jaargang 70 nummer 5 oktober 2026 Hét vakblad voor de professional in de oppervlaktetechnologie
7 okt ober Dag v Oppe an de rv tech laktenolo g 2026 ie
Water strategische productiefactor voor oppervlaktebehandelaars OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 1
jaargang 70 nummer 5 oktober 2026
ALALMEER MEERDAN DAN55 50JAAR JAAR TOTAALLEVERANCIER TOTAALLEVERANCIER VAN VANOPPERVLAKTETECHNIEKEN OPPERVLAKTETECHNIEKEN
DE PLUG-IN PLUG ONTDEK IN & SPRAY GRACO King E-Max DE NIEUWE NIEUWE GRACO DE GRACO GEEN GELUID. GEEN KING E-SERIE E-XTREME Z-SERIE
BRANDSTOF. GEEN GEDOE! • Schakel de compressor uit en ·• GEEN COMPRESSOR NODIG bespaar tot € 1000 per week DIRECT AAN AAN TE SLUITEN SLUITEN OP OP ·• DIRECT TE • Stille werking - altijd en • HET HET STROOMNET STROOMNET overal werken - zelfs binnen HET STROOMNET •· GEEN GEEN IJSVORMING IJSVORMING • Legendarische prestaties •· MINDER MINDER LAWAAI LAWAAI van de King - nu ook in een •· GESCHIKT GESCHIKT VOOR VOOR BIJNA ALLE ALLE elektrischeBIJNA uitvoering • INDUSTRIËLE INDUSTRIËLE COATINGS COATINGS • Geschikt voor de meest •INDUSTRIËLE ATEX GOEDGEKEURD COATINGS zware coatings, zelfs met VRAAG BIJ ONS DEvaste UITGEBREIDE INFO AAN 100% stofgehalte
straalmiddelen.nl straalinstallaties.nl Zie ook pagina 27
WAAROM HARDER WERKEN?
WERK SLIMMER
VRAAG BIJ ONS DE UITGEBREIDE INFO AAN
VERFSPUITAPPARATUUR
STRAALHALLEN
VERFSPUITAPPARATUUR
STRAALHALLEN VERHUUR
SPUITCABINES
De nieuweSPUITCABINES standaard in spuittechnologie VERHUUR AFZUIGINSTALLATIES REPARATIE Met de Graco E-Max XT ervaart u legendarische KING®-prestaties AFZUIGINSTALLATIES in een elektrische uitvoering. Kies uit completeEN pakketten inclusief REPARATIE STRAALAPPARATUUR NOG VEEL MEER... pistolen, slangen en accessoires, speciaal afgestemd op uw project.
STRAALAPPARATUUR
EN NOG VEEL MEER...
WWW.RASCO-CLEMCO.NL 010 437 01 66
DID -Online Dé bibliotheek voor de industrie www.did-online.nl
VELGENHAAK
DE VOORDELEN Draagvermogen tot 120 kg (veiligheidsfactor twee). Geschikt voor verschillende soorten velgen. Voor poedercoating en natlakken.
VELGEN LAKKEN? WIJ BIEDEN DE OPLOSSING
Onze velghaak zorgt dankzij minimale contactpunten bij de ventielopening voor een gelijkmatige coating en vermindert onvolkomenheden. Zo profiteert u van meer efficiëntie, minder afval en een hoogwaardig coatrésultaat.
INTERESSE?
Wij adviseren u graag JÜRGEN EMPTMEYER GmbH | Senfdamm 28 | D-49152 Bad Essen info@emptmeyer.nl | Tel. +49(0) 5472 / 955 00-0
Protection upgraded
Op maat gemaakte concepten voor industriële onderdelenreiniging
SurTec 411 HP – High-Purity Builder voor multimetalenreiniging Effectieve reiniging van gevoelige materialen, zoals koper, koperlegeringen en chemisch vernikkelde componenten Compatibel met dompel- en sproeitensiden – ideaal voor modulaire precisie-reinigingssystemen Maakt drukwisselreiniging mogelijk – geschikt voor veeleisende high-purity toepassingen
SurTec 041 LT – Lagetemperatuurreiniger Verkleint de ecologische voetafdruk door effectieve reiniging bij temperaturen vanaf 40 °C Minder badonderhoud en een hogere productiviteit dankzij de all-in-one formulering Geen biologische of bacteriële groei – zelfs bij lage temperaturen
SurTec 199 P – Krachtige ontfosfatering Efficiënte verwijdering van fosfaatlagen in een zo kort mogelijke tijd Lange standtijd dankzij uitstekende demulgerende eigenschappen Verlengde levensduur van de oven door minimale uitsleep dankzij verbeterde spoelprestaties
SurTec Benelux B.V. (SurTec Technologies UK)
Cleantech Park Arnhem, Westervoortsedijk 73 KB4 NL-6827 AV Arnhem 2 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Phone: +31 619 581 610 Email: info@SurTec.com Web: www.SurTec.com
Van de hoofdredacteur
Schoenen Na mijn vakantie stonden mijn wandelschoenen er wat
De ION Borghardt Award wordt uitgereikt tijdens de
treurig bij. Vijf jaar oud inmiddels, het leer uitgedroogd
Dag van de Oppervlaktetechnologie op 7 oktober.
en de zolen versleten. Ze hadden deze zomer weer de
Daar praten we over innovatie en over de toekomst
nodige kilometers gemaakt en dat was ze aan te zien.
van ons vak. Grote woorden, waarbij je al snel denkt
Weggooien kwam eigenlijk niet bij me op. Ik heb een
aan compleet nieuwe technieken en installaties. Maar
goede schoenmaker.
misschien zit een belangrijk deel van die toekomst juist in wat vandaag al op de werkvloer staat.
Een paar dagen later kreeg ik ze terug. Het leer was opgelapt en verzorgd, er zaten nieuwe zolen onder en
Dus, alles eindeloos in leven houden? In dit nummer
de schoenen waren grondig schoongemaakt. Toen ik
stellen we ook de vraag wat een oude productielijn
ze weer aantrok, voelde dat heerlijk. Natuurlijk omdat ze
doet met de waarde van een bedrijf. Technisch goed
vertrouwd zaten en al helemaal naar mijn voeten waren
is immers niet automatisch hetzelfde als economisch
gevormd. Maar er was nog iets: ik kon me er weer mee
toekomstbestendig. Energiegebruik, waterverbruik,
vertonen. Ze waren gewoon weer mooi.
automatisering en steeds strengere milieueisen kunnen maken dat een installatie die het nog prima doet, toch
Geen nieuwe schoenen. Dat hoeft ook niet.
aan vernieuwing toe is.
Wie door dit nummer bladert, komt die ervaring
Wat heeft zijn beste tijd gehad? Wat kan nog jaren
opvallend vaak tegen. Een bestaande gasoven wordt
mee? En wat wordt met een slimme ingreep zelfs beter
niet afgedankt, maar omgebouwd naar elektrische
dan het was? Mijn schoenmaker zou het vermoedelijk
infraroodverwarming. Een installatie die technisch nog
allemaal wat eenvoudiger formuleren. Die keek naar
g prima functioneert, kan met gerichte investeringen
mijn schoenen, zag wat nog goed was en
weer klaar worden gemaakt voor de
verving wat versleten was. Daarna kon ik
eisen van morgen. En water, chemicaliën
er weer jaren mee vooruit.
en straalmiddel die we lange tijd min of meer vanzelfsprekend als afvalstroom
Soms staat de toekomst er
beschouwden, worden steeds vaker
al. Ze heeft alleen een goede
teruggebracht in het proces. Bij de vijf
oppervlaktebehandeling nodig.
genomineerden voor de ION Borghardt Award zien we dat misschien wel het
Henk van Beek
duidelijkst: verduurzaming betekent
Hoofdredacteur OT
daar vooral minder verspillen en slimmer omgaan met wat er al is.
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 3
Agenda
Een activiteit melden? Mail de redactie: oppervlaktetechniek@verbinding.nl
Oktober 25 oktober
Klassikale cursus Chemisch Voorbehandelen www.vereniging-ion.nl/klassikalecursus-chemisch-voorbehandelen-1 5 oktober
Klassikale cursus Poedercoaten niveau 1 - CURSUS GAAT DOOR! www.vereniging-ion.nl/klassikalecursus-poedercoaten-niveau-1cursus-gaat 6-8 oktober
7 Oktober Dag van de Oppervlaktetechnologie tijdens METAVAK
Aluminium
De oppervlaktebehandelende industrie komt samen. Op 7 oktober 2026 vindt tijdens METAVAK in Gorinchem de Dag van de
www.aluminium-exhibition.com/
Oppervlaktetechnologie plaats – dé dag voor iedereen die actief is
germany/en-gb.html#/
in of betrokken is bij oppervlaktetechnologie. Een dag vol inspiratie, innovatie en ontmoeting, met als hoogtepunt de uitreiking van de ION
6-8 oktober
Borghardt Award 2026. De Dag van de Oppervlaktetechnologie biedt
METAVAK 2026
bezoekers een uitgelezen kans om kennis op te doen, vakgenoten
www.vereniging-ion.nl/meta-
te ontmoeten en de laatste ontwikkelingen binnen de sector te
vak-2026
volgen. Nog voor de zomervakantie ontvangen leden en relaties de officiële uitnodiging met meer informatie over het programma en de
8 oktober
aanmeldmogelijkheden. www.vereniging-ion.nl/nieuws/save-date-
Staalbouwdag 2026
moment-oppervlaktebehandelende-industrie-7-oktober-2026
www.vereniging-ion.nl/staalbouwdag-2026
14 oktober
15 oktober
Klassikale cursus Anodiseren deel 1
Centraal (her)examenmoment Nieuwegein
Klassikale cursus Poedercoaten niveau 3
www.vereniging-ion.nl/klassikale-
www.vereniging-ion.nl/centraal-
www.vereniging-ion.nl/klassikale-
cursus-anodiseren-deel-1-1
herexamenmoment-nieuwegein-0
cursus-poedercoaten-niveau-3-5
8 oktober
8-9 november Precisiebeurs Ontmoet en ontdek topspelers en oplossingen op het gebied van high en ultra precisietechnologie Ruim 400 exposanten: internationale bedrijven, organisaties, onderwijs- en kennisinstellingen die zich bezighouden met productie, onderzoek en ontwikkeling in het hoog nauwkeurige bereik. 40 inspiratiesessies: hoor de laatste ontwikkelingen en ontvang praktische insights door vakexperts, exposanten en jonge talenten uit de sector. In twee dagen komt hier de gehele ecosysteem van ultra precisie en de hightech maakindustrie samen. Je ontmoet laagdrempelig hightechbedrijven, branche- en netwerkorganisaties, onderwijs- en wetenschapsinstellingen, studententeams en de Big Science projecten. www.precisiebeurs.nl
4 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Inhoud
16
22
Staka: boeien en binden begint bij jezelf Wie de fabriek van Staka binnenloopt, ziet een
Vijf keer minder verspillen
productiebedrijf waarin op relatief weinig vierkante
Water terugbrengen in het proces, straalmiddel
meters opvallend veel gebeurt. Rvs-plaat komt bin-
opnieuw gebruiken, een oude gasoven niet
nen en verlaat het bedrijf als compleet eindproduct.
afdanken maar elektrificeren en kostbare
Lasersnijden, buigen, kanten, lassen, coaten en
chemie binnen de productielijn houden. De vijf
assembleren: Staka heeft het hele proces in eigen
genomineerden voor de ION Borghardt Award 2026
huis. Maar wie directeur Richard van Vorstenbosch
kiezen ieder een andere route naar een duurzamere
spreekt, ontdekt dat de grootste verandering van
oppervlaktebehandeling. Opvallend is vooral dat
de afgelopen jaren niet in machines of productie-
duurzaamheid daarbij bijna steeds samengaat met
technieken zit. Hij zit in de mensen. En misschien
lagere kosten, minder afval of een stabieler proces.
nog wel het meest in Van Vorstenbosch zelf.
6
Kort nieuws
20
Programma Dag van de Oppervlaktetechnologie 2026
De Dag van de Oppervlaktetechnologie op 7 oktober is hét evenement
automatisch het pad dat anderen
Duitse familiebedrijf richt zich
voor je uitstippelen, maar ontdek
nadrukkelijk op het hoogwaardige
waar jouw talent ligt.
segment van de coatingmarkt. Daarbij gaat het niet alleen om de
32 Water genoeg, maar niet
lak zelf. Mankiewicz wil het complete
vanzelfsprekend beschikbaar
proces van de klant begrijpen en
waar kennis, innovatie en praktijk
Nederland is een waterland. Toch
verbeteren. “Hoe complexer, hoe
samenkomen. Laat je informeren
krijgen bedrijven steeds vaker te ho-
beter.”
en inspireren door deskundige
ren dat drinkwater schaarser wordt,
sprekers, actuele ontwikkelingen en
dat waterbesparing noodzakelijk is
42 ‘Kwaliteit is goedkoper’
praktijkgerichte presentaties over
en dat lozingen kritischer worden
Een paar goede laarzen kosten
onderwerpen die de oppervlaktebe-
beoordeeld. Voor leden van Ver-
vijftig euro en gaan tien jaar mee.
handelende industrie bezighouden.
eniging ION roept dat begrijpelijke
Een goedkoop paar kost een tientje,
Vereniging ION is ook met een stand
vragen op. Waarom gebruiken we
maar is na een jaar versleten. Wie
aanwezig tijdens de METAVAK, die
niet veel meer oppervlaktewater?
weinig te besteden heeft en telkens
voor, tijdens en na de Dag van de
Waarom houden we water niet lan-
het goedkope paar koopt, is na tien
Oppervlaktetechnologie plaatsvindt
ger vast? En hoe terecht is het beeld
jaar dus honderd euro kwijt. Wie
dat ‘de industrie’ verantwoordelijk is
meteen voor kwaliteit kiest, betaalt
voor de waterkwaliteit?
uiteindelijk maar de helft. Kwaliteit
op dezelfde locatie.
28 “Laat je niet wijsmaken dat er
maar één route naar succes is”
is gewoon goedkoper, volgens
38 Hoe complexer, hoe beter
Mustafa Cinar van Europe Coating
Emile Rutten is slechts 28, maar
Een coating die bestand moet
Company (ECC) ook uitstekend op
geeft leiding aan een team van
zijn tegen enorme mechanische
voor conservering.
zeven medewerkers, is onderdeel
krachten. Een laksysteem voor
van het managementteam
vliegtuigen. Of een coating die niet
en verantwoordelijk voor de
alleen tegen vuur, rook en toxiciteit,
verkoop van straalinstallaties en
maar zelfs tegen mosterdgas moet
oppervlaktevoorbehandelings
kunnen. Voor Mankiewicz begint
oplossingen. Voor Rutten is de
het interessant te worden wanneer
boodschap duidelijk: volg niet
de eisen ingewikkeld worden. Het
44
Buitenlandse media
46
Onder de oppervlakte
51
Brancheregister
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 5
Kort nieuws Water wordt strategische productiefactor voor oppervlaktebehandelaars Water was voor veel industriële
tegen de grenzen van hun vergunde
blijven. Een integrale benadering is
bedrijven lange tijd vooral een
winning aan. Nieuwe of grotere
daarom nodig: waar ontstaat een
praktische randvoorwaarde:
aansluitingen kunnen daardoor
waterstroom, welke kwaliteit is voor
de kraan ging open, het proces
moeilijker worden.
dat proces werkelijk noodzakelijk en welke stoffen komen na gebruik
draaide en voor het afvalwater golden vastgelegde lozingseisen.
Daarmee verandert ook de econo-
in het water terecht? Op basis
Die vanzelfsprekendheid verdwijnt.
mische afweging voor oppervlakte-
daarvan kan worden bepaald welke
Klimaatverandering, de groeiende
behandelaars. Drinkwater is relatief
deelstromen geschikt zijn voor be-
vraag naar drinkwater, beperkin-
goedkoop en investeringen in wa-
handeling en hergebruik.
gen aan waterwinning en strengere
terbesparing konden daardoor op
eisen aan de waterkwaliteit zorgen
basis van de waterrekening alleen
Daarmee wordt watermanagement steeds meer onderdeel van pro-
ervoor dat bedrijven nadrukkelij-
een lange terugverdientijd hebben.
ker naar hun waterhuishouding
Maar de werkelijke waarde van
moeten kijken. Voor oppervlakte-
water is groter. Ook de kosten van
behandelaars is dat extra relevant.
waterbehandeling, afvalwaterzuive-
In veel processen is water immers
ring, lozing en energie spelen mee.
onmisbaar.
Nog belangrijker is het risico dat onvoldoende water beschikbaar is
Spoelen, reinigen, koelen, badop-
om de productie voort te zetten.
bouw en chemische voorbehande-
De Rijksoverheid streeft naar een
ling vragen allemaal om water.
vermindering van het drinkwater-
Tegelijkertijd ontstaan daarbij
gebruik met 20 procent in 2035 ten
afvalwaterstromen waarin onder
opzichte van de referentieperiode
meer metalen, metaalverbindingen,
2016-2019. Voor industriële bedrijven
proceschemicaliën en stoffen uit
is het daarom verstandig om niet
reinigings- en voorbehandelings-
te wachten tot water daadwerkelijk
processen terecht kunnen komen.
een beperkende factor wordt.
Oppervlaktebehandelaars krijgen daardoor met twee ontwikkelingen
KANSEN IN DE PROCESLIJN
tegelijk te maken: de beschikbaar-
Juist bij oppervlaktebehandeling
heid van voldoende water is minder
liggen mogelijkheden om het wa-
vanzelfsprekend, terwijl ook de eisen
tergebruik verder terug te dringen.
aan wat het bedrijf weer verlaat
Cascadespoelen, gesloten spoel-
toenemen.
systemen en een betere regeling van spoelprocessen kunnen het ver-
BESCHIKBAARHEID WORDT
bruik verminderen. Ook hergebruik
BELANGRIJKER DAN PRIJS
van proceswater, verlenging van
Nederland heeft op het eerste
de levensduur van procesbaden en
gezicht water genoeg. Toch bete-
terugwinning van stoffen kunnen
kent de aanwezigheid van rivieren,
bijdragen.
kanalen en grondwater niet automatisch dat voldoende schoon zoet
Daarbij is simpelweg minder water
water beschikbaar is op de juiste
gebruiken niet altijd de beste oplos-
plaats en het juiste moment. Vooral
sing. Wanneer dezelfde hoeveelheid
tijdens droge perioden kan de
verontreiniging in een kleinere hoe-
beschikbaarheid onder druk komen
veelheid afvalwater terechtkomt,
te staan. Drinkwaterbedrijven lopen
stijgt de concentratie terwijl de
bovendien bij sommige bronnen
totale vervuilingsvracht gelijk kan
6 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
cesoptimalisatie. Een liter water die
richtlijn niet alleen relevant is voor
steeds beter weten welke stoffen zij
niet hoeft te worden ingenomen,
bedrijven die rechtstreeks op opper-
gebruiken, waar die in het proces
verwarmd, behandeld en vervol-
vlaktewater lozen. Ook bedrijven die
terechtkomen en langs welke route
gens gezuiverd en geloosd, kan op
hun afvalwater via het riool afvoe-
ze het bedrijf eventueel verlaten.
verschillende plaatsen in het pro-
ren, blijven verantwoordelijk voor de
Dat vraagt om meer dan alleen
ductieproces kosten besparen.
samenstelling daarvan.
een actuele lozingsvergunning. Een oppervlaktebehandelaar zal
KADERRICHTLIJN WATER RAAKT OOK
Dat is voor de sector van belang
zijn grondstoffen, veiligheidsinfor-
INDIRECTE LOZERS
omdat rioolwaterzuiveringsinstal-
matiebladen, procesbaden, spoel-
Naast beschikbaarheid speelt
laties niet automatisch alle schade-
waterstromen, interne zuivering en
waterkwaliteit een steeds grotere
lijke stoffen verwijderen. Metalen en
uiteindelijke lozing als één systeem
rol. De Europese Kaderrichtlijn Water
metaalverbindingen, reinigings- en
moeten bekijken. Metingen en
(KRW) moet de kwaliteit van opper-
ontvettingsmiddelen en chemi-
bemonsteringen kunnen nodig zijn
vlakte- en grondwater beschermen
caliën uit voorbehandelings- en
om niet alleen aannames te doen,
en verbeteren. Voor oppervlakte-
coatingprocessen kunnen daarom
maar daadwerkelijk aan te tonen
behandelaars is belangrijk dat de
aandacht vragen. Bedrijven moeten
wat er wordt geloosd. VAN VOLDOEN NAAR VOORUITKIJKEN Daarmee komen de drie ontwikkelingen samen. Waterbesparing verlaagt de afhankelijkheid van externe watervoorziening, procesoptimalisatie kan kosten en risico’s beperken, en beter inzicht in afvalwaterstromen helpt om te zijn voorbereid op strengere milieueisen. Voor oppervlaktebehandelaars betekent dit dat water niet langer uitsluitend een onderwerp voor de milieucoördinator of de technische dienst is. Het raakt investeringsbeslissingen, productiecapaciteit en uiteindelijk de continuïteit van het bedrijf. De eerste stap hoeft daarbij niet direct een grote investering in een gesloten watersysteem te zijn. Belangrijker is om precies in kaart te brengen hoeveel water het bedrijf gebruikt, waar het wordt gebruikt, welke kwaliteit daar noodzakelijk is, welke stoffen worden toegevoegd en wat uiteindelijk wordt geloosd. Pas daarna kan worden bepaald waar besparing, hergebruik of aanvullende zuivering technisch en economisch zinvol is.
