Issuu

Tekst: © Magdalena Żuber Zdjęcia: © Konrad Rogoziński

#lifestyle

#zdrowie

#wellness

#termoterapia

#relaks

Całoroczna terapia ciepłem „Dajcie mi moc wywoływania gorączki, a uleczę każdą chorobę”. Premenides

Ten artykuł pochodzi z IV wydania magazynu Odkryj Beskid Sądecki : https://odkryjbeskid.pl/najnowszy-magazyn/

Mówiąc o terapii ciepłem, czyli termoterapii, na myśl przychodzą nam zabiegi rehabilitacyjne bądź lecznicze przy użyciu specjalistycznych sprzętów. Rzadko myślimy o niej w ujęciu profilaktyki prozdrowotnej, przyjemności czy relaksu. Czasami nie zdajemy sobie nawet sprawy z tego, że w naszym zasięgu są proste i niedrogie, ale bardzo skuteczne formy na zastosowanie ciepła w poprawianiu naszego nastroju, usprawnianiu metabolizmu czy też odprężania naszego układu nerwowego aż po ładowanie witaminami i endorfinami. Termin termoterapia pochodzi z języka greckiego i tłumaczy się go jako thermos – ciepły, gorący oraz therapeia – leczenie, terapia. To jedna z najstarszych naturalnych form leczniczych polegająca na zastosowaniu ciepła na określony obszar ciała. Wewnątrz niego zachodzi szereg procesów mobilizujących ukrwienie, regenerację tkanek i usprawniające oczyszczanie z nagromadzonych metabolitów, prowadząc do wyzdrowienia, a w rezultacie długotrwałego stosowania – także do podnoszenia odporności. Od zarania dziejów ciepło było wykorzystywane do zachowania dobrego zdrowia, prawidłowej regeneracji organizmu przed i po wysiłku albo całkiem hedonistycznie, dla przyjemności. Nie na darmo mówi się, że gorączka (naturalna lub sztucznie wywołana) 2

stymuluje układ odpornościowy, a także zwalcza wirusy i bakterie. Coraz częściej odchodzi się od jej szybkiego i gwałtownego zbijania. Zbawienne skutki podwyższonej temperatury w oddziaływaniu na ciało i umysł były szczególnie doceniane i wykorzystywane już w czasach starożytnych. Wśród Rzymian, Greków, a także w Indiach łaźnie parowe, ciepłe kąpiele, masaże, ekspozycja na oddziaływanie promieni słonecznych były codziennością, a czasem nawet obowiązkowym i naturalnym punktem dziennego harmonogramu gwarantującego równowagę i prawidłowe funkcjonowanie organizmu. Tak samo, jak dobrze dobrana dieta czy ruch fizyczny. Ciepłoterapia, bo tak mówimy o intencjonalnym zastosowaniu ciepła w leczeniu i relaksie, ma swoje szerokie zastosowanie w fizykoterapii, gdzie przybiera formę zabiegów różnymi sprzętami (lampami na podczerwień, falami ultradźwiękowymi, ciepłym powietrzem, okładami, masażami, kąpielami). Wszystkie one mogą być wykorzystywane do leczenia stanów chorobowych związanych z układem kostno-mięśniowym, oddechowym, krążenia, pokarmowym, także chorób nerwicowych, depresji czy skórnych. Form i urządzeń stosowanych w terapii ciepłem jest ogromna ilość i można z nimi zapoznać się w wielu gabinetach terapeutycznych i lekarskich, ośrodkach wypoczynkowo-rehabilitacyjnych lub sanatoriach.

