Ministerie van Algemene Zaken t.a.v. premier Mark Rutte (tevens verzonden middels dhr J.W. Remkes) Binnenhof 19 2513 AA Den Haag
1 augustus 2022 Betreft: Crisis tussen Kabinet en de Nederlandse agrarische sector
Geachte heer Rutte, Nederland verkeert in crisis. De crisis tussen de agrarische sector is niet van gisteren op vandaag ontstaan, maar is het gevolg van een langslepende communicatieve disbalans tussen stad en platteland, overheid en agrarische sector. Er is sprake van een volledig weggevaagd vertrouwen en van een fundamenteel andere blik op het oplossen van de stikstofproblematiek. De agrarische sector wíl en zál een forse bijdrage leveren aan het reduceren van stikstof- en andere emissies in de weg van voortgaande duurzaamheid, zoals we dat al vele jaren hebben laten zien. Ons innovatief vermogen en de ontwikkelingen in de regio’s stellen ons in staat dit te doen, mét behoud van toekomstperspectief voor de nieuwe generatie èn als voorbeeld in de wereld. Echter, we zullen dit wel gaan doen op ónze manier en in óns tempo. Om uit deze slepende en escalerende crisis te komen, doen wij u het concrete voorstel in bijlage bij deze brief. Graag horen we op korte termijn uw bereidheid op deze concrete punten om met ons tot een akkoord te komen. In afwachting van uw reactie, Met vriendelijke groet,
Bart Kemp Voorzitter Agractie Nederland
Bijlage Wat wil de agrarische sector bijdragen aan het verminderen van stikstofemissies? o
Het toevoegen van water bij het uitrijden van drijfmest en het uitrijden van drijfmest op de juiste momenten; o Het verminderen van (overtollig) eiwit in het veevoer; o Het vergroten van het aantal uren weidegang van koeien, alsook méér koeien in de wei; o Het toevoegen van enzymen aan veevoer die de stikstofuitstoot terugdringen; o Het toepassen van tal van bestaande en nieuwe innovaties om emissies te voorkomen; o Het verminderen van de intensiteit van agrarische bedrijven in een aantal gebieden door strikt vrijwillige opkoopregelingen ten voordele van het perspectief voor jonge boeren; o Het indien nodig beperkt en strikt vrijwillig verplaatsen van agrarische bedrijven ten gunste van de cohesie in agrarische gebieden, waarbij de gronden agrarisch blijven. Uiteraard kunnen we deze emissiereducties alléén uitvoeren met passende regelingen en middelen, een werkbaar tijdpad, maar vooral mèt draagvlak in de sector. Deze opsomming van maatregelen om emissies te reduceren is niet uitputtend maar indicatief. Daarnaast staat ons een breed scala en middelen en methodes ter beschikking om emissies terug te brengen, zoals we in de achterliggende 25 jaren hebben bewezen.
Wat vraagt de agrarische sector van uw Kabinet? De oplossing van deze crisis vraagt daadkracht én concrete toezeggingen en heldere afspraken. Wij stáán voor onze achterban, zijn beheerder van 2/3 van het Nederlandse grondgebied ten voordele van iedere Nederlander, en willen en zullen hiervan nooit afstand doen. Het is immers de verbinding met onze wortels, de historie van Nederland en de generaties die ons voorgingen in dit land! Wij vragen in verband hiermee een fundamenteel andere benadering van het stikstofdossier op een aantal concrete punten: o o o o
De Kritische Depositie Waarde (KDW) wordt geschrapt uit de stikstofwet en uit het beleid. *ad1 ‘PAS-melders’ worden uiterlijk eind 2022 gelegaliseerd middels o.m. regeling latente ruimte. *ad2 Gedwongen onteigeningen, inname vergunningen en andere ‘dwang’ maatregelen worden uitgesloten. *ad3 Er wordt een drempelwaarde ingesteld vergelijkbaar met de Duitse en overeenkomend met de te meten realiteit. Beleid en regelgeving wordt geformuleerd op basis van feiten in plaats van modellen. *ad4
Op deze 4 punten verwachten wij heldere en concrete toezeggingen alvorens verder te kunnen spreken voor wat betreft de nadere invulling van de afspraken. Gedurende de duur van deze gesprekken met de agrarische sector, zal de termijn van de provincies om te komen met plannen (juli 2023) worden opgeschort voor de duur van deze verdere inhoudelijke gesprekken.*ad5
*ad1 De Kritische Depositie Waarde zegt niets over de werkelijke staat van de natuur in Natura 2000 gebieden. Het is een indicator waarboven niet uitgesloten kan worden dat er negatieve gevolgen kunnen optreden. Het kan, het hoeft niet, het is ook aangetoond dat met grote overschrijding van deze waarde een habitat in goede staat van instandhouding is. Toch wil het Kabinet op basis van deze fictieve juridische waarde vele miljarden besteden om bedrijven al dan niet gedwongen uit te kopen, te verplaatsen en vérgaand in gebieden in te grijpen. Tevens heeft het de vergunningverlening gekoppeld aan het al dan niet dalen van stikstofuitstoot ten opzichte van de KDW.
