6 | oktober 2025
23 Amgen zet AI in om slimmer te produceren
Hulp van intelligente camera’s tot datagestuurde chatbots
26 Data uitwisselen in ketens voor soepele logistiek
Deze resultaten zijn al geboekt dankzij het programma DIL
kennisknooppunt voor logistiek
32 Masterclass maakt bedrijven veerkrachtiger
Ondernemers vertalen nieuwe inzichten direct naar hun eigen praktijk
verder met de alles-in-één software voor handelsbedrijven
Met Exact voor Handel heb je één centraal systeem voor je voorraadbeheer, orderverwerking en boekhouding.
De belangrijkste voordelen voor jouw bedrijf:
+Orders, voorraad en boekhouding in één oplossing
+Naadloze koppeling met je webshop of logistieke partners
+Een flexibel en schaalbaar systeem voor groeiende handelsbedrijven
Ontdek wat Exact voor jouw handelsbedrijf kan betekenen: exact.nl/handel
inhal8
De wereld verander t in rap tempo. Spanningen tussen landen, verstoringen in de wereldhandel, toenemen d protec tionisme en nieu we technologieën als AI zorgen voor veel onzekerheden, maar ook kansen Digitalisering speelt een sleutelrol om sneller en beter te reageren op die veranderingen en om die kansen te pakken
Nieu we digitale technieken helpen produc tie- en handelsbedrij ven om slimmer te werken, beter samen te werken en gr ip te kr ij gen op hun gegevens Di t is belangrijk om te voldoen aan nieu we wetgev ing, maar ook om wendbare en weerba re handels- en produc tieketens te creëren. Bedr ij ven die dat voor elkaar kr ij gen, tonen veer kracht en zijn beter in st aat om vers toringen het hoofd te bieden en in te spelen op nieu we mogelijk heden.
SHet is dan ook niet voor niet s dat twee jaar geleden Digitale
Infras truc tuur Logistiek (DIL) is gest ar t. Di t gezamenlijke projec t van het minister ie van Infras truc tuur en Waters taat en andere partijen, waaronder evofenedex , moet snelle en veilige gegevensui tw is seling in de ketens mogelijk maken. De noodzaak daar van groeit dagelijk s. Op pagina 26 van dit nummer st aat de laat ste st and van zaken ro nd DIL.
Maar voordat digitalisering voor een onderneming echt succesvol kan zijn, moeten eers t de data op orde zijn Voor veel organisaties, vooral mk b’ers, is dat nog altijd een uitdaging. De digitalisering sadv iseurs van evofenedex helpen onze leden daar graag bij. Niet alleen om de digitale basis op orde te brengen, maar ook om verdere stappen in digitalisering te zetten Dit najaar zijn zij weer aanwezig op de beurzen IC T&Logistiek en Logistica Next in de Jaarbeurs Utrecht om bezoekers verder wegwijs te maken in de wereld van digitalisering Ik raad ondernemer s daarom aan een kijk je te nemen op deze beur zen. Co ncrete oplossingen voor huidige en toekom-
stige uitdagingen rond supply chains , transpor t en warehousemanagement zijn daar te zien of worden toegelicht in de kennistheate rs Ook evofenedex verzorg t er enkele sessies en is aanwezig met een st and. Vorig jaar was er vanzel fsprekend al veel aandacht voor data en AI , en dit jaar is dat zeker weer het geval. De ontwikkelingen rond AI gaan razendsnel en bieden ook veel mogelijk heden voor logistiek en internationale handel. Denk aan drones die met behulp van soft ware en AI de magazijnvoorraad nauw keur ig in beeld brengen en onveilige si tuaties signaleren. Lees hierover meer op pagina 30 van deze Logistic x. Tegelijk is het goed om AI niet te veel op een voet stuk te zetten Het lost zeker niet alle problemen op Het blijft belangrijk om al tijd je gezonde vers tand te gebruiken. S oms is AI helemaal niet nodig om een vraags tuk op te lossen Wat dat betref t slaat hoogleraar Remco Dijk man in zijn gastcolumn op pagina 17 de spijker op zijn kop.
Vragen over AI beantwoorden de digitalisering sadv iseurs van evofenedex overigens ook graag op de ICT&Logistiek en Logistic a Next 2025. Kortom, doe uzel f een plezier en loop dus zeker even lang s onze st and of spreek onze ad viseur s aan tijdens hun kennissessies in de theaters
Bart Jan Koopman
Algemeen directeur evofenedex
Innovatieve robots bij Kruidvat helpen orderverzamelaars
Op de aankomende duobeurs IC T&Logistiek en Logistic a Next zijn ze weer volop te zien, de autonome
AS Watson Health & Beauty Benelux nam er vorig jaar 93 in gebruik bij het e- commerce -dc van Kruidvat en Trek pleister Met nog een paar nieuwe erbij verdubbelde de produc tie in een deel van het magazijn
Digitalisering tussen de bomen met tablets en drone
Digitalisering en robotisering liggen in de land - en tuinbouw in het verlengde van mechanisering. Op bezoek bij Van den Berk Boomkwekerijen in het Brabantse land, een produc tiebedrijf met een héél groot groen magazijn waar technologie wortelschiet
Kunstmatige intelligentie inzetten om beter te werken
Tussen de verpak king slijnen van Amgen in Breda is de invloed van AI inmiddels goed zichtbaar. Slimme camera ’s , data -analy ses en chatbots helpen medewerker s om vers toringen sneller te vinden en processen beter te begrijpen. Zo verander t AI st ap voor st ap de manier waarop geneesmiddelen Amgen verlaten: sneller, slimmer en volgens de hoog ste st andaarden.
38
De openingszin op de website van SAG Netherlands is
word t precies omschreven wat het bedrij f in Katwijk doet SAG maakt vooral brands toft anks , maar snapt dat de vraag ernaar zal afnemen. Het richt zich daarom op een toekoms t die in meer dan één opzicht duur zaam is
44
Vergunning voor opslag batterijen verg t lange adem
Bij A&M Batteries hang t sinds een half jaar de
37-2-proof Voor dit bedrij f betekent dit dat het een omgeving svergunning heef t gekregen voor de opslag van lithium(ion) batterijen Dit heef t wel wat voeten in de aarde gehad. Directeur Pieter Bremmer vertelt erover en deel t prak tische tips
05 Slim digitaliseren geef t kansen
08
14 Plat tegrond IC T&Logistiek en Logistica Next
16 Bezoek de kennissessies van evofenedex in de Jaarbeurs
18 Kwekerij Van den Berk kies t voor toekomst vol innovatie
23 Slimmer produceren met AI bij Amgen Breda
26 Programma Digitale Infras truc tuur Logistiek zet grote stappen
30 Voorraad checken met een drone en AI
32 Samen leren over veerkracht in de keten
35 Digitalisering in de logistiek hoog op agenda
17 AI gebruiken: waarom eigenlijk?
38 SAG Netherlands richt zich op nieuwe mark ten
44 A&M Batteries is PGS 37-2-proof
48 Kostenontwik keling in het wegver voer 2026
50 Nieuwe vereniging ss truc tuur vers terk t betrok kenheid leden
36 Opleidingen en evenementen
42 Vraag het een expert
47 HP-zinnen
54 Colofon + Contac tinformatie
Alexander Webhofer, hoofd Supply Chain
Online Business bij AS Watson: “Onze orderverzamelaars verliezen geen tijd door te lopen met klantorders”
Op de aankomende duobeurs IC T&Logistiek en Logistica Next zijn ze weer volop te zien, de autonome mobiele robots voor ‘shelf-to-person’-orderverzamelen.
AS Watson Health & Beauty Benelux nam er vorig jaar 93 in gebruik bij het e-commerce-dc van Kruidvat en Trekpleister. Met nog een paar nieuwe erbij verdubbelde de productie in een deel van het magazijn.
Het gebouw in Ede met een parkeerdak , een
won prijzen en was bij de opening in 1995 het pronks tuk van wijlen ondernemer en basketbalsponsor Theo Kinsbergen De locatie in Ede was perfec t om zijn merk Kinzo ui t te dragen: een zichtloc atie vanaf de weg die wat later de A30 zou worden Tijdens een bezoek van een groep vakmensen, uitgenodigd door de bouwer van het au tomatisch
volledig onbemand magazijn wilde inrichten. Zover kwam het niet Het magazijn kost te te veel geld en snel na een overname ging het bedrij f failliet
Het gebouw bleef jaren leeg st aan en werd kort aan Hema verhuurd. In 2017 trok AS Watson er als huurder in Het bedrij f achter de winkelketens Kr uidv at en Trek pleister zag de verkopen via webshops groeien en vond
in Ede de locatie voor het distributiecentr um
een paar jaar later twee mezz anines (tus senverdiepingen) van elk vierduizend vier kante meter in te bouwen, kon de produc tie steeds verder toenemen
Werken met AMR’s
Een onbemand magazijn is het ook nu niet
In een aantal shif ts is het van ’s morgens tot diep in de nacht een komen en gaan van medewerker s, en een banner op de gevel van het gebouw maakt duidelijk dat ook Watson personeel zo ek t.
Robots zijn er al wel. Sinds vorig jaar rijden in een van de orderver zamelgebieden op deze vestig ing autonome mobiele robots , af geko rt AMR’s maar ook wel pods genoemd. “De medewerker s daar kr ij gen de stellingen met voorraad op hun werk st ation bezorgd en verliezen geen tijd door te lopen met klantTeks ten beeld Ed Coenen
orders ”, is de uitleg van Alexander Webhofer, hoofd Supply Chain Online Business en betrok ken bij de implementatie van de technologie.
Werken met au tonome mobiele robots is een versie van goods- to - man -order verz amelen , maar word t tegenwoordig vaker aangeduid als shelf- to -per son De orderver zamelaar kr ij gt een rek met planken (s helves) aangeleverd, met op die planken 28 dozen met ar tikelen.
Het werk in dat deel van het magazijn best aat ui t het
weggezet De AMR rijd t vervolgens weg om ander werk te doen , waarna op bestelling een andere robot komt om het rek op te halen en bij een orderver zamelaar op een werkst ation af te leveren.
Op het werk st ation bij Kr uidv at rijd t een robot met voorraad voor en ontv angt de werk nemer digitale aanw ijzingen over de vakken en het aant al uit een doos te pakken ar tikelen. De orderver zamelaar verdeelt dat aant al vervolgens over de bakken link s en rechts van hem. Een cijfer bij de bakken geef t de verdeling aan, vergelijkbaar met het orderpicken met karren De bak met orders voor een klant gaat over een au tomatische rollenbaan naar een spiraal conveyor, die de bak naar beneden brengt en doorgeef t aan een rollenbaancomplex richting de inpakafdeling.
Zijn de bestellingen verdeeld, dan rijd t de volgende AMR met
dat er doorlopend aanvoer op het st ation is De robots rijden in vaste banen, navigere nd aan de hand van een raster van QR-codes Deze co des zullen niet snel slij ten doordat ze buiten de wielsporen van de robots liggen De rekken zijn aan
twee kanten gevuld. Keer lussen zijn niet nodig, want elke
De hele dag door
In het distributiecentr um in Ede rijden de AMR’s op de bovens te van de twee mezz anines . Ze rijden in een door hekwer k af geschermd gebied met een U- vorm. In het midden daar van ligt een rollenbaansysteem voor de aan- en af voer van blauwe bakken, tote s, voor de individuele klantorder s.
“Repl enishmen t en or derver zamelen gaan de hele dag en avond door ”
voor het inr uimen van de rekken, aan de andere kant ze s werk st ations voor de orderver zamelaar s. “Van de orderverz amelst ations kunnen we de helf t ook inzetten voor replenishment”, merk t Webhofer op “Replenishment en orderver zamelen gaan de hele dag en avond door, maar de pieken in orderver zamelen zi tten in de middag en avond. Dat betekent dat we in de ochtend ex tra capaci teit hebben om al vast rekken te vullen.”
De ar tikelen aan boord zijn verdeeld over 28 verschillende vakken, en de SK U’s of wel de ar tikelnummers over meerdere rekken Het WMS stuurt een rek naar het werk st ation waar de mees te bestellingen kunnen worden af geleverd Webhofer merk t op dat de AMR’s na een prijsv raag onder
de bouwer er van, Geek plus “Het zijn nog best grote dingen van één bij één meter. Ze rijden de hele dag door en als de batter ij onder een bepaald lading spercent age komt , gaat een Geek au tomatisch naar de oplader. Het batter ijmanagement houd t dat bij en regelt het zo dat er al tijd genoeg robots met voldoende batter ijcapaci teit op de baan zijn.”
Lang zame en snellopers
De webshops van Kr uidv at en Trek pleister bieden een internet only -assor timent, maar het produc tenp ak ket is grotendeels gelijk aan dat van de drogis terijwinkels met hun, -
ment aan andere ar tikelen. In het distributiecentrum liggen die produc ten in een aant al gebieden Webhofer wijs t op het palletmagazijn, waar de pallets binnenkomen uit het centrale distributiecentr um in Heteren of dire ct van leveranciers. Daar vandaan gaan de pallet s naar de orderver zamelgebieden.
zijnvloer waar pallet s met zware of grotere eenheden st aan. “Daar liggen nu de dozen met de jaar voorraad aan vaat wast abletten
Die worden door een orderver zamelaar met een elek trische orderpickk ar opgehaald en naar de verzendafdelin g gebracht. Die dozen gaan zo nder verdere verpak king met de pakketser vice van PostNL mee naar de klant.
Andere grotere produc ten zo als elek trische apparaten pakken we wel in We hebben pas geïnvesteerd in inpakmachines die dozen op maat van de klantorder vouw t. De mezz anine met Geek s is in gebrui k voor kleinere en minder vaak verkochte ar tikelen. Snellopers proberen we lang s de kort ste weg naar de verzendafdelin g te kr ij gen. Ons
“De mezz anine me t Geeks is in gebr uik voor kleinere en minder vaak verkocht e ar tikel en ”
WMS-systeem helpt bij het maken van keuzes Want wat voor Moederdag of door een ac tie een snelloper is , hoef t dat in andere weken niet te zijn.”
Keuze voor Geekplus
Het is niet de eers te keer in dit distributiecentrum dat AS Watson het proces van orderver zamelen robotiseer t. Vier jaar geleden werden twaalf robots in gebruik genomen, die lang s stelling rekken reden en met behulp van een robotarm produc ten ui t het schap in een krat legden De testen beloofden meer dan wat in de prak tijk bleek
Digitalisering biedt grote kansen, maar vereist een doordachte en grondige aanpak. evofenedex biedt daarom laagdrempelig toegang tot experts in logistieke digitalisering. Onze experts hebben diepgaande kennis en ruime ervaring in: warehousemanagementsystemen transportplanningsystemen
logistieke bedrijfsprocessen
logistieke digitalisering kunstmatige intelligentie
Zij staan klaar om jouw bedrijf naar een hoger niveau te tillen. Handig, want zij spreken de taal van de ondernemer, begrijpen de unieke uitdagingen en kansen bij jouw bedrijf, en geven praktische adviezen. En voor mkb’ers is een adviesgesprek ook nog eens gratis.