W ciepłoterapii zetkniemy się z następującymi zagadnieniami:

Balneoterapia z zastosowaniem naturalnych surowców lub bodźców (wody mineralne, błota, gazy lecznicze), Hydroterapia (terapia z wykorzystaniem wody), Fango, parafina, borowiny, czyli okłady i zabiegi przy użyciu błota, torfu lub olejów, Kąpiele piaskowe – zabiegi w wannach wypełnionych piaskiem o odpowiedniej temperaturze podtrzymywanej na czas kąpieli, Sauny i łaźnie łączące elementy zarówno terapii wodą, powietrzem, dźwiękami, aromaterapii, koloroterapii, muzykoterapii, a nawet masażu. W myśl zasady, że lepiej zapobiegać niż leczyć, warto rozszerzyć swoją wiedzę dbania o siebie i swoich bliskich o formy stosowania ciepła w naszym codziennym życiu. Szczególnie te, które są w zasięgu ręki każdego. Do najprostszych z nich należą kąpiele słoneczne i wodne, z których możemy i powinniśmy korzystać. Jak i dlaczego? Tego dowiecie się na kolejnych stronach tego działu. Zapraszam po dawkę rozgrzewającej wiedzy! 3

Zanurz się w słońcu Trudno wyobrazić sobie nasze życie bez słońca. Oprócz tego, że po prostu w dzień jest jasno mamy jeszcze z niego niezłą dawkę energii cieplnej, która daje komfort nie tylko ciału, ale i głowie, nie wspominając o możliwości jej kumulowania do późniejszego użycia.

zabarwienie poprzez pigment melaninę – nie mylić z melatoniną), światło widzialne (na nie reaguje nasza siatkówka oka) i promieniowanie podczerwone (jego właściwościami zajęliśmy się w rozdziale o saunach).

Terapia ciepłem przy wykorzystaniu promieni słonecznych sięga czasów starożytnych Egipcjan i Greków, którzy ustalali dla nich zasady stosowania i miejsca aplikacji. Światło i ciepło słoneczne są niezbędne dla dobrego zdrowia i prawidłowego funkcjonowania organizmów żywych. Regulują one wiele procesów zachodzących w naszym organizmie. Mają znaczący wpływ na naszą gospodarkę hormonalną, sen, układ kostny i nasze samopoczucie. Oprócz zalet terapii ciepłem (termoterapii) w przypadku słońca mamy jeszcze jeden ważny aspekt profilaktyczny i leczniczy: terapię światłem, czyli fototerapię. I jej także poświęcimy kilka zdań.

Słońce i szczęście.

Któż z nas nie słyszał, że powinniśmy chować się przed słońcem i ograniczać czas w jego zasięgu? Że przebywanie na słońcu może być szkodliwe; że na pewno będziemy mieć choroby skóry i dużo więcej zmarszczek? No i dostaniemy udaru cieplnego. Pewnie, że tak może się wydarzyć, jeżeli przesadzimy lub będziemy robić to nieumiejętnie. Jak we wszystkim także i tutaj potrzebny jest umiar wraz z wiedzą w danej dziedzinie. Zatem warto pamiętać o kremach z filtrami, wybieraniu odpowiednich godzin na ekspozycję oraz o dbaniu o nawodnienie organizmu. To tylko niektóre i zarazem najprostsze, ale także najczęściej lekceważone, zalecenia podczas słonecznych kąpiel.

Jak już wiemy światło dzienne wpływa na poziom różnych hormonów w naszym organizmie. Jednym z bardzo ważnych i mających znaczenie w poczuciu szczęścia, wewnętrznego skupienia i spokoju w naszym życiu jest serotonina, zwana właśnie hormonem szczęścia. Jest ona organicznym związkiem chemicznym produkowanym częściowo w naszym mózgu, w większości jednak w naszych jelitach. Wykazuje działanie antydepresyjne i wspomagające pracę układu pokarmowego. Pomaga ona również w wielu innych procesach w naszym organizmie, np. zasypianiu czy krzepnięciu krwi. Jej niedobory mają fatalne wpływ na obniżenie naszych stanów emocjonalnych, które w konsekwencji mogą prowadzić do frustracji, agresji, dysfunkcji w odżywianiu, nawet do chorób depresyjnych. Stąd też w krajach, w których występuje niedobór ciepła czy światła dziennego więcej jest ludzi uważa się za nieszczęśliwych, liczniejsze są również próby samobójcze. Co ciekawe, serotoninę można przedawkować, a objawy tego stanu przypominają przedawkowanie narkotyków. Również i jego konsekwencje potrafią tak samo zagrażać naszemu samopoczuciu, zdrowiu czy życiu jak w ich przypadku.

