Jaarlijkse uitgave in het kader van 'DE WEEK VAN DE DERDE LEEFTIJD' Jaargang 7
! r i a l f t e m
INHOUD
INHOUD
10
PREVENTIE ONDERVOEDING
18
VRIJWILLIGER AAN HET WOORD
4
SENIORVRIENDELIJK ZIEKENHUIS
12
PSYCHOGERIATRIE
20
SMULHOEKJE
6
PREVENTIE DELIRIUM
14
PASTORALE DIENST
22
FIXATIEARM BELEID
8
PREVENTIE FYSIEKE ACHTERUITGANG
17
DE STEM VAN DE PATIËNT
23
WOORDZOEKER
2
EEN SENIORVRIENDELIJK ZIEKENHUIS
VOORWOORD Als Jessa Ziekenhuis streven we ernaar een seniorvriendelijk ziekenhuis te zijn. Het zorgprogramma geriatrie dat de overheid in 2007 in ziekenhuizen opstartte, was al een grote stap naar een zo seniorvriendelijk mogelijke zorg. Wij willen hierin nog een stap verder gaan. Onze inspiratiebron is het Nederlandse model waar seniorvriendelijke zorg gegroeid is vanuit patiëntenverenigingen. Het afgelopen jaar werkten we al intensief rond dit thema. Zo lieten we patiënten 72 vragen invullen om te kijken hoe we scoren op seniorvriendelijkheid, peilden we in spiegelgesprekken naar de beleving bij onze patiënten en lieten we senioren een checklist invullen na een rondgang in het ziekenhuis. We kregen daarbij heel wat informatie over hoe patiënten onze dienstverlening – vanaf de parking tot op de afdeling - beoordelen. De stem van de patiënt is voor ons goud waard. In 2018 willen we die stem meer kracht geven door met een patiëntenraad samen te werken. Met de informatie die we krijgen, kunnen we aan de slag met verbeterprojecten. Maar ook preventieve zorg krijgt onze volle aandacht. Als we fysieke achteruitgang, verwardheid of ondervoeding bij senioren in het ziekenhuis kunnen voorkomen, geven we hen de mogelijkheid om langer zelf de touwtjes in handen te houden. In de Week van de derde leeftijd, die start op 20 november, organiseren we traditiegetrouw heel wat leuke activiteiten voor onze oudere patiënten. Daarnaast hebben de medewerkers van de afdelingen geriatrie opnieuw met heel veel enthousiasme en inzet dit tijdschrift samengesteld. We wensen u alvast veel leesplezier en een aangenaam verblijf!
dr. Charlotte De Clercq, medisch diensthoofd dr. Guido Claes, medisch manager Anita Jans, zorgmanager
REDACTIE: Sarah Chavatte en Hanne Sourbron HOOFD- EN EINDREDACTIE: Anita Jans en Brigitte Celis VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: vzw Jessa Ziekenhuis, Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt VORMGEVING: Sigrid Beunckens
3
INTERVIEW HOOFDVERPLEEGKUNDIGE: GUIDO LEMPENS
“We willen een
verpleegkundigen bezoeken op alle niet-geriatrische verpleegafdelingen die senioren waar er zich
seniorvriendelijk
mogelijk een probleem stelt. Indien nodig schakelen zij de geriater in, de kinesist, de diëtist, … Ook de
ziekenhuis zijn.”
oprichting van het dagziekenhuis geriatrie is een goed voorbeeld. Vroeger werden senioren in het ziekenhuis opgenomen als ze een aantal onderzoeken nodig hadden. Nu komen ze ’s morgens naar het dagziekenhuis geriatrie en ’s avonds zijn ze terug in hun vertrouwde omgeving. Ons ziekenhuis zet sterk in op deze initiatieven en ook onze valkliniek en geheugenkliniek zijn goed uitgebouwde projecten.”