Bekijk inspirerende bedrijfscasussen op: evofenedex.nl/digitalisering
Webhofer ze gt daarover dat de robots te veel pick fouten maak ten. “We zijn vr ij snel daar mee gestopt en weer met orderpickkarren gaan werken De Geek s daarentege n voldoen aan de verwachtingen. We hebben er inmiddels 105 en kunnen er nog meer bijplaat sen.”
Over de keuze voor deze ro bots legt hij uit dat er bij enkele andere projec ten is gekeken.
“We hebben een tender uitgeschreven, met onder andere keys zoals de af st anden op die mezz anine, het aant al SK U's en de verkopen in SKU’s per dag.”
AS Watson is een bedrij f met een hoofdkantoor in Hong kong. Ook Geek plus heef t Hong kong se root s. Heef t dat bij de keuze meegespeeld? Webhofer is hier duidelijk over : “Nul procent. Het had een ander kunnen zijn. Hun aanbod was het best De aanwezig heid van een vestig ing net over de grens in Duit sland heef t meegewogen Bij een storing is er snel een monteur bij ons. Dat er inmiddels meer bedrijven in de
Benelux zijn waar deze AMR’s rijden en ook meer serv icemensen, is guns tig voor ons.”
Nieuwe fase
Het doel van de invester ing was de pick tijden te verkor ten en de produc tivi teit te verhogen. Webhofer is enthousias t over het result aat: “Vergeleke n met het lopen met karren hebben we de produc ti vi teit van die afdeling verdubbeld.”
Hij vervolgt : “De integratie van deze ro bots markeert een nieu we fase in onze strategie voor logistiek. We zijn een snelgroeiend bedrij f in de e- commerce, en alles bij ons is erop gericht de positie van het bedrijf als mark tleider in de health & beauty -sec tor te vers tevigen. Met deze invester ing hebben we weer een st ap gezet om iedere dag beter in te spelen op de groeiende vraag in onze webshops De mobiele robots en het sy steem eromheen dragen merkbaar bij aan de klanttev redenheid.”
Kennisprogramma Toekomstbestendig Magazijn
Hulp nodig om een magazijn toekoms tigbes tendig te maken? Managers van mk b- bedrij ven kunnen meedoen aan een speciaal kennisprogramma van evofenedex , waarbij zij onder begeleiding van specialisten hun logistieke operatie gaan verbeteren Aanmelden kan via de QR-code.
“Ver geleken me t he t lopen me t karren hebben we de pr oduc tiviteit van die afdeling verdubbeld”
Sc an de QR- code voor de exposantenlijs t van IC T&Logistiek en Logistic a Next
Sc an de QR-code om je gratis aan te melden voor IC T&Logistiek en Logistic a Next
Peildatum: 10 ok tober 2025
De beurs IC T&Logistiek is het jaarlijkse trefpunt voor ondernemers in handel en logistiek die (verder) willen digitaliseren en hun ketens willen verbeteren. Drie dagen lang kunnen bezoekers inspirerende kennissessies bijwonen en kennismaken met innovatieve oplossingen.
Van 4 tot en met 6 november 2025 vult de Jaarbeurs
Utrecht zich weer met duizenden professionals uit de logistiek en handel Ondernemers kunnen dan een bezoek brengen aan de IC T&Logistiek en Logistica Next Nieuw is dat Logistica Next voor taan ook jaarlijk s wordt gehouden
Logistic s’ Drie dagen lang kunnen ondernemers digitale oplossingen zien voor huidige en toekomstige logistieke uitdagingen, allerlei inspirerende kennissessies bijwonen en contac ten leg gen.
Ook dit jaar heef t evofenedex een eigen stand op de beurs. We nodigen iedereen van harte uit om langs te komen. Onze expert s beantwoorden graag vragen van ondernemers over digitalisering en de uitdagingen die daarbij komen kijken. Daarnaast verzorgen di verse expert s van evofenedex waardevolle kennissessies.
AI en trends
Een van die sessies gaat over de mogelijk heden van kuns tmatige intelligentie. AI is hét modewoord in handel en logistiek, maar hoe maak je de stap van hype naar dagelijk se prak tijk? Digitaliseringsexper t Anneloes van Klaveren van evofenedex laat zien hoe bedrij ven concreet met AI aan de slag kunnen Deelnemers krijgen heldere inzichten en praktische voorbeelden om hun bedrij f stap voor stap AI-k laar te maken.
Sessie: de prak tijk?’
Spreker: Anneloes van Klaveren
Datum en tijd: dinsdag 4 november, theater 2, 10.45-11.15 uur
Een andere sessie van evofenedex gaat over trends in handel en logistiek. Duur zaamheid, nieuwe wet- en regelgeving, geopolitieke spanningen en digitalisering… ondernemers weten dat ze op deze ontwikkelingen moeten inspelen, maar vragen zich vaak af hoe. Senior projectmanager Supply Chain Management
Nanne Schriek en relatiemanager Joost Christis van evofenedex nemen bezoekers mee in de belangrijk ste trends Aan de hand van er varingen van leden laten zij zien hoe ondernemers met digitalisering belangrijke kansen kunnen benutten
Sessie:
grip met data en digitalisering ’
Sprekers: Nanne Schriek en Joos t Christis Datum en tijd: woensdag 5 november, theater 2, 10.45-11.15 uur
Toekomstbestendig magazijn
Tot slot vertelt magazijnexpert Arjen Lagerweij van evofenedex over de toekomst van het magazijn Veel bedrij ven werken van uitdaging naar uitdaging, zonder tijd voor structurele verbeteringen. Lagerweij laat zien hoe ondernemingen de stap kunnen zetten naar een planmatige en toekomst gerichte aanpak Met duidelijke doelstellingen, scherpe analyses en een gestructureerde routekaart krijgen zij gereedschap in handen om knelpunten te signaleren en kansen beter te benutten.
Sessie:
Spreker: Arjen Lagerweij
Datum en tijd: donderdag 6 november, theater 2, 10.45-11.15 uur
IC T&Logist iek, st and evof enedex (09.B099)
Kom naar IC T& Logistiek en
Bezoek de st and van evofenedex en /of neem deel aan (een van) onze kennis sessies.
A anmelden is gratis
Remco Dijkman is hoogleraar Informatiesystemen aan de Technische Universiteit Eindhoven.
Steeds vaker kr ij g ik de vraag: “W ij willen iets doen met AI. Kun je ons helpen?” Mijn wederv raag is dan: “Waarom wil je eigenlijk AI gebruiken? ” van large language models (LLM ’s) zijn allerlei taken eenvoudiger ge worden. Maar zo als bij elke technologische doorbraa k word t de impact vaak overschat. Onderzoeks- en ad viesbureau Gartner noemt dat de Denk bijvoorbeeld aan de blockchainhype van een paar jaar geleden: de invloed van blockchain op de supply chains bleek uiteindelijk veel kleiner dan voor speld.
Een veel voor komende denk fout is dat een nieu we technologie breed inzetbaar is. In werkelijkheid is het tegenovergestelde waar : technologie word t gedachten. LLM’s zijn bijvoorbeeld heel goed in het omzetten van taal naar andere taal, zo als vragen naar antwoorden , Nederlands naar Engels of natuurlijke taal naar een computercode. Met zulke toepas singen kunnen LLM ’s zeker bijdragen chatbots of door documenten op te stellen en te verwer ken. Maar we moeten realis tisch blij ven: de toepas singen zijn beperk t, en te hoge verwachtingen leiden onvermijdelijk tot teleur stellingen.
expect ations' dan ook de trough of disillusionment Ik durf nu al te voor spellen waar die desillusie bij AI vandaan zal komen: onbehulpzame chatbots , hoge kosten en fouten van AI die leiden tot ontevreden klanten.
Laten we de verwachtingen dus realis tisch houden. Let daar bij op drie punten De eers te is:
denk v anuit toepas singen. Bedenk eers t wat je aan de supply chain wilt verbeteren, waar je priori teiten liggen en welke invester ingen de mees te waarde opleveren. Als AI daar toevallig bij helpt: prima. Maar draai het niet om. Gebruik geen AI omdat het hip is. Dan is de kans groot dat je eindigt met een kleine verbeter ing in een onbelang rijk stuk je van je supply chain. Het tweede aandacht spunt is: kies de juis te AI. Er best aat niet zoiets als één AI Daarom gebruik ik bewust -
logie achter bijvoorbeeld
ChatGP T. Af hankelijk van je doel is een LLM (of het verwante agentic AI) misschien niet de juis te keuze. Voor toepas singen zoals 'demand forecasting' of -
Gebr uik geen AI omda t he t hip is
voorbeel d niet de mees t logische optie. Laat je onaf hankelijk adviseren om dure en teleur stellende invester ingen te voor komen.
En ten derde: zorg voor goede data AI is maar zo slim als de data waarop die getraind is Als je niet over de juiste data beschikt of als je data veel fouten bevatten, kr ij g je AI die slechte ad viezen geef t. In dat geval moet je eers t de beschikbaarheid en kwalitei t van je data verbeteren
supply chain, maar verwacht geen wereld van verschil. Blijf realis tisch en denk v anuit concrete toepas singen.
Bas Dimmers, hoofd Logistiek bij Van den Berk: “Het digitale kwekerijboek gaan we ook gebruiken voor het orderverzamelen”
Teks t en beeld Ed Coenen
Kwekerij Van den Berk kiest voor toekomst vol innovatie
Digitalisering en robotisering liggen in de land - en tuinbouw in het verlengde van mechanisering. Op bezoek bij Van den Berk Boomkwekerijen in het Brabantse land, een productiebedrijf met een héél groot groen magazijn waar technologie wortelschiet.
Op weg naar het Brabantse kerkdorp Bosk ant ont vouwt zich een landschap met grote bomen in vele soor ten en soms wonderlijke vormen Veel van die percelen zijn in gebruik bij Van den Berk Boomkwekerijen, even buiten het dorp. Dat is een van de groots te boomkwekers van Nederland, met rond de 450 hectare verspreid over Nederland en Duit sland, en een as sortiment van meer dan 1600 soor ten en variëtei ten. Met als speciali teit de teelt van grote bomen en struiken
“K lanten kopen bij ons grotere bomen die gelijk een bepaalde uits traling aan een projec t geven.” Aan het woord is Bas Dimmers, hoofd Logistiek bij Van den Berk Boomkwekerijen en in die func tie verant woordelijk voor het leveren van die grote bomen. “Grotere bomen hebben gelijk impact op het beeld van een projec t. Als je op een beeldbepalende plaats in de st ad bomen wilt aanplanten, moet je niet met dunne bomen beginnen. Dat geld t zéker als je bomen gaat planten tegen hi ttes tress.”
Langer leveren
Waar tuincentra door de verkoop van bomen en struiken in een pot vrijwel het hele jaar
door kunnen leveren, is dat bij grote bomen niet mogelijk . Maar Dimmers legt uit dat door een nieuwe techniek de levertijd voor grote bomen ruimer wordt. “Gebr uikelijk is dat bomen geleverd kunnen worden als ze in rust zijn en voor loofbomen is dat als ze ge en bladeren dragen. Maar we zien dat bomen door klimaatverandering eerder uitlopen en later hun blad verliezen. Ons leverseizoen is hierdoor korter geworden Om klanten toch op het gewens te moment in het jaar van bomen te voor zien, bieden wij de mogelijk heid van teelt in airpot s. De klant selecteert de bomen die we in het voorjaar hebben gerooid en die zetten we in een grote ring met aarde. Die bomen telen we boven de grond en de kluiten daar van zijn dan half augustus voldoende doorgeworteld om te kunnen leveren. Dat is vooral van belang voor bouwprojec ten en waar we bomen nu op afroep kunnen leveren. Voor sommige projec ten kweken we de bomen langer in een airpot Die kunnen we hebben we onder meer geleverd voor de woongebouwen met vertic ale bossen in Eindhoven en Utrecht. Als je met de trein naar
Logistic a Next gaat , zie je onze bomen in de nieuwbouw vlak bij de Jaarbeurs”, aldus Dimmers.
Digitalisering
Nederlandse bedrij ven digitaliseren. Van den Berk gaat daarin mee. Dimmers: “Op zich is digitaliseren niet nieuw. Onze administratie is terug te vinden in ons ERP-systeem. Di t is een digitaal systeem. Ook cont ac ten met de overheid zijn gedigitaliseerd. Of je nu praat over export of over belastingen, het verloopt digitaal.”
Als tuinbouwbedrij f heef t de kwekerij ook te maken met het plantenpaspoor t, gebaseerd op digitale rappor tage. “Elke boom die we leveren krijgt een etiket mee, het plantenpaspoor t dat t raceerbare gegevens bevat over het land van herkomst en
“In ons eigen digi tale kweker ijsyst eem is de her koms t van he t ui tgangsma teriaal te tr acer en ”
de kweker. In ons eigen digitale kwekerijsysteem is de herkomst van het uitgangsmateriaal, de jonge boom of struik , te traceren en houden we de geschiedenis bij van een boom op de kwekerij”, aldus Dimmers.
Digitalisering bij Van den Berk betekent ook dat in het voorraadsysteem alle indi viduele bomen op alle locaties in Nederland en Duit sland bekend zijn, met hun gps-locatie. “Nu loopt een van onze verkoopadv iseurs nog met een klant over een perceel om een selectie te maken. Met een combinatie van gekleurde linten merk t de ad viseur de uitgekozen bomen. Waar we naartoe gaan is een digitaal kwekerijboek . Een medewerker kan dan met een laptop in de hand zien bij welke soor t of variëteit hij st aat en de bestelling vervolgens digitaal opslaan.”
Dimmers vervolgt: “Dat digitale kwekerijboek gaan we ook gebruiken bij wat je het orderver zamelen kunt noemen Voor verzending komt een rooiploeg de geselecteerde bomen rooien en inpakken en volg t de ploeg die met andere werk tuigen de bomen ophaalt . In onze overdekte verlaadhal worden de bomen verzameld en op een oplegger geladen.”
Hulp van robots
Veel digitaliseringen in de boomkwekerij liggen in het verlengde van mechanisering. Met behulp van autonome werk tuigen willen boomkwekers het personeelsprobleem aanpak ken en Voor werk waarbij je je handen gebruik t, is het lastig medewerkers te vinden Met mechaniserin g is het werk al vele malen lichter geworden. Het rooien van bomen en het verzendk laar maken door de kluit in te pakken en de kroon op te binden zijn gemechaniseerd. Robotisering van werk zaamheden zal de volgende st ap zijn.”
Bij Van den Berk heef t de autonome maaier zijn intrede gedaan. “A ls je over onze percelen loopt, zie je grasbanen die verdamping van water beperken, afgewisseld met stroken zwar te grond waarin de bomen groeien. Die grasbanen maaien we regelmatig om de spontane groei van bomen tegen te gaan en dat bespaart een autonome maairobot werk . Maar we denken nu ook anders over de begroeiing Het gras tussen bomen hoef t geen kort geschoren biljar tlaken te zijn. En bloemrijke zaadmengsels maken de kwekerij niet alleen kleurrijker, maar zijn ook nog eens beter voor bomen, bijen en vlinders Op een van onze percelen met grote bomen maaien we niet en laten we koeien grazen We denken ook aan het gebruik van zaadmeng sels met gras- en bloemenzaden Het denken over kr uiden tussen de bomen is veranderd.”