Zastanowimy się zatem wspólnie, jakie mamy opcje na bezpieczne korzystanie z dobrodziejstw najbliższej nam gwiazdy i dlaczego to takie istotne. Dowiemy się, czemu nie tylko powinniśmy korzystać ze słońca wtedy, kiedy jasno świeci, ale także czemu powinniśmy szukać sposobów na zapewnienie sobie jego „obecności” wtedy, kiedy schowa się za chmury.

A co do tego ma słońce? Promienie słoneczne, docierając do naszego ciała przez gałki oczne i przez skórę, uruchamiają szereg procesów, w trakcie których powstają ważne dla naszego organizmu substancje, między innymi właśnie serotonina.

Promieniowanie słoneczne podzielone jest na 3 rodzaje. Ultrafioletowe (UV-A, UV-B i UV-C – ono ma największy wpływ na kondycję naszej skóry i jej

Słońce i sen. Oprócz hormonu szczęścia kolejnym bardzo waż-

nym jest hormon snu, czyli melatonina. Regulowana przez ilość i długość docierającego do nas światła. Utrzymanie jej odpowiedniego poziomu stabilizuje nasze rytmy cyrkadialne, czyli nic innego jak naturalny harmonogram snu i czuwania przebiegający rytmicznie. Poziom hormonu snu jest niski w trakcie dnia i stopniowo zwiększa się wieczorem, aby osiągnąć swój szczyt w godzinach nocnych. Dlaczego tak to działa? Receptory układu nerwowego przekazują informacje do naszego mózgu (szyszynki) o ilości światła jakiemu jesteśmy poddawani (normalnie to światło dzienne), a ta w odpowiedzi wydziela lub ogranicza produkcję melatoniny. Jest ona również współodpowiedzialna za prawidłowe odpowiedzi naszego układu immunologicznego i, według niektórych badań, jest także dobrym antyoksydantem. Zaburzenia w rytmach cyrkadialnych, spowodowanych nieprawidłową gospodarką melatoniny, mogą skutkować problemami ze snem (długofalowo prowadzącymi do bezsenności) drażliwością, spadkiem koncentracji i poczucia zadowolenia z życia. Podobnie jak w przypadku hormonalnej królowej szczęścia mogą prowadzić do szeregu chorób psychicznych i fizycznych. Przyczyną tego jest m.in. ciągła praca w ciemnych, zamkniętych pomieszczeniach, nadmierne korzystanie ze sztucznego światła emitowanego przez różne urządzenia (telefony, komputery, telewizory). Również nadmiar tego hormonu 6

ma działanie negatywne objawiające się sennością, koszmarami sennymi lub zaburzeniami pamięci. Zatem i tutaj słońce jako dostawca naturalnego światła (w jego przypadku połączonego z energia ciepła) odgrywa ogromną rolę w naszej codzienności.