Hoofdverpleegkundige Guido Lempens en zijn team dragen vriendelijke zorg hoog in het vaandel. “Maar een seniorvriendelijk zieken-
Geldt die seniorvriendelijke aanpak alleen
huis gaat veel verder dan alleen maar vriende-
voor de artsen en verpleegkundigen?
lijke zorg”, zegt hij.
“Nee, we streven ernaar dat er doorheen het hele ziekenhuis aandacht is voor seniorvriendelijk
Vanwaar die extra aandacht voor seniorvrien-
werken. Zo kunnen bijvoorbeeld patiënten die
delijk werken?
meerdere medicamenten moeten nemen, een
“Het aantal senioren in onze maatschappij neemt
afspraak maken voor een consultatie ‘polyfarmacie’.
sterk toe. Bovendien is onze kijk op ouder worden
Een geriater en een klinisch apotheker bekijken
veranderd. De nadruk ligt meer en meer op het
dan samen welke medicatie de patiënt best neemt,
behouden van de gezondheid en senioren zo lang
welke niet, welke medicatie beter vervangen wordt, …
mogelijk zelf de touwtjes in handen geven. In een
Ook in de keuken, schoonmaak, technische dienst,
seniorvriendelijk ziekenhuis gaat het bijvoorbeeld
administratie, … willen we seniorvriendelijk werken
niet meer alleen om het bestrijden van de ziekte,
gestalte geven. We hebben onlangs ook bij alle
maar streven we er ook naar dat patiënten bij het
diensten in het ziekenhuis een oproep gelanceerd
verlaten van het ziekenhuis nog zo mobiel mogelijk
om seniorvriendelijke projecten in te dienen. Het
zijn en zichzelf zo goed mogelijk kunnen redden.
begint overal in ons ziekenhuis te leven.”
Een hele uitdaging! Voor iedere dag dat een senior in bed ligt, is ongeveer een week nodig om zijn
En de patiënt zelf?
mobiliteit te herwinnen.”
“Die krijgt ook een stem. Via vragenlijsten en gesprekken hebben we al heel wat patiënten en
Zijn er nog andere voorbeelden van een
hun familie of mantelzorgers gevraagd wat zij
seniorvriendelijke aanpak in Jessa?
zouden verbeteren. Met deze informatie kunnen
“De overheid heeft ervoor gezorgd dat er nu
we onze dienstverlening telkens wat meer op
liaisongeriatrie in ziekenhuizen bestaat. Liaison-
maat maken van de oudere patiënt.”
4
5
PREVENTIE DELIRIUM
Jessa zet in op preventie acuut delirium bij senioren
Een acuut delirium kan erg verontrustend zijn, maar is van voorbijgaande aard. Dr. Stefan Wynants, geriater
6
Wanneer een oudere om eender welke reden
behandeling van het delirium is dan ook het behan-
wordt opgenomen in het ziekenhuis kan een
delen van de onderliggende oorzaak.
acuut delirium optreden. De patiënt reageert plots ongewoon op een aanspreking of gesprek,
Dr. Stefan Wynants, geriater
heeft geheugenproblemen en blijkt niet te weten dat hij in het ziekenhuis opgenomen is. Vaak weet hij niet meer wat er gebeurd is, spreekt wartaal en vertoont tekenen van onrust. Hij
HOE DELIRIUM VOORKOMEN?
herkent zijn familie niet meteen of komt agres-
> Geef een juiste medicatielijst door bij
sief uit de hoek. Soms zien patiënten beestjes of vreemden op hun kamer of horen ze geluiden die er
opname in het ziekenhuis. Het plots
niet zijn. Op een ander moment is de patiënt
stopzetten van slaapmedicatie bijvoorbeeld
abnormaal rustig en teruggetrokken. Hij valt
kan verwardheid veroorzaken. > Zorg ervoor dat de patiënt zijn bril en
bijvoorbeeld overdag steeds in slaap en het kost
hoorapparaat altijd ter beschikking heeft.
moeite om zijn volledige aandacht te krijgen.
