Issuu

D RI EMA AND E L I J K S T I JDSC H RI F T BOSG RO E P OO ST-VL AANDER EN J A A RGANG 2 2 NR 3 – SE PTE M BE R 2 02 6 A FGI FTE K ANTO O R AALST | P5 09065

de bosbode

Na de bosbabbel, het bos Mechanisatie in de bosbouw De ree en zijn stille opmars in ons landschap Faunabeheer: schot in de roos V.U. SYLVIE MUSSCHE, BOSGROE P OOST-VLAANDEREN, CH. DE KERCHOVELAAN 189, 9000 GENT

de bosbode 4 | 2019

colofon

Een

de bosbode is een tijdschrift van Bosgroep Oost-Vlaanderen

De Bosgroepen ondersteunen boseigenaars bij alles wat komt kijken bij het

redactie & fotografie Jurre Baguet, Jonathan Clerckx, Lode Corluy, Bram Coupé, Cédric De Noyette, Margje Derde, Veerle Frissen, Eef Govers, Margot Lenssens, Sylvie Mussche, Hans Scheirlinck, Daan Temmerman, Lene Van Langenhove, Lotte Van Nevel cover: © Lander Loeckx

60.000 ha bos in Vlaanderen. Daarbij bekijken we wat op lange termijn het beste

lay-out Koloriet - Leefdaal druk Drukkerij Arijs - Kluisbergen gedrukt op houtvrij gestreken FSC-papier op 3300 exemplaren verantwoordelijke uitgever Sylvie Mussche Bosgroep Oost-Vlaanderen Ch. de Kerchovelaan 189, 9000 Gent BE0803 977 372 RPR Gent raad van bestuur Michael Ally, Dagmar Beernaert, André Bosmans, Nele Cleemput, Jan Coussement, Dominiek Declercq, Pieter Dhollander, Simon Huylebroeck, Sammy Leus, Ruut Louwers, Leen Meersschaert, Steven Roosen, Jan Van Dooren, Yoke Van Riet, Bruno Verstraeten, Theo Vitse, Jef Wittouck Als je dit nummer ontvangt, betekent dit dat jouw gegevens zijn opgenomen in onze databank. Ze worden enkel gebruikt in het kader van onze werking. Wil je jouw gegevens wijzigen, geef dit dan door via bosgroep@ oost-vlaanderen.be.

voor bos

hebben of aanleggen van een bos. Samen met onze 15.000 leden beheren we is voor het bos en het ecosysteem. Want bossen zijn onmisbaar voor onze gezondheid, het klimaat en een evenwichtige fauna en flora. Leden kunnen bij De Bosgroepen terecht voor informatie en hulp bij de bosadministratie. Wij coördineren ook beheerwerken en organiseren activiteiten en cursussen. - info over technische, wettelijke en financiële aspecten van bosbeheer - advies op maat van jouw bos na terreinbezoek - hulp bij bosadministratie zoals subsidies, kapmachtigingen en beheerplan - hulp bij bosbeheerwerken zoals exotenbestrijding, vrijstellen, aanleg bosrand… - organisatie van gezamenlijke houtverkoop Iedereen kan gratis lid worden. Stuur een mailtje naar bosgroep@oost-vlaanderen.be.

Steun onze werking Heel wat van onze diensten en activiteiten zijn gratis, net als dit tijdschrift. Met jouw steun aan het fonds Vrienden van De Bosgroepen kunnen we onze werking verder uitbouwen. Scan de QR-code of ga naar bosgroepen.be/vrienden-van-de-bosgroepen. Je kan kiezen voor een eenmalige of maandelijkse gift. Met een gift van 40 euro (28 euro na fiscale aftrek) maak je al een verschil! Wil je dat jouw centen integraal naar bosuitbreiding gaan, doe dan een gift aan BOOST. Meer info op boostvoorbos.be.

Woord vooraf Beste lezer Met dit herfstnummer nemen we je opnieuw mee naar wat er leeft in onze Vlaamse bossen — van grote grazers tot slimme machines. We starten met een blik op de toekomst van bosbeheer, met aandacht voor mechanisatie. Van elektrische handmachines tot innovatieve technieken voor bosverjonging, ze maken het werk niet alleen lichter en ergonomischer, maar vaak ook duurzamer en efficiënter. Verder hebben we aandacht voor reeën. Hun stille opmars laat zien hoe ze zich thuis voelen in ons Vlaamse cultuurlandschap. Hun sporen zijn met een geoefend oog goed te traceren. Ook andere hertachtigen komen aan bod, zodat je ze voortaan makkelijker herkent tijdens je boswandeling. Dat brengt ons naadloos bij het thema faunabeheer. In een boeiend interview deelt Patrick Engels zijn inzichten over de

groeiende impact van soorten zoals everzwijnen en invasieve exoten. Hij legt uit hoe doordacht faunabeheer bijdraagt aan gezonde bossen én hoe samenwerking tussen boseigenaars en jagers daarin cruciaal is. Ook deze keer laten we een boseigenaar vertellen over zijn bos, en delen we graag alle nieuwtjes met jou! We hebben een hete zomer achter de rug, we hopen dat jullie konden genieten van wat fijne verkoeling in het bos. Veel leesplezier! Dagmar Beernaert Voorzitter Bosgroep Oost-Vlaanderen

Deel jouw bosmoment op Instagram met #eenhartvoorbos en wie weet staat jouw foto hier volgende keer te blinken.

Mechanisatie in de bosbouw: oplossingen voor slimmer en Veel van onze leden werken graag in het bos, maar we kunnen niet ontkennen dat het zwaar werk is, zeker als je een dagje ouder wordt. Gelukkig zijn er oplossingen die boswerken lichter, efficiënter en duurzamer maken. In dit artikel gaan we graag in op enkele interessante ontwikkelingen.

Van jankende motoren naar ergonomische accukracht Bij handmachines zoals kettingzagen en bosmaaiers is er de laatste jaren een sterke evolutie naar elektrische machines op accu. Thomas van Loon maakt deel uit van een team dat voor een bekend merk werkt rond de elektrificatie in de groensector. Thomas: “Bosmaai-

eidi

©H

kers

Dec

ers en kettingzagen op accu zijn beter voor het milieu, omdat er geen fossiele uitstoot is. Dat is ook gezonder en aangenamer voor de gebruiker. Hoewel een machine op accu doorgaans niet minder weegt, is hij beter in balans en dus ergonomischer. Dat het lawaai grotendeels wegvalt, is aangenaam voor de gebruiker én diens omgeving.”

duurzamer werken “Ook het onderhoud is makkelijker. Je

kan nu je accupack opladen via je elek-

moet enkel de ketting of messen en

trische fiets of zelfs e-cargobikes met

de luchtfilter onderhouden. Vergelijk

een ingebouwde acculader, een zonne-

het met een elektrische auto, die veel

paneel en een bak waar je al je materiaal

minder vaak naar de garage moet. Het

in kwijt kan.”