Słońce i zdrowie. Ładowanie swoich baterii na słońcu to nie tylko przyjemność i hormony szczęścia. To także najprostsza forma profilaktyki prozdrowotnej i napęd do produkcji witaminy D3. Ekspozycja na działanie promieni UV-B dosłownie odpala procesy zachodzące w skórze, które rozpoczynają syntezę tej witaminy zwanej cholekalcyferolem (jej forma aktywna to kalcytriol). Dodatkowym jej źródłem jest nasze pożywienie, ale to nie jemu będziemy się tutaj przyglądać. Witamina D3 odpowiedzialna jest za regulowanie gospodarki wapniowo-fosforanowej w naszym organizmie, wpływa na właściwe wchłanianie tych pierwiastków w przewodzie pokarmowym. A co najczęściej jest podkreślane: wpływa na prawidłową mineralizację kości, chroniąc nas przed chorobami układu kostnego. Niedobory witaminy D3 objawiają się szeregiem chorób, najczęściej właśnie kości, ale i licznymi infekcjami, chorobami układu krążenia lub autoagresywnymi reakcjami organizmu. Niedobór tym przypadku jest gorszy od nadmiaru, który z kolei może skutkować np. odkładaniem się wapnia w naczyniach czy narządach i chorobami nerek. Według WHO (Światowej Organizacji Zdrowia), odpowiedni kontakt z promieniowaniem słonecznym może poprawiać (a nie powodować) stany chorobowe skóry, w tym nawet niektóre nowotwory. Prowadzone są także badania na temat wpływu ciepła i światła na leczenie chorób autoimmunologicznych, reumatoidalnych czy chorób tarczycy. Jak podają niektóre źródła – czas kilkunastu minut spędzonych na słońcu z odkrytą twarzą i rękami (co ciekawe – bez kremów z filtrem) ma dobroczynne działanie na nasze ciało i produkcję witamin. Gdy dodamy do tego jego relaksacyjne właściwości na naszą psychikę, otrzymujemy kompleksowo działający „produkt” naturalny dostępny dla każdego. Stosując go z rozwagą (np. biorąc pod uwagę konkretne godziny i długość korzystania z kąpieli słonecznych), w oparciu o zalecenia specjalistów (np. lekarzy w przypadku wsparcia procesów leczniczych naszych przypadłości zdrowotnych) możemy cieszyć się lepszym samopoczuciem i tryskać siłami witalnymi na co dzień. I to zupełnie za darmo. 7

Ratnaabhyanga i Jambira Pinda Sweda Ajurwedyjskie masaże z wykorzystaniem ciepła

Medycyna przeszłości, która staje się przyszłością – Ajurweda. Coraz częściej wprowadzana do życia na zachodzie i coraz częściej stosowana jako jego styl, sposób odżywiania i dbania o swoje zdrowie. Poprzez swoją filozofię zdecydowanie opiera się na zapobieganiu chorobom. A jak się już jakieś pojawią, koncentruje się na zwalczaniu ich przyczyn przy użyciu naturalnych środków i zabiegów, dostosowanych do każdego indywidualnie. Ajurveda to nazwa pochodząca z sanskrytu. Tłumaczona jest jako wiedza o zdrowiu, nauka o życiu. To najstarszy system filozoficzno-medyczny, jaki istnieje na świecie. Narodził się w Indiach ponad 5000 lat temu i do dziś w wielu krajach uznawany jest za podstawę leczenia, ale także życia w równowadze ciała, ducha i umysłu. Opiera się o rozwijanie samoświadomości, samospełnienia przy harmonijnym funkcjonowaniu w zrównoważonym środowisku zewnętrznym.

Ajurweda oparta jest o: • 5 żywiołów: wodę, ogień, powietrze, ziemię i przestrzeń/eter • 20 cech tzw. gun, opisujących wszystko, co wydarza się w naszym życiu • 3 typy energii w nas zawartych, czyli Dosze, stanowiące o nas samych i określonych ramami w jakich się przeplatają, zwanych konstytucjami

Wiedza ta skupia się wokół operowania poziomami naszych energii, żywiołów i naszego wewnętrznego i zewnętrznego balansu. W zależności od typu, jakim jesteśmy, będziemy potrzebowali różnej ilości ciepła i zimna czy to w formie pożywienia (przyprawy, posiłki i napoje podgrzewane czy zjadane bez obróbki cieplnej), ubrań (pomagających regulować nam temperaturę ciała) czy zabiegów jak ciepłe kąpiele, zimne prysznice, a w tym także masaże odgrywające sporą część praktyki ajurwedy (jako automasaż lub masaż u specjalisty). Według tej filozofii masaże służą nie tylko przyjemności, ale przede wszystkim oczyszczaniu ciała i umysłu z toksyn fizycznych i mentalnych. Jednym słowem – utrzymywaniu nas w stanie zdrowia. Z kolei poznanie swojej Doszy pomaga nam (lub osobie, z którą pracujemy) określić, jaki rodzaj oleju i sposobu wykonywania masażu (głęboki, płytki, szybki czy wolny) powinniśmy wykonać. To wszystko opiera się też o efekt, jaki chcemy uzyskać. Poprzez stosowanie zasad tej nauki, utrzymujemy odpowiednie poziomy poszczególnych Doszy, bo przecież finalnie zależy nam na ogólnym zadowoleniu z życia, a nie tylko jednej z jego warstw. Dwoma coraz bardziej popularnymi masażami, wykorzystującymi ciepło (nie tylko to powstające w trakcie samego masażu) są Ratnaabhyanga i Jambira Pinda Sweda. Nazwy brzmią kosmicznie, ale mają swoje bardzo logiczne wytłumaczenie. 9