Dit moet anders. De werkelijke staat van de natuur dient leidend te zijn, met álle factoren die daarop van invloed zijn en losgekoppeld van de vergunningverlening. De ‘staat van instandhouding’ dient leidend te zijn aan de hand van natuurinventarisaties en inzichtelijke beheersplannen voor de verschillende gebieden en habitattypes. Bron en onderbouwing: https://www.pbl.nl/publicaties/naar-een-uitweg-uit-de-stikstofcrisis
*ad2 PAS-melders, interimmers en andere knelgevallen (meer dan 6000) zijn in mei 2019, meer dan 3 jaar geleden, door ondeugdelijk bestuur zonder vergunning komen te zitten. Dit dient zeer snel te worden opgelost. Agractie Nederland heeft in 2020 en in het voorjaar van 2022 gesprekken gevoerd met het ministerie van LNV om deze legalisering onder meer te doen middels het opkopen van latente stikstofruimte van andere (gestopte) (boeren)bedrijven. Het is eenvoudig. Er komt een strikt vrijwillige regeling waarbij deze bedrijven hun overtollige stikstofruimte kunnen verkopen aan de overheid voor een vastgesteld bedrag per kilo emissieruimte (dit kan eventueel met een tender i.v.m. aanbestedingsrecht). Met deze ruimte kan een fors aantal van deze bedrijven uiterlijk eind 2022 zijn gelegaliseerd en kunnen ze zelfs zichzelf legaliseren met latente ruimte indien mogelijk. Voor deze regeling is snel geld nodig en een set heldere afspraken en voorwaarden.
*ad3 Dit spreekt voor zichzelf. Deze crisis is dusdanig geëscaleerd dat de woorden ‘gedwongen’ ‘onteigening’ enzovoorts in geen enkel beleidsstuk of debat meer mogen voorkomen tot minimaal 2035.
*ad4 Het modelmatig berekenen van een bepaalde emissie naar specifieke depositie op een bepaald gebied is onmogelijk. Toch wordt dit gedaan en is dit zeer strikt gekoppeld aan de vergunningverlening. Er zijn geen wetenschappelijke gronden die rechtvaardigen dat de berekende depositie die toegerekend wordt aan een bepaalde activiteit overeenkomen met de werkelijkheid. Daarom moeten we terug naar de fysische werkelijkheid, loskoppeling van het vergunningsysteem en het rekenmodel en instelling van een drempelwaarde vergelijkbaar met de Duitse. Tevens dienen stikstof en ammoniak niet uitwisselbaar te zijn wegens een andere chemische samenstelling en andere effecten op het ecosysteem. Bron en onderbouwing: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/04/26/afbakening-in-demodellering-van-de-depositiebijdragen-van-individuele-projectbijdragen
*ad5 In de brief van Van der Wal, van 15 juli jl., geeft de minister de provincies een deadline tot juli 2023 om te komen met concrete uitwerkingen / plannen. Het lijkt ons evident deze deadline op te schorten met de duur van de bemiddelingsgesprekken. Tevens heeft de minister een cryptische brief gestuurd vlak voor het zomerreces. Deze cryptische brief is voor meerderlei uitleg vatbaar. Als eerste dient deze brief in duidelijke taal herschreven en verzonden dienen te worden, zodat er geen misverstand over kan bestaan wat ermee wordt bedoeld. Zie hiertoe de daartoe door ons aan u gestuurde Brief van 26 juli 2022
Bronnen: https://www.pbl.nl/publicaties/naar-een-uitweg-uit-de-stikstofcrisis https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/04/26/afbakening-in-de-modellering-van-dedepositiebijdragen-van-individuele-projectbijdragen https://www.aanpakstikstof.nl/documenten/rapporten/2020/10/13/eindrapport-meer-meten-robuuster-rekenenadviescollege-meten-en-berekenen