Een creatief voorbeeld van eigen oplossingen © Patrick Meesters

Lokaal hout slim verwerkt

werk zelf is minder technisch: je drukt een knop in en je kettingzaag start. Laat

Een aandachtspunt is de temperatuur

je die knop los, dan stopt hij meteen.”

van je accu. Thomas: “Die moet ergens tussen de 5 en 15 graden liggen bij op-

Door veel met arbeiders te praten en

start. Leg dus je accu’s op koude win-

hen machines te laten uittesten, heeft

terdagen thuis binnen voor je vertrekt,

Thomas een goed zicht op de bezwa-

of aan je voeteneinde wanneer je naar

ren die leven. “Ik krijg wel eens te horen

de werkplek rijdt. Eens opgestart, kan je

dat een machine lawaai moet maken,

werken bij temperaturen tussen de min

dat je een motor moet horen janken.

twintig en plus veertig. De elektrische

Terwijl bijvoorbeeld professionele, elek-

motor van de machines én de lader zor-

trische heggenscharen tegenwoordig al

gen dat je accu op temperatuur blijft.”

krachtiger zijn dan hun benzinetegen-

Ook het verwerken van brandhout kan tegenwoordig comfortabeler en efficiënter. Moderne kettingzagen zijn lichter en krachtiger, er bestaan compacte lieren en kleine tractoren voor het uitslepen van hout, en ook kliefmachines zijn sterk geëvolueerd. Daarnaast winnen eenvoudige hulpmiddelen zoals zaagbokken en zaagbruggen aan populariteit. Die hulpmiddelen zorgen ervoor dat je stammen op een veilige, ergonomi-

hanger. Een elektrische auto trekt ook

In aanschaf lijken de machines duurder,

sche werkhoogte kan vastzetten. Som-

sneller op dan een auto op benzine.”

maar op termijn is elektrisch werken

mige modellen laten toe om meerdere

goedkoper. “Een accu is geen machine,

stammen tegelijk te verzagen, terwijl

Enkel wie heel zware en langdurige

maar je brandstof voor de komende ja-

zelfklemmende systemen ervoor zor-

werken doet, heeft nog nood aan een

ren. Als je echt wil vergelijken, zou je een

gen dat het hout niet verschuift. Naast

benzinemotor. “Als je bijvoorbeeld Ca-

kettingzaag moeten kopen met een pal-

commerciële systemen maken heel wat

nadese populieren moet vellen of acht

let Motomix of Aspen voor de komende

gebruikers hun eigen oplossingen. Dat

uur lang bomen moet kappen. Maar

tien jaar. Bovendien ligt de onderhouds-

toont mooi aan dat innovatie in de bos-

ook hier zijn oplossingen om het duur-

kost een stuk lager. En je kan dezelfde

bouw niet altijd groots of complex hoeft

zamer aan te pakken, met Motomixen

accu en lader voor verschillende machi-

te zijn: soms maken kleine hulpmiddelen

die steeds ecologischer worden. Er zijn

nes gebruiken, bijvoorbeeld voor een

het verschil.

nu zelfs experimenten met Motomix die

kettingzaag én een bosmaaier. De bat-

uitsluitend uit volledig hernieuwbare

terijen gaan heel lang mee, en zelfs na

bronnen komt.”

het aantal gegarandeerde laadcycli zijn de accu’s niet volledig afgeschreven,

Een bezorgdheid bij veel boseigenaars

maar zal je wat vaker moeten laden. On-

is dat je in het bos niet zomaar accu’s

line vind je handige tools om je huidige

kan opladen, maar daar zijn oplossin-

machines te vergelijken met hun elek-

gen voor, van laden via je auto tot gro-

trische equivalenten, qua vermogen en

te, mobiele powerbanks waarmee je tot

prijs. Er zijn ook goede tweedehands-

acht accu’s tegelijkertijd kunt laden. Je

modellen te koop.”

Inklapbare zaagbok

Zelfklemmende zaagbrug

Voor het opentrekken met de rooiriek

Na het opentrekken en in afwachting van natuurlijke verjonging

De strooisellaag opentrekken Het opentrekken van de strooisellaag is een bijzonder efficiënte manier om spontane bosontwikkeling na een kapping te stimuleren. Opgelet:

je hebt

hiervoor wel de toestemming van het ANB nodig! Takhout enkel klepelen of versnipperen geeft doorgaans minder goede resultaten. Met een Kula, vorenploeg en disc trencher haal je behoorlijke resultaten, maar het meest efficiënt is de strooisellaag wegschrapen met een kraan met rooiriek, tot net boven de minerale laag. Vroeger werd met kraantjes van 2 ton gewerkt en bedroeg de kostprijs van de werken zo’n 2.600 €/ha. In de winter van 2025-2026 experimenteerden we met kranen van 3,5 ton tot 8 ton. We vergeleken ook een rooiriek met een puinbak met tanden van 15 cm lengte. De machines waren uitgerust met rupsbanden en de chauffeurs kregen richtlijnen om bodemverdichting te vermijden. Kleinere kranen hebben meer werkgan-

de ervaring van de machinist en de breedte van de rooiriek of puinbak bleken bepalend voor de kostprijs en kwaliteit (gemiddeld 1.500 €/ha). Naast het volledig opentrekken van de strooisellaag tussen de pistes werd ook geëxperimenteerd met het optrekken van vakken volgens een dambordpatroon. Dat spaart de reeds aanwezige verjonging en is goedkoper. Verder werd geëxperimenteerd

met enkele boomstronken achter een tractor de strooisellaag open te trekken. Dat lukt goed als de stronken kort zijn afgezaagd. Op percelen met veel Amerikaanse vogelkers

geeft

volle-

dig opentrekken minder verjonging

van

vogel-

kers dan het dambordpatroon en opentrekken met stronken.

gen nodig dan machines met een lange-

Een puinbak van 1,2 m en tanden van 15 cm lengte

re graafarm. De lengte van de graafarm,

Slimmere machines voor het jonge bos Wanneer natuurlijke verjonging goed op gang komt, begint de volgende fase in het bosbeheer. Als de jonge bomen te dicht op elkaar staan, moet je selectief vrijstellen via dunningen en kijk- of werkpistes aanleggen. Dat kan met kettingzaag of bosmaaier met zaagblad, maar

Een Merlo kan grote oppervlakten snel klepelen © Robin Reynders

gespecialiseerde machines vereenvou-

Werken met een Pfanzelt-machine kost

digen dit werk. Denk er aan dat je vooraf

zo’n 110 €/uur excl. btw. De prijs per me-

een vergunning aanvraagt bij het ANB.

ter piste hangt af van de dichtheid en dikte van de vegetatie. Ook GPS-tech-

Klepelmachines achter een zware trac-

nologie vindt haar weg naar bosbeheer.

tor of zelfrijders zoals een Merlo hebben

Moderne systemen kunnen vooraf aan-

meestal een werkbreedte van zo’n 3

geduide paden via satellietsturing vol-

meter. Daarmee kunnen pistes gekle-

gen. De bestuurder blijft uiteraard nodig

peld worden op 20 of 40 meter. Leg je

om gewenste bomen of obstakels in het

ze dichter bijeen, dan verlies je te veel beboste ruimte. Om dunningen uit te voeren tussen de pistes of extra werkgangen te maken, zijn er nu compactere machines. Een opvallend voorbeeld is de Pfanzelt rupsmachine, het ‘Zwitsers zakmes’ van het bos, die je kan inzetten voor uiteenlopende taken. De firma Houbrechts Bos ontginning demonstreerde onlangs

bos te vermijden, maar de technologie helpt om pistes evenwijdig en mooi verdeeld aan te leggen zonder ze vooraf manueel te markeren. Timing blijft daarbij cruciaal. Leg pistes aan vóór de bomen 3 meter hoog zijn. Hoe vroeger je het beheer start, hoe efficiënter de moderne machines. Artikel door Bosgroep Limburg

bij Bosgroep Limburg hoe hun Pfanzelt via afstandsbediening nauwkeurige kijkpistes van 1 meter breed maakt in jonge bestanden. Daarmee kan je dus wel rijen dicht op elkaar klepelen om te helpen bij de dunning.