Ratnaabhyanga

Efekty tego masażu to:

Jest to masaż wykonywany przy użyciu gorących kamieni szlachetnych. Gdzie ratna w sanskrycie oznacza klejnot, kamień szlachetny, a anhyanga to masaż, namaszczenie.

• wzmocnienie sił witalnych • neutralizacja stresu • doenergetyzowanie głębokich warstw skóry • ograniczenia napięć w ciele • likwidacja bóli mięśniowych

Podczas wykonywania określonych ruchów i ich sekwencji, rozgrzane kamienie transmitują ciepło do najgłębszych partii mięśni. Kamienie używane do tego masażu pochodzą z surowców wydobywanych w różnych miejscach w Indiach. Są specjalnie obrabiane (np. wodą lub piaskiem), a każdy z nich ma inne właściwości dla naszego ciała i różne przewodnictwo cieplne. Zabieg ten jest niesamowitą i ekskluzywna ucztą dla naszych zmysłów. Ciepły olej, kolorowe i różnorodne kamienie oraz uczucie przyjemnie rozchodzącego się po naszym organizmie ciepła są wyjątkowym doznaniem.

Kamienie rozgrzewane są do temperatury około 5354 oC (chociaż ten parametr ściśle dostosowujemy do potrzeb i odczuć osoby masowanej). Wykonywany jest na podgrzanym wcześniej oleju (dobranym składem do naszych Doszy) i obejmuje całe ciało łącznie z twarzą, do której dobieramy mniejsze kamienie i kryształy. Dodatkowym elementem tego masażu jest zastosowanie olejków eterycznych i niewielkich kamieni układanych na nasze centra energetyczne zwane czakrami, ale ten temat pozostawimy sobie już na inny czas…

Jambira Pinda Sweda tłumaczy się jako napotny (sweda) zabieg przy użyciu stempli (pinda) ze zmieszanych różnych składników, a dokładnie cytryny (jambira) z kokosem i ziołami. Stemple przygotowuje się z pociętych kawałków naturalnego materiału, wiórków kokosowych, pokrojonych drobno cytryn i specjalnie dobranej mieszanki ziołowej. Wszystkie składniki mieszamy razem i zawijamy w materiał, pozostawiając „ogonek” za który będziemy je trzymać i przewiązujemy je dosyć ciasno sznurkiem materiałowym u podstawy. Tak wykonane stemple zanurzamy w ciepłym oleju, zazwyczaj kokosowym lub sezamowym i wykorzystujemy do wykonania masażu. Zabieg ten jest dosyć intensywny i polega na oklepywaniu i rozcieraniu ciała stemplami w konkretnych miejscach i kolejności w celu wydzielenia ciepła i wzbudzenia wydzielania potu. Ma to na celu pobudzić nasz układ odpornościowy do regeneracji. Masaż działa antycellulitowo, oczyszczająco z toksyn i pomaga ujędrnić skórę. Jest niezwykle przyjemny, a dzięki zawartości ziół i cytryny z kokosem dodatkowo rozpieszcza nasze zmysły. Rodzaj ziół dobiera się również względem pór roku: latem mogą to być zioła kojące i orzeźwiające, zimą zaś rozgrzewające i pobudzające. Jak każdy zabieg leczniczy, pielęgnacyjny czy relaksacyjny i te mają swoich zwolenników i przeciwników. Warto spróbować chociaż raz i przekonać się samemu.