Dimmers legt uit dat door de koms t van robots het patroon waarin planten ten opzichte van elkaar op de kwekerij st aan kan veranderen “Nu st aan de bomen in rijen, met een strook
gras er tussen We hebben nu ook een perceel waar de bomen in een wafelverband st aan, met ook diagonale verbindingen. Een robotmaaier kan daar omnidirectioneel werken.”
Onderdeel van robotisering en digitalisering bij het bedrij f is een experiment met een drone. “In de ak kerbouw zijn ze daar al ver mee. Ze kunnen daar grond en groei monitoren met een drone. Zover zijn wij nog lang niet. Een ak kerbouwer heef t één gewas op een perceel, wij hebben in Nederland rond de 120 percelen met een mix van bomen. We zijn begonnen met het meten van de hoog te van bomen en de st amdikte via een drone. Dat zijn de parameters die de waarde van een boom bepalen. Die gegevens voegen we toe aan de informatie die we van elke boom in ons voorraadsysteem beschikbaar hebben ”, aldus
Dimmers.
“We doen dat niet zelf Ons vak is bomen kweken, tuin - en landschapsarchitec ten en projec tont wikkelaars ad viseren over de juis te bomen voor hun projec ten. Vliegen met een drone laten we graag over aan een bedrijf met -
ly ses. Dat hoeven we niet zelf te doen We zi tten hier ook met een beperking in vlieghoog ten. We hebben verspreid over de regio percelen die hemelsbreed op een paar kilometer van de luchthaven van Eindhoven en Vliegbasis Volkel liggen en waar het vliegen met drones heel gevoelig ligt.”
Vakkennis bijspijkeren
Dimmers merk t bij een wandeling rond het kantoor- en verladingsgebouw op dat Van den Berk blijft hechten aan vakkennis. Zelf een logistiek persoon, heef t hij inmiddels een redelijke as sortimentskennis , of in boomkwekersjargon sortimentskennis Dit blijkt duidelijk als hij bij het zoeken van een locatie voor het poseren voor een foto enkele eiken bij hun botanische soor tnaam noemt. De tablet heef t al vele jaren geleden zijn intrede bij het bedrijf gedaan, merk t hij op -
laden in de kwekerij en het laden van trailers is gedigitaliseerd. Productiepersoneel werk t hier voor binnen en buiten al jaren met tablet s.” Moderne smar tphones en tablets kunnen vakkennis minder nodig kunnen
maken, maar niet bij deze boomkwekerij “Met Google Image kun je vaak een boom of bloem herkennen, maar hier op de kwekerij heb je daar niets aan. Hier geld t dat iedereen die hier werk t iets moet weten van bomen, het sortiment en het kweken van bomen. Ook zijinstromers uit een andere sector die bij ons komen werken.”
Vakkennis is ook de rode draad bij het Van den Berk College, waar groenprofessionals cursussen kunnen volgen “We spijkeren intern ons personeel ook bij met cursus sen. Voor zij-instromers hebben we een interne cursus
“Van al le leden van evof enedex zijn wij waar schijnlijk he t lid met he t gr oo tste magazijn”
opgezet. Als medewerker van een bedrij f dat ad visering van de juis te boom voor de juis te plaats als business heef t, moet je op zijn minst een beetje kennis hebben van wat we doen en telen. Ook als je niet dagelijk s met de teelt in aanrak ing komt ”, aldus Dimmers.
Iedereen die bij het bedrij f komt werken, krijgt ook uitleg over de zesjarige cyclus in de productie. Dimmers legt uit dat elk perceel steeds voor zes jaar in gebruik is en daarna voor een andere teelt word t ingedeeld. “De eerste drie jaar laten we de bomen daar groeien. De volgende drie jaar verkopen we de bomen. Daarna verplanten we de overgebleven bomen naar een ander perceel, egaliseren we de grond met verse zwar te grond en delen we het perceel opnieu w in Logistiek gezien zijn de percelen produc tieruimte en magazijn. Van alle leden van evofenedex zijn wij waarschijnlijk het lid met het groots te magazijn ”, merk t hij met een lach op “We verkopen uit het magazijn en we sturen continu bij op maatvoering en sortiment. Aan het einde van het zesde jaar bepalen we wat er de volgende zes jaar in ons magazijn komt. Naar welke bomen verwachten we vraag en welke bomen doen we weg? Daarbij houden we rekening met wat ons produc t uniek maakt: de leef tijd en omvang We hebben bomen van tientallen jaren oud op voorraad.”
AI ALS GAMECHANGER IN DE LOGISTIEK
Bij evofenedex betekent samen in beweging dat we jou en je organisatie vooruithelpen met opleidingen die direct aansluiten op de praktijk. Wij bieden meer dan honderd praktijkgerichte opleidingen: van een een heftruckopleiding. Of je nu werkt in logistiek, handel, douane of export, wij hebben de juiste opleiding voor jou.
Download de nieuwe Opleidingengids op: evofenedex.nl/opleidingengids
DataFirst Logistics levert een modern totaalpakket voor logistieke bedrijven, waaronder ons eigen Transport Management Systeem, Route Optimalisatie en dashboarding en EDI data platform. Door de inzet van AI zijn wij koplopers op het
Benieuwd hoe onze software of slimme AI toepassingen uw bedrijf kunnen omtoveren?
Bezoek ons op de jaarbeurs stand 09.B033
Ontdek hoe AI vandaag al van huidige toepassingen.
GEBHARDT ConVer ®
De goederenlift voor al uw goederentranspor t
GEBHARDT Intralogistics Netherlands BV Lichttoren 32 | 5611 BJ Eindhoven T +31 683 126 843 info@gebhardt-group.com www.gebhardt-group.nl
Teks t Job Halkes Beeld Amgen
Tussen de verpakkingslijnen van Amgen in Breda is de invloed van AI inmiddels goed zichtbaar. Slimme camera’s, data-analyses en chatbots helpen medewerkers om verstoringen sneller te vinden en processen beter te begrijpen. Zo verander t AI stap voor stap de manier waarop geneesmiddelen Amgen verlaten: sneller, slimmer en volgens de hoogste standaarden.
In de productiehal van Amgen in Breda rollen dagelijk s duizenden verpak te geneesmiddelen van de band Wat van buitenaf oogt als een gestroomlijnde logistieke operatie, blijkt in werkelijkheid een comple xe wereld van procedures, data en precisie. Toch weet het team in Breda steeds weer voorui tgang te boeken Hun geheim? Kuns tmatige intelligentie, in alle vormen en maten – van slimme camera’s tot datagestuurde chatbots “Wat wij hier doen, is eigenlijk assembleren en verpak ken”, legt Bart Kennes, senior manager Operations bij Amgen uit. “We produceren niet het ac tieve ingrediënt van het medicijn. Dat
gebeur t op andere locaties van ons bedrij f, bijvoorbeeld in Ierland of de Verenigde St aten Wij doen de laat ste stap: assembleren, labelen en verpak ken van het eindproduc t.”
Die stap lijk t eenvoudig , maar is dat allesbehal ve. “Het molecuul is overal hetzelfde”, zegt Kennes “Maar de verpak king en bijsluiter verschillen per land. Een voorbeel d: voor België moeten
Voor het Verenigd Koninkrijk geldt dit alleen voor de Engelse taal, maar dan wel met het lokale telefoonnummer op de bijsluiter. Dat zorg t voor een enorme variatie in eindproduc ten.
di verse produc ten in kleine hoeveelheden wordt gemaakt , afgehigh mix, low volume) Juis t daar ligt onze k racht.”
Regelgeving en betrouwbaarheid
Die kracht is broodnodig in een streng gereguleerde sector
“We krijgen gere geld audits op de werk vloer”, vertelt Ronald den Hoed, senior manager Data Anal ytic s. “Er wordt gecontroleerd of we produceren volgens geldende regelgev ing. Dat is logisch: het gaat om medicijnen, dus naleven van de wet- en regelgeving , kwaliteit en veiligheid staan voorop.”
Dat betekent ook dat technologische innovaties, hoe geavanceerd ook, moeten passen in die gezette kaders “We kunnen niet zomaar experimenteren met toepas singen die zichzelf aanpassen”, zegt Den Hoed “Generatieve AI leer t voor tdurend bij op basis van nieuwe input. Dat maakt validatie er van lastig. In onze wereld moet je kunnen aantonen dat een systeem altijd dezelfde uitkoms t geef t. Daarom gebruiken wij kuns tmatige intelligentie vooral als hulpmiddel en niet als beslisser.”
Een concreet voorbeel d daar van was een kwaliteitsprobleem bij een toeleverancier “We kregen een partij componente n binnen met onver wachte variaties”, vertelt Kennes “Onze detectiesystemen waren daar niet op ingericht, dus moes ten we alles handmatig controleren. Twee mensen zouden hier non-stop maanden mee bezig zijn. Dat was niet werkbaar.”
Het team besloot een camera te gebruiken met een zelfgetraind algoritme. “We hebben een standaardcamera gekocht en het machinelearnings ys teem getraind met voorbeelden van goed en fout ”, zegt Kennes “Binnen enkele weken hadden we een geautomatiseerd controlesysteem. Als we een machinebouwer hadden moeten inschakelen, had dat zeker maanden geduurd.
“Binnen enkel e weken hadden we een geau tomatiseerd controlesysteem”
De oplossing konden we nu in korte tijd zelf realiseren.”
Den Hoed vult aan: “Het model leerde niet bij, en dat is precies wat we wilden. Zo konden we het systeem valideren en aantonen dat het bij duizend foutieve onderdelen ook duizend keer de fout herkent. Daarmee voldoet het aan onze kwaliteitsregels.”
Naas t dit soor t toepas singen is Amgen Breda ook al jaren bezig met datagedreven werken “We hebben bijna al onze gegevens uit diverse systemen samengebracht in een datalake ”, vertelt
Den Hoed “Dat maakt het mogelijk verbanden te leggen die we vroeger niet zagen. Waar je vroeger een reek s Excel-bestanden nodig had, heb je nu één centrale bron waar bijna alle data uit Amgen-applicaties zijn opgeslagen. Deze centrale data-infrastructuur voldoet aan internationale beveiligingsnormen, waar-
Amgen
encr yptie, is het risico op datalekken of hack ing minimaal.” AI helpt bij datagedreven werken, vooral om de drempel voor medewerkers te verlagen om zelf bij te dragen aan de ontwik keling van data anal ytic s- oplossingen. “Niet iedereen kan programmeren in SQL of Py thon”, zegt Den Hoed “Maar met generatieve AI kun je vragen stellen in gewone taal Het model schrij ft de code voor je. Daardoor kunnen mensen die geen technische achtergrond hebben, toch met complexe datasets werken.” Kennes ziet dit dagelijk s al gebeuren “We hebben nu dashboards die bijna realtime inzicht geven in wat er op de vloer
direct uit de data.”
De volgende stap is het ontsluiten van ongestructureerde informatietek sten, notities en rappor ten die niet in tabellen passen. “In ons onderhoudss ys teem staan duizenden meldingen waarin operators beschrij ven hoe ze een storing hebben opgelost ,” legt Kennes uit. “Daar zit enorm veel kennis in, maar deze is lastig terug te vinden.” Daarom bouwde het team een chatbot die door al die verslagen heen kan lezen. “Je kunt nu gewoon
krijg je voorbeelden terug, compleet met stappen om het op te lossen”, zegt hij. “Dat scheelt tijd die we in andere taken kunnen stoppen.” Den Hoed ziet de waarde daar van vooral in snelheid. “Het is alsof je een heel slimme co-worker hebt die razendsnel door duizenden documenten blader t.”
Een tweede chatbot, gericht op andere datasets, is al in ontwikkeling. “Het mooie is dat we hierdoor eindelijk waarde halen uit vrije teks tvelden die jarenlang onbenut bleven”, zegt Kennes
Voorspellend vermogen
Naas t terugkijken wil Amgen ook voorui tzien. “We zijn bezig om hoog frequentiedata uit onze machines te halen”, vertelt Den Hoed “Temperatuurmetingen, trillingen, druk … al die waarden
Daarmee kun je storingen eerder signaleren AI kan helpen de modellen te ontwik kelen en inzicht te krijgen in trends.”
Hij vergelijkt het met een auto. “Zolang er geen lampje brandt is alles goed. Maar als AI ziet dat een bepaald patroon af wijk t van normaal, kan dat een waarschuwing zijn. Zo kun je onderhoud plannen voordat er iets stuk gaat.” Kennes vult aan: “Dat is niet per se toekomstmuziek. We zien nu al dat we met onze data en dashboards beter kunnen voorspellen hoe de bezetting in ons magazijn zich ontwik kelt. Dat is geen pure AI, maar wel dezelfde manier van denken.”
Toch benadruk ken beiden dat AI alleen werk t als de basis op orde is “AIles is zo goed als de data die je erin stopt”, zegt
Den Hoed “A ls de invoer rommelig is, krijg je rommel terug. Die bewust wording groeit enorm. Mensen zien nu direct in dashboards of hun data niet kloppen.” Dat inzicht draagt bij tot een positieve cultuurverandering. “Waar we vroeger nog moes ten uitleg gen waarom datamanagement belangrijk is, zien collega’s nu zelf de waarde er van omdat de impact direct zichtbaar is ”, aldus Den Hoed Als je iets niet goed logt , merk je dat meteen, en dat motiveer t om het goed te doen.”
Kennes merk t dat medewerker s steeds positiever tegenover digitalisering st aan. “We zien dat jongere collega’s die hier binnenkomen, vaak al vertrouwd zijn met AI en
Ze brengen een fr is se blik mee die ons inspireer t en aanv ul t. Tegelijker tijd bouwen we voor t op de waardevoll e er varing en kennis van onze best aande teams. Die combinatie maakt ons ster ker.”
Andere manier van werken
De locatie van Amgen in Breda is niet alleen een produc tielocatie, maar ook een proeftuin voor innovatie. “We krijgen veel vrijheid om nieuwe zaken te onderzoeken”, zegt Kennes. “Binnen gezette kaders natuurlijk . Dat maakt dat we nieuwe toepas singen relatief snel kunnen uitproberen.”
Zo werd recent binnen het wereldwijde Amgen-netwerk gekozen voor de inzet van Open AI ChatGPT Enterprise. “We maken gebruik van een beveiligde, afgeschermde versie van de AI-modellen”, legt Den Hoed uit.
“Onze data blijven binnen Amgen en worden niet gebruik t om de modellen verder te trainen. Dat is essentieel voor het waarborgen van vertrouwelijkheid en compliance.”
De snelheid waarmee de technologie zich ontwik kelt , verras t ook de expert s zelf “Wat er in één jaar is veranderd is ongelofelijk,” zegt Kennes. “We hebben inmiddels chatbots die tegen onze eigen data praten, en dat werk t echt goed De volgende stap is dat die chatbots onderling met elkaar kunnen praten. Danmatie combineert en een overkoepelend antwoord geef t.”