> Beperk het aantal bezoekers (vooral in het begin van de opname).
Delirium of acuut optredende verwardheid is een
> Het bezoek van een vertrouwd persoon kan
vaak voorkomende mentale stoornis bij meestal
een positieve invloed hebben.
oudere patiënten met een medische of chirurgische
> Foto’s van familieleden, huisdieren of
aandoening die opgenomen zijn in het ziekenhuis. Typerend zijn de gestoorde aandacht en het
vertrouwde voorwerpen (bv de wekker van
gestoorde bewustzijn die binnen uren of dagen
thuis) kunnen preventief werken.
ontstaan en erg wisselend zijn (gedurende de dag). Verder is er sprake van een gestoorde cognitie, zoals
Deze maatregelen helpen om in de veelheid
geheugenprobleem, desoriëntatie en gestoorde
aan prikkels die de patiënt te verwerken krijgt
waarneming (hallucinaties).
enige stabiliteit te brengen.
Een patiënt die verward is, kan onrustig zijn, aan
WAT TE DOEN BIJ EEN DELIRIUM?
lakens en infusen trekken of uit bed proberen te komen wanneer dat niet kan of gevaarlijk is. Daarom
> Zeg als bezoeker wie je bent, waarom je
is het soms nodig om tijdelijk rustgevende medicatie
komt en vertel de patiënt dat hij in het zieken-
toe te dienen.
huis ligt. Het delirium kan zich presenteren op drie manieren:
> Gebruik de vertrouwde roepnaam van de
verminderd bewustzijn, psychomotore onrust of een
patiënt. Als de patiënt verward is, ga dan
mengvorm. Dit kan voor de familieleden erg veront-
niet mee in zijn waanideeën, maar vermijd
rustend zijn, maar de toestand is van voorbijgaande
wel om de patiënt tegen te spreken of ruzie
aard. Delirium kan bijvoorbeeld ontstaan door
te maken. > Praat met de patiënt over bestaande
zuurstoftekort, infectie, pijn, bepaalde medicamen-
personen en echte gebeurtenissen.
ten of een tekort aan vocht. De eerste en beste
7
PREVENTIE FYSIEKE ACHTERUITGANG
Fysieke conditie in het ziekenhuis behouden? Bewegen is belangrijk!
Fysieke achteruitgang tijdens een opname in het ziekenhuis wordt in gang gezet door de reden van opname: een infectie, een val, hartfalen, een operatie… Dit primaire probleem leidt bij oudere patiënten vaak tot een achteruitgang van de hele fysieke conditie. Een van de belangrijkste oorzaken hiervan is sarcopenie: het verlies van spiermassa en spiersterkte of functieverlies tijdens de opname. Spiermassa en spiersterkte bouw je op tot je 30ste en blijft ongeveer tot je 50ste stabiel. Vanaf dan zien we de spiermassa afnemen met 1à 2% per jaar. Ziekte, immobiliteit en verminderde voedselopname versnellen dit proces. Wie 3 dagen in bed ligt, verliest 1 kg spiermassa. We proberen daarom patiënten actief te houden of zo snel mogelijk weer actief te krijgen. Het is een intuïtieve reactie om een patiënt te laten rusten en veel taken over te nemen tot de patiënt ‘genezen’ is. Als we patiënten pas activeren en revalideren na de genezing van het opnameprobleem, is er al te veel spiermassa-, spierkracht- en functieverlies. Patiënten hebben dan weken of maanden nodig om op het niveau van functioneren van voor de opname te geraken of halen dat niveau zelfs niet meer.