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 7
Kort nieuws
Een oude lijn draait nog prima, maar wat doet hij met de waarde van je bedrijf? Een lakstraat of galvanische lijn die
Juist voor oppervlaktebehande-
nemingen met dezelfde omzet en
twintig of dertig jaar oud is, hoeft
lingsbedrijven kan die vraag zwaar
dezelfde Ebitda kunnen op papier
technisch helemaal niet versleten
wegen. De sector is kapitaalinten-
sterk op elkaar lijken, maar voor
te zijn. Met goed onderhoud kan
sief. Een nieuwe voorbehandelings-
een koper toch een heel verschil-
zo’n installatie nog jarenlang pro-
lijn, lakinstallatie, oven, galvanische
lende waarde hebben. Het ene
duceren. Maar wie zijn oppervlakte-
lijn of waterzuivering vraagt al snel
bedrijf heeft zijn machinepark net
behandelingsbedrijf wil verkopen,
een forse investering. Bovendien
vernieuwd, terwijl bij het andere be-
kan ineens met een andere werke-
gaat het tegenwoordig niet alleen
drijf binnen enkele jaren miljoenen
lijkheid worden geconfronteerd.
om vervanging van machines. Ook
moeten worden geïnvesteerd.
Een koper kijkt niet alleen naar
automatisering, energiegebruik,
omzet, marge en Ebitda, maar ook
emissies, waterbesparing en ver-
TECHNISCH GOED IS NIET HETZELFDE
naar de installaties waarmee die
anderende wet- en regelgeving
ALS ECONOMISCH JONG
resultaten worden verdiend. Hoe
kunnen investeringen noodzakelijk
Dat levert juist bij oppervlaktebe-
oud zijn ze? Welke investeringen
maken.
handeling een interessante para-
zijn de komende jaren nodig? En
dox op. Installaties worden vaak
hoeveel geld moet een nieuwe ei-
Overnameadviseur Aeternus wijst
lang gebruikt. Een ondernemer die
genaar kort na de overname nog in
daarom op het belang van de
zijn lijn uitstekend heeft onderhou-
het bedrijf steken?
investeringscyclus bij de waardering
den, kan met recht zeggen dat deze
van maakbedrijven. Twee onder-
nog tien jaar mee kan. Voor een
8 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
lijken. Maar wanneer een koper con-
ring eerder een voorwaarde om
stateert dat na de overname een
de bestaande waarde in stand te
grote moderniseringsslag nodig
houden. Precies daarin zit voor op-
is, zal hij die toekomstige uitgaven
pervlaktebehandelingsbedrijven het
meenemen in zijn berekeningen.
belang van de investeringscyclus. Een ondernemer moet niet alleen
Andersom is een recent gemoder-
weten wat zijn installaties vandaag
niseerd oppervlaktebehandelings-
technisch kunnen, maar ook welke
bedrijf aantrekkelijker wanneer die
investeringen een toekomstige
investeringen ervoor zorgen dat de
eigenaar morgen moet doen.
onderneming de komende jaren zonder grote kapitaaluitgaven ver-
KIJK VIJF JAAR VOORUIT
der kan groeien.
Voor ondernemers die op termijn aan verkoop denken, betekent dit
WAT IS EEN INVESTERING
dat de technische investeringsplan-
WERKELIJK WAARD?
ning onderdeel zou moeten zijn
Daarmee ontstaat voor onderne-
van de verkoopvoorbereiding. Niet
mers die aan verkoop denken een
pas een jaar voordat het bedrijf de
lastige vraag. Stel dat een nieuwe
markt op gaat, maar enkele jaren
oppervlaktebehandelingslijn twee
eerder.
miljoen euro kost. Moet je die investering nog doen voordat je
Welke installaties naderen het einde
verkoopt?
van hun economische levensduur? Waar is modernisering noodzake-
Het voor de hand liggende
lijk? Welke investeringen leveren
antwoord – een bedrijf met een
daadwerkelijk een hogere producti-
nieuwe lijn is meer waard – is te
viteit of lagere kosten op? En welke
eenvoudig. Een investering van
grote uitgaven kan een toekomstige
potentiële koper is dat echter niet
twee miljoen euro betekent niet
koper verwachten?
de enige vraag. Die kijkt ook naar
automatisch dat de onderneming
wat in die tien jaar moet gebeuren
twee miljoen euro meer waard
Daarbij verdient ook onderhoud
om concurrerend te blijven. Hoe
wordt. De koper kijkt vooral naar
aandacht. Een twintig jaar oude
energie-efficiënt is de installatie?
wat de investering economisch
installatie met een aantoonbare
Hoeveel handwerk zit nog in het
oplevert. Kan met minder mensen
onderhoudshistorie en recente
proces? Hoe efficiënt wordt met
dezelfde productie worden
moderniseringen vertelt een ander
water en chemicaliën omgegaan?
gerealiseerd? Daalt het energie- of
verhaal dan een even oude instal-
Kunnen productiegegevens auto-
waterverbruik? Wordt de capaciteit
latie waaraan jarenlang alleen het
matisch worden vastgelegd? En kan
groter? Kunnen nieuwe producten
strikt noodzakelijke is gedaan.
de installatie blijven voldoen aan
worden behandeld? Neemt de
toekomstige milieu- en emissie-
leverbetrouwbaarheid toe? Of
Voor oppervlaktebehandelaars
eisen? Een lijn kan technisch dus
verdwijnen risico’s rond onderhoud
komt daar nog iets bij. De komende
nog uitstekend functioneren, terwijl
en stilstand?
jaren zullen investeringen waarschijnlijk steeds minder uitsluitend
er economisch toch een investeWanneer een investering aantoon-
worden bepaald door slijtage. Wa-
baar leidt tot structureel hogere
terbeschikbaarheid, energieprijzen,
Dat maakt de investeringscyclus
resultaten of lagere risico’s, kan zij
emissie-eisen, automatisering en
belangrijk voor de ondernemings-
de bedrijfswaarde verhogen. Maar
personeelsschaarste kunnen ervoor
waarde. Wie jarenlang weinig inves-
wanneer een nieuwe installatie
zorgen dat een technisch nog bruik-
teert, houdt op korte termijn meer
vooral noodzakelijk is om dezelfde
bare installatie economisch sneller
kasstroom over. Dat kan de finan-
productie te kunnen blijven draaien,
veroudert.
ciële resultaten aantrekkelijk laten
ligt dat anders. Dan is de investe-
ringsachterstand ontstaat.
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 9
Kort nieuws Cr(VI) onder druk Voor bedrijven die werken met
WELKE CR(VI)-STOFFEN
chroom(VI) zijn momenteel twee
VALLEN ONDER DE SCOPE?
Europese regelgevingsdossiers in
De voorgestelde restrictie omvat
beweging: een mogelijke overgang
onder meer chroomtrioxide,
van autorisatie naar restrictie
chroomzuur, dichroomzuur, natri-
onder REACH en nieuwe BAT-AEL’s
umdichromaat, kaliumdichromaat,
onder de IED/STM BREF. Beide
ammoniumdichromaat, natrium-
trajecten kunnen grote gevolgen
chromaat, kaliumchromaat, stronti-
hebben voor arbeidsblootstelling,
umchromaat, bariumchromaat en
luchtemissies, wateremissies en
diverse andere chromaatverbindin-
de aantoonbaarheid van beheers-
gen (tabel 1). Drie restrictie-opties
maatregelen.
liggen op tafel (tabel 2)
ECHA onderzoekt of Cr(VI)-stoffen
MAXIMUM RELEASE FACTORS
niet langer via het autorisatiere-
VOOR EMISSIES NAAR LUCHT
gime van REACH Annex XIV, maar via
Voor installaties die niet aan de
een restrictie in REACH Annex XVII
absolute emissiegrenswaarden zou-
moeten worden gereguleerd. Dit
den kunnen voldoen, is ook gekeken
Ook bij de NS is verf gebruikt met chroom-6
zou de eerste keer zijn dat stoffen
naar Maximum Release Factors
van het autorisatie- naar het restric-
(MRF’s). Daarbij zou de maximaal
tieproces worden overgezet.
toegestane emissie worden gere-
OPENBARE CONSULTATIE GESLOTEN
lateerd aan de totale hoeveelheid
De publieke consultatie van SEAC
Als deze wijziging doorgaat, hoeven
Cr(VI) die wordt gebruikt of verwerkt.
is op 17 augustus 2026 gesloten.
bedrijven in beginsel geen individu-
• RO1: MRF van 0,1% als alternatief
Tijdens de consultatie kon onder
ele autorisatieaanvragen meer in te dienen, mits hun toepassing binnen een aangewezen gebruikscategorie
voor 2,5 kg Cr(VI)/jaar. • RO2: MRF van 0,01% als alternatief voor 0,25 kg Cr(VI)/jaar.
meer praktijkinformatie worden ingebracht over: • Beschikbaarheid en technische haalbaarheid van alternatieven;
valt en zij voldoen aan de voorgestelde grenswaarden voor blootstel-
RAC ondersteunt deze benadering
• Kosten, baten en proportionaliteit;
ling van werknemers en emissies
in zijn definitieve opinie niet. Binnen
• Praktische uitvoerbaarheid,
naar lucht en water. De nadruk
SEAC ligt de vraag echter nog open
handhaafbaarheid en
verschuift daarmee van individuele
en maakt hij expliciet onderdeel uit
monitorbaarheid;
toestemming naar aantoonbare
van de consultatie.
naleving van concrete grenswaar-
• Onzekerheden of onvoorziene industriële knelpunten.
den en beheersmaatregelen. ECHA betrekt de ontvangen reacties
Tabel 1, relevante gebruikscategorieën
bij de verdere beoordeling. Het is daarom belangrijk de vervolgstappen te blijven volgen en relevante praktijkgegevens beschikbaar te houden voor eventuele aanvullende informatieverzoeken en de verdere besluitvorming. WAT BETEKENT DIT PER BRANCHE? A. Anodiseurs die Cr(VI) gebruiken Voor anodiseurs is vooral UC 5 relevant. Hieronder vallen onder meer anodiseren, conversielagen, passiveren, etsen, reinigen en
10 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
OOK RELEVANT: INDUSTRIAL EMISSIONS DIRECTIVE EN STM BREF Naast REACH loopt een tweede belangrijk traject. In het kader van de Industrial Emissions Directive is een nieuwe versie van de BAT Conclusions voor de STM BREF gepubliceerd. Daarin zijn nieuwe en herziene BAT-AEL’s opgenomen voor Cr(VI)-emissies naar lucht en water (beeld 3c). Onder de herziene IED vormt in beginsel de onderkant van een
foto: Bas Meijer
BAT-AEL-range het startpunt voor het gesprek met het bevoegd gezag.
Tabel 2, drie restricties liggen op tafel
Daardoor kunnen deze waarden in de praktijk extra zwaar gaan wegen.
sealen. Bedrijven die in hun proces
meetbaarheid van de
Waarom dit belangrijk is: minder
nog Cr(VI)-houdende chemie ge-
afvalwaterbehandeling.
ruimte voor emissies naar lucht en
bruiken, moeten rekening houden
• Bereken de technische en
water, lagere grenswaarden voor
met strengere eisen voor werkne-
economische gevolgen van
arbeidsblootstelling, meer nadruk
mersblootstelling, luchtemissies,
de drie restrictie-opties.
op metingen, registratie en aantoonbaarheid, mogelijk aanzienlijke
wateremissies en de registratie van beheersmaatregelen.
C. Poedercoaters die chromateren
investeringen in procesbeheersing,
• Breng in kaart waar Cr(VI) in het
Poedercoaters die in de chemische
afzuiging en afvalwaterbehande-
proces wordt gebruikt.
voorbehandeling nog Cr(VI)-
ling, en toenemende druk om tech-
• Controleer de actuele
houdende chromateringen of
nisch haalbare alternatieven toe te passen.
blootstelling van medewerkers.
conversielagen toepassen, vallen
• Beoordeel afzuiging, luchtbehan-
eveneens onder UC 5. Hoewel de
deling en afvalwaterzuivering.
aandacht vaak uitgaat naar ver-
OPROEP AAN LEDEN
• Leg vast welke alternatieven
chromen, kunnen ook deze bedrij-
Leden die nog met Cr(VI) werken,
technisch haalbaar zijn en
ven rechtstreeks door de restrictie
wordt geadviseerd om hun praktijk-
welke gevolgen deze hebben voor
worden geraakt.
ervaringen en beschikbare meet-
kwaliteit en kosten.
• Controleer of gebruikte voorbe-
gegevens te blijven verzamelen. Re-
B. Galvaniseurs en verchromers Voor bedrijven die decoratief of technisch verchromen is vooral UC 3 relevant. Deze groep behoort tot de meest direct geraakte sectoren, omdat zowel arbeidsblootstelling als bronafzuiging, luchtemissies,
handelingsmiddelen Cr(VI)
levant zijn onder andere gegevens
bevatten.
over blootstelling, emissies, proce-
• Beoordeel blootstelling,
salternatieven, investeringskosten,
spoelwaterstromen en
gevolgen voor productkwaliteit en
emissiepunten.
knelpunten bij monitoring of hand-
• Inventariseer beschikbare
having.
chromaatvrije alternatieven. • Breng de gevolgen voor
wateremissies en monitoring
processtabiliteit, corrosiewering,
centraal staan.
keurmerken en kosten in beeld.
• Toets de huidige werkplekblootstelling aan de voorgestelde waarden.
Tabel 3
• Onderzoek de prestaties van badafzuiging, ventilatie en druppel- of nevelbeperking. • Controleer de werking en
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 11
Kort nieuws
Breng de risico’s binnen je bedrijf eenvoudig in kaart met de branche-RI&E Veilig en gezond werken begint
eenvoudig bijwerken en afronden.
GRATIS VOOR AANGESLOTEN
met inzicht in de risico’s binnen
Ook afgeronde maatregelen
BEDRIJVEN
je bedrijf. Een actuele Risico-
blijven bewaard. Zo ontstaat een
Het gebruik van de branche RI&E
Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E)
compleet en actueel overzicht van
van Vereniging ION is gratis voor
is bovendien wettelijk verplicht.
de risico’s, de geplande acties en
aangesloten bedrijven. Je hoeft
Om je hierbij te ondersteunen, stelt
de verbeteringen die binnen jouw
alleen een bedrijfslicentie aan te
Vereniging ION een praktische
bedrijf zijn doorgevoerd.
vragen. Daarna kun je inloggen, de vragenlijst doorlopen en meteen
branche-RI&E beschikbaar waarmee je direct zelf aan de slag
Heeft jouw bedrijf meerdere
werken aan een nog veiligere en
kunt. Met de branche-RI&E breng
vestigingen, afdelingen of
gezondere werkomgeving.
je stap voor stap de arbeidsrisico’s
locaties? Ook daar is rekening mee
binnen jouw bedrijf in kaart. Je
gehouden. Je kunt verschillende
Wil je weten hoe het precies werkt?
doorloopt een duidelijke vragenlijst
locaties en sublocaties toevoegen,
Op de nieuwe informatiepagina
die je helpt om knelpunten
meerdere gebruikers toegang
van Vereniging ION vind je alle
te herkennen en mogelijke
geven en vragenlijsten per locatie
informatie over de branche RI&E, het
maatregelen vast te stellen. Zo krijg
aan de juiste persoon koppelen.
aanvragen van een licentie en het gebruik van het platform. Ook kun je
je snel een helder beeld van wat al goed geregeld is én waar nog
ALLES OVERZICHTELIJK OP ÉÉN PLEK
daar de verkorte gebruikershandlei-
verbeteringen mogelijk zijn.
Tijdens het invullen wordt je voort-
ding bekijken.
gang automatisch opgeslagen. Heb je de vragenlijst volledig
Daarnaast kun je documenten
ingevuld? Dan kun je meteen een
uploaden om antwoorden of geno-
plan van aanpak aanmaken. De
men maatregelen te onderbouwen.
benodigde maatregelen worden
Zo heb je jouw RI&E altijd over-
hierin overzichtelijk vastgelegd,
zichtelijk bij de hand, bijvoorbeeld
inclusief de verantwoordelijke
wanneer de Nederlandse Arbeidsin-
personen en bijbehorende
spectie hierom vraagt.
termijnen. Je kunt de maatregelen
12 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Heb je hulp nodig bij het starten met de RI&E of het inrichten van jouw bedrijfsomgeving? Neem dan contact op met de helpdesk van EHS Services via info@ehs-services.nl of bel 0852006159.
NEXT GENERATION OF POWDER COATING
improves your perfomance
Specialist in PVD / DLC coatings
MEGAPOL® F N-CURE EFFICIENCY, SUSTAINABILITY AND THE HIGHEST QUALITY OF COATING – COMBINED IN ONE INNOVATIVE POWDER COATING TECHNOLOGY.
COLOUR IS OUR NATURE
Dekracoat De Maas 22G 5684 PL Best T +31(0)88 023 5 320 E info@dekracoat.nl
WWW.CENARIS.COM/EN
Gra
tis
MM31®
sam
ple
Reinigen, ontvetten, corrosiebescherming en lakhechting in 1 stap en
ls e
a aar
S b hik TBU esc SPUI b Nu ige nd ha
Bruikbaar in IEDERE POSITIE ook
!
$,5%/$67 6WUDDONHWHOV HQ 6WUDDOV\VWHPHQ 6WUDDOFDELQHV HQ 9HUIVSXLWLQVWDOODWLHV %ODVWPDQ 5RERWLFV Ȋ 5RERWVWUDOHQ :HUSVWUDDOPDFKLQHV 6WUDDOPLGGHOHQ *UDFR 9HUIVSXLWDSSDUDWXXU (OFRPHWHU ,QVSHFWLHDSSDUDWXXU
Ondersteboven!
✓ Luchtdruk
Multi - metal
zonder drijfgas
Contact
_ ZZZ DLUEODVW FRP _ LQIR#DLUEODVW FRP
AD Chemicals is onderdeel van AD International +31 (0) 167 526 900 adchemicals.com
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 13
Just
DID
it!
www.did-online.nl Dé bibliotheek inzake productietechnologie en oppervlaktebehandeling Open 24/7
Meer informatie? Bel of mail Jetvertising T +31(0)70 399 00 00 E sales@jetvertising.nl 14 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Kort nieuws
Overzicht geslaagden 2e kwartaal 2026 Vereniging ION cursussen INSPECTIE STAALCONSERVERING
IN-HOUSE CONTROL MEDEWERKER
• dhr. R.J.B. Stevens (Brand Energy
• mevr. A. Golatka
& Infrastructure Services B.V.) • dhr. A.G. van Aalst (Gemeente Zwolle)
(Jonkman Coating B.V.) • dhr. E. Kersten (Kamp Coating B.V.) • dhr. E.T.M. Jolink (Dijkman Oppervlaktebehandeling B.V.)
ANODISEREN DEEL 1
• dhr. W.V. Putman (Ulamo Groep)
• mevr. N. Bosman
• mevr. N. Barendregt
(Hegin Metalfinishing B.V.)
(Ulamo Groep)
• mevr. K.I. Komitova (Possehl Electronics Nederland B.V.) • dhr. M.W. van der Pol (Possehl Electronics Nederland B.V.) • dhr. E.P.M. van Esch (Possehl Electronics Nederland B.V.) GALVANISEREN DEEL 1 • dhr. G. Yenjay (Galvano Hengelo B.V.)