Den Hoed ziet dat zijn werk als data engineer
verander t. “We schrij ven code minder handmatig. AI helpt ons nu al bij het schrij ven en testen van datastromen. Dat maakt het makkelijker sneller prototypen te ontwik kelen. Uiteindelijk verschuift het werk van puur technisch naar inhoudelijk: begrijpen wat de business nodig heef t.”
Toekomst met menselijke maat
Ondank s alle voorui tgang blijft één uitgangspunt overeind: de mens beslist. “AI is voor ons een ad viseur ”, zegt Den Hoed “We gebruiken het om sneller tot inzicht te komen, maar de verant woordelijkheid blijft bij de mens. Dat is essentieel in een omgeving waar naleven van
“Het is al s een waardevolle collega die je ondersteunt”
de wet- en regelgev ing, kwaliteit en veiligheid vooropstaan.” Kennes knik t. “AI helpt onsvangen. Het is als een waardevolle collega die je onders teunt, repetitieve taken uit handen neemt en je de ruimte geef t om je te richten op wat echt telt.”
Bij de produc tie in Breda draait het dus niet om bots die het werk overnemen, maar om werk nemers die dank zij technolo gie slimmer kunnen werken Of zo als Den Hoed het samenvat : “Het is geen wondermiddel , maar het maak t ons werk wel elke dag een beetje beter.”
Bart Kennes, senior manager
“We hebben inmiddels chatbots die tegen onze eigen data praten, en dat werk t echt goed ”
HRonald den Hoed, senior manager
“In onze wereld moet je kunnen aantonen dat een systeem altijd dezelfde uitkomst geef t”
Te ks t Jo b Halk es Beel d
Het programma Digitale Infrastruc tuur Logistiek geef t sinds 2023 een stevige impuls aan
via Logistiek Digitaal. Programmamanager Jaap Stoppels is te vreden over de resultaten. “We gaan vol gas door tot 2027.”
Sinds de st ar t van het programm a Digitale Infras truc tuur Logistiek (DIL) in het voorjaar van 2023 zijn er al forse st appen gezet. Honderden bedrij ven zijn op weg geholpen met een ad vies via Logistiek Digitaal, er zijn di verse living labs opgezet en er word t gewerk t aan een Basis Data Infras truc tuur (BDI). DIL word t uitgevoerd door het minis-
terie van Infras truc tuur en Waters taat , samen met di verse organisaties in de logistieke keten, waaronder evofenedex. Dat gebeur t met een bijdrage van het Nationaal Groeifonds
Voor Jaap Stoppels , programmamanager van DIL, zijn het mooie mijlpalen, maar hij is nog lang niet klaar. “Ons hoofddoel is om uitein -
delijk tot een af sprakens tels el te komen, waardoor er een BDI onts taat . Dat helpt bedrij ven om makkelijker data uit te wisselen en zo co ncur rerender te worden Ons programma is uniek in Europa, nergens anders word t het op deze manier gedaan. We kr ij gen
de r uimte om uit te proberen wat werk t.”
Living labs
Het programm a kent een aant al pijler s, legt Stoppels uit. “We bouwen dus aan die BDI.
Dat doen we onder meer door te implementeren en te leren door living labs op te ze tten met thema’s. Zo als CO 2 -rapport ages, traceerbaarheid van goederen, aanpak van ladingdief st al en tegengaan van ondermijning. Een li ving lab is geen simulatie of model, maar is op basis van echte data van echte bedrij ven. Zo hebben we onder meer living labs op het gebied van lucht v racht , maritiem vervoer, wegver voer en agri food De ene is succesvoller dan de andere, maar we doen er wel ongelofelijk veel kennis mee op, die we breed kunnen gebruiken in de logistiek.”
Daar naast is er Logistiek Digitaal, waar van het doel is om mk b- bedrij ven (tot 250 medewerker s) digitaal klaar te stomen “Dat is , denk ik , het zichtbaars te onderdeel van ons programm a”, aldus Stoppels “De ad viseur s van Logistiek Digitaal bezoeken bedrij ven die
behoef te hebben aan ad vies Het doel is meer bedrij ven bewust te maken van de noodzaak van digitalisering. Toen we twee jaar geleden begonnen, gaf ongeveer een vijfde aan klaar te zijn voor de digitale toekoms t. Ons doel is dat te verhogen tot 30 procent. En om bij 80 procent van de bedrij ven de urgentie te verhogen, zo dat digitalisering een gespreksonderwer p word t in de directiekamer. Dat is belangrijk , want wie niet daarover nadenkt, loopt straks achter de feiten aan. Daar ben ik van over tuigd.”
Een ander trajec t van het DIL- programm a is de adoptie van het BDI-af sprakens tels el in de soft ware. “Daarover spreken we met IC Tpartijen. Maar de werkelijkheid is ook dat dat lastig is en blijft ”, aldus Stoppels Hij schets t een droombeeld van een soft ware -ingerichte keten. “Het zo u mooi zijn als je realtime je cont ainer kunt volgen die bijvoorbeeld uit India komt . Dat je een update kr ij gt als de cont ainer op het haventerrein daar ar rive er t, word t ingeladen, op het schip st aat en het schip gaat varen. Dat je een ETA [es timated time of arrival, red.] kr ij gt die klopt en een melding kr ij gt als het schip bijvoorbeeld moet omvaren bij vers toringen. Als je weet dat een onderdeel later of eerder komt , kun je je proces anders inrichten zo dat het niet stilvalt.”
Veel van de zojuis t genoemde informatie is wel beschikbaar, maar is erg versplinterd. Stoppels: “B edrijven hebben er een dagt aak aan om op alle port alen in te loggen en informatie op te vragen.” Een van de redenen waarom implementatie moeilijk is , is dat bedrij ven nog terughoudend zijn om data te delen in de keten. “Deels omdat ze bang zijn dat de data in verkeerde handen komen, maar ook omdat eigenaarschap van data invloed heef t op verdienvermo gen. Dat helpt niet mee aan een betere integratie.”
Praktijkvoorbeelden
Toch is het door DIL gelukt om voor de Rotterdamse haven en Portbase veel infor-
matie te bundelen. Zo deel t APM Terminals nu al ze s uur van tevoren het losmoment van een cont ainer. Dat helpt om het transpor t beter te organiseren, waardoor goederen sneller en soepeler op de plaats van bestemming komen. Voorheen was dat een half uur van tevoren, wat voor onnodige conges tie zorgde. Een ander DIL-succes is het opzetten van de Vertrouwensketen, waarbij het af halen van goederen in de haven via een geau toriseerd netwer k word t geregeld
“Ik verwacht da t we dan heel veel bedrijven aan he t denken hebben geze t”
Het DIL- programm a loopt door tot en met 2027. Stoppels heef t er alle vertrouwen in dat de belangrijk ste doelstellingen worden behaald. “Ik hoop en verwacht dat we dan heel veel bedrij ven aan het denken hebben gezet of op weg hebben geholpen met digitaliseren. Dat er in ketens blijvende samenwerk ingen zijn onts taan die digitalisering vers terken. En dat onze medewerker s elders aan de slag gaan om hun werk voor t te ze tten om Nederland verder te brengen.”
Hulp van Logistiek Digitaal evofenedex is nauw betrok ken bij DIL. Samen met TLN is evofenedex de drijvende k racht achter Logistiek Digitaal Mk b- bedrij ven kunnen gratis een ad viesgesprek voeren met een adviseur van Logistiek Digitaal om de digitale basis op orde te brengen. Bezoek de st and van Logistiek Digitaal op de beur s IC T&Logistiek of maak een afspraak via de website van evofenedex
Find out more logi cor.eu /en/nl
Lo cate d in the hear t of the Ni jmegen re gion , one of the Netherlands’ top lo gistic s hotspots
Right where you need to be
Bijs terhuizen 22 02 -2 20 6, Wijchen
Logicor Wijchen is a refurbished, Grade-A logistic s facility of 38 ,7 78 sqm across two unit s. Availabili ty star ts from approx 18 ,000 sqm, including of fice space.
Strategically located with excellent access to European market s and clo se to the German border.
Flexible layout options
Te ks t en beel d Ed Co enen
Nauwgezet elke palletlocatie in beeld brengen met een foto en deze vergelijken met wat daar volgens het WMS moet staan. Drones maken het mogelijk in alle gangen van hoog naar laag de voor raad te controleren en ve rkeerd geplaatste pallets terug te vinden.
Met een drone de voorraad tellen. “We zijn nu twee jaar met onze serv ice bezig en komen in de mees te magazijnen wel iemand tegen die denk t dat di t kan. Maar de werkelijk heid is dat je met een drone beelden verzamelt die je vervolgens met soft ware en AI naar informatie vert aalt .” Aan het woord is Bas Karsemeijer, medeoprichter van Shel fSuper visor, een AI-sta rtup in Amsterdam die met drones voorrade n
check t en veiligheidsrisico’s zo als wrak ke pallet s detecteert
Drone als hulpmiddel
geef t Karsemeijer een demons tratie, in een gang waar geen magazijnmedewerker s aanwezig zijn en we vr ij kunnen lopen. De drone die hij bestuurt is op zich niet heel bijzonder. “De drone is een hulpmiddel om grote hoe -
veelheden foto ’s te maken. We kunnen daar mee ook hoog in gangen werken. Maar als de locatie zich er voor leent, kun je dat ook doen met een smar tphone, tablet of een zogenoemde ac tioncamera.
De verz ameling foto ’s laden we in onze cloud-soft ware en dan gaan we geau tomatiseerd de data anal yseren en vergelijken met de voorraadinformatie van de klant: wat st aat er volgens het WMS [warehouse -
Op de besturingsconsole is te zien welke barcode op een locatie word t gescand.
management systeem, red.] op een locatie en wat zien wij op de foto van die locatie.”
Zijn demons tratie laat zien dat het scanne n
word t in beeld gebracht Karsemeijer: “Het scanne n doen we zelf bij middelgrote en
paar duizend palletplaatsen Het moet lonen een van onze dronepiloten te sturen. Die is er dan wel even mee bezig, want hij maakt een foto van elke locatie. Kleinere bedr ij ven helpen we om dit zelf te doen met hun mobiele telefoon of GoPro. Denk hier bij ook aan locaties als een bestelauto, legbords tellingen in een magazijn of een afhaallocatie van een groothandel. Na het uploaden kunnen wij met de beelden de voorraad controleren.”
Er zijn klanten die Shel fsuper visor maandelijk s bij hen laten vliegen. Karsemeijer: “A ls -
delijk s de ac ti va wil weten, is onze check een maandelijkse kostenpost in de budget tering. Andere bedrij ven laten ons elk kwar taal komen. We halen al tijd wel verschillen boven water, maar de allereer ste keer maken we mees tal de groots te klapper. Dan vinden we verloren pallet s terug en zien we pallet s die wel in het WMS st aan, maar niet in het magazijn.”
We voeden ons AI-s ys teem doorlopend met af beeldingen van situaties die pallets onveilig maken”
Op zijn laptop laat Karsemeijer een voorbeeld zien van een bedrij f met gecompartimenteerde opslag “Volgens het WMS zouden daar op het moment van tellen in een compar timent 1168 pallet s met producten moeten st aan. Wij telden er 10 87 Dat betekent dat er 81 pallet s ontbraken.
“De al lereer st e keer maken we mees tal de gr oo tste kl apper”
Maar we vonden ook 12 pallet s die niet of niet meer in het WMS aanwezig waren. Gaat het om tellen op productniveau, dan kijken we op de onders te niveaus ook achter in het vak. Niet fy siek , maar we kantelen de camera en maken dan een foto van de aangebroken pallet s. Met behulp van AI en kansberekening kunnen we dan een nauwkeur ige automatische inschatting maken van het aant al produc ten op de orderpicklocatie.”
Karsemeijer vertel t dat de gebruikte software barcodes , teks ten en af wijk ingen in vorm of kleur herkent. “Op elke situatie kunnen wij de modellen trainen. Dat helpt als bijvoorbeeld een sticker onleesbaar is geworden. Maar de soft ware herkent ook pallet s die scheef in de stelling st aan of waar van een plank gebroken is Ook signaleren we plaatsen die door pallet s bezet zijn, maar vr ij moeten blij ven, zo als rook kanalen en noodui tgangen. Deels doordat een pallet word t gezien op een plaats die niet in het WMS st aat, maar ook doordat we ons AI-s ys teem doorlopend voeden met af beeldingen van si tuaties die pallet s onveilig maken. Onze dienst heet Shel fSuper visor en dat is ook precies wat we aanbieden. We zijn de superv isor van het magazijnschap.”
Te ks t Jo b H alk es Beel d
Om beter voorbereid te zijn op ve rs toringen in de ketens , volgden ondernemers uit diverse branches de masterclass ‘Resilience in de supply chain’ van evofenedex.
Deelnemers ontdek ten dat de groots te waarde lag in het delen van er varingen, leren van andere sectoren en vert alen van die inzichten naar de ei gen prak tijk .
onder druk komen te st aan. De coronapandemie, vers toringen
hebben ondernemers laten zien dat hun bedrij fs voering kwet sbaarder is dan gedacht. Vaak genoeg bleken de branden te groot om nog even snel te blussen, wat eerder wel werk te
evofenedex kwamen ondernemer s uit uiteenlopende sectoren onlang s bij elkaar om te onderzoeken hoe ze hun ketens wendbaarder en weerbaarder kunnen maken. Hun er varingen laten zien dat de kracht van de masterclas s vooral zi t in het uitw is selen van verhalen, spiegelen aan andere sectoren en opnieu w bekijken van de eigen prak tijk door samen met vakgenoten en expert s erbij stil te st aan.
Kijk op keten
Voor Luc Perebooms, manager Supply Chain Engineerin g bij
Technische Unie, was het uitbreiden van zijn netwer k de belangrijk ste aanleiding om deel te nemen. “Ik wilde mijn blik verbreden en prak tische hand vatten kr ij gen om met de ui tdagingen die op onze organisatie af komen, om te gaan.” Tijdens de masterclas s merk te hij dat juis t het cont ac t met ondernemers uit andere sectoren veel opleverd e. Door de di versitei t aan sectoren waarin de ondernemer s opereren – variërend
stonden er gespre kken die zijn kijk op de keten verr uimden
Ook Marcel van der Loos , hoofd Supply Chain NL /BE bij BSH
Home Appliances , vond het waardevol buiten zijn eigen sector te kijken. “In de wi tgoedbranche waar ik ac tief ben, ligt de focus vaak ster k op de eigen produc ten en processen.”
Toch herkende hij in de verhalen van anderen veel overeen-
koms ten. Het verschil zat vooral in de mate van impact en de manier waarop bedrij ven met vers toringen omgaan. De masterc lass hielp Van der Loos om zijn er varingen te spiegelen
dichterbij liggen dan gedacht
Met prak tijk verbinden
De masterclas s van evofenedex bied t deelnemers theoretische modellen en instrumenten om kwet sbaarheden in kaar t te brengen, waar van de echte waarde ligt in de koppeling met prak tijk voorbeelden. Een verhaal dat veel indr uk maak te, kwam van deelnemers ui t de zo rg , aldus Perebooms. “T ijdens de coronacrisis wist een ziekenhuis in slecht s 48 uur een complete operatieafdeling op te ze tten Di t was een krachtig voorbeel d van hoe een team onder druk kan pres tere n. Het liet zien dat veerkracht niet alleen gaat over systemen en proces sen, maar vooral over mensen die de drive hebben om samen een probleem op te lossen.”