8
> We stimuleren de zelfredzaamheid: alles wat de patiĂŤnt zelf kan doen, laten we hem doen en waar nodig helpen we. Het kost vaak wat meer tijd maar het is een (beperkte) lichaamsbeweging en een goed moment voor een babbel. > We zorgen voor een veilige omgeving: - bed in laagstand, aangepaste zetel, goede verlichting, bel bereikbaar en snel beantwoord. - We verwijderen zo snel mogelijk alles wat de patiĂŤnt in zijn mobiliteit belemmert (infuus, blaassonde, etc.). - We zorgen voor een aangepast loophulpmiddel op de kamer. Opstarten van revalidatie: zo vroeg mogelijk. > De dokters maken op de eerste dag van opname al een kinevoorschrift. > De dag na opname kijken de ergotherapeut en kinesist wat een patiĂŤnt aankan en welke oefeningen geschikt zijn. > Op de afdeling geriatrie worden de patiĂŤnten iedere weekdag uitgenodigd om naar de oefenzaal te komen. Met een goede uitleg over het hoe en waarom kunnen we bijna alle patiĂŤnten motiveren om te komen oefenen. Het doel is de patiĂŤnt zo snel en zo goed mogelijk terug zijn dagelijkse activiteiten op laten nemen.
TIPS VOOR MEER BEWEGING 1. Zit zoveel mogelijk in de zetel. In bed liggen maakt je spieren zwakker.
2. Eet als het kan aan tafel in plaats van in bed.
3. Probeer zoveel mogelijk zelf te doen.
De verpleging en ergotherapeut geven je adviezen om dit op een veilige manier te doen en helpen je waar nodig.
4. Vraag hulp als je moeilijk uit bed kan
of als je je onzeker voelt bij je verplaatsingen.
5. Moet je in bed blijven? De kinesist komt dagelijks bij je langs. Doe de oefeningen nog enkele malen gedurende de dag.
6. Je krijgt een aangepast loophulpmiddel op de kamer. Gebruik dit altijd.
Intensieve revalidatie > We zijn opgestart met de GIRA, de geriatrische intensieve revalidatieafdeling. Hier is voorlopig plaats voor 6 patiÍnten die veel oefening aankunnen maar nog een zetje nodig hebben om het maximale niveau terug te bereiken na een breuk, operatie, CVA,‌. De geriaters en revalidatieartsen stellen samen een programma op voor patiÍnten die 2 keer per dag een uur kunnen revalideren. > Ook na ontslag uit het ziekenhuis loopt de revalidatie verder. Bij veel patiÍnten wordt een kinesist ingeschakeld in de thuissituatie. PatiÍnWHQ GLH HHQ VSHFLÀHNH UHYDOLGDWLH QRGLJ KHEEHQ kunnen 2 keer per week ambulant revalideren op
7. Doet bewegen pijn? Bespreek dit met
de arts. Een pijnstiller kan soms helpen.
8. De behandeling in de oefenzaal is altijd op doktersadvies. Ga dus zeker mee.
9. Doe dagelijks een wandeling in de gang als dit op een veilige manier kan.
10. Maak met familie of vrienden gerust
een ommetje tijdens het bezoekuur als dit op een veilige manier kan.
het dagziekenhuis geriatrie. Dr. Marie-Louise van Leeuwen, geriater 9
Natascha Wascinski, kinesitherapeut
PREVENTIE ONDERVOEDING
“Eén op tien senioren is ondervoed”
Ondervoeding bij senioren is de laatste jaren een gekend probleem. “Uit onderzoek blijkt dat één op de tien Belgische senioren ondervoed is”, zegt diëtiste Bette Gers. Onze voeding levert de energie en voedingsstoffen die dagelijks nodig zijn om goed te kunnen functioneren. “Eet je over een langere periode te weinig of heeft je lichaam door ziekte een hogere behoefte, dan resulteert dit vaak in ondervoeding. Ondervoeding kan ook ontstaan wanneer je lichaam door ziekte minder voedingsstoffen opneemt. Je hebt dan vaak een verminderde eetlust en ongewenst gewichtsverlies. Ook iemand die sterk is afgevallen maar nog steeds overgewicht heeft, kan ondervoed zijn.”
