint-Rémy-de-Provence, May 1890

Eind april 1890 krabbelt Van Gogh op uit weer een diepe inzinking. Ondanks alle onzekerheden blijft hij geloven in de helende kracht van het schilderen. Hij wil snel aan de slag en besluit oud werk opnieuw onder handen te nemen. Een daarvan is At Eternity’s Gate, naar een litho die hij in 1882 in Den Haag heeft gemaakt. Vermoedelijk is de titel ontleend aan een passage uit het boek The Pilgrim’s Progress van John Bunyan. Hierin wordt verwezen naar de ‘poorten van een hemelse stad’, het beloofde paradijs voor arme, ploeterende stervelingen. Het onderwerp past bij zijn eigen moeizame levensweg. In late April 1890 Van Gogh gradually recovers from another deep depression. Despite all the uncertainties, he continues to believe in the healing power of painting. He is keen to get back to work and decides to revisit some of his older pieces. One of these is At Eternity’s Gate, based on a lithograph he produced in The Hague in 1882. The title is believed to be taken from a passage in the book The Pilgrim’s Progress by John Bunyan. This refers to the ‘gates to the celestial city’ – the promised paradise for poor, toiling mortals. The subject matter resonates with his own arduous life journey.

Stilleven met baardmankruik | Still Life with a BeardedMan Jar Nuenen, november 1884–april 1885 | Nuenen, November 1884– April 1885

Stilleven rond een bord met uien | Still Life with a Plate of Onions Arles, begin januari 1889 | Arles, early January 1889 Als Van Gogh het ziekenhuis in Arles verlaat na het oor-incident, schildert hij voorwerpen die zijn dagelijks leven symboliseren: Theo’s brief, zijn pijp, de pot koffie en het boek Annuaire de la santé over goede voeding en hygiëne. Net als met fysieke letsels hoopt hij zijn psychische aandoening met gezonde routine te genezen: ‘ik wist niet dat je geestelijk gebroken kon worden en dat dat nadien ook herstelde.’ Dit biografische stilleven contrasteert met het vroege stilleven van soortgelijke objecten – een koffiemolen, een pijp en een apothekerspot voor cochlearia (lepelkruid) – dat puur een oefening zonder symboliek is. When Van Gogh leaves the hospital in Arles after the ear incident, he paints objects that symbolise his daily life: Theo’s letter, his pipe, the pot of coffee and the book Annuaire de la santé on good nutrition and hygiene. Just as with physical injuries, he hopes to cure his mental illness through a healthy routine: ‘I didn’t know that one could break one’s brain and that afterwards that got better too’. This biographical still life contrasts with the early still life depicting similar objects – a coffee grinder, a pipe and an apothecary jar containing cochlearia (spoonwort) – which is purely an exercise with no symbolism.

Het ommuurde korenveld met opkomende zon | Enclosed Wheat Field with Rising Sun Saint-Rémy-de-Provence, eind mei 1889 | Saint-Rémy-deProvence, late May 1889 Als Van Gogh zijn toevlucht zoekt in de psychiatrische instelling Saint-Paul-de-Mausole in Saint-Rémy, schrijft hij: ‘Door het venster met ijzeren tralies ervoor kan ik een ommuurd korenveld zien, een vergezicht als van Van Goyen, waarboven ik ’s morgens de zon in zijn volle glorie zie opkomen. (…) Nu teruggaan naar Parijs of naar waar dan ook, dat trekt me geenszins aan, ik voel me hier op mijn plaats.’ Na zijn laatste psychische aanval heeft hij ‘geen duidelijk verlangen noch hoop’, maar het schilderen biedt hem nog wat perspectief. When Van Gogh seeks refuge at the Saint-Paul-de-Mausole psychiatric hospital in Saint-Rémy, he writes: ‘Through the ironbarred window I can make out a square of wheat in an enclosure, a perspective in the manner of Van Goyen, above which in the morning I see the sun rise in its glory. […] Coming back to Paris or anywhere at the moment doesn’t appeal to me at all, I feel that I’m in the right place here’. Following his latest mental breakdown, he has ‘hardly any desires or none’, but painting still offers him some sense of purpose.