De Pfanzelt wordt via afstandsbediening door het bos geleid © Tom Houbrechts

Gespot: de ree en zijn stille opmars in ons landschap In de tweede helft van de vorige eeuw nam de reepopulatie in Europa sterk toe, zowel qua aantal als areaal. Ook in Vlaanderen zien we die trend. Waar hun voorkomen vroeger beperkt was tot de Antwerpse en Limburgse Kempen en enkele grotere boscomplexen in Vlaams-Brabant, is de ree er de afgelopen decennia in geslaagd om gans Vlaanderen in te nemen. De geschatte populatie is gestegen van 2.000 à 3.000 reeën in de jaren ’70 tot meer dan 20.000 reeën nu.

ruiken deze geuren niet maar voor andere reeën is het een niet te missen signaal. Ook het knabbelen aan jonge boompjes en struiken laat kenmerkende vraatsporen achter. Let er maar eens op tijdens je volgende boswandeling.

Dam- en edelhert Naast de ree kunnen we in Vlaanderen her en der nog twee andere hertachtigen tegenkomen: het edelhert en het

Overal thuis

Sporen lezen

damhert. Het edelhert is gekend vanwe-

Het ideale leefgebied van reeën bestaat

De ree is dus al lang geen zeldzame ver-

uit kleinschalige, parkachtige landschap-

schijning meer in ons Vlaamse land-

van een imposant gewei en van hun on-

pen met een afwisseling van bos(jes),

schap! Trek je er in het leefgebied van

loofbomen, hagen en houtkanten, wei-

reeën op uit, zeker in de vroege ochtend

landen en akkers. Maar reeën weten zich

of tegen valavond, dan maak je een goe-

en komen lokaal, kleine populaties voor,

ook aan te passen aan minder perfecte

de kans ze te spotten. Zelfs wanneer ze

onder meer in Bree en Heusden-Zolder

leefgebieden. Meer open landbouw- en

zich niet laten zien, kan je hun aanwezig-

en ten zuidwesten van Brugge. In de

poldergebieden worden ondertussen

heid vlot opmerken. Reeën laten name-

grote boscomplexen van Wallonië komt

ook ingenomen. Zolang aan deze eisen

lijk heel wat sporen achter, denken maar

het edelhert algemeen voor.

is voldaan, weten ze zich te handhaven:

aan afdrukken van hun hoeven. Een an-

Het damhert komt van nature niet voor

een voldoende én gevarieerd voedsel

der héél kenmerkend spoor is het ‘ve-

in Vlaanderen. Waarnemingen van dam-

aanbod, voldoende rust én voldoende

gen’ door reebokken. Ze schuren met

herten in Vlaanderen betreffen dus uit

beschutting. Gezien de sterke toename

hun gewei tegen jonge boompjes om de

gevangenschap ontsnapte exemplaren.

van de reepopulatie voldoet ons Vlaam-

dode basthuid los te maken. Ze laten

Op deze manier hebben zich her en der

se cultuurlandschap blijkbaar perfect

dan ook geursporen achter en krabben

in Vlaanderen lokaal verwilderde popu-

aan deze verlanglijst.

vaak met hun poten in de bodem. Wij

laties gevestigd. Een stabiele, vrijleven-

ge de mannelijke herten, die drager zijn miskenbare ‘burlen’, te horen tijdens de bronstperiode in het najaar. In Vlaanderen is hun verspreiding eerder beperkt

de populatie wordt gedoogd in de omDe kleine, elegante ree © Pexels – Robert Wierzchnick

geving van het Drongengoed in Aalter en Maldegem.

Zie het verschil Benieuwd hoe je ree, damhert en edelhert van elkaar kunt onderscheiden? Sla er dan zeker even hun paspoorten op na. En vergeet niet: bij reeën noemen we de mannetjes bokken en de vrouwtjes geiten, bij herten heten de mannetjes herten en de vrouwtjes hinden. Artikel door Bosgroep Houtland

DAMHERT

EDELHERT

Formaat – Klein en slank – Schofthoogte: 60 à 90 cm – Gewicht: 15 tot 35 kg

REE

Formaat – Tussen ree en edelhert – Schofthoogte: bokken 85 à 95 cm, damhindes 75 à 90 cm – Gewicht: bokken 50 à 100 kg, damhindes 35 à 55 kg

Formaat – Groot! – Schofthoogte: herten 105 à 125 cm, hindes 90 à 110 cm – Gewicht: herten 95 à 160 kg, hindes 55 à 80 kg

Vachtkleur – Zomervacht: lichtbruin tot kastanjebruin, gelige spiegel – Wintervacht: grijs tot grijsbruin, opvallende witte spiegel – Vorm spiegel verschilt: bij bokken niervormig, bij geiten hartvormig – Geen staart

Vachtkleur – Zomervacht: roodachtig tot kastanjebruin met witte vlekken – Wintervacht: grijs-beige met lichtere vlekken – Veel kleurvarianten, van oorspronkelijke kleur tot blekere en donkere exemplaren – Lange staart met aan bovenzijde een donkere lengtestreep – Witte spiegel met zwarte rand

Vachtkleur – Zomervacht: rossige, kastanjebruine zomervacht met geelbruine spiegel – Wintervacht: grijsbruin – Korte staart – Volwassen herten dragen kenmerkende ‘bronstmanen’

Gewei – Klein gewei, tot ca. 25 cm – Meest voorkomend type is de ‘zesender’ met 3 ‘enden’ per geweistang – Wordt jaarlijks afgeworpen in najaar/begin winter, tegen de lente opnieuw volgroeid

Gewei – Bokken met groot, schoffelvormig gewei, hierbij zijn de bovenste ‘enden’ van het gewei met elkaar verbonden door een plaat, gewei tot ca. 70 cm lang – Wordt jaarlijks afgeworpen rond april/mei, nieuw gewei volgroeid tegen augustus/september

Gewei – Indrukwekkend gewei met veel zijtakken (‘enden’) – Volgroeid gewei kan meerdere kilo’s wegen en tot 1 meter lang worden – Wordt jaarlijks afgeworpen tegen het einde van de winter, nieuw gewei volgroeid tegen de zomer

Voedsel – Knabbelaar: (jonge) scheuten, blaadjes, knoppen, vruchten, paddenstoelen…

Voedsel – Grazer: grassen, kruiden, (boom) bladeren, dennen- en sparrennaalden, vruchten en bessen, wortelen, heidestruiken, boomschors…

Voedsel – Grazer: grassen, kruiden, bladeren, dwergstruiken, jonge boompjes, vruchten, boomschors…

Bronstperiode – Midden juli tot midden augustus

Bronstperiode – Tweede helft oktober tot begin november

Bronstperiode – Half september tot half oktober

Scan de QR-code om het geluid van deze 3 hertachtigen te horen

Damhert, of was het Bambi? © Pexels - Karolina

Boseigenaar in de kijker

Een bebosser aan het woord!