10
ENKELE
CIJFERS HOE ONDERVOEDING VOORKOMEN? > Verdeel je voeding over de dag: ontbijt, middagmaal en avondmaal. Eet daarnaast dagelijks 3 tot 4 tussendoortjes. > Gebruik regelmatig melkproducten, kaas, vlees, kip en vis. Deze voedingsmiddelen brengen extra eiwitten aan. > Kies voor volle producten en gebruik een ruime hoeveelheid margarine of boter, room, mayonaise, olie,... > Gebruik nooit light producten. > Voeg extra suiker, siroop of honing toe aan gerechten. > Zet onnodige diĂŤten zoals een hartvriendelijke voeding stop. Bespreek dit wel steeds eerst met je arts of diĂŤtist(e).
11.000 ZOVEEL OPNAMES
van 75-plussers telt het Jessa Ziekenhuis
JAARLIJKS
Ruim
3.700
verblijven op een geriatrische dienst in het ziekenhuis
61% daarvan werd
vorig jaar opgenomen via de spoedgevallendienst 11
In samenwerking met psychiatrisch ziekenhuis
Onze patiĂŤnten verblijven spontaan veel meer in het gemeenschappelijke leefgedeelte. Nathalie Nelles, hoofdverpleegkundige
12
AFDELING PSYCHOGERIATRIE
Senior- en dementievriendelijke zorg op afdeling psychogeriatrie
den met weinig meubels, terwijl het gemeenschappelijke ‘leefgedeelte’ een huiselijk gevoel geeft met hout en gekleurde zetels. Door dit contrast verblijven onze patiënten spontaan veel meer in het leefgedeelte. En dat is net de bedoeling. Ze voelen zich veiliger en wij zien als zorgverstrekker beter hoe ze zich bewegen in groep. Dat helpt bij het stellen van de diagnose en bij de behandeling.” Verwarring beperken Het kleurengebruik heeft een duidelijke functie.
De afdeling psychogeriatrie — een samenwer-
“Door de gekleurde WC-bril herkennen onze patiën-
kingsinitiatief met psychiatrisch ziekenhuis
ten het toilet, terwijl dat bij een witte bril op een
‘Asster’ — is gespecialiseerd in de behandeling
wit toilet vaak niet het geval is.” Ook de deuren,
van 65-plussers met cognitieve stoornissen
ramen en plinten zijn in een andere kleur dan de
zoals dementie. Om de patiënten met demen-
muur om verwarring te beperken. “Het dimbare
tie zo weinig mogelijk te verwarren, is de
licht is belangrijk voor het tijdsbesef bij onze
PUST[X]V X]VTaXRWc \Tc b_TRX TZT Z[TdaT] T]
patiënten. Door de lichten te dimmen, krijgen ze
een hoog ‘huiskamergehalte’. Het ziekenhuis-
het gevoel dat het avond is.” De patiënten op
leven verloopt er bovendien op het ritme van
psychogeriatrie kunnen vrij op de gesloten afde-
de patiënt.
ling rondwandelen. De uitgang zit handig verborgen zodat deze niet voor onrust kan zorgen.
Deze dementievriendelijke aanpak werkt. “Onze patiënten waren vanaf de eerste dag op deze
Omgaan met problematiek
uniek ingerichte afdeling rustiger”, vertelt hoofd-
Nathalie Nelles: “We organiseren de zorg volledig
verpleegkundige Nathalie Nelles. “Mensen met
vanuit de patiënt. We bekijken wat er met bepaald
dementie hebben behoefte aan een omgeving die
gedrag gezegd wordt, hoe de patiënt zich voelt,
de verwarring beperkt en die hen helpt om zichzelf
wat hij in het verleden heeft meegemaakt, hoe de
te kunnen redden.”
gezinssituatie is, enz. We stemmen de behandeling daarop af. De betrokkenheid van de familie is erg
Veilig
belangrijk. Ze krijgt van ons begeleiding en tips
Voor de inrichting baseerde het ziekenhuis zich op
over hoe ze best omgaat met de ziekte en met het
wetenschappelijke studies. “De patiëntenkamers
gedrag van haar familielid. Ze kan ook op voorhand
– waar ze slapen – hebben we bewust wit gehou-
op de afdeling komen kijken.”