POEDERCOATEN NIVEAU 2
POEDERCOATEN NIVEAU 1
• dhr. H.W. Kats
• dhr. M.A.W.B. Smeets
(Dienst Justitiële Inrichtingen) • dhr. S. Radstok (Dienst Justitiële Inrichtingen) • dhr. E.S. Koopman (Rotocoat) • dhr. J.V. van Passel (HD
(Bruynzeel Storage Systems B.V.) • dhr. P. Strauch (Bruynzeel Storage Systems B.V.) • dhr. E. Toprak (Bruynzeel Storage Systems B.V.)
• dhr. T. Giljam (Geuze Metaalconserveren B.V.)
(Galvano Hengelo B.V.) • dhr. M. Rexwinkel (Galvano Hengelo B.V.) • dhr. R.J. Apeldoorn (Galvano Hengelo B.V.) • dhr. D.J. van Kernebeek (Galvano Hengelo B.V.)
Poedercoating BV) • dhr. W. Hop (HD Poedercoating BV)
• dhr. R. Kiers
GALVANISEREN DEEL 2 • dhr. G.J. Bertens (CZL Tilburg B.V.) • dhr. M.A. Woszczyk (CZL Tilburg B.V.) • dhr. J.A.M. Meijers (CZL Tilburg B.V.)
• mevr. S. Odaci (Galvano Hengelo B.V.) • mevr. G. Galda (Galvano Hengelo B.V.)
• dhr. B. van Hoof (Possehl Electronics Nederland B.V.)
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 15
ION Borghardt Award 2026
Vijf keer minder verspillen Water terugbrengen in het proces, straalmiddel opnieuw gebruiken, een oude gasoven niet afdanken maar elektrificeren en kostbare chemie binnen de productielijn houden. De vijf genomineerden voor de ION Borghardt Award 2026 kiezen ieder een andere route naar een duurzamere oppervlaktebehandeling. Opvallend is vooral dat duurzaamheid daarbij bijna steeds samengaat met lagere kosten, minder afval of een stabieler proces. Wie de vijf nominaties voor de ION
ATOTECH WIL ZINK-
Daarbij staat het bad niet recht-
Borghardt Award naast elkaar legt,
NIKKELKRINGLOOP SLUITEN
streeks in contact met de anode.
ziet nauwelijks één overheersende
Misschien de meest letterlijke
De elektrolyt wordt door een mem-
technologie. De ene inzending
invulling van circulariteit komt
braan van de anodische reactie
draait om straaltechniek, de andere
van Atotech. Het bedrijf is
gescheiden, waardoor de vorming
om waterbehandeling, voorbehan-
genomineerd met het CMA Closed
van afbraakproducten sterk wordt
deling van aluminium, elektrolytisch
Loop System voor alkalische
beperkt. Volgens Atotech blijft daar-
zink-nikkel of het drogen van
zink-nikkelprocessen. Het doel
door de stroomopbrengst hoger,
coatings. Toch hebben ze veel met
is ambitieus: water, metalen en
blijft het elektrolyt langer stabiel
elkaar gemeen. In vrijwel iedere in-
chemicaliën zo veel mogelijk binnen
en is verdunning van het bad niet
zending wordt geprobeerd iets wat
dezelfde productielijn houden.
nu verloren gaat, voortaan binnen het proces te houden.
Dat is juist bij alkalisch zinknikkel geen eenvoudige opgave.
Dat past bij het thema van de Borg-
Bij traditionele processen ontstaan
hardt Award 2026: duurzaamheid
tijdens het galvaniseren onder
en circulariteit. De tweejaarlijkse
meer carbonaat, organische
prijs van Vereniging ION richt zich
afbraakproducten en cyanide. Die
dit jaar nadrukkelijk op innovaties
vervuilen het elektrolyt, waardoor de
die water-, energie- of materiaal-
stroomopbrengst en uiteindelijk ook
verbruik verminderen. De genomi-
de productiviteit afnemen. Op enig
neerden zijn Atotech, Gibac Chemie,
moment is verdunnen of verversen
Perspect Industrial Products, SHS
noodzakelijk. Daardoor verdwijnen
Europa en CoatR, dat samen met
niet alleen water, maar ook chemi-
AD Chemicals de innovatie PreDura
caliën, zink en nikkel richting afval-
ontwikkelde. Op 7 oktober wordt
waterbehandeling.
tijdens de Dag van de Oppervlaktetechnologie in Gorinchem bekend-
Atotech pakt dat probleem al-
gemaakt wie de prijs wint.
lereerst aan met zogenoemde Compact Membrane Anodes, CMA’s.
16 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Atotech
langer noodzakelijk. De gesloten kringloop ontstaat echter pas door er een vacuümverdamper en andere ondersteunende techniek aan toe te voegen. Spoelwater en vloeistof uit het proces worden opgevangen. De verdamper scheidt daaruit schoon water en een zinknikkelhoudende oplossing. Het water gaat terug naar de spoelbaden, terwijl zink, nikkel en chemicaliën opnieuw in het galvaniseerbad terechtkomen. De praktijkcijfers maken duidelijk waarom Atotech het systeem voor de Award heeft ingezonden. Bij een
E-MVR technologie
klant daalde het jaarlijkse zink-nikkelhoudende afvalwater in enkele
ontstaan twee nieuwe stromen:
Daarmee ontstaat een interessante
jaren van 2.137 naar circa 95 kubieke
schoon gedestilleerd water en een
verschuiving in denken. Afvalwater is niet meer uitsluitend een probleem
meter. De hoeveelheid slib daalde
veel kleiner concentraat waarin de
tegelijkertijd van 52 naar 5,5 ton.
verontreinigingen achterblijven.
dat aan het einde van het proces
Een onafhankelijke TÜV-evaluatie
Met Envotherm kan kan 90 tot 98
moet worden opgelost, maar
kwam uit op meer dan 95 procent
procent van het behandelde water
wordt een grondstoffenstroom
besparing op spoelwater en afval-
opnieuw worden gebruikt. Slechts 2
waarvan het grootste deel opnieuw
water, meer dan 95 procent minder
tot 10 procent blijft als concentraat
inzetbaar is.
slib en meer dan 75 procent minder
over. PERSPECT HOUDT STRAALMIDDEL
chemicaliën. Dat scheelt aan twee kanten. Er
ÉN STOF BIJ ZICH
Ook energie speelt mee. TÜV Rhein-
hoeft minder vers water te worden
Perspect Industrial Products is geno-
land bevestigde bij een bestaande
ingenomen en aanzienlijk minder
mineerd met de vacuümstraaltech-
installatie een energiebesparing
afvalwater extern te worden ver-
nologie van Pinovo. Vacuümstralen
van 32 procent na toepassing van
werkt. Voor oppervlaktebehande-
is op zichzelf niet nieuw. Het onder-
de CMA-technologie. Daarmee
laars is juist die combinatie interes-
scheid zit vooral in de toepassing
is het gesloten systeem niet al-
sant. Water is noodzakelijk voor veel
voor het gecontroleerd en in situ
leen een manier om lozingen te
processen en spoelstappen, terwijl
verwijderen van schadelijke coa-
voorkomen, maar ook om een gal-
de beschikbaarheid ervan en de
tings, waaronder chroom-6. Samen
vaniseerproces efficiënter te laten
mogelijkheden om afvalwater te
met SEEF BV onderzocht Perspect
draaien.
lozen steeds kritischer worden.
hoe de techniek hiervoor veilig kon
GIBAC MAAKT VAN AFVALWATER
Een indampingsproces kost
configuraties en werkwijzen werden
WEER PROCESWATER
vanzelfsprekend energie. Envotherm
getest, waarna het systeem onder
Water staat eveneens centraal bij
probeert die zwakke plek op te
zware omstandigheden is beproefd.
de nominatie van Gibac Chemie.
lossen met Enhanced Mechanical
De technologie is vervolgens on-
Het bedrijf brengt de E-MVR-techno-
Vapour Recompression, E-MVR.
afhankelijk gevalideerd voor het ver-
logie van het Deense Envotherm in.
Warmte uit het proces wordt
wijderen van chroom-6-houdende
Die is bedoeld om industrieel afval-
opnieuw gebruikt in plaats
coatings.
water niet alleen te zuiveren, maar
van steeds opnieuw te worden
voor een groot deel weer bruikbaar
opgewekt. Volgens de inzending
Daarmee raakt de toepassing ook
te maken als proceswater. De instal-
levert dat ten opzichte van
aan circulariteit. Bestaande leidin-
latie werkt op basis van indamping.
conventionele verdamping tot 66
gen, tanks en andere zware staal-
Uit een vervuilde waterstroom
procent energiebesparing op.
constructies kunnen ter plaatse
worden ingezet. Verschillende filters,
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 17
lucht, waarna die warmte aan product en coating wordt overgedragen. Infrarood brengt energie veel gerichter naar het product. Daardoor hoeft aanzienlijk minder massa te worden opgewarmd. De nominatie raakt daarmee ook aan een actueel obstakel voor verduurzaming: netcongestie. Elektrificatie wordt vaak geassocieerd met een fors hoger gevraagd elektrisch vermogen. SHS laat met deze toepassing zien dat een elektrische oplossing niet automatisch een zware nieuwe aansluiting vraagt. Juist door de manier van verwarmen
Pinovo
te veranderen, kan het benodigde vermogen sterk omlaag.
worden gereinigd en opnieuw
uit Oosterwolde bouwde bij Elzinga
geconserveerd. Dankzij verschil-
een bestaande gasgestookte
De arbeidsomstandigheden ver-
lende gepatenteerde straalkoppen
dekseloven om naar elektrische
beteren. De warmtebelasting in de
kan het systeem bovendien op
infraroodverwarming. De cijfers
productiehal neemt af en het geluid
uiteenlopende geometrieën worden
springen onmiddellijk in het oog.
van de gasbranders verdwijnt.
ingezet, waardoor ook complexe
Een gasgestookt verwarmings-
Daarnaast resulteert de nieuwe ma-
constructies veelal in situ kunnen
systeem met een vermogen van 90
nier van verwarmen volgens SHS in
worden behandeld. Dat onder-
kW maakte plaats voor 21 kW elek-
een betere productkwaliteit en een krasvaste laklaag.
steunt levensduurverlenging en kan
trisch vermogen. De oven zelf bleef
voorkomen dat constructiedelen
behouden, evenals de bestaande
voor behandeling moeten worden
productiecapaciteit van 7.000 verf-
Ook de kwaliteit en arbeidsomstan-
gedemonteerd en getransporteerd.
blikdeksels per uur.
digheden zouden profiteren. SHS stelt dat er sprake is van gelijkmati-
Ook het straalproces zelf verbruikt
Dat grote verschil in vermogen
gere uitharding en hogere krasvast-
minder grondstoffen. Straalmid-
hangt samen met de manier van
heid van de lak. Tegelijkertijd komt
del, stof en coatingresten worden
verwarmen. Een traditionele oven
minder warmte in de productiehal
direct afgezogen, waarna bruikbaar
verwarmt in belangrijke mate de
terecht en verdwijnt een groot deel van het ventilatorgeluid.
straalmiddel wordt gescheiden en opnieuw ingezet. Hierdoor kan tot 75 procent minder nieuw straalmiddel nodig zijn. Het proces gebruikt bovendien geen water, waardoor geen vervuild proceswater ontstaat. Zo combineert de techniek veiliger onderhoud met materiaalbesparing, minder logistieke belasting en levensduurverlenging van bestaande stalen infrastructuur. SHS HOUDT DE OVEN, MAAR GOOIT HET GAS ERUIT Bij SHS Europa zit circulariteit juist in het níét vervangen van een bestaande installatie. Het bedrijf
18 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
SHS
CoatR en AD Chemicals minder spoelwaterverbruik. Dat COATR EN AD CHEMICALS:
mag niet ten koste gaan van de
Zelfs de technische routes begin-
MINDER BEITSEN
reden waarom er überhaupt wordt
nen daardoor op elkaar te lijken.
De vijfde nominatie komt van CoatR
voorbehandeld: corrosiebescher-
Atotech houdt water, metalen en
en AD Chemicals. Hun PreDura-
ming. CoatR rapporteert met Pre-
chemie binnen de galvaniseerlijn.
proces grijpt aan vóór het eigenlijke
Dura resultaten van meer dan 3.000
Gibac brengt proceswater terug.
poedercoaten: bij de chemische
uur in de azijnzure zoutsproeitest.
Perspect recirculeert straalmiddel. SHS hergebruikt de ovenconstructie
voorbehandeling van aluminium. De ontwikkeling is mede ingegeven
Daarmee zit juist in deze nominatie
en brengt energie efficiënter bij het
door het toenemende gebruik van
een interessant circulair dilemma.
product. CoatR en AD Chemicals
gerecycled aluminium. Aluminium
Méér gerecycled aluminium ge-
proberen de hoeveelheid materiaal
uit secundaire grondstoffen kan qua
bruiken is op zichzelf duurzamer,
die tijdens het voorbehandelen
samenstelling sterker variëren dan
maar alleen wanneer het materiaal
überhaupt moet worden verwijderd
primair materiaal. Toch moet de
vervolgens ook betrouwbaar kan
drastisch te beperken.
voorbehandeling uiteindelijk steeds
worden afgewerkt. Een voorbehan-
een betrouwbare basis voor een
deling die variërende aluminium-
Dat maakt de keuze voor de jury
corrosiewerende coating opleveren.
legeringen aankan zonder weer
er niet per se eenvoudiger op. De
Bij traditionele processen wordt
extra chemie, water en energie te
innovaties zijn technisch nauwe-
aluminium relatief sterk gebeitst.
gebruiken, kan zo helpen om circu-
lijks één op één te vergelijken. De
PreDura kiest voor een veel mildere
lariteit verderop in de keten mogelijk
overeenkomst is vooral dat ze
behandeling. Na neutraal reinigen
te maken.
duurzaamheid koppelen aan de dagelijkse praktijk van oppervlak-
en ontvetten volgt slechts een beperkte zure beits, waarna een
DUURZAAMHEID WORDT
tebehandelaars: kwaliteit moet
chroomvrije conversielaag wordt
PROCESVERBETERING
overeind blijven, het proces moet
aangebracht. Het systeem is ge-
De vijf inzendingen laten vooral zien
betrouwbaar zijn en productie mag
schikt voor zowel primair als gerecy-
dat verduurzaming in de oppervlak-
niet stilvallen.
cled aluminium.
tebehandeling steeds minder een los milieuproject is. Minder waterver-
Juist doordat minder materiaal
bruik betekent vaak ook minder af-
van het aluminiumoppervlak hoeft
valwaterkosten. Minder slib betekent
te worden verwijderd, neemt ook
minder onderhoud. Het terugwinnen
de milieubelasting af. Volgens de
van chemicaliën spaart niet alleen
nominatie resulteert PreDura in 10
grondstoffen, maar houdt een pro-
procent lager energiegebruik, 20
ces ook stabieler. Elektrificatie kan
procent minder chemieverbruik en
tegelijk het werkklimaat verbeteren,
75 procent minder belasting door
en hergebruik van een bestaande
slib en afvalwater. CoatR meldt
machine voorkomt nieuwe materi-
daarnaast ongeveer 25 procent
aalconsumptie.
Op 7 oktober maakt de jury tijdens de Dag van de Oppervlaktetechnologie eerst de drie finalisten bekend. Daarna volgt de winnaar van de ION Borghardt Award 2026. De jury beoordeelt onder meer het onderscheidende karakter, de aantoonbare besparingen op water, energie en materialen, en de betekenis van de innovatie voor de branche.
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 19
Programma Dag van de Oppervlaktetechnologie 2026 Woensdag 7 oktober De Dag van de Oppervlaktetechnologie is hét evenement waar kennis, innovatie en praktijk samenkomen. Laat je informeren en inspireren door deskundige sprekers, actuele ontwikkelingen en praktijkgerichte presentaties over onderwerpen die de oppervlaktebehandelende industrie bezighouden. Vereniging ION is ook met een stand aanwezig tijdens de METAVAK, die voor, tijdens en na de Dag van de Oppervlaktetechnologie plaatsvindt op dezelfde locatie. We kijken ernaar uit je te verwelkomen op woensdag 7 oktober tijdens de Dag van de Oppervlaktetechnologie! 08.30-09.00 UUR
Ontvangst
ZAAL:
CONGRESZAAL 1 (LINKS)
ZAALVOORZITTER:
Chris Lukkassen
09.00-09.15 UUR
Opening Dag van de Oppervlaktetechnologie Chris Lukkassen & Edwin Lokkerbol
09.15-10.00 UUR
Zeer Zorgwekkende Stoffen (ZZS) en Vermijdings- en Reductieprogramma’s (VRP’s) Jacky Priester (Omgevingsdienst Midden- en West-Brabant & Omgevingsdienst NL)
10.00-10.30 UUR
Korte pauze CONGRESZAAL 2
ZAAL:
CONGRESZAAL 1 (LINKS)
CONGRESZAAL 1 (RECHTS)
ZAALVOORZITTER:
Chris Lukkassen
Joost Edens
THEMA:
Innovaties
Water
Kwaliteit
10.30-11.00 UUR
11.00-11.30 UUR
Coatings innovaties:
Wateruitdagingen
De kwaliteit industriële
duurzaamheid en
in de industrie
reinigings- en voorbehan-
functionaliteit
CEW
delingsprocessen
André van Linden
Marco Schot
(Consult@vanLinden)
(AD Chemicals)
Arjan Cornet (TU Delft /
PFAS verwijderen: lessen
Van defect naar oorzaak:
Ministerie van Defensie/ /
uit de industriële praktijk
onderzoek naar coating-
Koninklijke Luchtmacht)
Thomas Windels (Inopsys)
gebreken met microscopie en spectroscopie Jurgen van Berkum (Eurofins)
11.30-12.00 UUR
Harry Vorderman (Thales)
Water in de kringloop:
Kleurkwaliteit zonder
van gebruik tot zuivering
discussie: van visuele
en hergebruik
beoordeling naar digitale
Kees Roest (KWR)
kleur communicatie Rik Mertens (Datacolor)
12.00-13.00 UUR
Lunchpauze
20 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
LOCATIE
een te late annulering kosten
Evenementenhal Gorinchem
in rekening gebracht worden.
Franklinweg 2
Wijzigingen kunnen tot en met
4207 HZ Gorinchem
vrijdag 2 oktober doorgegeven worden.
De Dag van de Oppervlakte-
BEREIKBAARHEID OV
technologie wordt mede
Bus 387 - Halte Evenementenhal/
METAVAK
mogelijk gemaakt door
Griendweg. Vanaf hier is het 8
Op 6, 7 en 8 oktober vindt de
EHS Services
minuten lopen tot aan de locatie
METAVAK plaats op dezelfde locatie. Op 7 oktober is
En door:
BEREIKBAARHEID AUTO
er de mogelijkheid om
• Atotech
Parkeren kan bij de
aansluitend aan de Dag van
• Gibac Chemie
evenementenhal (€ 12,- per dag)
de Oppervlaktetechnologie een bezoek te brengen aan de
• Perspect Industrial Products • SHS Europa
DEELNAMEKOSTEN
METAVAK. Tevens krijgen leden die
• CoatR
Vereniging ION leden: gratis
interesse hebben om deze dagen
• Tiger Coatings
Niet-leden: € 125,- (excl. btw)
met een stand aanwezig te zijn 5% korting.