Boseigenaar Andreas vroeg vier jaar geleden een ‘bosbab-

en zij stuurt

bel’ aan. Met de bosbabbelcampagne maakten we mensen

regelmatig

warm om een bos te planten. Maar liefst 700 bosbabbels

pjes in de familie-

vonden er plaats, wat leidde tot tientallen hectare nieuw bos. Andreas plantte het “Europabosje” aan in Balen, vlakbij familie en vrienden. We polsen naar zijn ervaring en willen weten hoe het met zijn jonge bos gaat.

foto’s en filmchat. Daar heb ik echt deugd van! Uiteraard moeten er soms wat werken gebeuren, zoals het vrijmaken van het toegankelijke wandelpad, maar ook hier verloopt de samenwerking met de Bosgroep zeer vlot.

Hoe kwam je erop een bosbabbel aan

Hoe verliep het bebossingsproces en

te vragen?

wat vond je van de ondersteuning van

Onze buur heeft enkele jaren terug ook

‘Ik had deze paardenweide van mijn va-

De Bosgroepen?

een bos geplant, en zelf hebben we

der gekregen en wist dat ik ze wilde be-

‘Het proces verliep heel vlot, we hadden

plannen om nog een stukje te bebos-

bossen. De mediacampagne liep op dat

regelmatig overleg met Bosgroep Zui-

sen. Zo zal er alles samen een bos van

moment op volle toeren. Kort na mijn

derkempen, niet enkel over vergunnin-

bijna vijf hectare ontstaan, dat boven-

aanvraag contacteerde een medewer-

gen, maar ook over de aanplanting, ter-

dien andere bossen met elkaar zal ver-

ker van Bosgroep Zuiderkempen me en

reinvoorbereiding en de soortenkeuze.

binden.’

bezochten we samen het terrein. Ik

Bovendien werd de aanplanting uitge-

kreeg meteen veel advies en we bespra-

voerd met een maatwerkbedrijf (Lidwina

Hoe zou je onze lezers overtuigen om

ken al concreet de volgende stappen.’

vzw), wat ook bijdroeg aan dit mooie

een stuk grond te bebossen?

verhaal. Een echte meerwaarde is dat je

‘Een bos planten is leuk en easy-going,

Waarom is bos voor jou belangrijk?

ook na de aanplanting op ondersteuning

er kruipt al bij al weinig werk in, al is dat

‘Ik wilde een bos planten om verschillen-

van De Bosgroepen kan blijven rekenen.

zeker ook door de samenwerking met

de redenen. Ik heb in het verleden veel

Door het droge voorjaar van 2023 over-

De Bosgroepen. Ze geven advies over

gevlogen, en ik wilde de CO2-impact

leefden enkele boompjes het niet, maar

de wettelijke mogelijkheden en beper-

daarvan deels compenseren. Bovendien

aangezien de schade beperkt bleef,

kingen, maar zijn ook experts voor de

ben ik hier opgegroeid en een deel van

moesten we hier niet ingrijpen.

opmaak van het plantplan, de terrein-

mijn familie woont hier nog, dus het leek

En we merkten immers al snel op dat er

voorbereiding en het beheer achteraf.

me fijn om op deze plek iets goed te

veel vraatschade was door wild. Ik ben

Ik wil dan ook iedereen aanraden om

doen. Tot slot wilde ik ook iets verwe-

geen voorstander van plastic wildbe-

een bos te planten.’

zenlijken dat op lange termijn een im-

scherming dus zochten we naar een an-

pact heeft, over generaties heen. En wat

dere oplossing: schapenwol. Aan elk

Heb je zelf een stuk grond, en denk je

kan je beter doen dan een bos planten?’

boompje hingen we een plukje verse

eraan om het te bebossen? Vraag een

schapenwol, een hele opdracht! Maar

Bosbabbel aan via Bosteller.be of neem

Was het stuk grond dat je wilde bebos-

het loont, want sindsdien denken we

contact op met jouw Bosgroep!

sen meteen beschikbaar?

toch dat er minder schade is.’

‘De paarden moesten eerst verhuizen en dan was het wachten op de vergun-

Hoe ervaar je dit jonge bos nu?

ning van de gemeente. Eigenlijk ging het

‘Ik vind het heel leuk om te weten dat

heel snel want de winter erop, in januari

het bos jaar na jaar groeit. Zelf ben ik er

2023, konden we het bos al planten.‘

niet zo vaak, maar mijn zus woont vlakbij

Faunabeheer: een schot in de roos Van everzwijnen tot wasberen, sommige soorten vestigen zich in steeds grotere getale in de Vlaamse bossen. Patrick Engels is een ancien binnen De Bosgroepen. Hij was jarenlang regiobeheerder bij Bosgroep Kempen Noord. Sinds enkele jaren ontzorgt hij de regiobeheerders door zich te ontfermen over faunabeheer: dat is het monitoren en actief beheren van bepaalde soorten. Op die manier blijft hij dichtbij de praktijk van natuurbeheer, met een link naar het natuurbeleid van het Agentschap voor Natuur en Bos. We strikten hem voor een interview.

Faunabeheer is je hoofdtaak. Wat zijn de nieuwe evoluties binnen dit thema? Patrick: “De belangrijkste evolutie die ik zie - vergeleken met het begin van mijn loopbaan - is de opkomst van everzwijnen in grote delen van Vlaanderen, samen met de opkomst van invasieve exoten. De komst van everzwijnen gaat vaak gepaard met conflicten door de schade die ze veroorzaken. Er is veel aandacht en goede communicatie vereist om daarmee om te gaan. De muntjak en de wasbeer zijn de meest voorkomende exoten die me te binnen schieten. De wasbeer komt voor in heel Europa, maar is oorspronkelijk een roofdier afkomstig uit Noord-Amerika. Uit onderzoek van het INBO blijkt dat wasberen zich inmiddels in elke provincie in Vlaanderen in het wild hebben voortgeplant. De muntjak is een kleine hertachtige die van oorsprong voorkomt in China en Taiwan. Hij gedraagt zich erg invasief. De soort heeft zich verspreid over heel Europa, maar de bronpopulatie van deze soort leeft in Vlaanderen. De Europese Unie verwacht van ons dat we deze soort bestrijden.” Als De Bosgroepen bomen planten, worden deze regelmatig opgegeten door reeën. Is afschot een oplossing? Patrick: “Daarin zit de kern van onze werking rond faunabeheer. In 1993 werd er in de gemeente Ravels een experiment opgezet met als doel een naaldbos om te zetten naar een loofbos. Op één perceel werd er wildbescherming gezet en op een ander perceel niet. Het bos zonder wildvraat evolueerde spontaan naar een loofbos, het bos met wildvraat evolueerde naar een nieuw, grove dennenbos. Ik denk dat het effect van reeën het grootst is bij natuurlijke ver-

voor de toekomst van je bos jonging. Reeën zijn erg selectief in hun

meer werken aan robuuste, grote eco-

pen eten dezelfde vegetatie. Wellicht

maaltijd, ze verkiezen loofhout boven

systemen in een landschapsvisie. Ook

zijn reeën gevoelig voor bepaalde para-

naaldhout.

daarin kunnen De Bosgroepen een rol

sieten van schapen.”

spelen: samenwerken aan klimaatroAls boseigenaar kun je samenwerken

buuste bossen en meehelpen aan een

Heel wat boseigenaars zijn ook jagers.

met een faunabeheerder om het doel

positief beeld over natuur en bos bij het

Heb je nog een boodschap voor hen?

van je bos mee te bepalen. Bij een sterke

grote publiek.”