13
14
PASTORALE DIENST
15
KORT
1.723
Zoveel dagopnames kende het geriatrisch dagziekenhuis vorig jaar. 488 van deze dagopnames resulteerden in een opname op een verpleegafdeling.
OPNAME VIA DAGZIEKENHUIS MINDER INGRIJPEND
GPS. OUDERENZORG
Bij een acute nood dient de opname van een geriatrische patiënt uiteraard via de spoedgevallendienst te gebeuren. Maar in de meeste gevallen kunnen huisartsen contact
011 33 54 54
opnemen met een geriater van het Jessa Ziekenhuis om
HULPLIJN gps.ouderenzorg
een ziekenhuisopname voor een patiënt te regelen via het geriatrisch dagziekenhuis op campus Salvator. De patiënt hoeft dan niet via de spoedgevallendienst te komen. Een opname via de spoedgevallendienst is voor
Senioren vinden jammer genoeg niet altijd
heel wat patiënten immers ingrijpend. Ze geraken
even vlot hun weg binnen de uitgebreide dienst-
verward of worden angstig en de wachttijd kan oplopen.
verlening van een ziekenhuis. Daarom startte
Rechtstreekse opname via het geriatrisch dagziekenhuis
de sociale dienst van het Jessa Ziekenhuis op
is alleen mogelijk op weekdagen van 9u tot 16u.
1 september 2017 met de hulplijn ‘GPS.ouderen-
Het is wel nodig om eerst contact te nemen met de
zorg’. Deze hulplijn bestaat uit een centraal telefoon-
geriater van wacht.
nummer en e-mailadres waar patiënten, mantelzorgers, thuiszorgers en huisartsen terecht kunnen voor advies en praktische tips over ouderenzorg in het Jessa Ziekenhuis. Vragen over een eventuele opname, bijbehorende procedures, zorgbehoeften van senioren en aanverwante kwesties krijgen hier een richtinggevend antwoord. De informatie die bij het centraal contactpunt GPS.Ouderenzorg binnenkomt zal bovendien gebruikt worden om verbeteringen in de zorgverlening door te voeren in de ouderenzorg van het Jessa Ziekenhuis. GPS.ouderenzorg: tel. 011 33 54 54 (elke werkdag van 9u tot 12u), E-MAIL: gps.ouderenzorg@jessazh.be
OPLOSSING WOORDZOEKER: seniorfriendly
16
De stem van de patiënt
Het Jessa Ziekenhuis organiseerde in 2017 een rondetafelgesprek met drie patiënten en vier mantelzorgers over de seniorvriendelijkheid in Jessa. Dit leverde heel wat positieve maar ook kritische bedenkingen op. “Met de aandachtspunten gaan we aan de slag om verbeterprojecten op poten te zetten”, vertelt Ann Lievens, verpleegkundige en projectleider seniorvriendelijk ziekenhuis. Tijdens het zogenaamde ‘spiegelgesprek’ zaten
Enkele reacties uit het spiegelgesprek
zorgverleners aan de kant te luisteren. “Ondanks onze
Ik zou graag hebben dat de verpleegkundigen eens stilletjes komen kijken of ze iets kunnen doen, want mijn man vraagt het zelf niet.
stille aanwezigheid durfde iedereen rond de tafel rechtuit zijn gedacht zeggen. Voor ons als zorgverlener was dit heel leerrijk”, aldus Ann. Pro en contra Uit het gesprek bleek onder meer dat er ruimte voor verbetering is op het vlak van multidisciplinair werken
De dokters zijn hier prima.
en het doorgeven van informatie tussen disciplines, afdelingen, naar de huisarts,... Ook de contacten tussen
Er is niet genoeg communicatie. De ene zegt het zus en de andere zegt het zo.
zorgverstrekkers en patiënten kunnen soms beter. Positief is vooral de tevredenheid over de artsen.