• Rob Painting • Straal techniek International
AANMELDEN
• Kluthe Benelux
Aanmelden is verplicht,
• Coat IT
en kan via het digitale
• Surface Treatment
aanmeldingsformulier
Voor meer informatie en details over het programma, scan de QR:
• Galvamé Metaalveredeling • WRC World Resources Company GmbH
ANNULEREN EN NO-SHOW Deelname annuleren kan tot en met woensdag 30 september. Daarna zullen bij no-show of
ZAAL:
CONGRESZAAL 1 (LINKS)
ZAALVOORZITTER:
Chris Lukkassen
13.00-13.45 UUR
Cyberweerbaarheid voor het MKB Security Delta
13.45-14.30 UUR
De robot als vriend? prof.dr.ir. Maarten Steinbuch (TU Eindhoven)
14.30-15.00 UUR
Korte pauze
15.00-16.00 UUR
Debat ‘Industrie van morgen: welke keuzes maken we vandaag?’ Samen werken aan een concurrerende, duurzame en strategisch sterke oppervlaktebehandelende industrie Kees de Schipper (Rabobank), Klaas-Jan Doeswijk (Berenschot), Harry Vorderman (Thales), Jacky Priester (Omgevingsdienst), Arjan Cornet (TU Delft / Ministerie van Defensie) en Edwin Lokkerbol (Vereniging ION)
16.00-16.45 UUR
Pitches genomineerden en uitreiking ION Borghardt Award 2026
16.45 - 17.30 UUR
Netwerkborrel
17.30 - 21.00 UUR
Mogelijkheid tot bezoeken van de METAVAK
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 21
Staka RVS Buitenkast biedt basis voor modulaire walstroom oplossing in Harlingen
Staka: boeien en binden begint bij jezelf Wie de fabriek van Staka binnenloopt, ziet een productiebedrijf waarin op relatief weinig vierkante meters opvallend veel gebeurt. Rvs-plaat komt binnen en verlaat het bedrijf als compleet eindproduct. Lasersnijden, buigen, kanten, lassen, coaten en assembleren: Staka heeft het hele proces in eigen huis. Maar wie directeur Richard van Vorstenbosch spreekt, ontdekt dat de grootste verandering van de afgelopen jaren niet in machines of productietechnieken zit. Hij zit in de mensen. En misschien nog wel het meest in Van Vorstenbosch zelf. “Je moet je omgeving kunnen
den worden omdat we ze begrijpen.
2023 binnenkwam, waren er kwa-
boeien en binden”, zegt Richard
Om dat te kunnen realiseren heb-
liteitsproblemen en lukte het niet
van Vorstenbosch. Voor hem is dat
ben we de juiste mensen nodig, op
altijd om leverafspraken na te ko-
inmiddels de essentie van onderne-
ieder niveau.”
men. Het bedrijf begon daarom het programma ‘Opschakelen’. Het doel
men. Het geldt voor medewerkers die je aan het bedrijf wilt verbinden,
Daarmee is Staka de afgelopen
klinkt eenvoudig: voorspelbaar wor-
maar net zo goed voor klanten. “We
jaren behoorlijk intensief bezig
den. Levertijden halen zonder, zoals
willen dat klanten aan ons gebon-
geweest. Toen Van Vorstenbosch in
Van Vorstenbosch het omschrijft,
22 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
“kunst- en vliegwerk” en tegelijkertijd
omdat hij er opnieuw naast stond,
kwaliteit en veiligheid verbeteren.
maar omdat de medewerkers het
Dat betekende niet alleen dat
proces inmiddels zelf beheersten.
processen anders moesten worden
“Ik ben er trots op dat alle verschil-
ingericht. Ook de manier waarop
lende mensen daar nu grip op
mensen samenwerken en worden
hebben.”
aangestuurd moest veranderen. Daar zit voor hem de werkelijke VAN PLAAT NAAR EINDPRODUCT
verandering. Kwaliteit moet niet
Staka ontwikkelt en produceert
afhankelijk zijn van een directeur of productiemanager die voortdurend
hoogwaardige rvs-oplossingen voor onder meer behuizingen en dak-
Richard van Vorstenbosch
controleert. Medewerkers moeten zelf begrijpen waarom iets goed of
toegang. Bijzonder is de vergaande verticale integratie. Een klant kan via
in efficiency en kwaliteit op. Dat
fout gaat en elkaar daarop aan-
een productconfigurator zijn pro-
vraagt om continu verbeteren. En
spreken.
duct samenstellen. Die gegevens
juist daar wordt het interessant.
komen rechtstreeks in het ERP-sys-
Want een proces kun je op papier
Daarbij probeert Staka fouten ook
teem terecht, waarna het productie-
veranderen, een cultuur niet.
anders te benaderen. Niet zoeken naar degene die iets verkeerd heeft
proces begint. Uit plaatmateriaal ontstaat vervolgens stap voor stap
ZESTIG IS ZESTIG
gedaan, maar naar wat ervan
een klantspecifiek eindproduct.
Van Vorstenbosch geeft een voor-
geleerd kan worden. Na een slechte
beeld uit de coatingwereld. Voor
productiedag is de eerste vraag
Juist omdat zoveel bewerkingen
een product was een minimale
daarom niet waarom er zo weinig is
op een beperkte oppervlakte
laagdikte van 60 micrometer voor-
geproduceerd, maar ‘wat hebben
plaatsvinden, is de organisatie
geschreven. Bij een meting bleek de
we gisteren geleerd?’.
van de productie cruciaal. Daarbij
laagdikte echter 52 micrometer. In
maakt Staka gebruik van principes
het verleden had er misschien een
Dat levert volgens Van Vorsten-
uit Quick Response Manufacturing
discussie kunnen ontstaan. Is 52
bosch verrassend veel op. Mede-
(QRM). Niet de maximale bezetting
niet goed genoeg? Kan het product
werkers durven fouten eerder te
van iedere afzonderlijke machine
toch door? Ditmaal gebeurde er
melden en zoeken samen naar
staat centraal, maar de snelheid en
iets anders. “Het is 60, dus het is 60”,
oplossingen. Hij vertelt over een
voorspelbaarheid waarmee een or-
zegt Van Vorstenbosch. De machine
operator die op een verkeerde knop
der door het totale proces beweegt.
werd stilgezet en iemand met een
drukte, waarna een machine niet
Coatmaster werd erbij gehaald om
meer functioneerde. De medewer-
het proces te controleren.
ker kwam het de volgende ochtend
Een mooi voorbeeld daarvan is de
voorzichtig vertellen. Van Vorsten-
coatingafdeling. Uit een analyse bleek dat daar soms twaalf of
Het belangrijkste voor Van Vorsten-
bosch was vooral blij dát hij het ver-
dertien kleurwissels per dag plaats-
bosch kwam enkele weken later. De
telde. Nog belangrijker: de operator
vonden. Iedere wissel kost tijd en
laagdikte was 60 micrometer. Niet
had inmiddels zelf een collega inge-
brengt bovendien het risico op contaminatie met zich mee. Staka ging daarom niet alleen naar de poedercoatinstallatie kijken, maar ook naar het proces ervoor. De planning werd zo ingericht dat producten met dezelfde kleur op hetzelfde moment uit de lasserij komen en gezamenlijk kunnen worden gecoat. Dat lijkt een kleine ingreep, maar juist veel van zulke kleine veranderingen leveren volgens Van Vorstenbosch uiteindelijk een enorme verbetering
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 23
schakeld en samen hadden ze het probleem opgelost. “Mensen weten dat ze fouten mogen maken.” NIET ZELF OPLOSSEN Daarmee komt het gesprek onvermijdelijk op Van Vorstenboschs eigen rol. Want mensen verantwoordelijkheid geven klinkt eenvoudig. Het daadwerkelijk doen bleek moeilijker. “Ik geef leiding aan 55 man en zit hier twaalf uur per dag”, vertelt hij. Een vriend van hem geeft leiding aan honderden mensen. Dat zette hem aan het denken. Hoe kan dat? Het antwoord was ongemakkelijk
Bram van Oosterhout
eenvoudig: vertrouwen.
ATEX: eerst weten waar je staat
“Je moet mensen vertrouwen. Ook
Procesverbetering gaat bij Staka niet alleen over kwaliteit en
als je denkt dat het niet gaat. Geef
levertijden. Ook veiligheid wordt steeds nadrukkelijker onder de loep
iemand die rol. Laat het gebeuren.
genomen. Bram van Oosterhout van Veiligheidpartner, die sinds twee
Iemand zal het een keer anders
maanden als externe deskundige bij Staka werkt, brengt momenteel
doen dan jij het zou doen en het zal
de ATEX-situatie binnen het bedrijf in kaart. “Je merkt dat Staka het
ook een keer verkeerd gaan.” Van
proces wil verbeteren”, zegt hij. “Dat betekent ook dat je zo’n traject
Vorstenbosch merkte dat hij daar
rond veiligheid goed wilt doorlopen. Er zijn nog vraagtekens rond ATEX.
zelf moeite mee had. Zijn natuurlijke
Doen we het wel goed? Dat zijn we nu aan het uitzoeken.”
reactie was ingrijpen en het probleem oplossen. Daarom besloot
Onder meer rond de poedercoating kunnen zones voorkomen waarin
hij niet alleen zijn organisatie, maar
vanwege stof een explosierisico bestaat. Volgens Van Oosterhout
ook zichzelf onder handen te ne-
ontbreekt op dit moment nog een compleet beeld van de situatie.
men. Hij zocht een coach en stelde
Welke zones zijn er precies en welke maatregelen horen daarbij? Hoe vaak moet er bijvoorbeeld worden schoongemaakt en waar gelden beperkingen voor het gebruik van apparatuur? “De situatie zoals die nu is, is ons vertrekpunt. Van daaruit brengen we in kaart wat nodig is.” Die aanpak past in de bredere aandacht voor arbeidsveiligheid bij Staka. Het bedrijf laat bijvoorbeeld metingen uitvoeren naar stof bij het poedercoaten, en naar lasrook. Daarbij wordt zowel stationair gemeten als bij individuele medewerkers. Volgens Van Vorstenbosch gaat Staka daarin bewust verder dan wat strikt noodzakelijk is. Hij wil weten waaraan medewerkers daadwerkelijk worden blootgesteld en of maatregelen voldoende effect hebben. Ook wordt gekeken of stoffen die in het productieproces worden gebruikt vervangen kunnen worden door minder schadelijke alternatieven. Kan dat niet, dan moet worden bepaald welke andere
zichzelf de vraag waar die behoefte aan controle vandaan kwam en hoe hij die kon veranderen. Dat vergde serieus werk. En het is nog steeds geen automatisme. “Intrinsiek doe ik het nog niet.” Juist die constatering tekent de verandering die Staka probeert door te maken. Van medewerkers verwachten dat zij leren en zich ontwikkelen kan alleen wanneer ook het management bereid is dat te doen.
maatregelen nodig zijn om de blootstelling te beperken. Voor Van Vorstenbosch en Van Oosterhout hoort die aandacht onlosmakelijk bij
EEN ANDERE BLIK OP JEZELF
het streven naar kwaliteit. Een goed proces levert immers niet alleen
Een belangrijke rol in die ontwikke-
een goed product op, maar moet ook een veilige werkomgeving
ling speelde Marie-Louise Verbaan
bieden. Zoals ze het zelf samenvatten: “Ik wil niet door de stad lopen
van Steyn & Allberg. Van Vorsten-
met het idee dat Staka slecht is voor de gezondheid.”
bosch leerde haar kennen tijdens zijn eigen ontwikkeling op het
24 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Staka TopAccess Dakluik
gebied van kwaliteitsmanagement.
woordelijkheid. Niet ieder probleem
vervolgens de basis voor kwaliteit,
Wat hij in haar aanpak waardeert,
zelf oplossen, maar ruimte creëren
voorspelbaarheid en uiteindelijk het
is de combinatie van een scherpe
waarin anderen leren het proces
succes van de organisatie.
blik op processen en een minstens
te beheersen. “Zij heeft me meege-
zo scherpe blik op het gedrag van
nomen om op te schakelen. Naar
Daarmee krijgt ook QRM een bre-
de mensen die daarin werken.
anders werken, anders denken. Niet
dere betekenis. Het gaat niet alleen
Daarbij gaat het volgens Verbaan
sturen op omzet, maar op kwaliteit.”
over doorlooptijden, planning en
niet zozeer om de vraag of iemand
Die spiegel was soms confronte-
efficiënte productiestromen. Tech-
‘goed’ of ‘fout’ leidinggeeft, maar
rend, maar juist daardoor waarde-
niek en methodiek kunnen richting
om het vermogen om opnieuw naar
vol. “Ik heb geluisterd en ben ermee
geven, maar het zijn uiteindelijk
het eigen handelen te kijken. Juist
aan de slag gegaan.”
mensen die een proces iedere dag laten functioneren, afwijkingen her-
mensen die al langere tijd verantwoordelijkheid dragen, ontwikkelen
Volgens Van Vorstenbosch heeft
kennen en verbeteringen daadwer-
vanzelf patronen en overtuigingen
Verbaan daarmee grote invloed
kelijk vasthouden. Die gedachte sluit
die ooit heel functioneel waren,
gehad op het traject dat Staka ver-
aan bij de visie van Arno Janssen
maar verandering later ook in de
volgens heeft doorgemaakt. Die be-
van Quality, Process & People, die
weg kunnen staan. Soms helpt het
nadering raakt aan het fundament
eveneens betrokken is bij proces-
wanneer iemand als het ware met
van waar Steyn & Allberg voor staat:
en kwaliteitsverbetering. Janssen
een zaklamp op zo’n blinde vlek
duurzame procesverbetering begint
benadrukt de verbinding tussen
schijnt: heel precies en zonder er-
bij de ontwikkeling van mensen.
techniek, procesoptimalisatie en de
omheen te draaien, maar altijd met
Mensen die begrijpen wat hun rol is,
mensen op de werkvloer. Automa-
oog voor de mens die erachter zit.
verantwoordelijkheid durven nemen
tiseren en standaardiseren zijn be-
en in staat zijn hun eigen gedrag
langrijk, maar uiteindelijk wordt de
Voor Van Vorstenbosch betekende
te onderzoeken, zijn beter in staat
kwaliteit bepaald door de mensen
dat onder meer anders kijken naar
processen te verbeteren en te be-
die met het proces werken. Daarom
controle, vertrouwen en verant-
heersen. Sterkere processen vormen
zijn opleiding en ontwikkeling geen
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 25
Daarom kijkt Staka nadrukkelijk naar ontwikkelingen in onder meer safety, security en duurzaam bouwen. Soms begint zo’n ontwikkeling met een relatief kleine vraag van een klant. Een installateur heeft bijvoorbeeld een specifieke kast nodig voor toepassing op een luchthaven. Dan schuiven commercie, engineering, productie en productontwikkeling snel bij elkaar aan. Er wordt een prototype ontwikkeld, getest en waar nodig aangepast. Hetzelfde gebeurt bij dakluiken. Daar worden eisen aan recycling, energieprestaties en materiaalgebruik steeds belangrijker. Voor Staka betekent innovatie daarom niet
Staka RVS Buitenkast voor het E-Deck van Fietsvlonders.nl
simpelweg een bestaand product technisch verbeteren, maar vooruitkijken naar de omstandigheden waarin dat product straks moet
bijkomstigheid: goed opgeleide me-
Dan moet niet automatisch Van
dewerkers zorgen niet alleen voor
Vorstenbosch worden ingeschakeld.
functioneren. Van Vorstenbosch
betere producten, maar ook voor
Medewerkers moeten eerst met el-
noemt dat het verschil tussen rea-
stabielere processen. Bovendien
kaar praten. Lukt dat niet, dan komt
geren en anticiperen.
helpt investeren in ontwikkeling om
de coördinator erbij. Pas daarna
medewerkers aan een organisatie
komt de leiding in beeld. “Ik stuur op
En daarmee komt hij weer terug
te binden. Gemotiveerde mensen
de zaken waar je als mens invloed
bij het begin van het gesprek. Ma-
kunnen daarbij anderen meene-
op hebt.”
chines, QRM, coatingtechniek en kwaliteitsmetingen zijn belangrijk,
men, mits een bedrijf hen herkent en ruimte geeft om verantwoordelijk-
Langzaam ziet hij daardoor iets
maar het zijn uiteindelijk middelen.
heid te nemen. Precies dat probeert
ontstaan dat veel moeilijker is te
Het vermogen van een organisatie
Staka nu in de dagelijkse praktijk te
realiseren dan een nieuwe planning
om te veranderen zit in de mensen.
organiseren.
of machine-instelling: zelfsturing
“We zijn er nog niet helemaal”, zegt
op de werkvloer. Mensen spreken
Van Vorstenbosch. Maar hij ziet
ELKAAR AANSPREKEN
elkaar aan, lossen problemen op en
inmiddels dat omzet, kwaliteit en
Van Vorstenbosch kiest daarbij
herstellen processen zonder dat er
levertijden steeds beter voorspel-
bewust niet altijd voor de gemakke-
voortdurend iemand van bovenaf
baar worden. Belangrijker nog: hij
lijkste weg. Wanneer iemand minder
hoeft in te grijpen.
ziet medewerkers de boodschap oppakken en verantwoordelijkheid
gemotiveerd lijkt, kan een leidinggevende hem streng toespreken en
STRAKS
nemen.
zeggen dat hij harder moet werken.
Die ontwikkeling is voor Staka geen
Het effect daarvan is meestal
doel op zichzelf. Van Vorstenbosch
Boeien en binden begint daarmee
tijdelijk. Staka probeert het anders
wil uiteindelijk dat de organisatie
niet bij een HR-programma of een
te organiseren. Zijn er voldoende
sneller en beter kan reageren op
verkoopstrategie. Het begint bij
mensen? Is de werkplek veilig? Zijn
wat klanten nodig hebben. Sterker
begrijpen wat mensen nodig heb-
de verantwoordelijkheden duidelijk?
nog: hij wil niet alleen weten wat een
ben – medewerkers én klanten – en
En wat gebeurt er binnen het team
klant vandaag vraagt, maar probe-
vervolgens bereid zijn je organisatie
als de ene medewerker voortdurend
ren te ontdekken wat die over drie
daarop aan te passen. En soms
harder moet werken omdat een
jaar nodig heeft.
begint die verandering gewoon bij
andere zijn bijdrage niet levert?
26 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
de directeur zelf.
ŝúîĚÒĮĚŧŰúĹ ĚĹ Ě ĮĚ Ű Ě ŰŠÒĹŧŝŃŠŰŧƗŧŰúķúĹ 0(«XhI³n ³Á0z Á Á ِkJ à « 0nk0 kn zÁ 00z ¨ x Á J0x kÁ ³ç³Á00x
Lagere energie - Hogere winst Probeer onze nieuwe rekentool en zorg voor een revolutie in de prestaties van uw coatinginstallatie
à z R z(x ÁXJ Á Á à nn0(XJ J0 ÈÁ x ÁX³00«( 0XJ0z ¨ z00n Èá 0z ³ IÁá «0 I(0nXzJ 0XJ0z z(0«R È( 0z ³0«àX!0 (X0z³Á
Ga naar naar: ccc ccc.hangon.com hangon com «ƏǣǼɎƺƬǝȇǣƺǸ ɮƏȇ RƺȸɯǣǴȇƺȇ kȒƺǼƺȇǝȒǔɀɎȸƏƏɎ ב גגh« ÁǣƺǼ zƺƳƺȸǼƏȇƳ
ÁƺǼِ בڷ٢٣בהבהה גגב ǣȇǔȒ۬ȸƏǣǼɎƺƬǝȇǣƺǸِȇǼ
ƑƑƑȡŠÒĚĮŰúîĕĹĚúīȡĹĮ
2\UZ[Z[VM WVTWLU Ä S[LYZ`Z[LTLU ]VVY VWWLY]SHR[LILOHUKLSPUN Magneetpompen 1.8-130 m3/u Verticale pompen 2.4-104 m3/u -PS[LYZ`Z[LTLU Ä S[LYWHWPLY Ä S[LYRHHYZLU Ä S[LYaHR TPJYV Ä ILY
www.corode.eu
www.kinpompentechniek.nl
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 27
Emile Rutten
“Laat je niet wijsmaken dat er maar één route naar succes is” Wie door de gangen van het pand van Straaltechniek International in Tilburg loopt, verwacht misschien niet dat een van de managers pas 28 jaar oud is. Toch geeft Emile Rutten inmiddels leiding aan een team van zeven medewerkers, maakt hij deel uit van het managementteam en is hij verantwoordelijk voor de verkoop van straalinstallaties en oppervlaktevoorbehandelings-oplossingen. Opmerkelijk is vooral de weg die hij aflegde. Geen hbo, geen universitaire studie, maar een bbl-opleiding, werkervaring en een flinke dosis nieuwsgierigheid. Voor Rutten is de boodschap duidelijk: volg niet automatisch het pad dat anderen voor je uitstippelen, maar ontdek waar jouw talent ligt.
28 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Je bent 28 jaar, salesmanager en standaard carrièrepad. Hoe kijk je
Naaykens: familiebedrijf met techniek in het DNA
daar zelf naar?