W Beskidzie Sądeckim zabiegi oparte na ajurwedzie spotkacie między innymi w: Hotel Beskid - Gold SPA, ul, Limanowskiego 1 Nowy Sącz Hotel Czarny Potok Resort SPA&Conference, ul. Czarny Potok 65 Krynica-Zdrój Hotel Perła Południa, Rytro 380 Hotel Piwniczna SPA&Conference, ul. Gąsiorowskiego 5, Piwniczna-Zdrój Hotel Wierchomla, Wierchomla Mała 42 Hotel Klimek SPA, Złockie 107 motion&emotions Magdalena Żuber, tel. 604 374 073; www.magdalenazuber.com

Sauny relaks-regeneracja-rozrywka Korzystanie z dobrodziejstw podwyższonej temperatury czy wilgotności ma swoje korzenie daleko, daleko w czasach przed naszą erą. Od zarania dziejów, bo już w czasach epoki kamienia, wykorzystywanie jej właściwości było stosowane zarówno w lecznictwie, jak i dla przyjemności. Podobno pierwsze takie „gorące pokoje” znajdowały się w jaskiniach lub w kamiennych grotach, gdzie rozpalało się ogniska i polewało kamienie wodą dla wytworzenia oczyszczającej pary. Starożytni Rzymianie, Grecy, a nawet Majowie byli prekursorami kultury saunowania w codziennym życiu i rytuałach religijnych.

Co to sauny i jakie są ich rodzaje? Zarówno współczesna sauna, jak i samo słowo pochodzą z języka starofińskiego. W obecnych czasach przyjęło się mawiać „idę na sauny” jako określenie miejsca, gdzie odbywają się różne ceremonie lub zabiegi. Warto jednak wiedzieć, że sama sauna odnosi się do określonego pomieszczenia i panujących w nim warunków. Przyjmuje się ich podział na 4 rodzaje względem stosowanego źródła ciepła i wilgotności. Przyglądnijmy się zatem jak on wygląda i czym się one charakteryzują.

Sauny suche: - sucha, czyli fińska (temp. 60-110 °C wilg. 5-15%) wnętrze całe w drewnie z piecem nagrzewającym kamienie - solna, sauna sucha z blokami solnymi w ścianie a czasem także na piecu, (temp. 60-100 °C wilg. 1015%)

Sauny mokre: - sauna mokra (temp. 50-65 °C wilg. 20-40%) drewniane wnętrze z piecem i kamieniami zaopatrzonymi w dozownik/generator wody - sauna kamienna (temp. 50-65°C wilg. 20-40%), oparcia i siedziska są z kamienia a parę wodną wytwarzają kamienie zanurzane w wodzie - ruska bania (temp. 50-65 °C wilg. 40-60%), drewniane wnętrze, zazwyczaj w postaci wolno stojącego domku, podczas seansu wykorzystywane są witki do biczowania lub wachlowania - biosauna (temp. 50-65 °C wilg. 20-40%), rodzaj sauny mokrej, podczas przebywania w jej wnętrzu wykorzystuje się olejki eteryczne do aromaterapii i światła do koloroterapii

Sauny parowe: - parowa, czyli łaźnia (temp. 45-55 °C wilg. 40-100%), ceramiczne siedziska i oparcia, generator pary utrzymujący zadaną wilgotność - sauna ziołowa, (temp. 45-55 °C wilg. 40-80%), rodzaj sauny parowej w której wykorzystywane są olejki eteryczne lub wywary ziołowe rozpylane z parą wodną - caldarium (temp. 45-50 °C wilg. 20-40%), sauna parowa z aromaterapią i koloroterapią 16

Sauna infrared: Sauna, w której wykorzystuje się promieniowanie podczerwone przy zastosowaniu specjalnych promienników. Nagrzewają one jedynie ciało osoby wystawionej na ich działanie, nie ogrzewają powietrza. Temperatura i wilgotność mają tu wartości zbliżoną do otoczenia. Podział saun i ich parametry podane według danych dostępnych na stronie Polskiego Towarzystwa Saunowego.