Patrick: “Het is belangrijk om duidelijk je

Zijn er gevolgen voor het wild die te

jacht in je gebied, welke ambitie heb je

jacht, krijg je een lagere populatie en meer jongen (kitsen) per geit. Het gevolg is dat er in de lente minder reeën zijn, op het moment dat de bomen kiemen. Hoe kunnen we de samenwerking tussen De Bosgroepen en de jachtsector versterken? Patrick: “Om op de juiste manier aan faunabeheer te doen, heb je een terreinoverschrijdende aanpak nodig. De Bosgroepen kunnen kennis opdoen over faunabeheer en dat communiceren met

maken hebben met klimaatverandering? Patrick: “De grootste weerslag zien we de laatste jaren op de reeënpopulatie. De conditie van het reewild gaat achteruit. We weten niet zeker wat de oorzaak is. Mogelijk ligt het aan de draagkracht van de vegetatie die achteruit gaat door

focus te bepalen: welk doel heeft de met je bos? Die twee doelstellingen werken op elkaar in. Als je één van de twee meer aandacht geeft, zal dat ten koste gaan van de andere. Maak dus een goed plan, rekening houdend met je bos en met de fauna.” Geschreven door Bosgroep Kempen Noord

droge zomers en natte winters. Sommige jagers denken dat begrazing door schapen een rol speelt. Reeën en scha-

hun leden. De uitwisseling van kennis en ervaring blijft belangrijk. De draagwijdte van faunabeheer wordt soms onderschat.” Hoe ken je De Bosgroepen en wat zijn volgens jouw onze grootste uitdagingen op dit moment? Patrick: “Ik ken de Bosgroepen van bij het prille begin, van het bosverplegingsproject op de Kempische Heuvelrug. Het was een bos met achterstallig beheer. Met het verplegingsproject konden we de eigenaars helpen en het bos verbeteren. Ik herinner me dat dat heeft geleid tot een veelvoud van het aantal kapmachtigingen voor Kasterlee en Herentals. Dat was de start van een grote verandering in de privébossen, waar De Bosgroepen een belangrijke rol in hadden. Ondertussen zijn we 25 jaar verder. Ook ANB veranderde in die tijd. Er kwamen

Chocolade-kastanjetaart Wist je dat tamme kastanjes van oudsher een nuttige bron van koolhydraten zijn, net als tarwe en rijst? Rauw smaken kastanjes wat bitter maar gepoft of gepureerd onthullen ze een heerlijk zoete smaak. Kastanjes zijn vetarm en een goede basis voor glutenvrij meel. Probeer zeker eens deze verrukkelijke taart! Pel 200 gram tamme kastanjes. De

lepels fijne kristalsuiker en 1 dl (half-)

Smelt 100 gram boter en 150 gram ge-

vliesjes onder de pel kan je laten zitten

volle melk op laag vuur pruttelen tot ze

hakte pure chocolade. Dit kan in de mi-

of verwijderen. Als je deze gemakkelijk

gaar zijn. Mix, pureer of plet het geheel

crogolfoven op lage stand of in een

wil verwijderen, kook je de kastanje

zo fijn mogelijk. Roer er een theelepel

warmwaterbad. Roer de boter en cho-

eerst kort. Laat de kastanjes met 2 eet-

vanille-extract door en laat afkoelen.

colade goed door elkaar. Klop 3 eieren met 75 gram kristalsuiker tot een dik mengsel. Spatel de kastanjepuree door het eimengsel en voeg vervolgens het chocolademengsel toe. Verhit de oven tot 180℃. Vet een springvorm van 20 cm in en bekleed de bodem met beboterd bakpapier. Bestuif de vorm dunnetjes met cacaopoeder. Giet het deegmengsel in de voorbereide vorm, strijk de bovenkant glad en bak de taart 30 minuten op de middelste richel van de hete oven tot deze gerezen is en er bovenop een fijne korst zit. Haal de taart uit de oven, zet deze op een taartrooster en laat afkoelen. Het gebak zal iets inzakken en de korst kan barsten, maar dat hoort erbij. Bestuif de bovenkant met cacao. Voor het opdienen kan je slagroom of vanille-ijs toevoegen als extraatje.

©M

eat

Fre

eM on da

Uit: Meat Free Monday

Over de grenzen heen werken aan meer gemengde bossen Forest Wood is een Interreg-project dat loopt van 2025 tot 2029 waarin elf Vlaamse, Waalse en Franse partners samenwerken aan veerkrachtige bossen die beter bestand zijn tegen klimaatverandering.

dissementen Gent en Oudenaarde en in de provincie West-Vlaanderen. Het gaat telkens om herbebossing of aanplant onder het scherm van een bestaand monotoon bos. Daarbij combineren we inheemse soorten met neo-inheemse soorten (een Zuid- of Midden-Europese soort waarvan het verspreidingsgebied door klimaatverandering noordwaarts opschuift) of met inheemse soorten waarvan het plantsoen afkomstig is uit een meer zuidelijk of continentaal land, zoals Italië of Hongarije. De verwachting is dat

1,4 miljoen hectare bos dat onder druk staat door klimaatveranderingen zoals voorjaarsdroogte, hittegolven, stormen en veranderende neerslagpatronen. Daardoor raken bomen verzwakt en worden bosecosystemen aangetast. Het project wil deze risico’s beperken door bosverjonging via de aanplant van meer gemengde bossen. Daarnaast wordt sterk ingezet op kennisuitwisseling, zowel tussen de partners onderling, als naar het breder publiek toe via de organisatie van opleidingsdagen. Bosgroep Oost-Vlaanderen zal samen met Bosgroep IJzer en Leie circa 20 proefaanplantingen realiseren in de arron-

deze beter bestand zijn tegen klimaatverandering. Aanpassingen in bosbeheer en aanplantingsmethoden zullen ook impact hebben op de houtsoorten, soortensamenstelling en volumes van het hout die uit de bossen geoogst kunnen worden. Het project focust daarom ook op de ondersteuning van de verschillende schakels van de houtverwerkende sector bij de aanpassing aan veranderende houtvoorraden. Meer info op bosgroepen.be/forest-wood of neem contact op met projectcoördinator Eef via eef.govers@oost-vlaanderen.be. © Jeroen Mentens

In het grensgebied Frankrijk–Wallonië–Vlaanderen ligt ruim

Nieuws

Leaderproject BnB bossen sluit af met voortreffelijke resultaten

Een betere samenwerking en meer natuurkwaliteit Bosgroep Oost-Vlaanderen startte in 2024 met het Leader-

van populaties van fauna en flora. Vaak hebben ze echter een

project BnB bossen om de biodiversiteit van bron- en beekbe-

minder goede natuurkwaliteit en zijn ze zeer kwetsbaar.

geleidende bossen in de Vlaamse Ardennen en de Denderstreek te verhogen. Het project is eind augustus afgelopen.