Straaltechniek International maakt onderdeel uit van de Naaykens
“Zelf zie ik het eerlijk gezegd niet als
Group uit Tilburg. Het familiebedrijf bestaat inmiddels tachtig jaar en is
iets heel bijzonders. Ik ben gewoon
actief in luchttechniek, ventilatoren, industriële installaties, constructie-
iemand die hard werkt en kansen
werk en straaltechnologie. Binnen de groep werken ongeveer tachtig
probeert te pakken als ze voorbijko-
medewerkers. Opvallend is de sterke betrokkenheid van het personeel.
men. Maar ik merk wel dat mensen
Veel medewerkers hebben jarenlang dienstverbanden en in verschil-
soms verbaasd zijn als ze horen dat
lende gevallen werken inmiddels zelfs zonen van voormalige mede-
MT-lid. Dat is niet bepaald een
ik een mbo-achtergrond heb en nu deze functie vervul. Ik denk dat veel mensen zich nog steeds voorstellen dat managementfuncties vooral zijn weggelegd voor wie volledig heeft doorgestudeerd. Terwijl er ook andere routes zijn. Mijn route is vooral praktisch geweest. Ik heb geleerd door te doen.” Hoe begon die route?
werkers binnen het bedrijf. Straaltechniek International bestaat bijna vijftig jaar en richt zich op oplossingen voor oppervlaktevoorbehandeling en straaltechnologie. Het bedrijf levert installaties en projecten voor onder meer de maritieme sector, offshore, defensie en aerospace. In Tilburg worden installaties grotendeels in eigen huis gebouwd. Van lasersnijden, walsen en lassen tot testen, stralen en natlakken: vrijwel het volledige productieproces vindt onder één dak plaats. Via een netwerk van partners en wederverkopers worden de systemen wereldwijd geleverd. De filosofie van het bedrijf laat zich samenvatten in één zin: ‘big enough to cope, small enough to care’.
“Met een bbl-opleiding Accountmanagement niveau 4. Vier dagen werken en één dag naar school. Dat paste veel beter bij mij dan vijf dagen in de schoolbanken zitten. Ik ben iemand die kennis meteen
Als sales engineer op de binnendienst werd ik direct in het diepe gegooid: ‘dit zijn de producten, dit is de techniek, dit is het netwerk’.
in de praktijk wil toepassen. Tijdens die opleiding werkte ik bij Isero.
complete productlijn ontwikkeld.
gegooid: ‘dit zijn de producten, dit is
Daar heb ik bijna vijf jaar gewerkt.
Eigen kleuren, eigen logo’s, eigen
de techniek, dit is het netwerk’. Dat
Die combinatie van leren en werken
prijslijsten, alles erop en eraan. Dat
sprak me aan. Door veel vragen te
heeft me ontzettend veel gebracht.
project heeft me geleerd om niet
stellen en me volledig in de materie
Je bouwt direct ervaring op, leert
automatisch te accepteren dat iets
te verdiepen, heb ik de techniek snel
omgaan met collega’s en klanten
is zoals het is. Je kunt altijd kijken of
eigen gemaakt. Ik geloof dat goede
en begrijpt hoe bedrijven functio-
het slimmer, beter of anders kan.”
verkoop ook begint met het begrijpen van het proces van de klant.
neren.” Wat trok je vervolgens naar
Pas wanneer je weet waar een or-
Was toen al duidelijk dat je de
Straaltechniek International?
ganisatie vandaag staat én waar hij
commerciële kant op wilde?
“Er kwam een reorganisatie bij mijn
naartoe wil, kun je een technische
“Ja, dat wel, maar niet specifiek in
vorige werkgever. Hoewel ik kon
oplossing adviseren die op de lange
technische richting. Dat is eigenlijk
blijven, werd mijn functie veel ad-
termijn echt waarde toevoegt.”
gaandeweg ontstaan. Na Isero
ministratiever, en dat paste minder
ben ik bij PON terechtgekomen,
goed bij mij. Rond diezelfde periode
Wat maakte dat je zo snel kon
binnen de Caterpillar-organisatie.
kwam de vacature bij Straaltech-
doorgroeien?
Daar werkte ik met aanbouwdelen
niek voorbij. De techniek achter
“Dat is natuurlijk deels een vraag
voor machines. Op een gegeven
lucht- en hydraulische systemen
voor anderen, maar ik denk dat
moment zag ik een gat in de markt.
kende ik al, maar straaltechniek was
het vooral komt doordat ik graag
Voor de grotere machines beston-
volledig nieuw. Juist dat maakte het
verantwoordelijkheid neem en altijd
den allerlei oplossingen, maar
interessant.
op zoek ben naar verbeteringen. Ik kijk verder dan alleen de verkoop en
voor de kleinere machines was er weinig beschikbaar. Samen met een
Als sales engineer op de binnen-
probeer waarde toe te voegen voor
leverancier hebben we toen een
dienst werd ik direct in het diepe
zowel de klant als de organisatie.
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 29
Zo heb ik commerciële trajecten opgezet, processen verbeterd en
Straalcabine met liften
meegewerkt aan internationale projecten. Die inzet heeft ertoe geleid dat ik eerst de coördinatie van de binnendienst op me mocht nemen, waar ik leidinggaf aan een team van vier collega’s. Vervolgens kreeg ik steeds meer verantwoordelijkheden en ben ik uiteindelijk doorgegroeid naar de functie van salesmanager.” Toch ben je later weer gaan studeren. Waarom? “Omdat ik mezelf verder wilde ontwikkelen. Twee jaar geleden ben ik gestart met een opleiding Technische Bedrijfskunde. Dat was best spannend, juist omdat ik nooit iemand ben geweest die graag in de schoolbanken zat. Maar inmiddels zie ik ook hoeveel waarde het heeft. Het is zwaar. Een avond per week les, daarnaast zelfstudie, over procesoptimalisatie binnen de
en mensen samenkomen. Of dat
moet echt dingen laten om het vol
fabriek. Een ander onderzoek ging
uiteindelijk als directeur van Straal-
te houden. Maar ik ben blij dat ik het
over veranderingen doorvoeren
techniek is of in een vergelijkbare
heb gedaan heb.”
binnen een organisatie en omgaan
rol, dat zal de toekomst uitwijzen.”
opdrachten en onderzoeken. Je
met weerstand. Dat soort kennis Wat neem je uit die studie mee
helpt enorm als je leidinggeeft aan
Welke boodschap wil je meegeven
naar je werk?
mensen.”
aan jongeren die voor een studiekeuze staan?
“Veel inzicht in processen en verandermanagement. Een van mijn onderzoeken ging bijvoorbeeld
Wat spreekt je aan in de
“Laat je niet wijsmaken dat er maar
oppervlaktebehandelingswereld?
één route naar succes bestaat.
“Het technische karakter. Veel men-
Volg je hart. Kijk waar je energie van
sen zien alleen het eindresultaat
krijgt. Sommige mensen worden ge-
van stralen, maar er zit ontzettend
lukkig van een universitaire studie.
veel kennis achter. Je bent continu
Andere mensen leren liever in de
bezig met oppervlaktes, reinheid,
praktijk. Beide routes zijn goed. Het
ruwheid, procesbeheersing en
belangrijkste is dat je doet wat bij je
kwaliteit. Ik vind het interessant om
past. En dat je nieuwsgierig blijft. Je
daar steeds dieper in te duiken. Ik
kunt altijd blijven leren. Laat je ook
ben nog lang niet uitgeleerd. Juist
niet tegenhouden door je leeftijd.
de komende jaren wil ik me verder
Als je kansen ziet, pak ze. Zorg dat je
verdiepen in oppervlaktevoorbe-
mensen om je heen hebt die je iets
handeling en straaltechnologie.”
gunnen en die je verder helpen.”
Heb je nog ambities? (lachend) “Natuurlijk. Uiteindelijk
Opstelling Herwinsysteem
30 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
zou ik graag een organisatie leiden waarin techniek, commercie
wordt Surventis Bewezen expertise. Grotere ambitie. Voortbouwend op het sterke fundament van Chemetall verenigt Surventis decennialange expertise met de vrijheid om sneller te schakelen en groter te denken. Gedreven door wetenschap, gevoed door passie en volledig gericht op uw uitdagingen, leveren we oppervlakteoplossingen die presteren, inspireren en blijvende waarde creëren.
surventiscoatings.com OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 31
Water genoeg, maar niet vanzelfsprekend beschikbaar Nederland is een waterland. Toch krijgen bedrijven steeds vaker te horen dat drinkwater schaarser wordt, dat waterbesparing noodzakelijk is en dat lozingen kritischer worden beoordeeld. Voor leden van Vereniging ION roept dat begrijpelijke vragen op. Waarom gebruiken we niet veel meer oppervlaktewater? Waarom houden we water niet langer vast? En hoe terecht is het beeld dat ‘de industrie’ verantwoordelijk is voor de waterkwaliteit?
32 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Nederland staat internationaal
bron. Grondwater heeft vaak al een
gebruiken is dus mogelijk, maar het
bekend om zijn waterbeheer. We
natuurlijke zuivering ondergaan
vraagt om extra zuiveringsstappen,
hebben rivieren, kanalen, meren,
doordat het door bodemlagen is
buffers, monitoring, energie, ruimte
sloten, polders, gemalen en een
gezakt. Oppervlaktewater staat veel
en bronbescherming. De kern is
eeuwenlange traditie in het be-
directer bloot aan alles wat in het
daarom niet: ‘kan het technisch?’ De
heersen van water. Tegelijkertijd
stroomgebied gebeurt: lozingen,
kern is: ‘hoe houden we de bronnen
merken bedrijven, ook binnen de
riool-overstorten, afspoeling van
schoon genoeg om er betaalbaar
oppervlaktebehandelende indus-
landbouwgrond, medicijnresten,
en betrouwbaar drinkwater van te
trie, dat waterbeschikbaarheid een
gewasbeschermingsmiddelen,
maken?’
steeds belangrijker thema wordt. De
industriële stoffen, PFAS, metalen en
vanzelfsprekendheid van onbeperkt
andere microverontreinigingen. Zo-
schoon zoetwater staat onder
als Bastiaan aangeeft: “Grondwater
Ook een tweede vraag komt vaak
druk. Dat voelt tegenstrijdig. Want
is relatief schoon en door simpele,
terug: waarom laten we in natte
hoe kan een land met zoveel water
goedkope zuiveringsstappen om
perioden zoveel water wegstro-
VASTHOUDEN
toch spreken over schaarste? Het
te zetten in drinkwater. Voor opper-
men, terwijl we in droge perioden
antwoord zit niet alleen in de hoe-
vlaktewater is een veel intensievere,
tekortkomen? Bastiaan plaatst
veelheid water, maar vooral in de
en dus duurdere, zuivering nodig
dat in historisch perspectief: “In
beschikbaarheid, timing, kwaliteit
om dezelfde drinkwaterkwaliteit te
Nederland zijn we goed in het
en verdeling ervan.
realiseren.”
draineren en afvoeren van water. Dit heeft natuurlijk een historische
Volgens het RIVM wordt in Nederland ongeveer 60 procent van het drinkwater uit grondwater geproduceerd en 40 procent uit oppervlaktewater. Oppervlaktewater speelt dus al een grote rol in de drinkwatervoorziening, maar het is niet zonder meer uitwisselbaar met grondwater. MEER OPPERVLAKTEWATER? Een veelgehoorde vraag binnen de industrie is waarom Nederland niet simpelweg meer oppervlak-
“Grondwater is relatief schoon en door simpele, goedkope zuiveringsstappen om te zetten in drinkwater. Voor oppervlaktewater is een veel intensievere, en dus duurdere, zuivering nodig om dezelfde drinkwaterkwaliteit te realiseren.”
reden: vroeger hadden we vaker last van natte voeten en wilden we het water zo snel mogelijk afvoeren naar zee.” Ons watersysteem is eeuwenlang ingericht op veiligheid, ontwatering en afvoer. Dat was logisch in een laaggelegen delta waar overstromingen, natte landbouwgrond en wateroverlast grote risico’s vormden. Polders, sloten, gemalen, kanalen en rivieren zijn ontworpen om water beheersbaar te houden en overtollig water af te voeren. Maar de opgave verandert. Door klimaatverandering krijgen
tewater gebruikt om kraanwater
we vaker te maken met perioden
van te maken. Rivieren, kanalen en
Dat beeld wordt ook bevestigd door
meren lijken immers ruim aanwezig.
het Informatiepunt Leefomgeving
van droogte en watertekort. Het Rijk
Technisch gezien kan het ook. Drink-
(IPLO): oppervlaktewater moet meer
noemt ‘water langer vasthouden’
waterbedrijven maken al drinkwater
bewerkingen ondergaan voordat
en ‘het beschikbare water beter
uit oppervlaktewater, bijvoorbeeld
het geschikt is als drinkwater, waar-
verdelen’ expliciet als maatregelen
uit rivierwater of voorgezuiverd op-
door het reinigingsproces duurder
tegen droogte. Ook binnen het
pervlaktewater.
is dan bij grondwater. Daar komt
Deltaprogramma Zoetwater wordt
bij dat oppervlaktewater sterker
gewerkt aan voldoende zoetwater
Tom Bastiaan van Vitens vat het
wisselt in samenstelling. Bij lage
voor onder meer natuur, drinkwater,
helder samen: “Oppervlaktewater is
rivierafvoeren kunnen concentraties
landbouw, elektriciteitsvoorziening
technisch gezien goed te zuiveren,
van stoffen oplopen. Bij hevige
en industrie.
maar een stuk duurder dan grond-
regen kunnen juist piekbelastingen
water.”
ontstaan door afspoeling of riool-
Bastiaan benadrukt dat er al veel
overstorten. En bij calamiteiten kan
gebeurt, maar dat het beter kan:
Dat prijsverschil heeft vooral te
een innamepunt tijdelijk worden
“Het is niet zo dat in Nederland hele-
maken met de kwaliteit van de
gesloten. Meer oppervlaktewater
maal geen oppervlaktewater wordt
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 33
vastgehouden, maar het kan wel
dus noodzakelijk, maar het vraagt
meer gebeuren. Hier wordt volop
maatwerk per gebied.
matiek en veranderingen in neerslagextremen verder in kaart gebracht. Het KNMI gebruikt bovendien het
aan gewerkt binnen de individuele provincies, in nauwe samenwer-
WORDT NEDERLAND DROGER?
neerslagtekort van 1 april tot en met
king met de stakeholders, zoals
De derde vraag lijkt op het eerste
30 september als belangrijke maat
gemeentes, drinkwaterbedrijven,
gezicht logisch: als de gemiddelde
om droogte te monitoren.
LTO, natuurorganisaties en andere
neerslag over de jaren niet sterk
betrokken partijen.”
afneemt, waarom spreken we dan
Voor de oppervlaktebehandelende
toch steeds vaker over droogte?
industrie betekent dit dat water-
Dat werk is niet altijd zichtbaar voor
Bastiaan legt uit: “Gemiddeld ge-
beschikbaarheid steeds vaker een
bedrijven of burgers, maar het staat
nomen over het jaar heen is het zo
strategisch thema wordt voor be-
hoog op de agenda. Denk aan
dat de neerslag niet veel verandert.
drijven die drinkwater, grondwater
hogere peilen waar dat kan, meer
Maar door klimaatverandering
of oppervlaktewater gebruiken als
infiltratie, waterberging, herstel
zijn de extremen wel toegenomen:
proceswater - bijvoorbeeld voor
van sponswerking in de bodem,
droge lente- en zomerperioden
spoelen, koelen, badopbouw, reini-
vasthouden van regenwater in
worden droger en natte herfst- en
ging, chemische voorbehandeling
zandgebieden, aanpassing van
winterperioden worden natter.”
en andere processtappen - en voor
stuwen en sluizen, en maatregelen
Daar zit de crux. Een natte winter
bedrijven die afhankelijk zijn van
tegen verzilting.
helpt maar beperkt als water in
betrouwbare lozingsmogelijkheden.
februari wordt afgevoerd en in juni Toch is water vasthouden geen
nodig is voor drinkwater, landbouw,
NEDERLAND HET AFVOERPUTJE VAN
eenvoudige knop die je omzet. Ho-
natuur en industrie. Bovendien zorgt
EUROPA?
gere waterpeilen kunnen gevolgen
een hogere temperatuur voor meer
Naast beschikbaarheid speelt
hebben voor landbouw, bebouwing,
verdamping. Droogte gaat dus
reputatie een rol. In discussies over
funderingen, natuur, waterveiligheid
niet alleen over jaarlijkse neerslag,
waterkwaliteit wordt vaak gewezen
en infrastructuur. Niet elke bodem
maar ook over neerslagtekort,
naar ‘de industrie’. Voor leden van
is geschikt voor infiltratie. En water
bodemvocht, grondwaterstanden,
Vereniging ION voelt dat geregeld
dat je vasthoudt of in de bodem
rivierafvoer en verdamping in het
ongenuanceerd. Veel oppervlak-
brengt, moet van voldoende kwali-
groeiseizoen.
tebehandelende bedrijven werken juist met strenge vergunningen, in-
teit zijn. Vervuild water bufferen kan op termijn juist nieuwe problemen
Het KNMI heeft in de KNMI’23-kli-
terne zuivering, metingen, controles
veroorzaken. Water vasthouden is
maatscenario’s de droogteproble-
en steeds efficiënter watergebruik.
34 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Tegelijk ligt Nederland geografisch
land. Internationale afspraken, Euro-
aan het einde van internationale
pese normen en samenwerking bin-
anodiseerbedrijf, poedercoater of
stroomgebieden. Ons land maakt
nen stroomgebieden zijn daarom
natlakvoorbehandelaar heeft een
deel uit van de stroomgebieden
onmisbaar.
totaal ander proces, een ander
van de Rijn, Maas, Schelde en Eems;
textielveredelaar, galvanobedrijf,
emissieprofiel en andere lozings-
water dat via deze rivieren wordt
Maar daarmee is niet alles gezegd.
aangevoerd, stroomt uiteindelijk via
Bastiaan nuanceert direct: “Dit
Nederland richting de Noordzee,
betekent niet dat de Nederlandse
Voor leden van Vereniging ION is
routes.
het IJsselmeer en de Waddenzee.
industrie niks aan verontreinigingen
dat onderscheid essentieel. Galva-
Bastiaan gebruikt daarvoor de
toevoegt aan het oppervlaktewater.”
niseerbedrijven, anodiseerbedrijven
bekende formulering ‘Nederland is
Met andere woorden: buitenlandse
en chemische voorbehandelaars
het afvoerputje van Europa’. “Wij zijn
aanvoer speelt een rol, maar Neder-
werken met stoffen die aandacht
een deltagebied en al het water dat
landse bronnen ook. Waterkwaliteit
vragen, maar juist daarom ook met
door landen als Frankrijk, Duitsland
is het resultaat van een optelsom:
strenge procesbeheersing, interne
en België is gestroomd, komt bij ons
landbouw, industrie, huishoudens,
waterzuivering, metaalverwijdering,
uit.”
rioolwaterzuiveringen, historische
badbeheer, spoelwateroptimalisa-
bodemverontreinigingen, verkeer,
tie, metingen en rapportages. Veel
bouw, diffuse emissies, illegale lozin-
bedrijven lozen niet rechtstreeks op
gen en buitenlandse aanvoer.
oppervlaktewater, maar indirect via
“Wij zijn een deltagebied en al het water dat door landen als Frankrijk, Duitsland en België is gestroomd, komt bij ons uit.”
het riool, vaak na eigen voorbehanDe vraag is dus niet of het buiten-
deling. Een kleiner deel heeft een
land óf Nederland verantwoordelijk
directe lozing op oppervlaktewater
is. De vraag is welke bron welke stof
en valt dan onder specifieke eisen.
toevoegt, via welke route, in welke hoeveelheid en met welk effect.
Rijkswaterstaat geeft aan dat bedrijven koel- of afvalwater via de riolering of rechtstreeks op op-
Dat is een belangrijk punt in de re-
Is ‘de industrie’ een terecht mikpunt?
putatiediscussie. Nederland begint
Het woord ‘industrie’ wordt in het
pervlaktewater kunnen lozen. Voor
niet met volledig schoon bergwater.
publieke debat vaak gebruikt alsof
lozingen op oppervlaktewater is
Een deel van de stoffen die in ons
het om één homogene groep gaat.
bijna altijd een vergunning nodig
oppervlaktewater worden gemeten,
Dat is onjuist. Een chemiecom-
waarin specifieke eisen staan.
komt bovenstrooms uit het buiten-
plex, raffinaderij, afvalverwerker,
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 35
Bastiaan verwoordt dat praktisch:
landbouw, zoals pesticiden, als
clusie is: alle bronnen moeten op
“Ieder bedrijf in de industrie dat wa-
industriële stoffen, zoals organische
basis van meetdata, stofgroepen en
ter loost op oppervlaktewater moet
oplosmiddelen, metalen en PFAS. De
emissieroutes worden beoordeeld.
dit testen op waterkwaliteit en weet
industrie speelt dus ook zeker een
Voor ION-leden ligt daar een kans.
dus ook of aan de lozingsvergun-
rol.”