Wśród wielu rodzajów saun można jeszcze przytoczyć coraz popularniejsze szałasy potu czy tureckie hammamy.

Szałasy potu wywodzą się z rytuałów rdzennych kultur amerykańskich. Są namiotami lub chatami, wewnątrz których znajdują się poukładane rozgrzane ogniskiem kamienie. Prowadzący taki rytuał polewa kamienie wodą dla wytworzenia pary, podwyższenia wilgotności i odczuwalności temperatury. Czas trwania takich ceremonii to czasem nawet kilka godzin. Ponadto w oryginalnych szałasach śpiewane są pieśni i odprawiane modlitwy.

Tureckie hammamy to natomiast zabiegi stosowane w saunie parowej. Wewnątrz pomieszczenia, na jego środku, znajdują się kamienne stoły/siedziska, na których wykonywane są zabiegi pielęgnacyjne, np. peelingi złuszczające i masaże przy użyciu rękawicy kessa. Typowy turecki hammam odbywa się w 3 pomieszczeniach: saunie parowej, miejscu na ciepłą kąpiel i chłodniejszej wypoczywalni.

Relaks. Regeneracja. Rozrywka. Jedną z podstawowych ról, jakie pełni sauna, to głęboki relaks dla ciała i umysłu. Cisza, ciepło, odgłos i zapach palonego w piecu drewna, przygaszone światła, kolory czy stosowane aromaty to jedne z wielu czynników, jakie dają nam poczucie odprężenia i odpuszczenia napięć ze strony układu nerwowego. Większość ośrodków oferujących seanse saunowe, oprócz samych saun, posiadają wspaniałe infrastruktury, wewnątrz których znajdują się podgrzewane ławki do wypoczywania, piękne zielone lub zimowe tarasy czy specjalne wyodrębnione pokoje z fontannami i leżakami dla pogłębienia naszego błogostanu. Bardzo ważną i cały czas poddawaną badaniom rolą czasu spędzanego wewnątrz saun jest aspekt zdrowotny, w tym regeneracyjny. Według źródeł naukowych dzięki nim poprawiamy nasz układ odpornościowy, krążeniowo-oddechowy, metabolizm i detoksyfikujemy nasze ciało, a także usprawniamy funkcjonowanie naszej skóry. Wyniki badań Uni-Med w Insbruku czy Uniwersytetu Finlandii Wschodniej pokazują znaczący wpływ poprawnego saunowania na zapobieganie takim chorobom jak demencja, zawał i udar, astma. O aspekcie zdrowia psychicznego dzięki redukcji napięć i stresów już nie wspominając. W sporcie sauny stosowane są dla regeneracji lub wsparcia procesów zachodzących w organizmie podczas intensywnego wysiłku lub w okresie roztrenowania. Oprócz wspomnianych wyżej fizycznych i psychicznych zalet sauny mamy tutaj także przyspieszenie wydalania niekorzystnych produktów przemiany materii, rozluźnianie nadmiernie spiętych treningiem mięśni a poprzez stan hipotermii (podwyższonej temperatury), pomoc w gojeniu drobnych urazów. Trzecią w tym artykule funkcją, jaką mogą dla nas pełnić sauny, a jakiej można by poświęcić kolejne kilka stron, jest rozrywka. W ostatnich latach w Polsce i na świecie bardzo popularnym stał się zawód Sauna Mistrza (oficjalnie jednak niestety jeszcze nieznajdujący się na liście zawodów). Rolą takiej osoby jest przygotowanie ceremonii saunowych, podczas których w zależności od ich rodzaju wykonuje on konkretne czynności czy używa określonych pomocy. Czas takiego specjalnego seansu może być przygotowany pod wybraną muzykę (relaksacyjną lub rozrywkową), techniki rozmachiwania powietrza (tak zwanego naparzania, Auffguss) przy użyciu np. 18