Hij herkende in dit voorbeel d de rol van draagv lak in de organisatie. “Veel onverwachte gebeur tenissen vragen uiteindelijk
dat het inspirerend was om te zien hoe een andere sector dezelfde basisuitdagingen kent: “Want hoe zorg je dat je
Kwetsbaarheden blootleggen
Een belangrijk onderdeel van de masterclas s is een scan om de veer kracht van de eigen keten te beoordelen. Me t behulp van een online vragentool kr ij gen deelnemers een mooi inkijk je in hun eigen veer kracht. Voor Perebooms bevestigde di t een belangrijk inzicht: een veilig IT-s ys teem is een onder-
werp dat continu priori teit van IT, maar ook suppor t van Business vraagt “Dat werd duidelijk door het invullen van dit model en de ui tw is seling hier van met andere deelnemers Door die uitkomst hebben we het hoger op de agenda gezet en gaan we er intern meer aandacht aan besteden.”
Van der Loos gebruikte de scan en theoretische modellen om in zijn internationale organisatie meer draagv lak te kr ij gen voor veranderingen in de planning “Met behulp van die scan en modellen kon ik laten zien waar onze risico ’s zitten en waarom een andere aanpak nodig is. Dank zij de masterclas s voeren we nu in de eigen organisatie een dialoog om tot meer wendbaarheid en weerbaarheid te komen.”
Nieuwe samenwerking
De masterclass leidt niet alleen tot bewustwording, maar ook tot nieuwe samenwer-
verder met elkaar in gesprek en delen onderling modellen en werk wijzen. Zo kwam Van der Loos in cont ac t met collega’s van een andere organisatie met wie hij dieper kon ingaan op het gebruik van kuns tmatige intelligentie bij vraagvoorspelling. “Deze uitwis seling leverde voor beide partijen nieuwe ideeën op die we direct konden toepas sen in de prak tijk .”
De diversitei t aan bedrij ven maakt dat er soms grote verschillen zijn in de vraags tukken, maar juis t dat biedt volgens de deelnemers een breder perspectief. Waar de een vooral te maken heef t met wereldwijde aanvoerketens vanuit Azië, kijk t de ander naar regionale pro -
“Met behulp van die scan kon ik laten zien waar onze risico’s zi tt en ”
cessen of de impact van IT-s toringen. Door die verschillen te bespreken, onts taat er begrip voor elkaar s situatie en komen nieuwe invalshoeken naar voren.
Een ander belangrijk element van de masterclas s is de kans om even uit de dagelijk se hectiek te st appen. Zowel Perebooms als Van der Loos vertellen dat zij normaa l gesproken te weinig tijd nemen om stil te st aan bij de grotere lijnen. De bijeenkoms ten dwongen hen af st and te nemen en opnieu w naar hun eigen rol te kijken
“Het hielp mij om weer even terug te keren naar de basis”, aldus Van der Loos “Hoe ziet de
keten eruit, welke knelpunten zijn er en hoe vertaal je dat naar concrete acties?” Voor Perebooms was het vooral waardevol om de eigen kwet sbaarheden in perspectief te plaatsen en te ontdek ken dat andere bedrij ven
baarheid en veer kracht nooi t af is Het is een voor tdurend proces van leren en aanpas sen.
al tijd wel iets gaande, of het nu gaat om levering sproblemen , storingen of internationale
“De kr acht zi t hem in al er t blijven en leren van anderen”
met vergelijkbare ui tdagingen te maken hebben “Dan merk je dat we het op heel veel vlak ken al goed doen, maar dat wij ook punten hebben waaraan we kunnen werken.”
Leren en aanpassen
Dat supply chain management voor bedrij ven belangrijker is geworden , is onder meer te zien bij BSH, waar het zowel nationaal als internationaal inmiddels een thema van het senior management is. Dat onderstreept volgens Va n der Loos het strategische belang van veerk racht in de keten.
Door supply chain management hoger op de agenda te zetten, onts taat er meer aandacht voor risico ’s en kwet sbaarheden in de ketens Het helpt bedrij ven om sneller te reageren op onverwachte gebeur tenissen en veer kracht structureel in de organisatie te verankeren
Hoewel de masterclas s veel inzichten oplevert , benadruk ken Pere booms en Van der Loos ook dat het verbeteren van de wend -
blij ven en leren van anderen.”
Van der Loos sluit zich daarbij aan. Voor hem was de masterclass niet alleen een kans om nieuwe kennis op te doen, maar ook om waardevolle cont ac ten te leg gen. “Het was verfrissend om weer eens terug te grijpen op theoretische modellen en ze te ko ppelen aan de dagelijk se prak tijk De training gaf mij handvatten om in mijn organisatie het gesprek over risico ’s en planning te verdiepen.”
Goed gevoel
Zowel Perebooms als Van der Loos kijken met een goed gevoel terug op de masterclas s. “Het heef t ons geholpen bewuster naar de keten te kijken, kwet sbaarheden bloot te leggen en oplossingen van anderen te vert alen naar de eigen prak tijk ”, aldus Van der Loos Volgens Perebooms hebben ze ook geleerd dat veerk racht begint bij samenwerking. “Tus sen afdelingen in een bedrij f, maar ook tussen ondernemer s die hun er varingen met elkaar delen. Zelf s als het een totaal andere branche is , kom je tot nieu we inzichten en dat is ontzet tend waardevol.”
Binnenkort gaat er een nieuwe ronde van
chain’ van star t. Per keer is er plaats voor een beperk t aantal deelnemers Scan de QR- code voor meer informatie of om je aan te melden
Handels- en productiebedrijven digitaliseren volop, maar zijn nog steeds sterk
afhankelijk van Excel en handmatige invoer, blijkt uit onderzoek van evofenedex
De ambitie is groot, maar échte digitale integratie vraagt vooral om investeren in mensen en processen.
Digitalisering st aat hoog op de agenda bij handels- en productiebedrijven. Dat blijkt uit een recent onderzoek van evofenedex onder ruim driehonderd ondernemingen. De ambitie is groot, maar de prak tijk blijft weerbars tig: veel bedrij ven leunen nog steeds op Excel- lijs ten en handmatige invoer
De helf t van de bedrij ven heef t inmiddels een digitalisering ss trategie die verder reik t dan twee jaar Ook voer t 47 procent op dit moment een digitalisering sproje ct uit. De inzet van cloudoplossingen groeit: 67 procent werk t met cloud -gebaseerd e soft ware. En systemen als ERP en WMS worden steeds vaker gebruikt als digitale kern van het bedrij f. Toch werk t maar 18 procent met volledig geïntegreerde IT-oplos singen en 38 procent van de bedrij ven blijft af hankelijk van Excel. Vooral kleinere bedrij ven lopen achter
Data als nieuwe grondstof
Een op de drie bedrij ven gebruikt data voor beslui tvorming , maar slecht s 13 procent heef t dat structureel verankerd in de bedrij fsstrategie. Volgens Anneloes van Klaveren, projec tmanager Digitalisering bij evofenedex , vraagt dat om meer dan techniek alleen: “Een datagedreven cultuur begint bij het management en de vaardigheden van medewerker s. Bedrij ven die hierin investeren, zien betere re sultaten omdat ze hun data echt benutten.”
De af hankelijkheid van handmatige processen blijkt hardnekk ig. In vergelijking met eerdere on derzoeken ui t 2019 en 2021 is het aant al bedrij ven dat data handmatig verwerkt nauwelijks afgenomen. Dat vertraag t niet alleen processen, maar vergroot ook de kans op fouten Bedrij ven die dit herkennen, kunnen veel wins t behalen met relatief een-
ring door via digitale plat formen en aangif te -
Bedrij ven beoordelen hun huidige digitale oplossingen over wegend positief : 49 procent is tevreden, 28 procent gematigd positief. In 58 procent van de gevallen verloopt de technische integratie zonder grote problemen. Volgens Van Klaveren zit de groots te uitda-
“E en da tagedr even cultuur begi nt bij he t managemen t en de vaardigheden van medewerker s”
voudige automatisering. Bijvoorbeeld door koppelingen tussen systemen te leggen of werkprocessen te digitaliseren.
Digitale oplossingen 46 procent van de bedrij ven met een eigen magazijn gebruik t inmiddels slimme digitale toepas singen in hun magazijnruimte. Het gebruik van warehousemanagement sy stemen (bij 77 procent) en handscanner s (73 procent) is breed ingeburgerd. Innovaties zoals voicepicking (6 procent) en drones voor voorraadcontrole (4 procent) st aan nog in de kinder schoenen, maar 36 procent van de bedrij ven heef t plannen om dergelijke technologieën op korte termijn in te voeren Ook in transpor t, import en export zet digitalise -
ging dan ook niet in de technologie zelf : “Digit ale optimalisatie bereik je niet door alleen soft ware aan te vragen. Het vraagt om continue ontwik keling , met aandacht voor mensen, processen en samenwerking.”
Meer weten?
Leden van evofenedex kunnen het volledige rappor t met alle onderzoeksresultaten gratis ontvangen. Scan hier voor de QR- code
Internationaal betalings verkeer en
Work shop • Zoeter meer
Verandermanagement Digitalisering in de Logistiek
Masterclas s • Zwolle
Opleiding • online
Duobeurs • Utrecht
Evenement • Nieu wegein
Ben jij een er varen exporteur, exportprofes sional of business development manager? En wil je uitbreiden naar nieu we mark ten? Kom dan op woensdag 5 november naar NE X25 in het NBC
Cong rescentr um in Nieuwegein Expert s van onder meer evofenedex vertellen wat de nieu ws te trends en kansen zijn voor export Di t jaar is het thema 'Grip op groei' NE X is dé plek waar exportprofessionals kennis delen en ervaringen ui tw is selen.
Logistiek teamleider
Opleiding • Utrecht
Veiligheids adviseur
Opleiding • Zoeter meer
Basisopleiding • Zoeter meer
Work shop • Zoeter meer
Dag van het Veilige Magazijn in de regio
Evenement • Breda
Webinar
1 juli 2026 heef t niet alleen gevolgen voor vervoerders , maar ook voor bedrij ven die goederen
ting tot hogere transpor tkos ten, voor zo wel eigen als uitbes teed vervoer. In dit webinar leggen Geer t van Eijk , senior beleidsadv iseur Vervoer, en Jan van de Er ve, ledena dv iseur Vervoer, van evofenedex uit wat ondernemer s kunnen verwachten en hoe ze hierop strategisch kunnen inspelen
Evenement • Kamerik
Evenement • Veenendaal
Evenement • Zoeter meer
Cursus • Eindhoven
Basisopleiding , online
Letters of Credit Masterclas s, Zo eter meer
Opleiding • Zoeter meer
Opleiding • Zoeter meer
Opleiding • online
Alle evenementen vind je via
Evenement • 19 november • Zoetermeer
2.0 gehouden. Deze vernieuwde editie richt zich op het veilig vervoeren,
themaruim tes bezoeken en kennis sessies bijwonen in theate rs Verder is er een demons tratieplein waar theorie en prak tijk samenkomen , een kennis- en netwer kplein en een mark t met veiligheidsoplossingen. Deelnemers stellen hun eigen programm a samen en kunnen er varingen ui tw is selen met vakgenoten en desk undigen. Dit alles, samen met een barist a en foodtruc ks , zorg t voor een ontspannende en inspirerende dag waarop kennis, ontmoetingen en veilig werken centraal st aan.
Basisopleiding • 10 november • Zoetermeer
iezing raden evof enedex
Scania Produc tion Meppel BV en Bouwcenter
Concordia Meppel zijn verkiesbaar voor de regioraad Noord voor een periode van drie jaar Eventuele bezwaren kunnen binnen drie weken na de verschijning van dit magazine worden ingediend bij de algemeen directeur van evofenedex
Bekijk het volledige opleidings aanbod van evofenedex op de website. Bij vragen kun je cont ac t opnemen met evofenedex via of
07 9 3466 99 0
Hans Stegeman
Docent van de cursus
lightness to mobility ’ wordt precies omschreven wat het bedrijf in Katwijk doet. SAG maak t vooral brands toftanks, maar snapt dat de vraag ernaar zal afnemen. Het richt zich daarom op een toekomst die in meer dan één opzicht duurzaam is.
Met vestigingen in onder andere Mexico, Spanje, Slowak ije en Oostenrijk en een salesk antoor in de Verenigde St aten is aluminiumproducent SAG (de letters staan voor Salzburger Aluminium Group) duidelijk een wereldspeler De Nederlandse divisie, SAG Netherlands in Katwijk, is vooral bekend als leveran-
Scania Deze twee fabrikan ten bouwen de mees te van hun vrachtauto’s in Nederland en dan is het pret tig een tank leverancier in eigen land te hebben. SAG ziet de vraag naar brandstoftanks echter in een redelijk hoog tempo minder worden Dit is niet zo gek, in een tijd van energietransitie en de opkoms t van elek trische voer tuigen “In de hoog tijdagen van de dieseltank produc ties hadden we drie locaties: een eigen produc tiebedrijf, een opslaghal voor ruw
materiaal en een opslaghal voor gereed produc ten. Maar inmiddels hebben we alles weer onder één dak”, schets t logis-
per jaar, momenteel is dat minder dan 10 0.000.”
Opnieuw uitvinden
Dat zijn veelzeg gende cijfers. SAG Netherlands ging daarom op zoek naar nieuwe af zetmarkten en de mogelijk heid om eigen produc ten te verduurzamen “Binnen de SAG Group opereren we min of meer zelf standig, we moeten zelf zorgen dat we
springen ook weleens bij in Mexico of Spanje.”
Kortom, het bedrij f is drukdoende zichzelf opnieuw uit te vinden
en kijk t daarbij onder meer naar de mark t voor de energietransitie. Dat is niet altijd eenvoudig, want klanten die zich richten op de energie-
Ronduit zonde was het dan ook dat een megastar t-up, een batterijfabrikan t in het noorden van Zweden, het uiteindelijk niet redde. SAG was erbij betrokken, onder andere met koperproduc ten. “Daar hadden we al heel wat
batterijproducent goedkoper en verder in de ontwik keling. Wel jammer, we hadden al de aluminium behuizingen gemaakt We waren er druk mee bezig, hadden protot ypen geleverd en verbeterd en de eerste leveringen gedaan, maar toen hield het op. Het stopte voor tijdig en dat is wel iets waar we als bedrij f af en toe tegenaan lopen. We maken allerlei protot ypen voor star tende bedrij ven, maar dan volg t er een produc ties top omdat de klant zelf nog in de opstar tfase zit met zijn interne planning Dit resulteert weer in een gat in onze eigen productieplanning.”