Juist bedrijven die hun processen goed beheersen, hun afvalwater
ning wordt voldaan.” Dat is precies de nuance die nodig
vergaand behandelen en hun
Dat is een belangrijk argument. Be-
is. Landbouw is een belangrijke bron
meetgegevens op orde hebben,
drijven die legaal lozen, hebben te
van nutriënten en gewasbescher-
kunnen het verschil laten zien tus-
maken met vergunningen, normen,
mingsmiddelen. Huishoudens en
sen algemene beeldvorming en
controles en toezicht. Zij kunnen met
zorg dragen bij aan medicijnresten
feitelijke emissies.
meetdata laten zien wat zij lozen en
en andere microverontreinigingen.
of zij binnen de gestelde eisen blij-
De industrie draagt aan verontrei-
OVER ‘SCHONER DAN KRAANWATER’
ven. Dat maakt het te grof om leden
niging bij met onder meer metalen,
In gesprekken binnen de sector
van ION zonder onderscheid weg te
oplosmiddelen, PFAS en andere
wordt soms gezegd dat voorgezui-
zetten als ‘de vervuilende industrie’.
chemische stoffen. Historische
verd bedrijfsafvalwater ‘schoner is
verontreinigingen kunnen nog ja-
dan kraanwater’. Die uitspraak raagt
Tegelijk betekent voldoen aan een
renlang doorwerken. En via rivieren
om zorgvuldigheid. Drinkwater
vergunning niet automatisch dat
komen ook stoffen uit het buiten-
wordt beoordeeld op geschikt-
een bedrijf maatschappelijk buiten
land binnen.
heid voor menselijke consumptie. Lozingswater wordt beoordeeld op
discussie staat. Vergunningen kunnen worden aangescherpt, nieuwe
Ook het grondwater staat onder
vergunde parameters, concentra-
stoffen kunnen opkomen en de
druk. Het Waterkwaliteitsportaal be-
ties, vrachten, en effecten op riool,
Kaderrichtlijn Water legt steeds
schrijft dat de landelijke meetronde
zuivering of oppervlaktewater. Dat
meer nadruk op ecologische en
van 2024 een breed voorkomen laat
zijn verschillende toetsingskaders.
chemische kwaliteit van het totale
zien van milieuvreemde stoffen,
Een sterkere formulering is daarom:
watersysteem. Daarom is het voor
waaronder bestrijdingsmiddelen
veel ION-bedrijven zuiveren hun af-
bedrijven belangrijk om niet alleen
en stoffen uit de industrie, en dat
valwater vergaand en voldoen voor
te voldoen aan regels, maar ook
er een completer beeld is ontstaan
de relevante vergunde parameters
actief te laten zien welke verbeterin-
van PFAS in het grondwater.
aan strenge lozingseisen. Dat is technisch preciezer, juridisch veiliger
gen zij doorvoeren. LIGT HET DAN VOORAL BIJ DE LANDBOUW? Een logische vervolgvraag is of de grootste belasting van het oppervlaktewater dan vooral uit de landbouw komt en van bij bedrijven zoals de leden van Vereniging ION. Het eerlijke antwoord is: landbouw speelt zeker een grote rol, maar is niet de enige bron. Bij de beoordeling van oppervlaktewaterkwaliteit onder de Kaderrichtlijn Water wordt onder meer gekeken naar biologie, nutriënten zoals stikstof en fosfor, gewasbeschermingsmiddelen, metalen en industriële stoffen. Bastiaan zegt daarover: “Wat er gemeten wordt in de drinkwaterputten zijn zowel bronnen van de
36 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
De conclusie is dus niet: landbouw
en beter verdedigbaar in een pu-
is schuldig en industrie niet. De con-
bliek debat.
VAN VERDEDIGEN NAAR AANTONEN
stoffen en tussen actuele en his-
verontreinigingen en buitenlandse
De sector hoeft ongenuanceerde
torische bronnen. Een galvano- of
aanvoer spelen allemaal een rol.
beschuldigingen niet zomaar te
anodiseerbedrijf heeft niet hetzelfde
accepteren. Het beeld dat ‘de in-
profiel als een heel andere industri-
Voor leden van Vereniging ION is
dustrie’ als geheel verantwoordelijk
ele activiteit. Wie dat verschil zicht-
de belangrijkste boodschap dat de
is voor de waterkwaliteit doet geen
baar wil maken, heeft data nodig.
oppervlaktebehandelende industrie
recht aan bedrijven die investeren in
zich niet moet laten reduceren tot
gesloten spoelsystemen, terugwin-
CONCLUSIE
het algemene frame ‘de industrie
ning, badverlenging, selectieve me-
Nederland heeft veel water, maar
vervuilt het water’. De sector werkt
taalverwijdering, waterbesparing,
niet automatisch voldoende schoon
met processen en stoffen die aan-
procesoptimalisatie en continue
zoet water op het juiste moment
dacht vragen, maar ook met ver-
verbetering.
en op de juiste plaats. Meer op-
gunningen, metingen, zuivering en
pervlaktewater gebruiken voor
procesbeheersing. Schoon water is
Tegelijk vraagt de maatschappelijke
drinkwater kan technisch, maar
geen verantwoordelijkheid van één
discussie om meer dan alleen zeg-
vraagt intensievere zuivering en be-
sector. Het vraagt om een eerlijke
gen dat men aan de vergunning
tere bronbescherming. Meer water
bronaanpak, gebaseerd op feiten in
voldoet. De beste reputatiestrategie
vasthouden is noodzakelijk, maar
plaats van beeldvorming. Juist daar
is ‘aantonen’. Laat zien welke stoffen
vraagt ruimte, kwaliteitstoetsing en
kan de oppervlaktebehandelende
worden gebruikt, welke zijn uitge-
gebiedsgericht maatwerk. En ook
industrie zijn positie versterken:
faseerd, welke waterstromen ont-
de reputatievraag heeft nuance
niet door problemen te ontkennen,
staan, hoe wordt gezuiverd, welke
nodig. Nederland ontvangt water
maar door aantoonbaar te maken
parameters worden gemeten en
uit internationale stroomgebieden
wat zij doet, wat zij voorkomt en
welke resultaten worden gehaald.
en krijgt dus stoffen van buiten
waar zij verder verbetert.
Daarbij helpt het om onderscheid te
mee. Tegelijk voegen Nederlandse
maken tussen directe en indirecte
bronnen ook stoffen toe. Landbouw,
lozingen, tussen sectoren, tussen
huishoudens, industrie, historische
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 37
Hoe complexer, hoe beter Een coating die bestand moet zijn tegen enorme mechanische krachten. Een laksysteem voor vliegtuigen. Of een coating die niet alleen tegen vuur, rook en toxiciteit, maar zelfs tegen mosterdgas moet kunnen. Voor Mankiewicz begint het interessant te worden wanneer de eisen ingewikkeld worden. Het Duitse familiebedrijf richt zich nadrukkelijk op het hoogwaardige segment van de coatingmarkt. Daarbij gaat het niet alleen om de lak zelf. Mankiewicz wil het complete proces van de klant begrijpen en verbeteren. “Hoe complexer, hoe beter.” Wie Mankiewicz naast andere
Die specialisatie heeft een lange
Toch is het bedrijf nog altijd een fa-
grote namen in de coatingwereld
geschiedenis. Mankiewicz werd in
milieonderneming. En volgens Van
zet, ziet volgens Marco van de Pol,
1895 opgericht en maakte aanvan-
de Pol is er bovendien iets ‘typisch
accountmanager bij Mankiewicz,
kelijk naam met hoogwaardige
Duits’ aan de manier waarop Man-
vooral een verschil in focus. Het
lakken voor paardenkoetsen. Het
kiewicz werkt. “Er gaat niets zomaar
Duitse bedrijf kiest heel bewust voor
wagenwiel uit die tijd is nog altijd
weg. We willen het proces echt be-
hoogwaardige industriële toepas-
terug te vinden in het bedrijfslogo.
grijpen en meerwaarde bieden.”
singen. “We zijn minder goed in
Later werd de lakfabriek van de
kozijnen of houtlakken. Maar rond
oprichters Hugo en Felix Mankiewicz
KENNIS ALS BASIS
bijvoorbeeld vliegtuigen, superjach-
overgenomen door de familie Grau.
Dat begint bij onderzoek en ontwik-
ten en kunststof toepassingen met
Inmiddels is het bedrijf uitgegroeid
keling. In Hamburg beschikt Mankie-
antibacteriële eigenschappen zijn
tot een internationale coating-
wicz over uitgebreide laboratorium-
veel minder spelers actief. Daarbij
producent met meer dan 1.800
en testfaciliteiten, waaronder een
moet je inzetten op kennis.”
medewerkers en achttien locaties
uitgebreid applicatiecentrum met
wereldwijd.
robots en dergelijke. Volgens Van de
38 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Pol werken alleen al zo’n 250 men-
tandwielkasten voor windturbines.
sen in het laboratorium. “We zijn
Bij een toepassing moest een
sterk R&D-georiënteerd. Het blijft
waterverdunbare coating worden
chemie, dus je moet weten waar-
gecombineerd met enorme me-
over je het hebt. Alles wordt getest,
chanische krachten, hoge corrosie-
in Hamburg en op diverse andere
bestendigheid en ATEX-clasificatie.
locaties in de wereld.”
Moeren worden eerst gecoat en vervolgens vastgedraaid. Daarbij mag de laklaag niet bezwijken.
Die kennis wordt toegepast in een opvallend breed aantal sectoren. Mankiewicz levert onder meer coa-
“Daar zitten nogal wat krachten
tings voor automotive, luchtvaart,
op. De lak heeft het gehouden.
landbouwmachines, medische
Dat is echt ongelooflijk.” Zodra de
technologie, energie, rail, robotica, windenergie en jachten. Juist de
Marco van de Pol
verbinding vastzit, mag de moer bovendien niet meer bewegen. Ook onder die omstandigheden moet
combinatie van die markten is belangrijk: kennis die in de ene sector
lagen, korte droogtijden en laag
wordt ontwikkeld, kan volgens het
materiaalgebruik spelen daarbij
bedrijf worden benut om een pro-
een belangrijke rol.
de coating blijven functioneren. Een nog extremer eisenpakket komt uit de defensiewereld. Daar moeten
bleem in een andere industrie op te Ook in de medische technologie
sommige coatings bestand zijn te-
gaat het om veel meer dan kleur.
gen vuur en rook en gelden er aan-
Oppervlakken moeten bestand zijn
vullende militaire eisen. Van de Pol
bijvoorbeeld extreem. Coatings
tegen chemicaliën, desinfectiemid-
noemt onder meer infraroodeigen-
moeten er bestand zijn tegen
delen en antibacterieel zijn. Man-
schappen en bestendigheid tegen
zware belastingen en tegelijkertijd
kiewicz ontwikkelt voor deze markt
chemische strijdmiddelen. Een trend
bijdragen aan een zo laag mo-
onder meer waterverdunbare syste-
die je verder ziet bij defensie is com-
gelijk gewicht. De systemen van
men en coatings die bijdragen aan
posiettoepassingen voor drones
Mankiewicz worden gebruikt voor
elektromagnetische afscherming.
en robotica. Tegelijkertijd ontstaat
lossen. In de luchtvaart worden de eisen
ook daar de wens om duurzamere
exterieurs, interieurs en structurele vliegtuigonderdelen, en moeten
ALS DE EISEN BOTSEN
systemen met een hoger vastestofgehalte toe te passen.
beschikken over goedkeuringen
Interessant wordt het vooral wan-
van grote fabrikanten, leveran-
neer verschillende eisen tegelijker-
ciers, onderhoudsbedrijven en
tijd moeten worden opgelost. Van
Dat soort combinaties typeert de
luchtvaartmaatschappijen. Minder
de Pol noemt een producent van
positie die Mankiewicz zoekt. Niet een pot lak leveren omdat de klant een bepaalde kleur nodig heeft, maar een coating ontwikkelen die een technisch probleem oplost. DE LIJN IN Daarvoor moet de coatingproducent steeds vaker verder kijken dan zijn eigen product. Een vraag van een klant begint daarom niet automatisch bij de verf. Welke voorbehandeling wordt gebruikt? Wordt er gestraald of chemisch voorbehandeld? Hoe wordt de coating aangebracht? Hoe lang staat het product in de oven? Bij welke temperatuur? Hoeveel energie kost dat?
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 39
“We gaan het helemaal van A
processtappen en nam zowel het
tot Z begrijpen en kijken waar de
materiaal- als energie-gebruik af.
zitten: minder lak, een lagere oventemperatuur, een kortere droogtijd, minder afkeur of een langere le-
pijnpunten zitten”, zegt Van de Pol. Engineers van Mankiewicz analyse-
DUURZAAMHEID DOOR
vensduur van het eindproduct. Man-
ren daarom complete coatinglijnen.
MINDER TE DOEN
kiewicz positioneert zijn coatings
Daarbij kan uiteindelijk blijken dat
Daarmee krijgt duurzaamheid bij
daarom nadrukkelijk als onderdeel
niet alleen een andere coating,
Mankiewicz een praktische invul-
van het productieproces in plaats
maar bijvoorbeeld ook een ander
ling. Het gaat om watergedragen
van als los verbruiksartikel.
verfpistool of aangepaste procesin-
coatings en systemen met een
stellingen nodig zijn.
hoog vastestofgehalte en lagere
Voor de Benelux ziet Van de Pol
VOC-emissies, maar minstens zo
nog ruimte om die benadering
Dat sluit aan bij de manier waarop
belangrijk is wat er in de fabriek ge-
sterker voor het voetlicht te
Mankiewicz zijn dienstverlening zelf
beurt. Een laklaag die niet hoeft te
brengen. Het bedrijf heeft volgens
omschrijft. De coatingproducent
worden aangebracht, hoeft immers
hem momenteel een sterkere
kijkt naar de efficiency over de hele
ook niet geproduceerd, gedroogd
positie in België dan in Nederland.
levenscyclus. Lange droogtijden,
en uitgehard te worden.
In Nederland ziet hij onder meer kansen in de transportindustrie,
hoge oventemperaturen, meerdere laklagen, materiaalverbruik en
Mankiewicz noemt het verminderen
zoals in de landbouw en voor
uitval worden daarbij als één geheel
van het aantal lagen en de laagdik-
trailers, heftrucks en kranen.
beschouwd. Optimalisatie kan
te dan ook expliciet onderdeel van
Ook het lidmaatschap van de
daardoor zowel minder materiaal
zijn duurzaamheidsstrategie. Het
branchevereniging moet helpen
als minder energie, lagere emissies
bedrijf ontwikkelt zowel waterge-
om de zichtbaarheid te vergroten
en een kortere doorlooptijd
dragen als oplosmiddelhoudende
en tegelijkertijd kennis uit de
opleveren. Van de Pol geeft een
systemen en kijkt daarbij naar
markt op te halen. “We kunnen
voorbeeld van een klant waarbij
grondstoffengebruik, afval, emissies
leren. Maar we kunnen ook onze
een hoge procestemperatuur en
en energiegebruik tijdens productie
meerwaarde laten zien. En die
lange doorlooptijd voor problemen
en applicatie.
meerwaarde komt uiteindelijk weer terug bij het uitgangspunt waarmee
zorgden. Mankiewicz wist het aantal lagen terug te brengen en
Dat betekent dat de prijs van een
we ons willen onderscheiden:
ontwikkelde een systeem dat bij
liter coating uiteindelijk maar een
hoogwaardige coatings voor
kamertemperatuur kan worden
klein deel van de rekensom is. De
toepassingen waarbij een
verwerkt. Daarmee verdwenen
echte winst kan elders in het proces
standaardoplossing niet volstaat.”
40 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Coaten is topsport.
Kies dus voor de beste techniek en tactiek.
MADE IN HOLLAND
Straalcabines Ljɤ̻ͣͅʹͅǸ˓ɤͣͅڑ՞ڑŀģƋ Spuitcabines Poedercoatinstallaties Railsystemen
www.soloan.nl ¡Ǹͅɒʧ˷αΤɤ˓ɒՑ ʧɤͣͣɤ˷ɒǸ˰
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 41
‘Kwaliteit is goedkoper’ Een paar goede laarzen kosten vijftig euro en gaan tien jaar mee. Een goedkoop paar kost een tientje, maar is na een jaar versleten. Wie weinig te besteden heeft en telkens het goedkope paar koopt, is na tien jaar dus honderd euro kwijt. Wie meteen voor kwaliteit kiest, betaalt uiteindelijk maar de helft. Het bekende laarzenvoorbeeld gaat volgens Mustafa Cinar van Europe Coating Company (ECC) ook uitstekend op voor conservering. Zijn boodschap is dan ook simpel: kwaliteit is goedkoper. draait om het aanbrengen van
“Goedkoop is nooit een goede
onafhankelijke straal- en conser-
koop”, zegt Mustafa Cinar, directeur
veringsbedrijf uit Hendrik-Ido-Am-
een mooie verflaag. “Conservering
van Europe Coating Company
bacht behandelt metalen objecten,
is behoorlijk technisch. Wij geven
(ECC). “Dat is met verf precies het-
variërend van kleine onderdelen tot
daarom veel advies. Het kan er
zelfde. Je kunt verf kopen die vijf
staalconstructies, brugdelen, leidin-
mooi uitzien, maar technisch
euro per liter kost, of het dubbele
gen en machineframes. Het bedrijf
moet het ook goed zijn.” Zaken als
betalen. Op een spreadsheet lijkt
werkt voor onder meer de industrie,
voorbehandeling, laagdikte, levens-
die eerste keuze aantrekkelijk. Maar
civiele techniek, staalbouw en
duur en de omgeving waarin een
als de verf over twee jaar geen
offshore. Stralen en conserveren ge-
constructie wordt gebruikt, bepalen
bescherming meer biedt, ben je
beurt in eigen cabines of op locatie.
welk systeem nodig is. Een constructie aan zee of offshore stelt immers
uiteindelijk veel duurder uit.” MEER DAN EEN MOOI KLEURTJE
heel andere eisen dan staal dat in
Dat is precies het terrein waarop
Volgens Cinar wordt nog te vaak
een relatief beschutte omgeving
ECC zich wil onderscheiden. Het
gedacht dat conserveren vooral
staat.
42 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Die benadering sluit aan bij de
SCHILDER KOMT ALS LAATSTE
Voor de komende jaren ligt de
werkwijze die ECC zelf hanteert.
Cinar merkt wel dat opdrachtgevers
ambitie niet zozeer in zo groot
Vooraf worden eisen, risico’s en
zich steeds bewuster worden van
mogelijk worden. Mustafa wil
toepassing bekeken, waarna de
de kwaliteit en duurzaamheid van
vooral verder specialiseren en
juiste voorbehandeling en het
conservering. Tegelijkertijd ziet
grotere, technisch uitdagende
coatingsysteem worden gekozen.
hij een hardnekkig probleem: op-
projecten uitvoeren. “Om echt in
Tijdens en na het proces worden
pervlaktebehandeling komt in een
deze business mee te kunnen, moet
onder meer laagdikte, temperatuur
project vaak pas laat aan bod. “Wij
je heel veel verstand hebben en je
en luchtvochtigheid gemeten. ECC
komen altijd als laatste. Dan is het
specialiseren.”
werkt daarbij onder andere volgens
budget al op. De schilder komt altijd
ISO 8501 en ISO 12944. Soms bete-
als laatste.”