ręczników, wachlarzy czy flag, służących lepszemu rozprowadzaniu ciepła i zapachów wśród uczestników. Ponadto podczas takiej sesji stosowane mogą być olejki eteryczne, zioła, naturalne kosmetyki, witki, a nawet niekiedy instrumenty jak misy tybetańskie. Osoba Sauna Mistrza może być przepasana chustą lub przebrana w strój pasujący do samego przedstawienia. Albowiem oprócz poznanych nam już korzyści z saunowania możemy też nieźle się w niej pobawić, podziwiać najbardziej wyszukane techniki „machania” albo wczuć się w przedstawioną, porywającą historię.

Jak korzystać z saun? Zwolenników jak i przeciwników tzw. poprawnego saunowania jest wielu. Na szczęście według mnie, osób umiejących zdrowo i bezpiecznie korzystać z saun jest coraz więcej. Sauny mają poprawiać nasze wellness i wellbeing. Dla wielu osób stanowią integralną część odnowy biologicznej, element walki ze stresem, wsparcie treningów sportowych czy przyjemność i rozrywkę. Bez względu jednak na to, jakie miejsce w naszym życiu zajmują sauny, warto znać zasady, które umożliwiają nam pełne i właściwe wykorzystanie ich potencjału.

Z podstawowych zasad poprawnego saunowania wyróżniamy: Przygotowanie do samych seansów (czasu przebywania w saunie/łaźni): • • • • • •

zdjęcie biżuterii i ubrań umycie całego ciała wodą z mydłem wytarcie ciała do sucha skorzystanie z toalety niejedzenie do 2h przed zachowanie spokoju

Czas samych kąpieli saunowych: • kulturalne zachowanie w saunach/łaźniach • korzystania z ręczników i pareo w celu wyeliminowania kontaktu ciała, a w tym potu, z deskami (sauna sucha) • opłukiwanie prysznicem, przed i po sobie, powierzchni siedzisk i pod nogami (sauny parowe) • dostosowywania do swoich możliwości poziomów i rodzajów saun, z których korzystamy • przestrzegania zalecanego czasu na seanse w zależności od sauny, w jakiej jesteśmy (np. ok. 15 min dla saun suchych)

• w miarę możliwości szybkie wchodzenie do i wychodzenie z sauny w celu ograniczenia spadku temperatury • zdjęcie klapek przed wejściem do środka A także okres po nich samych: • spłukania potu z ciała ciepłą/letnią wodą • ochłodzenie ciała przy użyciu zimnego prysznica, wiadra z wodą lub zanurzenia w balii • udania się na wypoczynek trwający minimum tyle, co sam seans w saunie • nawadnianie organizmu Pełen wykaz zasad poprawnego saunowania oraz czasu około saunowego znajdziecie na stronie http:// www.polskietowarzystwosaunowe.pl Każde korzystanie z kąpieli saunowych czy zabiegów w ich wnętrzach powinno odbywać się z uwzględnieniem naszego stanu zdrowia i zaleceń lekarza, jeżeli sądzimy, że możemy mieć jakieś przeciwwskazania. Miłośnikom ciepła polecam jednak wprowadzenie dobrej praktyki saunowej w swoją codzienność i wykorzystanie jej potencjału dla lepszego zdrowia i życia. A do tematu saun i ceremonii na pewno jeszcze będziemy wracać ;).

Miejsca i ośrodki oferujące seanse oparte na poprawnym saunowaniu w Beskidzie Sądeckim to między innymi: Hotel Piwniczna Spa&Conference Piwniczna-Zdrój Chata Miłośliwka, Czerniec YurtaSPA, przy Bacówce nad Wierchomlą Hotel Czarny Potok Resort Spa&Conference, Krynica-Zdrój Lemon Resort Spa Gródek nad Dunajcem Aqua Centrum Chełmiec