Volgens Jeroen van Karsen van de marketingen communicatieafdeling bij SAG lopen nieuwe samenwerkingen af en toe ook vast door fouten in de communicatie van klanten. “Om
laten verlopen, maken wij gebruik van diverse technische en digitale tools die de communi-
catie stroomlijnen en verbeteren. Dank zij onze projec t gerichte aanpak documenteren we elk trajec t zorg vuldig , zodat alle betrok ken partijen altijd beschikken over de juis te informatie Maar we merken vaker dat wij op onze beur t af hankelijk zijn van klanten. Zeker bij productiebedrijven heb je veel verschillende afdelingen, met allemaal hun eigen expertise of kennis over een bepaald onderdeel. Dan is het
“Met een paar verbet er ingen in pr ocessen en communic at ie kunnen bedr ij ven veel
moeilijk om dat allemaal te stroomlijnen zodat je iedereen op één lijn hebt”, zegt Van Karsen Hij vervolgt: “Onze engineers hebben veel contac t met de technische teams van de klant.
matie van een andere afdeling.’ Tegenwoordig zijn er binnen organisaties veel meer mensen betrok ken bij technische besluitvorming en uitvoering Hoewel er inmiddels heel veel systemen zijn om de samenwerking tussen afdelingen te onders teunen, blijkt in de prak tijk dat informatie soms nog niet goed wordt gedeeld. Met een paar verbeteringen in processen en communicatie kunnen bedrij ven
Werk veilig, voorkom aanrijdingen
Jouw alertheid maakt het verschil!
Maak uw magazijn veiliger! Scan de QR-code
supply chains
kraken onder toenemende druk . Verstoringen door geopolitieke spanningen, congestie in havens, strengere milieuregels en fluctuerende vraag zorgen voor onzekerheid en hoge kosten. Daarbovenop worden klanten steeds veeleisender “De mate van digitale volwassenheid bepaalt steeds vaker of bedrijven efficiënt, weerbaar en toekomstbestendig kunnen blijven,” stelt Paul Rombeek , Managing Director van Rotra Air & Ocean. “Traditionele processen schieten tekort in deze complexe wereld”
Logistiek slimmer dan ooit: één platform voor inzicht en controle Maar waar begin je als verlader? Rotra biedt als digitaal expediteur datagedreven platform rotraNext. In dit portaal komen tarieven, boekingen, track &
informatie en documentatie samen.
Veilig, deskundig en duurzaam werken met werkmaterieel
“We spelen in op de behoefte van de nieuwe generatie verladers,” zegt Rombeek . rotraNext geeft bedrijven realtime inzicht in hun supply chain. Een belangrijk onderdeel is de zogenoemde exception control. Rombeek licht toe: “Je hoort niets tenzij er iets misgaat. Klanten willen alleen bezig zijn met zendingen die echt aandacht verdienen.”
De kracht van API’s Wat rotraNext onderscheidt, is de slimme API-suite die zorgt voor een koppeling met bestaande ERP-systemen. Zo hoeven supply chain teams niet langer in meerdere systemen tegelijk te werken. “Veel grote bedrijven schakelen met verschillende expediteurs,” legt Rombeek uit. “Via onze API-suite kunnen ze alle data direct in hun eigen systemen integreren.”
AI als versneller
AI is voor Rotra geen toekomstmuziek , maar een strategische motor voor de supply chain van nu.
“Waar we vandaag al inzetten op data-analyse en planning, bouwen we stap voor stap verder met toepassingen die capaciteitsschaarste of congestie vroegtijdig signaleren, afwijkingen automatisch detecteren en zelfs alternatieven aandragen nog vóórdat vertragingen optreden,” zegt Rombeek “Hiermee stellen we klanten in staat hun supply chain proactief te sturen.”
Digitaal waar het kan, persoonlijk waar nodig Hoewel technologie centraal staat, blijft de menselijke factor essentieel. “Digitalisering betekent niet dat alles automatisch gaat en we niemand meer nodig hebben,” benadrukt Rombeek “Er blijft altijd behoefte aan persoonlijk contact, zeker bij uitzonderingen die om maatwerk vragen.”
Paul Rombeek , Managing Director, Rotra
Die hybride aanpak sluit aan bij de wensen van klanten. Pieter Boekee, Senior Manager Logistics bij Polaroid International BV: “Met rotraNext hebben we realtime grip op onze lucht- en zeevrachtstromen. Voorheen waren we veel tijd kwijt aan het achterhalen van statussen van onze zendingen en aan communicatie. Nu zien we alles direct in één over zicht en kunnen we sneller en beter onderbouwde beslissingen nemen. Dat scheelt ons niet alleen enorm veel tijd, maar voorkomt ook verrassingen in onze supply chain. Het portaal en Rotra’s persoonlijke ser vice geven ons de zekerheid en rust die we nodig hebben in een steeds complexere omgeving”.
De toekomst is digitaal en duurzaam
Volgens Rotra verandert de rol van de expediteur fundamenteel: van traditioneel arbeidsintensief transport regelen naar een datagedreven partner. “De toekomst van logistiek ligt in digitalisering en AI,” besluit Rombeek “Het gaat niet om óf we veranderen, maar hoe snel bedrijven profiteren van de voordelen die deze technologieën bieden.”
www.rotra.eu
te zien dat er steeds meer aandacht komt voor dit soor t optimalisaties”, aldus Van Karsen
Nieuwe af zetmar kten
Daarnaast slaagt SAG er goed in nieuwe af zetmark ten te vinden Voor een bekende landbouwmachinefabrikant heef t het inmiddels behuizingen voor diverse machines ontwikkeld “Die behuizingen waren voorheen allemaal van roes tv rij staal, maar zij exporteren heel veel. Ze kwamen bij ons met de wens dat het allemaal lichter materiaal moes t worden, aluminium dus. Ze hebben bij meerdere producenten aangeklopt , maar uiteindelijk vonden
cargobox gemaakt voor een bedrij f dat ac tief is in de last mile solutions. Een ty pisch Amsterdams bedrij f, ze bezorgen bloemen en maaltijden in het duurdere segment. Ze -
voor hebben wij nieuwe aluminium boxen aangeleverd Hiermee hebben ze onlang s getest en ze zijn heel erg tevreden.”
Duur zaam opereren
SAG heef t er bovendien voor gezorgd dat het produc tie als met het pand zijn we bezig om energie terug te halen of energie op te wekken.
“E en van onze pr oduc tiel ijnen voor zien we vr ij wel voll edig van eigen stroom”
ze onze kwaliteit en manier van communiceren
Bij de entree van het SAG- complex staat een
als opslag voor te vers turen of te ontvangen pakketjes. Het is in meer dan één opzicht een visitekaar tje, want laadbakken voor transpor t-
Er liggen bijna 2700 zonnepanelen op het dak, en op termijn gaan we volledig van het gas af De klimaatbeheersing is laatst aangepas t, dat was vooral in de fabriek heel belangrijk We hebben hier veel laswerk en dat geef t veel warmte. In de winter hadden we veel warmteverlies, dus hebben we tussendeuren laten plaatsen Die zijn in de winter dicht en in de zomer open. Dat klinkt heel simpel, maar het
werk t wel. De stroom die we met onze panelen opwekken, gebruiken we meteen: een van onze produc tielijnen voor zien we vrijwel volledig van eigen stroom. En we hebben elek trische heftruck s.”
Dat duur zaamheid ook goed is om nieuwe af zetmarkten te vinden, bewijzen vooral aanvaker willen die weten: zijn jullie duurzaam bezig, kun je aangeven op welke manier jullie dat doen? Komt basismateriaal uit Europa en niet uit China? Hoe is jullie energieopwekking georganiseerd en is jullie vloot van bedrij fs-
Eeen voor waarde om te kunnen samenwerken.” Hij vervolgt: “Je ziet het ook bij verpak kingen. Klanten willen onze produc ten niet ontvangen in een plastic verpak king. Ze willen dat we gebruikmaken van verpak kingen die gemaakt zijn van gerecycled materiaal, bijvoorbeeld papier of karton Wat we ook heel veel doen is returnable packaging dat sowieso al, maar bij klanten die we hebben voor duur zame produc ten komt de verpak king ook weer terug. Bijvoorbeeld bij de landbouwmachinefabrikant was een aantal produc ten heel moeilijk te verpak ken. Het ging om aluminium onderdelen , die gevoelig zijn voor krassen. Zij hebben zelf een duurzame verpakking ontwik keld, en als wij iets opsturen, komt die verpak king retour. Dat is best slim, want die verpak kingen zijn echt op maat gemaakt. Een produc t kan er maar op één manier in Wij leveren ze af, en een paar dagen later krijgen we ze weer terug.”
wat dieseltruc ks bouw t, gaat dagelijk s nog lichtpunt voor de toekomst is dat SAG voorrijen die gekoeld moeten worden en wij maken daar voor het koel vloeis toftankje. Dat is best een ingewikkeld maakproces. Maar onze lasexpert is momenteel bezig om de lasarm te programmeren, zodat we dat lasproces kunnen automatiseren. Het wordt nu nog handmatig gelast , het gaat nog om een laag volume. Maar het begin is er.”
Bij de ledenser vice van evofenedex komen vragen binnen over de mees t uiteenlopende zaken.
In elk nummer van Logisticx lichten we er een aantal uit.
Klopt het dat je alleen lithium (- ion) batterijen mag vervoeren als ze op veiligheid zijn getest?
Ja, voor vervoer van lithiumbat terijen is vereis t dat elke cel aantoonbaar het zogenoemde UN 38.3testprogramma heef t door st aan. Dit programma, opgenomen in een VN-handboek, best aat ui t stressproeven die naboot sen wat een batterij onderweg kan overkomen: schokken, trillingen, temperatuurschommelingen, lage luchtdruk, kort slui ting , brand en overlading Alleen als een batterij na al die beproevingen veilig blijft , mag de fabrikan t een testbewijs
en het milieu te beschermen tegen li thiumbranden. Het testbewijs is schrif telijk en beknopt vast gelegd in een UN 38.3 Test Summar y (T S), die je op verzoek moet kunnen tonen aan inspec teur s en vervoerder s, bij voorbeel d via een website of QR- code Voor knoopcellen die zijn ingebouwd in apparatuur (zoals bij printpla ten) of die samen met apparatuur zijn verpak t, is er geen verplichting om een TS beschikbaar te hebben De testplicht zelf blijft wel van k racht
De test verplichting geld t voor losse cellen en batterijen, en ingebouwde packs en reservebat terijen in
deringen De eers te is dat ongeteste protot ypen of kleine proefseries onder strikte regels tóch mogen worden vervoerd naar klanten of testlaboratoria. Die regels gaan over de manier van verpak ken en aan -
brengen van duidelijke markeringen. De tweede uitzondering geld t voor beschadigde of versleten batterijen die onderweg zijn voor onderzoek, reparatie of recycling. Ook die moeten zorg vuldig worden verpak t, omdat een cel kan ontbranden
Mag ik een AI-gestuurde dashcam gebruiken die of hij of zij misschien in slaap valt of afgeleid is?
Een camera in de cabine registreer t niet alleen het rijje persoonsgegevens die privac ygevoelige informatie kunnen bevatten, zoals etnici teit of gezondheid De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) stelt hier ze er strenge eisen aan. Toes temming van de van een arbeidsrelatie
Om cameratoezicht te rechtv aardigen heb je een legitiem doel nodig, zo als verkeers veiligheid. En je moet aantonen dat het echt noodzakelijk is en dat er geen minder ingrijpende al ternatieve n zijn.
worden , de ondernemingsraad of personeels vertegenwoordig ing moet instemmen en vanwege het hoge pr iv ac yr isico is een data protec tion impact as ses sment (DPI A) verplicht
De Autori teit Persoonsgegevens oordeelde eerder dat cameratoezicht in cabines disproportioneel is. In de
Wie vragen voor de ledenservice heef t, kan cont ac t opnemen via
of 07 9 34 67 34 6
prak tijk is het dus zeer lastig te rechtvaardigen. Vaak kun je hetzelfde doel bereiken met minder ingrijpende middelen. Zoals vermoeidheidsproto collen, trainingen of technologie die vermoeidheid real time detecteert zonder beelden op te slaan.
Wij hebben begrepen dat de vracht wagenhefop het ke ntekenbewijs moet ik vanaf dat de motorrijtuigenbelasting?
N2- en N3-voertuigen met een technische maximum mass a vanaf 3500 kilogram (voor elek trische voertuigen vanaf 4250 kilogram). De voertuigcategorie is te vinden op het kentekenbewijs.
bepalen, kijk je naar de technische maximum mass a voer tuig een aanhangwagen of oplegger mag
voer tuig Voor de motorrijtu igenbelasting is de toeges tane maximum mass a op het kentekenbewijs
aanhangwagen of oplegger kan trek ken, ga je uit van kentekenbewijs van het trek kende voer tuig
Onders taande vraag is beantwoord door Anneloes van
Wat zijn RFID -t ag s en waarom zijn ze handig in de logistiek?
tags zijn elek tronische apparaatjes die informatie bevatten en via radiogol ven kunnen communiceren met speciale lezers. Ze worden vaak gezien als de opvolger van de barcodes en bevestigd op goederen. De tags kunnen worden voor zien van allerlei informatie over de produc ten waarbij ze horen. Bijvoorbeeld over de afmetingen, oorsprong, bestemming , houdbaarheidsdatum en produc tcodes. Anders dan bij barcodes is er geen directe zichtlijn nodig tussen de tag en de lezer. Hierdoor zijn
andere voordelen. Het verbeter t de traceerbaarheid van goederen en vermindert daarom ook het risico op verlies en dief st al. Daarnaas t kunnen de tags in bulk en op af st and worden uitgelezen Automatisch registreren zorg t bovendien voor minder menselijke
voor een bedrij f mogelijk om zijn voorraad een stuk
Hulp nodig of een vraag over digitalisering?
Anneloes van Klaveren en haar collega's helpen je graag. Bekijk het dienstenaanbod via de QR-code of mail direc t naar
Nijdam
s + W ilma
Beel d A& M Ba tt erie
Nijdam
Te ks t W ilma
Bij A&M Batteries hang t sinds een half jaar de spre ek woordelijke vlag ui t,
omgevingsvergunning heef t gekregen voor de opslag van lithiu m(ion)batterijen.
Dit heef t wel wat voeten in de aarde gehad. Directeur Pieter Bremmer vertelt erover en deelt prak tische tips.
Aan de havenbek kens van de Rotterdamse Botlek zit op steenworpafstand het nieuws te onderdeel van de A&M Groep:
A&M Batteries. Op het buitenterrein staan opslagcontainers naast elkaar opgesteld, met tussen elke container een muur van grote betonnen blok ken. Die muren staan er niet voor niets, want in de container s liggen lithium(ion) batterijen opgeslagen. In sommige zitten afgedank te of kapotte batterijen, in andere nieuwe. Maar altijd goed gescheiden, conform de PGS 37-2, de richtlijn voor de veilige opslag van lithium(-ion)bat terijen. Het inzamelen, opslaan en recyclen van (lithium)- ionbat te -
rijen zijn de activi teiten waarop A&M Batter ies, dat sinds december 2023 best aat, zich onder meer richt. “Vanui t de A&M Groep zagen we de vraag naar serv ices rond die batterijen toenemen ”, vertel t dire cteur Pieter Bremmer in zijn kantoor met weids uitzicht op het westelijke deel van de Rotterdamse haven. “We zagen ook dat de infras truc tuur om batter ijen in te zamelen en op te slaan onvoldoende was, zeker voor batter ijen die aan het einde van hun levensduur zi tten. In de haven komen veel batter ijen binnen die naar het achterland gaan. Maar tussen aankomst en gebruik zi t vaak een bepaalde periode. Traditionele opslagr uimten zijn daar niet voor ingericht. Lithium(-ion)bat terijen moeten namelijk op een bepaalde manier worden opgeslagen.”