Dennenbomen in de tuin van de inrichting | Pine Trees in the Garden of the Asylum Saint-Rémy-de-Provence, november 1889 | Saint-Rémy-deProvence, November 1889

De tuin van de inrichting in Saint-Rémy | The Garden of the Asylum at Saint-Rémy Saint-Rémy-de-Provence, mei 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, May 1889 ‘Als ik je de 4 doeken van de tuin stuur die ik onder handen heb, zul je zien dat het, in aanmerking genomen dat het leven zich vooral in de tuin afspeelt, niet zo triest is.’ De weelderig begroeide tuin met dennenbomen binnen de muren van de instelling is een troostvolle plek. Deze is in elk seizoen een onuitputtelijke inspiratiebron voor nieuwe studies van de tuin in zijn geheel en close-ups van bloemen en zelfs beestjes. Het schilderen van de natuur is het beste medicijn tegen zijn psychische aandoening, ook al kan en mag hij tijdens zijn aanvallen niet werken. ‘When I send you the 4 canvases of the garden I have on the go you’ll see that, considering that life happens above all in the garden, it isn’t so sad.’ The lush garden with pine trees within the walls of the asylum is a comforting place. In every season, it is an inexhaustible source of inspiration for new studies of the garden as a whole and close-ups of flowers and even little creatures. Painting nature is the best remedy for his mental illness, even though he is unable and not allowed to work during his episodes.

Korenvelden voor berglandschap | Wheat Fields in a Mountainous Landscape Saint-Rémy-de-Provence, eind november–begin december 1889 | Saint-Rémy-de-Provence, late November–early December 1889 Het ritme en de structuur in de instelling geven Van Gogh in eerste instantie rust. Toch verlangt hij steeds meer terug naar het noorden. Om zijn tijd in Zuid-Frankrijk artistiek naar tevredenheid af te ronden wil hij schilderijen maken met typisch Provençaalse onderwerpen: cipressen, olijfbomen en het berglandschap van de Alpilles. In november 1889 bestelt hij bij Theo tien meter doek om zich er geheel aan te wijden, zodat ‘we mijn verblijf hier [kunnen] beëindigen als het ons uitkomt’. Voordat het schilderslinnen arriveert, begint hij alvast aan dit schilderij op een rood geblokt tafellaken dat je nog kunt zien op de plekken die hij onbeschilderd laat. The rhythm and structure of life at the asylum initially give Van Gogh a sense of peace. Nevertheless, he increasingly longs to return to the north. To bring his time in the south of France to a satisfying artistic conclusion, he wants to make paintings with typically Provençal subjects: cypresses, olive trees and the mountain landscape of the Alpilles. In November 1889 he orders ten metres of canvas from Theo to devote himself entirely to this task, so that ‘we can conclude the stay here when it’s convenient’. Before the canvas arrives, he begins work on this painting on a red chequered tablecloth, which you can still see in the areas he left unpainted.

ZIE, ER ZIJN SOMMIGE OOGENBLIKKEN IN HET LEVEN DAT ALLES, OOK BINNEN IN ONS, VREDE EN STEMMING IS EN HET GANSCHE LEVEN ONS VOORKOMT ALS EEN WEG DOOR DE HEI TE ZIJN, MAAR DAT IS NIET ALTIJD ZOO THE DAY WILL COME, THOUGH, WHEN PEOPLE WILL SEE THAT THEY’RE WORTH MORE THAN THE COST OF THE PAINT AND MY SUBSISTENCE, VERY MEAGRE IN FACT, THAT WE PUT INTO THEM

Arles, op of rond donderdag 25 oktober 1888 | Arles, on or about Thursday 25 October 1888