Dankzij het BnB-project kregen boseigenaars steun bij een

Op 9 juni 2026 stelden we in Zottegem, in aanwezigheid van

aantal beheermaatregelen waaronder de omvorming naar een

gedeputeerde en Bosgroepvoorzitter Dagmar Beernaert, ge-

geleidelijk opgaande bosrand, de aanplant van een ondereta-

ïnteresseerden en de pers de projectrealisaties en de Code

ge om het bos diverser te maken, of de aanleg en beheer van

Goed Nabuurschap voor, een leidraad voor een goede sa-

een bospoel. Bosranden zorgen voor een geleidelijke over-

menwerking tussen boseigenaars en landbouwers. Een mooie

gang van bos naar aanpalende landbouwpercelen, waardoor

afsluiter voor een project dat het belang van deze bossen in

planten- en diersoorten een betere habitat vinden. Het inplan-

de schijnwerpers zette, boseigenaars en landbouwers iets

ten van bomen en struiken zorgt voor meer variatie in de

dichter bij elkaar bracht en de natuurkwaliteit in de BnB bos-

structuur van het bos. Bospoelen trekken heel wat watermin-

sen verhoogde.

nende planten, insecten, vogels en amfibieën aan, zoals libellen en salamanders.

Biodiversiteit geboost Bron- en beekbegeleidende bossen (BnB) vormen de ruggengraat van het groenblauwe netwerk in de Vlaamse Ardennen en Denderstreek. Ze spelen een belangrijke rol in de verbinding tussen verschillende natuurzones. Het voortbestaan van deze bossen is cruciaal voor de voortplanting en verspreiding

Landbouwers konden rekenen op steun voor het inzaaien van bloemrijke akkerranden naast een BnB bos. Daarvoor konden we samenwerken met VLM en het Waterlandschapsproject 2.0 Zwalmvallei van Provincie Oost-Vlaanderen.

Nieuws

Projectrealisaties De voorbije twee jaar werden heel wat werken uitgevoerd

5 tips voor een goede samenwerking, een win-win voor iedereen:

bij 35 eigenaars:

Ken je buur

– 5 nieuwe bospoelen aangelegd en 7 bestaande

Maak duidelijke afspraken met respect voor elkaars noden

bospoelen geruimd – 2 kilometer bosrand aangelegd

Respecteer de plantafstanden en perceelsgrenzen

– 8 hectare onderetage aangeplant in bestaand bos

Leg een geleidelijk opgaande bosrand aan

– 1,5 hectare graskruidenstroken aangelegd op land-

Leg een bloemen- of graskruidenstrook aan

bouwgronden – 2,5 kilometer bosranden kregen onderhoud “De Code is ontstaan vanuit specifieke noden in de regio, maar “We haalden ruimschoots onze doelen”, weet projectcoördinator Cédric De Noyette. “Vanaf de start van het project ontvingen we veel vragen van boseigenaars om de natuurkwaliteit in hun bos te verbeteren. Gelukkig hadden we voldoende budget om alles uit te voeren. Dat kwam mede omdat de werken heel efficiënt zijn uitgevoerd. Zo hebben we bijvoorbeeld meer bosrandonderhoud kunnen realiseren dan initieel gepland. Daarnaast waren er een aantal boseigenaars waar we meerdere realisaties in één bos hebben kunnen uitvoeren.” Enkel graskruidenstroken zijn iets minder aangelegd dan oorspronkelijk gepland. “Het doel was 2 hectare en we legden 1,5 hectare aan. Dat kwam voornamelijk omdat het iets moeilijker was om geschikte percelen te vinden”, verklaart Cédric. “De voorwaarde was dat er sprake was van erosie van de akker richting het bos. Ook de planning was strak. Sommige werken moesten opeenvolgend kunnen gebeuren, zoals een kapping en vervolgens een poelaanleg. Dat was niet altijd eenvoudig te organiseren, rekening houdend met weers- en andere omstan-

eigenlijk kun je ze evengoed toepassen in andere regio’s; overal waar er aan bosranden akkerrandbeheer gedaan wordt, vormt de Code een goed startpunt om wrijvingen te vermijden”, aldus Cédric. Als boseigenaars en landbouwers met elkaar in contact komen, kan echte samenwerking ontstaan. Het spreekwoord: ‘Beter een goede buur, dan een verre vriend’, is in dit geval helemaal van toepassing. “Vaak zijn landbouwers en boseigenaars niet op de hoogte van elkaars moeilijkheden, het zijn aparte werelden. Maar vooroordelen verdwijnen eens er meer kennis is van de uitdagingen van elke partij”, concludeert Cédric. Het slotevent vond plaats in een prachtig bos dat een totaalrenovatie ondergaan heeft. De boseigenaar koos ervoor om zijn bos aantrekkelijker te maken voor de toekomstige generatie en de ecologie van het bos aanzienlijk te verbeteren. Er wer-

digheden.

den hoge populieren in de bosrandzone gekapt en een meer

Boseigenaars en landbouwers dichter bij elkaar

deretage plaats in het bos met meer toekomstgerichte bomen

Het belangrijkste inzicht dat het project opleverde is dat alles

legden we 3 nieuwe poelen aan; wat de biodiversiteit enorm

staat of valt met goede afspraken tussen eigenaars van aanpalende percelen. Een goede communicatie tussen boseigenaar en landbouwer is van fundamenteel belang om frustraties of toekomstige conflicten te vermijden en te zorgen voor meer wederzijds begrip. Om een betere relatie tussen natuur en landbouw te stimule-

geleidelijke bosrand aangelegd. Er vond een aanplant met onom de diversiteit in het bos te verbeteren. Als kers op de taart, ten goede komt. Zo sluiten we met trots dit project af. De Code houden we levend door die regelmatig aan te passen en door erover te communiceren. Daarnaast komt er in de nabije toekomst een centraal meldpunt bij het Landschapspark Vlaamse Ardennen waar je als boseigenaar of landbouwer terecht kunt met je bezorgdheden of vragen.

ren, organiseerde Bosgroep Oost-Vlaanderen een inspiratiedag waarop boseigenaars, landbouwers en landbouworganisaties hun bezorgdheden en ideeën konden delen. De Bosgroep ging samen met Landschapspark Vlaamse Ardennen aan de slag met de input. Het resultaat is de Code Goed Nabuurschap, waarmee we bosranden akkerrandbeheer

Scan de QR-code en lees de Code Goed Nabuurschap op onze website

aanpakken in de Vlaamse Ardennen en Denderstreek.

Nieuws

Aanstelling nieuwe bestuurders en voorstelling beleidsplan op AV Op dinsdagavond 19 mei vond in Gent onze Algemene Verga-

over de diverse activiteiten van de Bosgroep. Ook partneror-

dering plaats. Het werd een avond waar er werd teruggeblikt

ganisaties werden bevraagd, en bestuur en team maakten sa-

naar 2025, maar vooral veel vooruitgeblikt naar de komende

men een SWOT-analyse. Een kerngroep van enkele teamleden

jaren.

en bestuurders deden een aantal diepgaandere denksessies. Bij dat proces werden we extern begeleid. Met gepaste trots

De avond startte met de goedkeuring van het verslag van de

stelden we op de AV dan ook ons Beleidsplan 2026-2031 voor

Algemene Vergadering van 2025, de jaarrekening van 2025 en

aan de leden, die het ook goedkeurden.

de begroting voor 2026. Ook het jaarverslag van 2025 en de planning voor 2026 werden voorgesteld en goedgekeurd.