In dit gat van de mark t is A&M Batter ies gedoken. Het bedrij f richt zich op eigenaren van batter ijen die voor korte of lange tijd opslag ruimte zoeken. Maar de hoofda ctivi teit is de inzameling van industriële batter ijen in de eindfase, waarme e het andere ondernemingen helpt aan hun wettelijke verplichtingen te voldoen. De klanten zi tten in de haven, maar zeker ook in de rest van het land
Maat werk voor vergunning
Medio 2025 had het bedrij f iets te vieren, want het werd
het een omgeving svergunning heef t gekregen om maximaal 230 ton (afv al)lithium (ion)bat terijen op zijn buitenterrein op te slaan.
Niet elk bedrij f met lithium(-ion)bat terijen valt onder de PGS 37-2 Bremmer: “A &M Batteries valt er in beginsel onder. Maar door onze ty pen af vals tromen en hoeveelheid batterijen vallen we buiten de tabellen van de PGS 37-2, waardoor we een omgeving svergunning van de prov incie nodig hadden. Die legde de taak voor de beoordeling en afgifte neer bij DCMR [de omgeving sdiens t, red.].” Het gevolg : DCMR
“Parallel aan de conceptver sie van de PGS 37-2 liepen bij ons al de gesprekken met DCMR en de veiligheidsregio, de belangrijke raadgever voor de omgeving sdiens t”, legt Bremmer uit. “De maatregelen voor ons zijn daarom in de geest van de PGS 37-2 ontwikkeld Met daarbij twee uitgangspunten: dat het risico op een incident zoveel mogelijk wordt beperk t en dat er een handelingsperspectief is als het tóch misgaat.”
De maatregelen die DCMR eiste, komen niet allemaal overeen met de PGS 37-2 “Sommige zijn hier niet werkbaar of relevant Wij hebben bijvoorbeeld alleen buitenopslag van batterijen, terwijl de PGS 37-2 voornamelijk gaat over binnenopslag ”, zegt Bremmer “Daarom zijn wij ook blij dat er ruimte was voor maatwerk . Maar de heilige graal is dit ook zeker niet , want nieuwe inzichten die wij opdoen of die uit de gesprekken met DCMR of de veiligheidsregio rollen, kunnen er toe leiden dat we
zien welke kant (lithium)rook opgaat , zodat het kantoor en de omliggende bedrij ven eventueel snel kunnen worden ontruimd
iets weer op een andere manier moeten doen. De vergunning is afgegeven, maar het is bijna een soor t van levend document en dat maakt het ook weer een tikje onzeker.”
Niemandsland
A&M Batteries schakelde een ex tern bureau in om de vergunningaanv raag te schrij ven. Als we vragen hoelang de aanvraag duurde, begint Bremmer te lachen “Te lang! Maat werk , zeker bij een nieuw produc t, komt de snelheid niet ten goede. Ik snap het wel, maar het hele trajec t heef t toch wel anderhalf jaar in beslag
“Soms oper eer je in niemands land en zie je de vergunningverl ener zich acht er de or en kr abben”
genomen.” Het heef t volgens hem onder meer veel tijd gekost dat de zaakbehandelaar bij DCRM plot s wisselde en de nieuwe zich weer moes t inlezen. Daarnaast werd tijdens het proces de Omgeving swet ingevoerd, waardoor DCRM ineens op een andere manier moest gaan werken “Geluk kig is veel op het moment van de aanv raag leidend voor hoe het proces loopt. Maar de PGS 37-2 is ook nog steeds niet in de Omgeving swet verankerd. Soms opereer je in niemandsland en zie je de vergunning verlener zich achter de oren krabben van: hoe moeten wij dit nu weer regelen! Daar komt nog eens bij dat de provincie ons [vanwege de Omgeving wet, red.] leges zal rekenen voor een eventueel nieuwe vergunningaanvraag, want het gaat om een provinciale vergunning voor een bepaald tonnage. We mogen dan bijvoorbeeld 26.0 00 euro af tikken voor het in behandeling nemen van de aanv raag Als ik kijk naar de duur van de aanv raag , de onzekerheden die daarin zitten, de investeringen die gedaan moeten worden en de leges die erbij komen, zijn dat niet heel guns tige businesselementen”, zegt Bremmer met gevoel voor unders tatement
Kort lijntje met brandweer
Voor bedrij ven die ook een omgeving svergunning nodig hebben voor de opslag van lithium-
S“Vraag vooraf om goedkeuring van de opslagcont ainers die je
(-ion) batterijen, heef t Bremmer enkele prak tische ad viezen “Zorg eers t dat je op één lijn komt met je omgeving sdiens t en veiligheidsregio Als er consensus is , is de volgende st ap om de brandweer (als onderdeel van de veiligheidsregio) erbij te betrek ken. Het is belangrijk een kort lijntje te hebben met de brandweer. Zij zitten bij ons op vijf honderd meter af st and. Tijdens de aanv raag zijn de drie wisselploegen en de st af bij ons lang s gewees t om te kijken hoe onze locatie eruitziet en wat zij kunnen doen bij een incident.”
inzichten van de brandweer zijn niet al tijd bekend bij degene van de veiligheidsregio die ad vies geef t aan DCMR .”
Maatregelen
Uiteindelijk is het goedgekomen en heef t A&M Batteries allerlei maatregelen vanwege de vergunning genomen, die soms gepaard
milieubeschermende maatregelen om te voorkomen dat een bepaalde stof naar de bodem lekt. Zoals een vloeis tofdichte vloer op het bui-
“Op ons terr ein st aa t een hydr an t waar op de br andweer zijn sl ang kan aansluit en ”
Bremmer heef t helaas gemerk t dat de omgeving sdiens t, veiligheidsregio en brandweer niet zomaar op één lijn zitten “In de prak tijk blijkt ”, zegt hij met een onderdrukt lachje, “dat die drie niet al te veel met elkaar praten. Dan kwam de brandweer bij ons en kregen we te horen dat zij niet blij waren met een maatregel. Maar die was juis t door de omgeving sdienst overgenomen van de veiligheidsregio Ik kreeg dan het gevoel dat ik moes t proberen om de drie op één lijn te krijgen. Nieuwe
Grote betonnen blok ken beschermen de opslagcont ainers op het buitenterrein.
tenterrein en voor zieningen om bluswater op te vangen en af te voeren. Verder heef t het samen met een partner uit de haven speciale HQ -container s laten ontwik kelen, met detectie op rook , warmte en koolstofmonoxide
Elke cont ainer bevat maximaal tien ton batterijen. Bremmer: “A lle cont ainers zijn aangesloten op een brandmeldinstallatie. Gaat er één melder af, dan belt de alarmcentrale mij. Gaan er twee melder s af, dan is er vrijwel zeker iets aan de hand en schakelt de centrale direct door naar de meldkamer van de brandweer Het hek opent dan automatisch voor de brandweer. Op ons terrein st aat een hydrant waarop zij hun slang kunnen aansluiten Bij elke cont ainer zitten twee koppelingen: een voor koelen en een om de cont ainer onder water te ze tten Helemaal onderaan zit een koppeling voor het af zuigen van het blus water, omdat dit verv uild kan zijn.”
Wat opslagcont ainers betref t, heef t Bremmer nog een belangrijke tip voor ondernemers. “In onze eerste plannen voor de vergunningaa nvraag stond dat we cont ainers met een bepaald blusgas wilden gebruiken. Maar de veiligheidsregio en omgeving sdiens t hadden daar bezwaren tegen. Dat komt door nieuwe
van blusgas en de gassen die vrijkomen bij een lithiumbrand. In de ene regio kijken ze hier anders tegen aan dan in de andere. Vraag dus eers t om goedkeur ing voordat je een investering op dit vlak doet .”
Veranderende (lokal e) inzichten en regelgeving rond lithium(-ion)bat terijen (zie ook het kader) is ook een van de redenen waarom evofenedex ooit haar communit y Novel heef t opgericht. Bremmer is aangesloten bij Novel om aangehaak t te blij ven bij de ontwik kelingen. “De communit y is waardevol voor mij”, zegt Bremmer. “Een mooi voordeel is ook dat je een kijk je in de keuken krijgt bij bedrij ven die met dezelfde thematiek wors telen, wat al tijd informatie f en verrijkend is Ook wissel je er varingen en casussen met elkaar uit, bij voorbeel d rond de omgeving sdiens ten.”
De PGS 37-2 is nog niet verankerd in de Omgeving swet De datum hier voor is al meerdere keren uitges teld en tot op heden niet vast gesteld. Na opname in de Omgeving swet geldt de PGS 37-2 als Best Beschikbare Techniek Toch kan een omgeving sdiens t nu al eisen dat bedrij ven eraan moeten voldoen. Verder staat er een revisie van de PGS 37-2 gepland, waarin prak tijker varingen zullen worden verwerkt De nieuwe versie verschijnt waarschijnlijk pas over een jaar of later.
evofenedex krijgen leden ad vies hoe ze lithium(ion) batterijen volgens de PGS 37-2 moeten opslaan. Scan de QR- code voor meer informatie
Dana Butter, bedrijfsadviseur
In elke editie vertelt een bedrijfs- of ledenadviseur van evofenedex over een ervaring
In mijn werk als bedrij fs ad viseur kom ik wekelijk s over de vloer bij bedrij ven die telkens opvalt , is dat veel organisaties hun voorraad nog steeds bijhouden in Excel. S oms is er één medewerker die dat lijs tje bijwerk t. Als die met vakantie is , weet niemand meer wat er precies in het magazijn ligt . Dat lijk t misschien onschuldig , maar in de prak-
vormt het fundament om wet- en regelgeving, zoals de PGS- richtlijnen voor opslag , goed na te leven. Daarnaas t bepaalt het WMS welke informatie op de vervoersdocumenten komt te st aan. Met andere woorden: als de registratie niet klopt, klopt niet s.
Ik zie regelmatig dat bedr ij ven hun vervoersdocumenten handmatig opstellen, los van hun voorraadadministratie. Dan houden ze
Al s de registratie niet kl op t, kl op t niet s
tijk kan het grote gevolgen hebben voor de veiligheid , de vergunningen en zelf s de bedrij fscontinuï teit.
Een goedwerkend warehousemanagementsysteem (WMS ) is de basis van een veilige en juis te registratie. Elk produc t met een gevaarlijk component hoor t in het systeem te zijn gekoppeld aan de juis te gegevens: het UN -nummer, de gevarenk lasse, de verpakking sgroep en de tunnelcode. Die informatie
breekt de koppeling met het systeem dat de documenten aanmaakt . Dat is niet alleen fout gevoelig , het is ook niet te valideren. Zonder goede registratie kunnen we als ad viseur s simpel weg niet beoordelen of een vergunning klopt, of de juis te maatregelen worden genomen en of het bedrijf voldoet aan de eisen. Alles in de keten hang t af van en wat hun eigenschappen zijn
Ik begrijp goed dat investeren in soft ware niet voor ieder bedrijf eenvoudig is. Zeker voor kleine organisaties waar gevaar lijke
een WMS als een grote uitgave. Toch zie ik keer op keer dat het loont. Bedr ij ven die hun registratie op orde brengen, werken overzichtelijker, besparen tijd en voor komen fouten Bovendien maken ze hun processen
én de omgeving
Een go ed ingericht WMS zorg t er voor dat de hele keten soepeler werk t. Je weet wat je hebt , waar het ligt en aan welke regels je moet voldoen. Daar mee word t het makkelijker om aan te tonen dat je conform de
geval van incidenten
Mijn ad vies is dan ook: begin bij de basis. Zorg dat de registratie volledig en ac tueel is en dat iedereen in het bedrij f weet hoe er mee word t gewerk t. En niet alleen omdat het moet , maar vooral ook omdat het werk t. Een go ede database is de sleu tel tot een
logistieke operati e.
Het wegtransport staat in 2026 in het teken van stijgende kosten en nieuwe verplichtingen
Volgens ledenadviseur Jan van de Er ve van evofenedex nemen de vervoerskosten aardig goede voorbereiding en duidelijke afspraken met vervoerders.
vervoer’, dat Panteia in opdracht van evofenedex en TLN opstel t, bied t ondernemer s houv as t in de gespre kken met vervoerder s en opdrachtgevers. Voor 2026 springen vooral de stij gende loonkosten en de koms t van de vrachtwagen-
sector en vragen om zorg vuldige voorbereiding.
Omdat bij het verschijnen van het nieu ws te rappor t nog geen nieu we cao voor de sec tor was af gesloten, zijn de berekeningen onder meer gebaseerd op cijfer s van het Centraal Planbureau. Volgens hun prognose stij gen de loonkosten in 2026 met r uim 4 procent. “Dat heef t tot gevolg dat voor de kostenstijging van het binnenlandse vervoer de bandbreedte
Goederenvervoer over de weg word t in 2026 een stuk duurder.
tussen 3,5 en 3, 8 procent ligt ”, ze gt Jan van de Er ve, ledenad viseur bij evofenedex “Voor grensoverschrijdend vervoer gaat het om 3, 4 tot 4,1 procent. Mijn advies is om deze informatie als ui tgangspunt te nemen bij de onderhandelingen voor volgend jaar.”
Twee lagen kosten
onderzoeksrappor t het belangrijk ste thema. Toch is de hef-
tenont wikkeling. “Dat is een bewuste keuze”, legt Van de Er venemer. Een vervoerder die bijna al zijn ri tten op snel wegen en N- wegen rijdt, betaal t veel meer dan een regionaal bedr ij f dat
percentage zo u de werkelijkheid te veel vertekenen.”
Ondernemers moeten dus rekening houden met twee lagen kosten: de stijging van circ a 4 procent van de reguliere ver-
bedrij ven dit onderscheid zien ”, benadruk t Van de Er ve. “De
kostenstijging.”
maken. Iedere vervoerder moet een on -board unit inst alleren en een contract af slui ten met een dienst verlener “In dat geval kr ij g je een factuur van nul euro ”, ze gt Van de Er ve. “Maar je moet wél de systemen inregelen en administratief
bijhouden dat je aan de regels voldoet.”
moet worden doorberekend in de transpor ttarieven. Van de Er ve: “De mees te partijen
factureren, dus apar t van het reguliere tarief, om scheve verhoudingen te voor komen. Stel, je hebt een groepageri t met tien los-
relatief laag , voor het laat ste adres veel slui t je beter aan bij de werkelijke situatie.”
Van de Er ve ad viseer t leden daarover tijdig duidelijke af spraken te maken. “Leg vast hoe de toeslag word t berekend, bijvoorbeeld via een kilometerc lausule. Dat voor komt discussies achteraf en zorg t dat de kosten eerlijk worden verdeeld.”