Grasgrond | Patch of Grass Parijs, april–juni 1887 | Paris, April–June 1887 ‘Weet je wat ik hoop als ik eenmaal weer hoop ga krijgen: dat het gezin voor jou [Theo] zal zijn wat de natuur voor mij is, de aardkluiten, het gras, het gele koren, de boer. D.w.z. dat je uit je liefde voor de mensen niet alleen voldoende put om te werken, maar ook om je te troosten en op krachten te komen als je daar behoefte aan hebt.’ In deze close-up van gras heeft Van Gogh ieder afzonderlijk grassprietje en bloemetje met veel detail en verfijning licht en kleurrijk geschilderd. Het is een ultiem voorbeeld van zijn liefde voor de natuur. ‘Do you know what I hope for once I set myself to having some hope, it’s that the family will be for you [Theo] what nature is for me, the mounds of earth, the grass, the yellow wheat, the peasant. That’s to say that you find in your love for people the wherewithal not only to work but the wherewithal to console you and restore you when one needs it.’ In this close-up of grass, Van Gogh has painted each individual blade of grass and flower in a light and colourful manner, with great detail and refinement. It is the ultimate example of his love of nature.

Landweg in de Provence bij nacht | Country Road in Provence by Night Saint-Rémy-de-Provence, circa 12–15 mei 1890 | Saint-Rémy-deProvence, circa 12–15 May 1890 Kort voordat Van Gogh Saint-Rémy verlaat, schildert hij dit meesterwerk. Het Provençaalse landschap heeft hij naar eigen inzicht samengesteld. De onderwerpen karakteriseren voor hem het zuiden van Frankrijk: het goudgele koren, het donkerblauwe silhouet van het laaggebergte van de Alpilles, de spectaculaire nachtelijke hemel, twee boeren en cipressen. Vooral de cipres is voor hem hét symbool van de Provence. Deze majestueuze, groenblijvende, vlamvormige boom is van oudsher een teken van hoop, doorzettingsvermogen en veerkracht. Het schilderij is een laatste herinnering aan de plek waar hij zoveel hoogte- en dieptepunten heeft meegemaakt. Shortly before leaving Saint-Rémy, Van Gogh paints this masterpiece. The composition of the Provençal landscape is the product of his own imagination. For him, the subjects epitomise the south of France: the golden-yellow wheat, the dark-blue silhouette of the low Alpilles mountains, the spectacular night sky, two peasants and cypress trees. The cypress, in particular, was for him the perfect symbol of Provence. This majestic evergreen, flame-shaped tree has traditionally been a sign of hope, perseverance and resilience. The painting is a final memento of the place where he experienced so many highs and lows.

Bloeiende kastanjebomen | Blossoming Chestnut Trees Auvers-sur-Oise, 22–23 mei 1890 | Auvers-sur-Oise, 22–23 May 1890 Op 16 mei 1890 reist Van Gogh naar Auvers, een dorp vlakbij Parijs. Hij hoopt op een nieuwe start, persoonlijk en artistiek. Door zijn verblijf in het zuiden bekijkt hij de kleurrijke noordelijke plattelandsomgeving met een frisse blik. Hij experimenteert met verftoetsen: in elkaar vloeiende zigzagtoetsen voor de lucht, een zachte variant van de scherpe streepjes in de boom, gebogen verfstreken voor de struik rechts en een onbeschilderd onderste deel. Ondanks de goede moed die ook uit dit hoopvolle lentethema van een bloeiende kastanjeboom spreekt, beëindigt hij twee maanden later zijn leven. On 16 May 1890 Van Gogh travels to Auvers, a village near Paris. He hopes to make a new start, both personally and artistically. Having spent time in the south, he now views the colourful northern countryside through fresh eyes. He experiments with brushstrokes: interlocking zigzag strokes for the sky, a soft version of the sharp stripes in the tree, curved brushstrokes for the bush on the right and an unpainted lower section. Despite the optimism evident in this hopeful spring theme of a blossoming chestnut tree, he would take his own life two months later.

AL ONZE SCHILDERJEN

VAN GOGH ALL OUR PAINTINGS

Realisatie | Realization Kröller-Müller Museum Tentoonstellingsontwerp | Exhibition design Lies Willers Belettering | Lettering Idem Dito Vertaling | Translation Mike Ritchie De tentoonstelling is mogelijk gemaakt dankzij | The exhibition was made possible thanks to the support of

Hoofdbegunstigers | Main benefactors