Ook daarom is ECC aangesloten bij
moet tegenspreken. Cinar noemt
Juist daar wringt het. Want bespa-
wordt ingewikkelder en volgens
het voorbeeld van een enorm rek
ren op conservering kan betekenen
Cinar is samenwerking binnen de
waarmee bladen van windmolens
dat onderhoud eerder nodig is en
branche noodzakelijk. “In je eentje
worden vervoerd. De klant wilde
de totale kosten uiteindelijk hoger
kun je geen vuist maken. Op een
vooral een mooie kleur. ECC con-
uitvallen. Wie bij de aanschaf alleen
gegeven moment moet je de
stateerde echter dat de bestaande
naar de laagste prijs kijkt, ziet maar
krachten bundelen. Maar uiteindelijk
coating onvoldoende hechting
een deel van het financiële plaatje.
gaat het om geloof in het vak, en
meer bood. Alleen een nieuwe kleur
Dat ECC ook aan bijzondere pro-
kwaliteit leveren. Want de duurste
aanbrengen zou het probleem dus
jecten werkt, bleek recent bij een
coating is niet noodzakelijk
niet oplossen. “Dan moet je uitleg-
opdracht voor Defensie. Het bedrijf
de coating met het hoogste
gen waarom iets anders nodig is.
straalde en conserveerde zestig
prijskaartje. De duurste coating is de
Het gaat uiteindelijk om de levens-
transportvloeren. Later herkende
coating die te vroeg opnieuw moet
duur van de verf.”
Mustafa de onderdelen op televisie.
worden aangebracht.”
Vereniging ION. Wet- en regelgeving
kent kwaliteit ook dat ECC een klant
“Dat is toch iets waar je trots op bent.”
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 43
Buitenlandse media Noël Ruijters scant de buitenlandse bladen. De belangrijkste ontwikkelingen noteert hij in deze rubriek. Voor deze editie nam hij het septembernummer van het Journal für Oberflächentechnik door. KALENDER 16-18 september ZVO-Oberflächentage 2026
www.oberflaechentage.zvo.org 23-24 september Beschichtergrundlagen
www.ifo-gmbh.de 29-30 september
Laser Metal Deposition
Grundlagen der Galvanotechnik
www.igos.de
installaties gebruiken abrasieve
aan drie doelstellingen voldoet: zo
middelen en ondergaan daardoor
min mogelijk menselijk contact met
30 september
een continue verandering. Kwaliteit,
chemicaliën, fouten voorkomen
Webinar Kleben und Dichten
energie- en straalmiddelverbruik,
door de toepassing van geautoma-
www.sn.pub/adh_Webinar-Matinee
beschikbaarheid van de instal-
tiseerde dosering, en het verlagen
latie en output beïnvloeden elkaar
van de kosten door het gebruik van grotere containers. Daartoe
NIEUWE TECHNOLOGIEËN
tegengesteld en kunnen niet indi-
Het Fraunhofer-Institut für Laser-
vidueel worden geoptimaliseerd.
werd het IBC-systeem Varibox aan-
technik (Fraunhofer ILT) en Etxetar
Ervaringskennis is vaak versnipperd
geschaft, waarbij IBC’s niet meer
willen het industriële gebruik van
en daarmee nauwelijks gedigitali-
hoefden te worden afgevoerd, maar
Laser Metal Deposition (LMD) en Ex-
seerd. Eisenwerk Würth heeft samen
door de handel via een kringloop-
treme Highspeed Laser Application
met de Hochschule Karlsruhe het
systeem wordt beleverd. Omdat de
(EHLA) uitbouwen. De twee partners
procescontrolesysteem APCon
Variboxen dubbelwandig worden
bundelen hun kennis om te kun-
(Abrasive Process Control) ontwik-
geleverd, kan worden afgezien van
nen voldoen aan de toenemende
keld. Onafhankelijk van de besturing
opvangbaden plus de bijbehorende
eisen bij lakken in de luchtvaart en
verzamelt APCon kengetallen, ana-
inspectiekosten. Voor de dosering
andere branches. Een belangrijke
lyses en documentatie, en bewaakt
bewaakt een contactloze ultrasone
katalysator voor deze techniek is
het procesparameters. Het gebruik
volumemeter de benodigde hoe-
de regeling in het kader van Euro-7,
is merkonafhankelijk. In voorkomen-
veelheid. In de leidingen zorgen
die verder gaat dan alleen emissies
de gevallen werden besparingsmo-
geïntegreerde magneetventielen
en ook geldt voor bronnen zoals
gelijkheden van 20 tot 50 procent
voor terugstroomblokkades. In
rem-partikelemissies. Daarmee
gerealiseerd. In het verlengde van
plaats van zware containers te
verandert de techniek voor opper-
APCon werd het project SPIN:S
moeten tillen, stelt de operator de
vlaktetechnologie aanzienlijk. Voor
(Smarte Plattform für integrierte
benodigde hoeveelheid in op het
fabrikanten van remschijven en
und nachhaltige Strahlprozesse)
scherm, waarna alles automatisch
andere slijtende onderdelen groeit
ontwikkeld, een meer holistische be-
loopt. Via bedieningspanelen bij
de druk om robuuste en schaalbare
nadering die is gericht op stabiliteit
de baden heeft hij inzicht in alle
alternatieven te vinden. De lucht-
over langere tijd, hogere efficiency
benodigde informatie. Dat heeft de
vaart loopt daarin voorop, met pre-
en meer duurzaamheid.
dagelijkse werkzaamheden van de
cisie, herhaalbaarheid en volledige
www.wuerth-strahlmittel.de www.sialogic.com
operator aanzienlijk vereenvoudigd
procesbeheersing bij onderdelen
www.etxetar.com www.ilt.fraunhofer.de
en de arbeidsomstandigheden verbeterd, net als de kwaliteit van
waarbij falen geen optie is. GALVANO
de processen.
De firma Ejot uit Bad Laaphe,
www.flux-pumpen.de
fabrikant van schroeven, werkte STRALEN
traditioneel met jerrycans en IBC’s
Karakteristiek voor het stralen is
voor het gebruik van chemicaliën.
de continue verandering. Straal-
Men zocht er naar verbetering die
44 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Noël Ruijters is directeur van Bâton Adviesgroep
DECORRDAL 900-serie dunnelaagtechnologie Fosfaatvrij Vanaf kamertemperatuur toepasbaar Goede lakhechting Minimale slibvorming Nano keramisch Mini-Scuid, meet- en regelapparaat Constante monitoring van de procesparameters Data log via computersysteem
INNOVATIEVE METAALVOORBEHANDELING
Moeiteloos in te stellen grenswaarden Diverse alarmsignalen mogelijk Instellingen van doseringen online te volgen en aan te passen
www.kluthe.com
IGP Benelux BV Dokter Klinkertweg 10 8025 BS Zwolle Tel: +31 38 4600695 info.benelux@igp-powder.com www.igp-powder.com
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 45
Onder de oppervlakte Wat gebeurt er in de wetenschappelijke wereld als het gaat om oppervlaktetechniek? De redactie van OT spit door de internationale wetenschappelijke literatuur, op zoek naar relevante artikelen. We verwerken de literatuur en schrijven er nieuwsverhalen van.
Programmeerbare ‘huid’ verandert van structuur en kleur
polymeer tussen dunne metaallagen te plaatsen. Zo
Onderzoekers van Stanford University hebben een
ontstaan optische Fabry-Pérot-resonatoren. Door de
De onderzoekers gingen nog een stap verder door het
dunne polymeerlaag ontwikkeld waarvan zowel de op-
dikte van de polymeerlaag te veranderen, verandert
pervlaktetextuur als de kleur actief kan worden veran-
ook de gereflecteerde kleur. De kleurverandering vindt
derd. De technologie is geïnspireerd op inktvissen, die
voor 90 procent binnen tien seconden plaats en bleef
hun huid razendsnel aanpassen aan hun omgeving. De
tijdens proeven ook na 250 schakelcycli functioneren.
onderzoekers zien toepassingen in onder meer dynamische coatings, optische systemen en oppervlakken
Voor de oppervlaktetechniek is vooral interessant
waarvan wrijving en hechting regelbaar zijn.
dat hiermee een oppervlak ontstaat waarvan de
Centraal bij de innovatie staat de geleidende polymeer
zijn. De onderzoekers wijzen behalve op optische
PEDOT:PSS. Dunne lagen hiervan worden plaatselijk met
toepassingen ook op mogelijke beïnvloeding
een elektronenbundel behandeld. De dosis bepaalt
van wrijving, hechting en vloeistofstroming via
vervolgens hoeveel het materiaal kan zwellen wanneer
programmeerbare micro- en nanostructuren.
eigenschappen niet langer permanent hoeven te
het met water in aanraking komt. Bij een lage dosis
Opschaling is nog wel een uitdaging;
kan het volume met meer dan 800 procent toenemen,
elektronenbundellithografie is vooral geschikt voor
terwijl sterk bestraalde gebieden veel minder uitzetten.
kleine oppervlakken. UV-lithografie en thermische
Daardoor ontstaat uit een aanvankelijk vlak oppervlak
patroonvorming worden genoemd als mogelijke routes
een vooraf geprogrammeerde microstructuur. In isopro-
richting productie op grotere schaal.
panol krimpt het materiaal weer en wordt het oppervlak vrijwel vlak. Dat principe maakt het mogelijk om niet alleen patronen zichtbaar en onzichtbaar te maken, maar ook de optische eigenschappen van het oppervlak te sturen. Structuren van enkele micrometers zorgen bijvoorbeeld voor diffuse lichtverstrooiing, waardoor een spiegelend oppervlak een matte uitstraling krijgt. Grotere structuren beïnvloeden juist de richting waarin licht wordt gereflecteerd.
46 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Bron: S. Doshi et al., Soft photonic skins with dynamic texture and colour control, Nature, januari 2026.
Mossel inspireert zelfherstellende anticorrosiecoating
corrosie vrijkomen, reageren met catecholgroepen in het mosselproteïne. Hierdoor vormt zich in de
Onderzoekers in China hebben een epoxycoating
beschadiging een dichte passiverende laag die het
ontwikkeld die langdurige corrosiebescherming com-
staal opnieuw afschermt en het elektrische contact met
bineert met een zelfherstellend effect wanneer de coa-
het grafeen verbreekt.
ting beschadigd raakt. Voor het ontwerp lieten zij zich inspireren door twee natuurlijke materialen: parelmoer
Ook een zoutsproeitest onderstreepte het effect. Bij
en het kleefeiwit waarmee mosselen zich onder water
gewone epoxy en een grafeen-epoxycoating trad rond
aan oppervlakken hechten.
een aangebrachte kras duidelijke corrosie op. Bij M-DGE was de kras na 200 uur nauwelijks groter geworden en
De zogenoemde M-DGE-coating bestaat uit afwisse-
bleef de coating vrijwel intact.
lende lagen epoxy en horizontaal georiënteerde grafeenplaatjes. Tussen het staal en deze coating bevindt
Een industriële toepassing is overigens nog niet direct
zich een dunne laag ‘mussel adhesive protein’ (MAP). De
in zicht. De huidige combinatie van spincoating en
grafeenlagen liggen zeer dicht op elkaar, met onderlin-
zelfassemblage is vooral geschikt voor kleine, vlakke
ge afstanden van minder dan 10 nanometer. Daardoor
proefstukken. De onderzoekers noemen spraycoating
ontstaat een soort baksteen-en-mortelstructuur die het
en het overbrengen van vooraf geproduceerde flexibele
voor water en chloride-ionen bijzonder moeilijk maakt
grafeen-epoxyfilms als mogelijke routes naar gro
om het staal te bereiken.
te constructies zoals scheepsrompen en windturbines.
De resultaten zijn opvallend. Na 220 dagen
Bron: S. Chen et al., Durable and interfacial self-healing corrosion protection via mussel-inspired directional graphene/ epoxy coatings, Carbon 261 (2027), online gepubliceerd augustus 2026.
onderdompeling in een oplossing met 3,5 procent NaCl behield de M-DGE-coating een impedantiemodulus van circa 10¹0 Ω cm². Dat is vier tot vijf ordes van grootte hoger dan bij een gewone epoxycoating. Die verloor in dezelfde test al binnen enkele weken een groot deel van zijn beschermende werking. Interessant is vooral wat er bij beschadiging gebeurt. Grafeen kan bij een kras juist nadelig werken doordat het elektrisch geleidend is en zo galvanische corrosie van het staal versnelt. De MAP-laag blijkt dit effect te kunnen tegengaan. IJzerionen die bij beginnende
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 47
Onder de oppervlakte Gemodificeerde fosfaatcoating blijft roestvrij na 3.624 uur zoutsproeitest Chinese onderzoekers hebben een gemodificeerde fosfaatcoating ontwikkeld die niet alleen bescherming biedt tegen corrosie, maar ook zijn smerende werking behoudt bij temperaturen tot 800 °C. Daarmee is de coating volgens de onderzoekers interessant voor onderdelen die tegelijkertijd worden blootgesteld aan hitte, slijtage en corrosieve omstandigheden. De onderzoekers ontwikkelden een coating op basis van aluminium-chroomfosfaat (ACP), waarbij het bindmiddel is gemodificeerd met booroxide (B2O3)
RUIM 3.600 UUR ZOUTSPROEITEST
en siliciumdioxide (SiO2). Als vaste smeermiddelen
Ook voor oppervlaktebehandelaars is vooral de cor-
zijn grafiet, wolfraamdisulfide (WS2) en hexagonaal
rosieproef interessant. De onderzoekers stelden de
boornitride (h-BN) toegevoegd. Die combinatie is
coatings bloot aan een intermitterende zoutsproeitest
bewust gekozen omdat geen van deze smeermiddelen
met een 5 procent NaCl-oplossing bij 47 °C. Bij de
afzonderlijk over het volledige temperatuurbereik
gemodificeerde coating waren na 3.624 uur nog geen
optimaal functioneert. Grafiet presteert vooral bij lage
zichtbare roestplekken aanwezig. Het oppervlak werd
en middentemperaturen, WS2 heeft een lage wrijving
wel donkerder en matter. Bij de ongemodificeerde ACP-
maar oxideert bij hogere temperaturen, terwijl h-BN juist
coating verschenen daarentegen al na 1.176 uur duide-
zeer hittebestendig is.
lijke roestplekken, waarna de aantasting verder toenam.
De toevoeging van B2O3 en SiO2 moet ondertussen
Helemaal onaantastbaar is de nieuwe coating overi-
voorkomen dat het bindmiddel bij hoge temperaturen
gens niet. Na de langdurige corrosieproef waren onder
zijn eigenschappen verliest. De stoffen bevorderen de
de microscoop putjes en microscheurtjes zichtbaar. Bij
vorming van een stabieler netwerk in de fosfaatmatrix.
een relatief lage belasting van 2 N bleef de smerende
Hierdoor verbeteren onder meer de thermische stabi-
werking daarna redelijk stabiel, maar bij 5 N liep de
liteit en de hechting van de coating. De gemiddelde
wrijvingscoëfficiënt na ongeveer twintig minuten sterk
gemeten trekhechtsterkte bedroeg 4,60 MPa.
op. Langdurige corrosieve belasting tast dus uiteindelijk
Opvallend zijn vooral de resultaten van de wrijvingstes-
ook de slijt- en smeereigenschappen aan.
ten. Bij proeven die bij een hoge temperatuur werden uitgevoerd, bedroeg de gemiddelde wrijvingscoëfficiënt
De coating is getest op Inconel 718, een nikkelgeba-
0,139 bij 350 °C, 0,311 bij 500 °C, 0,215 bij 650 °C en 0,173 bij
seerde superlegering die onder meer wordt gebruikt
800 °C. De gemodificeerde coating bleef gedurende
in gasturbines, lucht- en ruimtevaart en andere toe-
de ongeveer een uur durende proeven onder de door
passingen bij hoge temperaturen. Juist daar kan de
de onderzoekers gehanteerde faalgrens. De ongemo-
combinatie van corrosiebescherming, slijtvastheid en
dificeerde coating overschreed die grens bij de onder-
droge smering interessant zijn: conventionele vetten
zochte temperaturen al binnen ongeveer 300 seconden.
en oliën verdampen of degraderen immers bij hoge temperaturen.
De smering verandert daarbij met de temperatuur. Rond 350 °C speelt vooral grafiet een belangrijke rol. Bij 500 °C neemt de werking daarvan af door oxidatie en loopt de wrijving op. Vanaf ongeveer 650 °C ontstaat juist een stabieler anorganisch fosfaat- en oxidennetwerk, waarbij onder meer het hittebestendige h-BN een grotere bijdrage aan de smering kan leveren. Bij 800 °C bedroeg de gemiddelde wrijvingscoëfficiënt daardoor weer slechts 0,173. De onderzoekers benadrukken wel dat dit voorgestelde smeermechanisme een interpretatie van verschillende metingen is en niet definitief chemisch is aangetoond.
48 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Bron: J. Feng et al., Design, fabrication and properties of modified phosphate-based self-lubricating coatings for widetemperature applications, Tribology International 226 (2027), online gepubliceerd 12 augustus 2026.
_bQn /ĀÁܸ Ē¾ Ā Û ĀĀªõù
ĒĒĒİĀ¾ªòõäĀª ¾¸õäąòİ äÛ
Op zoek naar duurzame oplossingen? Totale ontzorging van afvalstoffen. Eigen verwerkingsmogelijkheden van o.a. ontvettings- en beitsvloeistoffen. Reiniging en onderhoud van sproeitunnels en dompellijnen. Het geven van veiligheidsadviezen.
3$,17&+(&.(5 _ 02%,(/ 1 ,1/,1(
/$$*',.7( 0(7(1 &217$&7/226 2CKPV%JGEMGT /QDKNG JCPFOCVKI 2CKPV%JGEMGT %WDG KPNKPG 0CV RQGFGTCEJVKI QH WKVIGJCTF /GVCCN P PKGV OGVCCN
Stadslaan 3 | 8051 ND Hattem Tel.+31 85 023 22 39 | M.+31 610 287 434 Email: info@nedwaste.nl | Web: www.nedwaste.nl
/KPFGT CHMGWT GP PCDGYGTMKPI
02%,/( MOBILE JCPFOCVKI handmatig
&8%( CUBE KPNKPG inline
(HUGHU ELMVWXUHQ %HWURXZEDDU UHVXOWDDW 8QQT PCVVG RQGFGTCEJVKIG GP WKVIGJCTFG EQCVKPIU
0((5 :(7(1" 1((0 &217$&7 23
PCWOGVTKEU PN ^ ^ UCNGU"PCWOGVTKEU PN
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 49
Nieuwe leden
Colofon Vaktijdschrift voor opdrachtgevers, constructeurs, ontwerpers, applicateurs van oppervlaktetechnieken, verfdeskundigen, onderhoudsfunctionarissen en corrosiedeskundigen. Officieel orgaan van de vereniging Industrieel Oppervlaktebehandelend Nederland (ION). Verschijnt acht maal per jaar in een oplage van circa 2.500 exemplaren.
Steel Protection Group
Mankiewicz Gebr. & Co.
Gooikensdam 6
(GmbH & Co. KG)
4905 BN Oosterhout
Georg Wilhelm Strasse 189
0162455552
21107 Hamburg Duitsland
info@steelprotection.nl
0049-40751030 www.mankiewicz.com
Steel Protection Euroblast Toekomstlaan 22
ME-Metals & Technologies B.V.
2900 Schoten België
Marie Curieweg 1 G
0032-36470160
6045 GH Roermond
info@steelprotection.eu
0475-470710
Coat IT B.V.
info@me-mt.com
www.me-mt.com Westkapellestraat 438 8300 Knokke-Heist België
Staka Metallics B.V.
0032-468171015
Innovatiepark 16
www.coatit.be
4906 AA Oosterhout
info@coatit.be
0162-468950 www.staka.com
Technoplating Lelystad 8243 RE Lelystad
Europe Coating Company B.V.
088-0018600
Noordeinde 1
www.technoplating-group.com
3341 LW Hendrik-Ido-Ambacht
info@technoplating-group.com
06-42713332 www.e-cc.nl info@e-cc.nl
Kanaalweg 4 A 8356 VS Blokzijl
Van Merksteijn
0527-315751
Fences Netherlands B.V.
www.fycoatings.com
Bedrijvenpark Twente 295
info@fycoatings.com
7602 KK Almelo 0546-588200
Eurofins EAG Material Science
www.vmfences.com
Netherlands B.V.
inkoop@vmfences.com
High Tech Campus 11 5656 AE Eindhoven 06-46447987 www.eurofins.nl info.nl@me.eurofinsus.com
Wij heten deze nieuwe leden van harte welkom binnen onze vereniging!