De geactualiseerde missie van de Bosgroep luidt: ‘Bosgroep Oost-Vlaanderen is een ledenvereniging van private en publie-

De algemene vergadering besliste ook over de invulling van 12

ke bosbeheerders die zich samen inzetten voor meer en veer-

bestuurdersplaatsen voor private bosbeheerders en 2 be-

krachtige bossen in Oost-Vlaanderen’.

stuurdersplaatsen voor een vertegenwoordiger van een gemeente. We namen afscheid van drie ontslagnemende be-

Volgende 3 inhoudelijke strategische doelstellingen zijn op-

stuurders, namelijk Maurits Adriaenssens, Luc Bekaert en

genomen in het beleidsplan:

Véronique De Bleeker, en bedankten hen voor hun inzet de

voorbije jaren. De AV stelde 14 bestuurders, aan voor een periode van 3 jaar. Proficiat aan allen en welkom aan de 3 nieuw-

ondersteuning om hun bos duurzaam te beheren. 2.

De diverse bosbeheerders en partners in de open ruimte creëren samen meer, duurzaam en klimaatrobuust bos in

komers: Pieter Dhollander, Simon Huylebroeck en Sammy

Oost-Vlaanderen.

Leus. 3. Tussen september 2025 en maart 2026 maakte de Bosgroep

Bosbeheerders hebben toegang tot de nodige kennis en

Private bosbeheerders voelen zich gemotiveerd en erkend voor wat ze doen in hun bos.

werk van een beleidsplan voor de komende 6 jaar (2026 – 2031). Na de fusie was er nood aan een hernieuwde denkoefe-

Daarnaast is er nog een vierde strategische doelstelling die het

ning over de missie en visie van de Bosgroep, en aan het

zakelijke aspect van de werking betreft. Het beleidsplan wordt

scherp stellen van de beleidskeuzes en de prioriteiten voor de

in de loop van het jaar nog verder uitgewerkt tot een uitvoe-

toekomst. Zowel de leden, het team als het bestuur waren be-

ringsplan met concrete acties, indicatoren en een timing.

trokken. De leden ontvingen allemaal de uitnodiging om deel te nemen aan een enquête die peilde naar de tevredenheid

Het volledige beleidsplan kun je raadplegen op bosgroepen.be/oostvlaanderen.

Nieuws

Gesmaakte ledendagen op tot de verbeelding sprekende locaties Regio Vlaamse Ardennen tot Dender

Regio Noord

Toplocaties, enthousiasme en een stralende zon kenmerkten

Een dag vol natuur, kennis en ontmoeting. Dat was de leden-

de ledendag van regio Vlaamse Ardennen tot Dender op 30

dag van regio Noord op 6 juni. 80 bosliefhebbers zakten af

mei in Kluisbergen. Wat zit er onder de Kluisberg? Welke boei-

naar het kasteel van Poeke in Aalter voor 3 boeiende activitei-

ende geschiedenis herbergt Kasteel Calmont en hoe verloopt

ten. Wat stond er op het programma?

het bosbeheer op de getuigenheuvels? Dat kwamen 70 bosliefhebbers die dag allemaal te weten.

Natuurgids Luc gidste een groepje leden doorheen de lokale flora en fauna van het kasteelpark. Onderweg vernamen ze

Verzamelen deden ze op het binnenplein van Kasteel Calmont,

meer over de ecologie op het domein, de cultuurhistorische ge-

om vervolgens te splitsen in 3 groepen voor de themawande-

schiedenis van het park en zijn bewoners en de bijzondere geo-

lingen. De eerste groep nam onder leiding van gids Dirk de

grafische ligging binnen de vallei van de Poekebeek. Een ande-

verschillende grondlagen van de Kluisberg onder de loep,

re groep leerde alles over de mobiele zagerij van De Houtsmid

waarin het samenspel tussen geologie, landschap en bronnen

dankzij een demonstratie van Tom. Ze ontdekten onder andere

werd belicht. De tweede groep vernam meer over het bewo-

hoe je lokaal geoogste stammen ter plaatse kunt verwerken.

gen leven van kasteeldomein Calmont uit de mond van gids

Het vervolg bestond uit een wandeling in gezelschap van Niek,

Gunther. Gids en regiocoördinator Hans belichtte tijdens de

de bosbeheerder van het kasteeldomein. We vernamen hoe

derde wandeling het Kluisbos: zag het er altijd zo uit en hoe

het domein vorm krijgt via doordacht beheer en staken heel

werd het vroeger beheerd? Hij ging dieper in op het beheer

wat praktische tips op. De laatste groep bosliefhebbers genoot

vandaag en welke uitdagingen er in het verschiet liggen voor

van een fietstocht naar de Makettebossen en een bezoekje aan

de komende decennia.

een privébos in gezelschap van de boseigenaar.

Na de wandelingen was het tijd voor lunch. Het lekkere eten en

Afsluiten deden we gezellig onder de gaanderij met een lunch

drinken waren de kers op de taart.

en fijne babbels. Benieuwd naar de ledendag van Regio Midden? Lees er alles over in de bosbode van december!

Nieuws

Mooie opbrengst

Lot Boomsoort

Volume (m3)

# bomen

Prijs (euro) per m3

Regio Noord 1

Grove den

110

172

Corsicaanse den, douglas, grove den, lork

469

372

Populier

551

174

Amerikaanse eik en tamme kastanje

422

281

Grove den, Am. Eik, inlandse eik, tamme kastanje e.a.

1012

907

bomen die geschikt waren voor de

Populier

389

140

houtverkoop en organiseerden op

Populier

435

115

Regio Midden

Ook dit jaar stelden we een gezamenlijke houtcatalogus op met loten uit Oost-Vlaamse private bossen. We selecteerden bij 19 leden

2 juni een zitting waar men kon bieden op 16 loten. Alle loten werden verkocht, samen goed voor 8.479 m3 hout, met een totale opbrengst van 428.397 euro voor de deelnemende boseigenaars.

Regio Vlaamse Ardennen tot Dender

Populier

1039

267

Corsicaanse den, Am. Eik,…

1517

1057

Populier

576

186

Populier

746

230

41 44

Populier

429

153

Populier

216

Populier

261

117

Tamme kastanje

175

1230

Populier

132

Gezocht: landgoederen die hun toekomst willen vormgeven Historische landgoederen zijn complexe en multifunctionele

slechts een beperkt aantal trajectplekken beschikbaar.

plekken die erfgoed, natuur, landschap, landbouw, wonen, recreatie, toerisme en economie verbinden met elkaar en vele

Een begeleidingstraject op maat loopt van begin 2027 tot eind

maatschappelijke functies vervullen. Veel landgoederen staan

2028. De begeleiding is bedoeld voor private en publieke his-

vandaag echter voor complexe uitdagingen rond beheer, re-

torische landgoederen in Vlaanderen die een noodzaak kun-

gelgeving, financiering en vraagstellingen rond nieuwe ontwik-

nen aantonen voor een individueel begeleidingstraject en die

kelingen.

ambitie hebben om na te denken over hun toekomstige ontwikkeling.