Nederlan d als koploper
spelen brands tofprijzen en af schrij vingen een belangrijke rol. De omslag naar elek trische voer tuigen zo rg t bovendien voor ex tra dr uk op invester ingen. “Elektrische v rachtau to ’s zijn nog steeds duur in aanschaf, maar de ontw ik kelingen gaan razendsnel ”, ze gt de ledena dv iseur. “De ac tieradius neemt toe en de verwachting is dat het omslagpunt voor de kosten dit decenniu m al word t bereik t.
Voor kleine ondernemer s met bestelauto ’s is dat al het geval: sinds begin 2025 zijn elek trische bestelauto ’s goedkoper in aanschaf dan diesel varianten. Bij v racht au to ’s duur t dat nog wat langer, maar het moment komt steeds dichterbij.”
Ui t het rappor t blijkt dat Nederlandse vervoerder s structureel hogere kosten hebben dan collega’s in buurlanden Voor de coronapandemie lagen de jaar lijk se stijgingen mees tal tussen 1,5 en 3 procent. Inmiddels zijn die structureel hoger. “Dat heef t meerdere oorz aken”, legt Van de Er ve uit.
“Nederland loopt vaak voorop met nieu we
is daar een voorbeel d van en in 2027 volg t het Euro pese emis siehandelss ys teem ET S-2. Het voordeel is dat we internationaal een voor trek kersrol spelen in verduurz aming.”
Gebruikmaken van regelinge n Tegelijker tijd zijn er subsidies beschikbaar om de overstap naar schoon en innovatief vervoer makkelijker te maken. Ondernemers kunnen gebruikmaken van regelingen voor elektrische vrachtauto’s, laadpalen en waters tofvoertuigen “Het is noodzakelijk dat bedrij ven zich hier goed in verdiepen. Subsidies zoals SPRILA , AanZET en SiLK kunnen het verschil maken tussen uits tellen en daadwerkelijk investeren”, zegt Van de Er ve
Hij ziet al positieve voorbeelde n in de praktijk “Steeds meer ondernemer s laten zien dat het kan. Glazenwasser s en schilders rijden al met elek trische bestelauto ’s omdat
“L eg vast hoe de toeslag wordt berekend ”
hoe sneller we opschalen, hoe sneller de kosten dalen.” Volgens Van de Er ve is Nederland een land bij uits tek voor elek-
mazig met een goed netwer k van snelladers en compac te af st anden.”
De komende jaren blij ven de kosten van het wegver voer stij gen. Verder komen er meer maatregelen om de sector te verduurz amen Van de Er ve besluit: “Voor ondernemer s is het ze er belangrijk om voorui t te kijken. Houd rekening met een kostenstijging van r uim 4 procent, maak nu al af spraken overdies beschikbaar zijn. De energietransitie is onvermijdelijk Wie er tijdig op inspeelt , kan er ook voordeel uit halen.”
LRappor t aanv ragen Leden van evofenedex kunnen het rappor t
het wegver voer 20252026’ ter waarde van 650 euro gratis aanvragen op de website van evofenedex
Jan van de Er ve, ledenadviseur bij “Voor ondernemers is het zeer belangrijk om voorui t te kijken”
In juni 2025 heef t de ledenraad ingestemd met een vernieuwde verenigingsstruc tuur van evofenedex, met een compactere ledenraad en een kleiner bestuur.
Hierdoor staan leden inhoudelijk sterker aan het stuur en worden signalen uit de prak tijk sneller vertaald in beleid en dienst verlening.
De ledenraa d van evofenedex heef t in juni 2025 ingestemd met een vernieuwde vereniging ss truc tuur Hier mee st aan de leden nog nadr uk kelijker aan het stuur van de vereniging als het gaat om de inhoud. Het doel van de veranderingen is helder : signalen uit de prak tijk sneller vert alen in beleid en dienstverlening, zo dat onze leden daar direct voordeel van hebben. Dat is nodig in een wereld die snel verander t.
Nieuwe ledenraad
De ledenraa d word t compac ter en over zichtelijker Waar er voorheen r uim driehonderd raadsleden waren, best aat de raad straks uit ongeveer vijf tig vertegenwoordigers. Elke ad viesraad en regioraad wijs t straks circ a dr ie vertegenwoordigers aan die zi tting nemen in de ledenraad. Zo onts taat een groep die vaker bijeenkomt en beter in st aat is om inhoudelijk richting te geven. Tot nu toe waren alle leden van alle ad viesraden en regioraden samen de ledenraad, maar dat gaat dus veranderen
De ad viesraden en regioraden blij ven best aan en behandelen thema’s die voor veel ondernemer s herkenbaar zijn, zoals internationaal ondernemen, douanezaken of de verschillende vervoersmodaliteiten
De regioraden brengen juist geluiden uit de prak tijk in, bij voorbeel d over verkeersknelpunten, de bereik baarheid van bedrij venterreinen of de vergroening van vervoer.
Deze co mbinatie zo rg t er voor dat zowel landelijk beleid als regionale er varingen hun weg vinden naar de vereniging
Nieuw bestuur
Naas t de ledenraad is ook het bestuur van de vereniging vernieuwd. Het aantal bestuursleden is teruggebracht van achttien naar maximaal zeven. Dit zorg t voor kortere lijnen en direc te af stemming. Hierdoor worden besluiten sneller genomen en sluiten strategie en uitvoering beter op elkaar aan. Het nieuwe bestuur werk t intensiever samen met de werkorganisatie, waardoor er meer ruimte komt voor directe af stemming en nauwere samenwerking Sinds deze zo mer best aat het bestuur uit algemeen voor zi tter Machiel van der Kuijl, Mirjam van Dijk (Orangewor ks), Bert Pier ik (Avebe), Michiel van Veen (Quooker) en Karel de Jong (Jumbo). Met hun brede achtergrond
Vereniging evofenedex evofenedex BV (werkorganisatie)
brengen zij kennis en er varing vanuit verschillende sectoren in Met hun verschillende achterg ronden vertegenwoordigen zij een breed palet aan ondernemingen: van productiebedrij ven en internationale handel tot ret ail en logistieke dienst verlening.
Vervolg
De komende maanden word t duidelijk wie namens de adviesraden en regioraden zitting nemen in de nieu we ledenraad. Eind dit jaar moet de raad volledig zijn samenges teld
Signal en ui t de pr ak tijk snel ler vert al en in be leid en dien st verlening
en kan die zijn rol als inhoudelijk kompas van evofenedex verv ullen. Daarmee ze tten we als vereniging een belangrijke st ap om de stem van onze leden nog ster ker te laten door klinken in de koers. Deze beweging word t gemaakt op inhoud, met de herijk ing van onze missie, visie en strategie die we in 2024 hebben ingezet.
Nieuwe structuur
Sc an de QR- code voor meer informatie over de raden en de vereniging ss truc tuur van evofenedex
IDS
Rijnzathe 6
3454 PV Utrecht
T: + 31(0)88 437 43 70
E info@idsnl.com
I www.idsnl.com
Generalis Bedrijfsbouw
De Gruyter Fabriek Veemarktkade 8
5222 AE s’-Hertogenbosh
T +31(0)6 128 30 250
T +31(0)73 704 10 94
E info@generalisbedrijfsbouw.nl
I www.generalisbedrijfsbouw.nl
Expeditie software
Cargo Data Systems b.v
T +31(0)165 565 667
E sales@cds-nl.com
I www.sprinter3000.com
Cloud software voor expeditie/transport. Wegtransport, Zeevracht, Luchtvracht, WMS, Douane
Jungheinrich Nederland b.v
H.A. Lorentzweg 3
Postbus 231
2400 AE Alphen aan den Rijn
T +31(0)172 44 67 89
I www.jungheinrich.nl
I www.automatisering.jungheinrich.nl
Heftrucks - huur - occasionmagazijntrucks - automatiseringopslagsystemen - service & onderhoud
Aarnoudse Transportmiddelen b.v
Boerhaavelaan 21
2992 KB Barendrecht
T +31(0)180 616 000
F +31(0)180 617 987
E info@aarnoudse.nl
I www.aarnoudse.nl
Specialismen: Steekwagens, magazijnwagens, rolcontainers, elektrische trappenklimmers, palletwagens, verhuismateriaal, heftruck voorzetapparatuur, maatwerk logistieke oplossingen
CROWN Intern Transport Damsluisweg 75 1332 EB Almere
T +31(0)36 54 94 180
E nederland@crown.com
I www.crown.com
TGN | Fritom b.v
Botterweg 21 8042 PA Zwolle
T +31(0)38 850 15 00
I www.tgnfritom.nl
Forvision | Fritom b.v
Postbus 595
8000 AN Zwolle
T +31(0)10 428 61 70
I www.forvisionfritom.nl
BMWT
Overgoo 11 2266 JZ Leidschendam I www.bmwt.nl
Brancheorganisatie van importeurs en leveranciers van bouwmachines, magazijninrichtingen, wegenbouwmachines en transportmaterieel. Kenniscentrum voor veilig, deskundig en duurzaam werken met werkmaterieel.
Iedere andere stelling is een teleurstelling!
Hovuma Magazijnstellingen b.v
Henri Hermansstraat 1
5953 NN Reuver
T +31(0)77 474 10 10
E hovuma@hovuma.com
I www.hovuma.com
IPP Pooling International Pallet Pool b.v Achtseweg Zuid 159d 5651 GW Eindhoven
T +31(0)40 266 21 10 E bnl.ipp.info@ipp-pooling.com I www.ipp-pooling.com/nl
IPP Pallets, Pallet Pooling, duurzame en hoogwaardige pallets en boxen, op pay per use basis, levering en collectie door IPP
NEDCON b.v
Ambachtstraat 4
7005 AM Doetinchem
T +31(0)314 334 455
E info@nedcon.com
I www.NEDCON.com
If it can be done
Consider it done
Vak Logistiek b.v Industrieweg 44a 6651KR Druten
T +31(0)24 760 08 40
E info@vaklogistiek.nl
I www.vaklogistiek.nl
Tegen zeer geringe kosten bent u al van de partij in een rubriek van uw keuze. In overleg is het eventueel mogelijk een nieuwe rubriek aan te maken.
Voor meer informatie over marktplaats en over het adverteren in Logisticx kunt u contact opnemen met Jetvertising: Telefoon +31(0)70 399 00 00 • E-mail sales@jetvertising.nl
Mobiele communicatie
GCC
Televisieweg 26
1322 AL Almere
T +31(0)36 538 70 70
F +31(0)36 538 70 80
E gcc@global.nl
I www.global.nl
Software
MendriX
Bisonspoor 3002-A801
3605 LT Maarssen
T +31(0)346 290 700
E info@mendrix.nl
I www.mendrix.nl
Davanti-WICS
Concordiaweg 157 4206 BK Gorinchem
T + 31(0)183 507 020
E info@davanti-wics.com
I www.davanti-wics.com
U Hier ?
Bel Jetvertising
+31(0)70 399 00 00 of stuur een e-mail naar sales@jetvertising.nl
In 2025 besteden we in Logisticx aandacht aan de volgende onderwerpen
Verschijning extra thema’s 18 december Samenwerken in 2026 / ketenlogistiek / circulair ondernemen
De Weerd Tentenverhuur
Rijksstraatweg 100 7383 AV Voorst
T +31(0)575 501 223
F +31(0)575 501 655
E info@deweerdtenten.nl
I www.deweerdtenten.nl
is hét magazine voor bedrij ven die af hankelijk zijn van logistiek en word t ui tgegeven door ondernemer svereniging evofenedex
Job Halkes
Wilma Nijdam
Job Halkes, Gerben J. Sas
Dennis Bossaert , Dana Bu tter, Ed Coenen , Remco Dijk man, Jan van de Er ve, Anneloes van Klaveren, Bart Jan Koopman, Guus Peters , Marinke Roeber sen, Joos t Si tskoor n
evofenedex , Bart Jan Koopman
Postbus 350 2700 AJ Zoeter meer
+31 (0)79 34 67 34 6 redactie@evofenedex .nl
Daamen&Co
Druk
Dex, Rotterdam
Abonnementen
Ledenadminis tratie evofenedex postbus 350, 2700 AJ Zoeter meer +31(0)79 34 67 346, serv ice@evofenedex.nl
Een abonnement kost 14 0 euro per jaar, exclusief bt w. Leden van evofenedex kr ijgen een korting van 36 euro Het abonnement word t jaar lijk s au tomatisch voor tgezet , tenzij het ui terlijk twee maanden voor het einde van het kalenderjaar schrif telijk word t opgezegd
Advertenties
Jetver tising
Tiendweg 12, 2671 SB Naaldwijk telefoon 070 3990 000 kim@jetver tising.nl (s ales) ad vertenties@jet vertising.nl (after sales)
Ad vertentiecontrac ten worden afgesloten gedeponeerd bij de rechtbanken in Nederland. Ad vertenties vallen buiten de redactionele verant woordelijk heid van evofenedex
Duurzaamheid
Di t blad word t milieu vr iendelijk gedr uk t op sealfolie is gemaakt ui t meer dan 80 procent recyclebaa r.
Alle rechten voorbehouden Niet s ui t deze ui tgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een digitaal gegevensbest and of openbaar gemaakt , in enige vorm of op enige wijze, hetzij digitaal, mechanisch, door fotokopieë n, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schrif telijke toes temming van de ui tgever De inhoud van deze ui tgave is au teur srechtelijk beschermd. Ui tgever, redactie en au teur s hebben de in deze ui tgave opgenomen informatie op zorg vuldige wijze en naar beste weten verzameld en geselecteerd. Zij aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor onverhoopte onjuis theden en /of onvolledige informatie
ISSN 25 42-6176
evofenedex is dé vereniging voor bedrijven
Via evofenedex nemen ze hindernissen in de logistiek en internationaal ondernemen
Bel ons +31(0)79 3467 346
E-mail info@evofenedex.nl
Startpunt voor ondernemers evofenedex.nl
Facebook facebook.com/evofenedex
Discuseer mee op LinkedIn linkedin.com/company/evofenedex
Volg het laatste nieuws via x.com/evofenedex
postbus 350, 2700 AJ Zoetermeer Signaalrood 60, 2718 SG Zoetermeer
“De DHG Smartlog loodsen zijn ruim opgesteld en optimaal ingericht om iedere klant een persoonlijke behandeling te geven. Bij nieuwe klanten is het dan ook ideaal dat de loodsen constant anders ingericht kunnen worden naar de vraag van de klant en de beschikbaarheid in onze loodsen.”
Bekijk Nederland in vogelvlucht en je kunt er niet omheen: Smartlog, hèt kwaliteitsconcept voor hoogwaardig logistiek vastgoed van DHG. De benchmark in XXLwarehousing. Imposante, solide gebouwen met een strakke moderne architectuur. Ideaal gesitueerd op een voortdurend groeiend aantal logistieke hotspots. Bekijk een Smartlog van dichtbij en wat direct opvalt is de superieure afwerking. Het geraffineerde oog voor detail en kwaliteit, overal en in elke hoek. Representatief voor het grote geheel. Smartlogs zijn bovendien licht, efficient, flexibel en zeer breed toepasbaar. Hier is het heel fijn werken.