50 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Communicatieraad Yvette Henraat (ION), Marjoke Boekelo (ION) Redactieadres Jetvertising, Tiendweg 12, 2671 SB Naaldwijk Tel. 070-399 00 00, redactie@jetvertising.nl Abonnementen Abonnementsprijs: € 89,50, digitaal abonnement: € 44,75. Een abonnement kan ieder moment ingaan per de 1e van de maand en wordt genoteerd tot wederopzegging. Een opzegging voor het abonnement dient vóór 1 december bij Vereniging ION in bezit te zijn, om op te kunnen zeggen voor het eerstvolgende abonnementsjaar. Een aanmelding/ opzegging kan gestuurd worden per e-mail naar info@vereniging-ion.nl of post naar Vereniging ION, Postbus 2600, 3430 GA Nieuwegein. Bij een niet-tijdige opzegging wordt het abonnement automatisch met een jaar verlengd tegen het daarvoor geldende tarief.
info@staka.com
Dukdalfweg 14
FY Coatings B.V.
Redactie Jetvertising (hoofdredactie), Henk van Beek (hoofdredacteur), Bas Roestenberg (eindredactie)
Advertentieverkoop Jetvertising tel. 070-399 00 00, fax. 070-390 24 88 Yorick Roodenburg: yorick@jetvertising.nl after-sales: advertenties@jetvertising.nl Ontwerp en opmaak Chris Versteeg, Projekt C, www.projektc.nl Druk PreVision, Eindhoven, www.pre-vision.nl Uitgave Oppervlaktetechnieken is een uitgave van Jetvertising in opdracht van de vereniging Industrieel Oppervlaktebehandelend Nederland (ION), www.vereniging-ION.nl. Copyright 2026 Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever, vereniging ION en de bij deze uitgave betrokken redactie en medewerkers aanvaarden geen aansprakelijkheid voor mogelijke gevolgen die zouden kunnen voortvloeien uit het gebruik van de in deze uitgave opgenomen informatie. ISSN 0923-1722
Onderstaande preferred partners zijn u graag en vakkundig van dienst Kijk voor alle ION leden op vereniging-ion.nl/bedrijvenregister Uw bedrijf in dit brancheregister? Voor informatie over een vermelding in het brancheregister kunt u contact opnemen met Yorick Roodenburg (yorick@jetvertising.nl) tel: 070 399 00 00
ADVIES PROJECTBUREAU / OPPERVLAKTEBEHANDELING- / COATING-INDUSTRIE
ELEKTROSTATISCH NATLAKKEN Chemetall bv T. Oss (NL): +31(0)412 681 888 T. Bornem (BE): +32(03) 740 3850 www.chemetall.com chemetallbnl.info@basf.com
Chemetall bv Oss (NL): T. +31(0)412 68 18 88 Bornem (BE): T. +32(03) 740 38 50 www.chemetall.com chemetallbnl.info@basf.com
Chemetall bv T. Oss (NL): +31(0)412 68 18 88 T. Bornem (BE): +32(03) 740 38 50 www.chemetall.com chemetallbnl.info@basf.com
Vecom Group bv T. +31(0)10 593 02 99 info@vecom-group.com / www.vecom-group.com Coatingsystemen Van der Lans Hermelijnvlinder 57 4904 ZD Oosterhout T. +31 (0)6 2549 2279 www.coatingsystemenvanderlans.nl info@coatingsystemvanderlans.nl
AFVALVERWERKING
NEDWASTE bv T. +31(0)85 023 22 39 info@nedwaste.nl / www.nedwaste.nl
AFZUIGINSTALLATIES
BEITSEN/PASSIVEREN
ABL Technic Uden T. +31(0)413 331 083 www.abl-technic.com / uden@adl-technic.com
MKS BV T. +31(0)30 240 90 10 Atotech.MERN-SALES@mksinst.com www.atotech.com
CHEMISCH NIKKEL
Rasco Verfspuitapparatuur T. +31(0)10 437 01 66 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
ELEKTROSTATISCH POEDERSPUITEN, INSTALLATIES
BESCHERMKAPJES, PLUGGEN, TAPE
Citaku bv Parlevinkerweg 1 C3, 5928 NV Venlo T. +31 (0)77 396 81 49 info@citakubv.eu / www.citakubv.eu
HangOn bv T. +31(0)77 399 96 30 info@hangon.nl / www.hangon.nl
OPHANGEN & MASKEREN
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Kluthe Benelux bv T. +31(0)172 516 000 / F. +31 (0)172 439 494 info@kluthe.nl / www.kluthe.nl
Limar Techniek T. +31(0)78 622 75 44 info@limartechniek.nl
JÜRGEN EMPTMEYER GmbH Senfdamm 28, D-49152 Bad Essen www.emptmeyer.nl / info@emptmeyer.nl T. +49(0) 5472 / 955 00-45 M. +31(0)6 2686 0024
CHEMICALIËN/ OPP. BEHANDELING
MKS BV T. +31(0)30 240 90 10 Atotech.MERN-SALES@mksinst.com www.atotech.com
MKS BV T. +31(0)30 240 90 10 Atotech.MERN-SALES@mksinst.com www.atotech.com
COATINGINSTALLATIES SERVICE & ONDERHOUD
Emotech bv T. +31(0)53 430 15 00 info@emotech.nl / www.emotech.nl
DROOGAPPARATUUR
MSP Systems bv T. +31(0)53 430 39 37 www.mspsystems.nl
FILTERS & POMPEN
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Corode T. +31(0)161 244 250 corode@corode.nl / www.corode.eu
IST Benelux bv T. +31(0)55 505 00 14 www.ist-uv.com / info@bnl.ist-uv.com
ELEKTRIFICATIE VAN WARMTEPROCESSEN
GP Pumps & Filtration T. +31(0)411 689 506 info@gp-pumps.nl / www.gp-pumps.nl
SHS Europa bv Hornleger 14, 8431 HL OOSTERWOLDE T. +31(0)6 8395 8466 info@shseuropa.nl / www.shseuropa.nl OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 51
0
Y 20
Y 40
Y 80
B
C
M
Y
X
Z
CMY
CMY
CMY
CMY
B
C
M
Y
X
Z
CMY
X 20
X 40
X 80
B
C
M
Y
X
Z
CM
CY
MY
CMY
B
C
M
Y
X
Z
0
Z 20
Z 40
Z 80
B
C
M
Y
X
Z
CMY
CMY
CMY
CMY
Prinect Micro−6i Format 102/105 Dipco 20
AkzoNobel Powder Coatings Benelux T. +32(0)2 255 88 97 interpon.benelux@akzonobel.com www.interpon.com
CENARIS GmbH T. +49 (0)421 596 60 80 info@cenaris.com www.cenaris.com/en
EUROLACKE Tiel T. +31(0)344 620 662 info@eurolacke.com / www.eurolacke.com
Zandleven Coatings bv Snekertrekweg 57-59 8912 AA Leeuwarden T. +31(0)58 212 95 45 info@zandleven.com / www.zandleven.com
POEDERSPUITAPPARATUUR
MSP Systems bv T. +31(0)53 430 39 37 www.mspsystems.nl
PROTECTIVE COATINGS Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Zandleven Coatings bv Snekertrekweg 57-59 8912 AA Leeuwarden T. +31(0)58 212 95 45 info@zandleven.com / www.zandleven.com
SITE SERVICES
Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl
Vecom Group bv T. +31(0)10 593 02 99 info@vecom-group.com / www.vecom-group.com
Wagner Systemen Nederland T. +31(0)30 241 06 88 info@wagnersystemen.nl www.wagnersystemen.nl
POEDERSPUITCABINES IGP Benelux bv T. +31(0)38 460 06 96 info.benelux@igp-powder.com www.igp.powder.com
Oxyplast Belgium nv T.+32 9 326 79 20 info.be@theprotechgroup.com www.theprotechgroup.com
54 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
STRAALCABINES
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
SPUITCABINES HaTwee bv T. +32(0)51 637 420 info@hatwee.be www.hatwee.be shop.hatwee.be
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
AVA Luchttechniek bv T. +31(0)546 577 430 www.ava-luchttechniek.nl info@ava-luchttechniek.nl
AVA Luchttechniek bv T. +31(0)546 577 430 www.ava-luchttechniek.nl info@ava-luchttechniek.nl
Belmeko bv T. +32 (0)50 831 183 www.belmeko.be
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
STRAALINSTALLATIES MSP Systems bv T. +31(0)53 430 39 37 www.mspsystems.nl
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
Clemco Straalapparatuur T. +31(0)10 437 05 92 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Z
POEDERLAKKEN/ POEDERCOATINGS
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
X
Corode T. +31(0)161 244 250 corode@corode.nl / www.corode.eu
Y
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
TIGER Coatings Belgium bvba T. +32 (0)89 700 016 www.tiger-coatings.com
STRAALAPPARATUUR
M
POMPEN (MAGNETISCH AANGEDREVEN)
C
Preferred partners
Z
0
B 20
B 40
B 80
B
C
M
Y
X
Z
CMY
CMY
CMY
CMY
B
C
M
Y
X
Z
CMY
C 20
C 40
C 80
B
C
M
Y
X
Z
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
TRANSPORTSYSTEMEN
Oxyplast Belgium nv T.+32(0)9 326 79 20 info.be@theprotechgroup.com www.theprotechgroup.com
VERHUUR STRAAL/ SPUIT/ EN PERSLUCHTAPPARATUUR
Limar Techniek T. +31(0)78 622 75 44 info@limartechniek.nl
Rasco Verfspuitapparatuur T. +31(0)10 437 01 66 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Emotech bv T. +31(0)53 430 15 00 info@emotech.nl / www.emotech.nl
Railtechniek van Herwijnen bv T. +31(0)344 616 363 info@railtechniek.nl / www.railtechniek.nl
Vecom Group bv T. +31(0)10 593 02 99 info@vecom-group.com www.vecom-group.com
VOORBEHANDELINGSINSTALLATIES
Z
B
B
C
M
Y
X
Z
0
B
C
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 www.apeqwiwa.nl / info@apeqwiwa.nl Hevami Oppervlaktetechniek T. +31(0)413 376 602 www.straalinstallaties.nl
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
VERWERKING AFVALSTROMEN
VERFSPUITAPPARATUUR Clemco Straalapparatuur T. +31(0)10 437 05 92 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
X
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
Y
STRAALKASTEN
VERDUURZAMEN VAN METAAL
M
Cellmark T. +32(0)9 218 71 80 / F. +32 (0)9 233 08 31 metals.benelux@cellmark.com www.wheelabratorgroup.com
Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl
C
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
Cellmark T. +32(0)9 218 71 80 Metals.benelux@cellmark.com www.ervin.eu
Rasco Verfspuitapparatuur T. +31(0)10 437 01 66 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
B
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
CMY
Hevami Oppervlaktetechniek T. +31(0)413 376 602 www.straalinstallaties.nl
MY
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
CY
STRAALMIDDELEN
CM
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
© 2018 Heidelberger Druckmaschinen AG
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
TWEE-COMPONENTEN APPARATUUR
Belmeko bv T. +32 (0)50 831 183 www.belmeko.be
Emotech bv T. +31(0)53 430 1500 info@emotech.nl / www.emotech.nl
CAP Industrial bv T. +31(0)10 437 47 37 info@cap-industrial.nl / www.cap-industrial.nl
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 55
M
Y
X
Preferred partners POMPEN (MAGNETISCH AANGEDREVEN)
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
TIGER Coatings Belgium bvba T. +32 (0)89 700 016 www.tiger-coatings.com
POEDERLAKKEN/ POEDERCOATINGS
AkzoNobel Powder Coatings Benelux T. +32(0)2 255 88 97 interpon.benelux@akzonobel.com www.interpon.com
CENARIS GmbH T. +49 (0)421 596 60 80 info@cenaris.com www.cenaris.com/en
EUROLACKE Tiel T. +31(0)344 620 662 info@eurolacke.com / www.eurolacke.com
Corode T. +31(0)161 244 250 corode@corode.nl / www.corode.eu
Zandleven Coatings bv Snekertrekweg 57-59 8912 AA Leeuwarden T. +31(0)58 212 95 45 info@zandleven.com / www.zandleven.com
POEDERSPUITAPPARATUUR
MSP Systems bv T. +31(0)53 430 39 37 www.mspsystems.nl
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Zandleven Coatings bv Snekertrekweg 57-59 8912 AA Leeuwarden T. +31(0)58 212 95 45 info@zandleven.com / www.zandleven.com
SITE SERVICES
Oxyplast Belgium nv T.+32 9 326 79 20 info.be@theprotechgroup.com www.theprotechgroup.com
54 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
STRAALCABINES
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl
Vecom Group bv T. +31(0)10 593 02 99 info@vecom-group.com / www.vecom-group.com
Wagner Systemen Nederland T. +31(0)30 241 06 88 info@wagnersystemen.nl www.wagnersystemen.nl
POEDERSPUITCABINES IGP Benelux bv T. +31(0)38 460 06 96 info.benelux@igp-powder.com www.igp.powder.com
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
PROTECTIVE COATINGS
SPUITCABINES HaTwee bv T. +32(0)51 637 420 info@hatwee.be www.hatwee.be shop.hatwee.be
STRAALAPPARATUUR
AVA Luchttechniek bv T. +31(0)546 577 430 www.ava-luchttechniek.nl info@ava-luchttechniek.nl
AVA Luchttechniek bv T. +31(0)546 577 430 www.ava-luchttechniek.nl info@ava-luchttechniek.nl
Belmeko bv T. +32 (0)50 831 183 www.belmeko.be
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
STRAALINSTALLATIES MSP Systems bv T. +31(0)53 430 39 37 www.mspsystems.nl
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
Clemco Straalapparatuur T. +31(0)10 437 05 92 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
TWEE-COMPONENTEN APPARATUUR Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
STRAALMIDDELEN
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Hevami Oppervlaktetechniek T. +31(0)413 376 602 www.straalinstallaties.nl
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
Cellmark T. +32(0)9 218 71 80 / F. +32 (0)9 233 08 31 metals.benelux@cellmark.com www.wheelabratorgroup.com
STRAALKASTEN
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
Cellmark T. +32(0)9 218 71 80 Metals.benelux@cellmark.com www.ervin.eu
Rasco Verfspuitapparatuur T. +31(0)10 437 01 66 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl www.elacoatings.com
VERDUURZAMEN VAN METAAL
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com l / www.emotech.nl
TRANSPORTSYSTEMEN
Oxyplast Belgium nv T.+32(0)9 326 79 20 info.be@theprotechgroup.com www.theprotechgroup.com
VERHUUR STRAAL/ SPUIT/ EN PERSLUCHTAPPARATUUR
Rasco Verfspuitapparatuur T. +31(0)10 437 01 66 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Technospray Spuitapparatuur T. +31(0)168 382 111 info@technospray.nl / www.technospray.nl
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Emotech bv T. +31(0)53 430 15 00 info@emotech.nl / www.emotech.nl
Railtechniek van Herwijnen bv T. +31(0)344 616 363 info@railtechniek.nl / www.railtechniek.nl
Vecom Group bv T. +31(0)10 593 02 99 info@vecom-group.com www.vecom-group.com
VOORBEHANDELINGSINSTALLATIES
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 www.apeqwiwa.nl / info@apeqwiwa.nl Hevami Oppervlaktetechniek T. +31(0)413 376 602 www.straalinstallaties.nl
Limar Techniek T. +31(0)78 622 75 44 info@limartechniek.nl
VERWERKING AFVALSTROMEN
VERFSPUITAPPARATUUR Clemco Straalapparatuur T. +31(0)10 437 05 92 info@rasco-clemco.nl / www.rasco-clemco.nl
Euromat Nederland bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Belmeko bv T. +32 (0)50 831 183 www.belmeko.be
Emotech bv T. +31(0)53 430 1500 info@emotech.nl / www.emotech.nl
CAP Industrial bv T. +31(0)10 437 47 37 info@cap-industrial.nl / www.cap-industrial.nl
OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026 55
WERPSTRALERS
Airblast bv T. +31(0)72 571 80 02 info@airblast.com / www.airblast.com
Hevami Oppervlaktetechniek T. +31(0)413 376 602 www.straalinstallaties.nl
YACHT FINISHING SPRAY EQUIPMENT
Apeq Wiwa bv T. +31(0)78 613 96 10 info@apeqwiwa.nl / www.apeqwiwa.nl
Limar Techniek T. +31(0)78 622 75 44 info@limartechniek.nl
Holland Mineraal bv T. +31(0)570 621 161 www.hollandmineraal.nl info@hollandmineraal.nl
Rösler Benelux bv Reggestraat 18 5347 JG OSS T +31(0)412 646 600 rosler-nl@rosler.com / www.rosler.com
SOLOAN bv T. +31(0)184 630 014 info@soloan.nl / www.soloan.nl
Cellmark T. +32(0)9 218 71 80 / F. +32(0)9 233 08 31 metals.benelux@cellmark.com www.wheelabratorgroup.com
Kijk voor alle ION leden op vereniging-ion.nl/bedrijvenregister Uw bedrijf in dit brancheregister? Voor informatie over een vermelding in het brancheregister kunt u contact opnemen met Yorick Roodenburg (yorick@jetvertising.nl) tel: 070 399 00 00
56 OPPERVLAKTETECHNIEKEN 05 2026
VELGENHAAK
DE VOORDELEN Draagvermogen tot 120 kg (veiligheidsfactor twee). Geschikt voor verschillende soorten velgen. Voor poedercoating en natlakken.
VELGEN LAKKEN? WIJ BIEDEN DE OPLOSSING
Onze velghaak zorgt dankzij minimale contactpunten bij de ventielopening voor een gelijkmatige coating en vermindert onvolkomenheden. Zo profiteert u van meer efficiëntie, minder afval en een hoogwaardig coatrésultaat.
INTERESSE?
Wij adviseren u graag JÜRGEN EMPTMEYER GmbH | Senfdamm 28 | D-49152 Bad Essen info@emptmeyer.nl | Tel. +49(0) 5472 / 955 00-0
jaargang 70 nummer 5 oktober 2026
ALALMEER MEERDAN DAN55 50JAAR JAAR TOTAALLEVERANCIER TOTAALLEVERANCIER VAN VANOPPERVLAKTETECHNIEKEN OPPERVLAKTETECHNIEKEN
DE PLUG-IN PLUG ONTDEK IN & SPRAY GRACO King E-Max DE NIEUWE NIEUWE GRACO DE GRACO GEEN GELUID. GEEN KING E-SERIE E-XTREME Z-SERIE
BRANDSTOF. GEEN GEDOE! • Schakel de compressor uit en ·• GEEN COMPRESSOR NODIG bespaar tot € 1000 per week DIRECT AAN AAN TE SLUITEN SLUITEN OP OP ·• DIRECT TE • Stille werking - altijd en • HET HET STROOMNET STROOMNET overal werken - zelfs binnen HET STROOMNET •· GEEN GEEN IJSVORMING IJSVORMING • Legendarische prestaties •· MINDER MINDER LAWAAI LAWAAI van de King - nu ook in een •· GESCHIKT GESCHIKT VOOR VOOR BIJNA ALLE ALLE elektrischeBIJNA uitvoering • INDUSTRIËLE INDUSTRIËLE COATINGS COATINGS • Geschikt voor de meest •INDUSTRIËLE ATEX GOEDGEKEURD COATINGS zware coatings, zelfs met VRAAG BIJ ONS DEvaste UITGEBREIDE INFO AAN 100% stofgehalte
straalmiddelen.nl straalinstallaties.nl Zie ook pagina 27
WAAROM HARDER WERKEN?
WERK SLIMMER
VRAAG BIJ ONS DE UITGEBREIDE INFO AAN
VERFSPUITAPPARATUUR
STRAALHALLEN
VERFSPUITAPPARATUUR
STRAALHALLEN VERHUUR
SPUITCABINES
De nieuweSPUITCABINES standaard in spuittechnologie VERHUUR AFZUIGINSTALLATIES REPARATIE Met de Graco E-Max XT ervaart u legendarische KING®-prestaties AFZUIGINSTALLATIES in een elektrische uitvoering. Kies uit completeEN pakketten inclusief REPARATIE STRAALAPPARATUUR NOG VEEL MEER... pistolen, slangen en accessoires, speciaal afgestemd op uw project.
STRAALAPPARATUUR
EN NOG VEEL MEER...
WWW.RASCO-CLEMCO.NL 010 437 01 66
DID -Online Dé bibliotheek voor de industrie www.did-online.nl