Met een begeleidingstraject op maat willen het agentschap Onroerend Erfgoed, HOGENT (Futures through Design) en

Meer info vind je op onroerenderfgoed.be/begeleidingstra-

Landelijk Vlaanderen aan landgoederen de mogelijkheid bie-

ject_landgoederen.

stappen te zetten rond toekomstgerichte vraagstukken zoals visieontwikkeling, nieuwe samenwerkingsvormen, maatschappelijke waardecreatie, ondernemerschap en het bouwen aan vertrouwen. De inhoud van het begeleidingstraject vertrekt vanuit de noden en ambities van het landgoed. Deelname aan het begeleidingstraject is vrijwillig, er zijn

den om samen met betrokken actoren actief

Nieuws

Masterclass buurtbossen: van inspiratie naar realisatie Wil je als lokaal bestuur werk maken van een buurtbos? De

In oktober gaan twee masterclasses door: op 1 oktober in

Bosalliantie organiseert een masterclass waarin je leert hoe je

Gent, met de focus op zorgbossen en de connectie tussen ge-

een sterk idee omzet in een realiseerbaar project. Op het pro-

zondheid en natuur, en op 16 oktober in Sint-Niklaas, met als

gramma: een bossafari op het terrein, inspiratiesessies en een

vertrekpunt de case van de Baenslandwijk als boswijk in wor-

workshop. Je wisselt ervaringen uit met andere gemeenten en

ding. Het Bosloket, onze dienstverlening voor steden en ge-

zet stappen richting een nieuw buurtbos in jouw stad of ge-

meenten, zal hier ook aanwezig zijn.

meente. Je gaat zelf aan de slag met je eigen case en krijgt concrete handvatten mee naar huis. Kortom: inspiratie, kennis

Meer info en inschrijven op omgeving.vlaanderen.be/master-

en actie in één traject.

class-buurtbossen-van-inspiratie-naar-realisatie

Kom naar Natuur Futuur! Met Natuur Futuur brengt ANB op 17 september denkers, doe-

ook present met een beursstand. Laat jou als boseigenaar in-

ners en beslissers samen voor een dag vol inspiratie en prak-

spireren en laat jouw stem horen! Deelname is gratis, inschrij-

tijkvoorbeelden. Deze eerste editie gaat door in de Nekkerhal

ven verplicht.

in Mechelen en biedt verschillende inhoudelijke sessies, met als thema ‘hoe bouwen we slimmer, sneller en sterker aan de na-

Meer info op natuurenbos.be/natuurfutuur

tuur van morgen?’. Uiteraard tekenen we met De Bosgroepen

Nieuws

Week van het Bos Van 4 tot en met 11 oktober 2026 staat de Week van het Bos in het teken van biodiversiteit. Net zoals verleden jaar duiken we de bosbodem in: een verborgen wereld vol leven. Want een gezond, veerkrachtig en biodivers bos begint van onderuit. Je ontdekt het volledige programma op weekvanhetbos.be. Traditioneel valt de Dag van de Boseigenaar op woensdag 7 oktober. Dan zetten we samen met De Bosgroepen de vele boseigenaars in Vlaanderen in de schijnwerpers. In Oost-Vlaanderen zijn we uitzonderlijk een dag vroeger, op dinsdag 6 oktober, te gast in de Schamperij in de Maarkebeekvallei in Horebeke. Boseigenaar Eric heeft een 4 ha groot privébos dat toegankelijk is voor het grote publiek, inclusief een populaire paalkampeerplaats ernaast. De bivakzone bestaat exact 10 jaar en wordt geflankeerd door ‘De Grote Meneer’, een prachtige zomereik, in 2015 uitgeroepen tot de eerste Wereldboom in België. Hou onze website en sociale media in het oog voor meer details en hoe je kunt inschrijven.

Digitaal lezen Wist je dat je de bosbode ook online kan lezen? Je vindt alle nummers op issuu.com. Wil je bijdragen aan minder papier en portkosten, dan kan je je aanmelden om ons tijdschrift enkel digitaal te ontvangen. Laat het weten via bosgroep@oost-vlaanderen.be en dan ontvang je voortaan een mailtje wanneer er een nieuwe editie verschijnt.

uw advertentie hier? Informeer naar de mogelijkheden

Advertenties

Volg ons op social media bosgroepovl Schrijf je in op de nieuwsbrief via bosgroepen.be/oostvlaanderen Wil je de bosbode digitaal ontvangen? Mail naar bosgroep@oost-vlaanderen.be

boszoekers Hieronder vind je een overzicht van bospercelen die momenteel in Oost-Vlaanderen te koop staan. De inbreng van Bosgroep Oost-Vlaanderen beperkt zich tot informeren en adviseren; de verkoop gebeurt rechtstreeks tussen verkoper en koper. Voortaan hoef je niet meer te wachten tot de bosbode verschijnt en kan je boszoekers ook bekijken op www.bosgroepen.be/bos-te-koop.

GERAARDSBERGEN: 8ste Afd.,sectie A, nrs. 423 A/ 423 B/ 420 A/ 415 G/ 415 H/ 415 L (Langeveld). Totale oppervlakte: 0.91 ha. Bosaanplanting met eik, boskers, hazelaar en streekeigen begroeiing. Meer info: 0470 55 34 54. GERAARDSBERGEN: 8ste Afd.,sectie B, nrs. 239 C/ 240 B/ 240 C/ 240 D/ 241 A/ 241 B/ 242 D/ 242 E/ 336 D/ 336 E/ 336 F/ 337 A/ 338 C/ 339 F (Hasseltbos). Totale oppervlakte: 2,11 ha. Bosaanplanting met eik, zwarte els en streekeigen onderbegroeiing, 400 meter meidoornhaag. Meer info: 0470 55 34 54. BAVEGEM: 2de Afd., Sectie A, nr. 0418/00C000 (Sint-Lievens-Houtem). Oppervlakte: 0,68 ha. Aanplant: populier (6 jaar oud). Meer info: 0499 99 42 42

Wil je zelf een zoekertje plaatsen, mail dan naar bosgroep@oost-vlaanderen.be. We plaatsen geen advertenties voor verkoop van bosplantsoen of tweedehands materiaal. Zoekertjes worden niet herhaald.

brandhoutweb.be Een overzichtelijk online verkoopplatform waar je het hele jaar door brandhout kan kopen. Bosgroep Oost-Vlaanderen zorgt voor een up to date aanbod, een vlotte opvolging en een goede prijs-kwaliteitverhouding van lokaal en duurzaam brandhout.

contact Onze kantoren Ch. de Kerchovelaan 189 - 9000 Gent | 09 267 78 60 Veemarkt 27 - 9600 Ronse | 055 21 62 80 bosgroep@oost-vlaanderen.be Algemeen coördinator: Sylvie Mussche Regiocoördinator Noord: Margot Lenssens Regiocoördinator Midden: Margje Derde Regiocoördinator Vlaamse Ardennen tot Dender: Hans Scheirlinck