De verpleger op intensieve zorgen heeft zijn benen onder zich uit gelopen om voor mij te zorgen.
Vooral jonge artsen krijgen lof over de goede informatieverstrekking en de correcte omgang met patiënten en mantelzorgers. Ook de ontslagplanning op de geriatrische afdelingen wordt als heel positief ervaren. Bij het ontslag krijgt de patiënt alle mogelijke informatie op papier mee.
17
Ik heb een hersenbloeding gehad. Mijn man is bijna blind en kan niet alleen thuis blijven. Ik ben heel goed opgevangen en mijn man ook.
INTERVIEW VRIJWILLIGER
“Ik voel me goed en veilig in dit ziekenhuis”
18
Jos Raskin zet zich in als vrijwilliger op de
Vriendelijk personeel
pastorale dienst van het Jessa Ziekenhuis.
Toch zijn er ook heel wat positieve punten te
Maar ook als patiĂŤnt leerde hij het huis gron-
vermelden, vindt hij. “Als patiĂŤnt die hier toch
dig kennen. Hij werd er liefst elf keer opgeno-
regelmatig verblijft, ben ik tevreden over dit
men. In een recente bevraging gaf hij graag
ziekenhuis. Heel veel dingen zijn prima in orde.
zijn mening over de - al dan niet - seniorvrien-
Over het algemeen voel ik me hier goed en veilig,
delijke zorg in Jessa.
ik voel me thuis. Ook op vlak van vriendelijkheid van personeel scoort het ziekenhuis voor mij over
“Ik werkte vroeger al in een ziekenhuis. Na mijn
het algemeen uitstekend. Soms gaat dat om heel
pensionering was het voor mij een logische stap
kleine dingen. Zo heb ik het als ParkinsonpatiĂŤnt
om als vrijwilliger in het Jessa Ziekenhuis aan de
moeilijk met kleine manipulaties: batterijtjes in
slag te gaan�, vertelt Jos Raskin. “Dat doe ik intus-
mijn hoorapparaat doen, medicatieverpakkingen
sen al twaalf jaar. Door de jarenlange ervaring die
RSHQHQ +HW LV KHHO À MQ DOV YHUSOHHJNXQGLJHQ
ik heb opgedaan, kijk ik met andere ogen naar
daar aandacht voor hebben en bijvoorbeeld zelf de
ziekenhuizen; kritischer.� Die kritische blik kwam
medicatie al uit de verpakking halen.�
alvast van pas toen hij de vragenlijsten over een seniorvriendelijk Jessa invulde.
Voor mensen die slecht te been zijn, is het moeilijker om op te staan uit een stoel zonder leuning.
Stoelen met leuning Het ziekenhuis vroeg hem om als neutrale, maar aandachtige patiĂŤnt een bezoek te brengen aan de polykliniek orthopedie op campus Virga Jesse en zijn mening te geven over tal van aspecten. “Ik werk graag aan zoiets mee. Als mijn kleine bijdrage kan helpen om dingen te verbeteren, ben ik altijd bereid om daar even tijd in te stekenâ€?, vertelt Jos Raskin. “En als mindervalide zie ik wel enkele puntjes die beter kunnen. Zo zijn de parkeerplaatsen voor mindervaliden niet duidelijk gesignaleerd
Loslaten geeft kracht
als je de parking oprijdt. En om de hoofdingang te
Jos Raskin is intussen 81 jaar. “Als je op pensioen
bereiken, moet je een helling op. Met een rollator is
gaat, kom je in een andere wereld terecht. De
dat niet zo gemakkelijk. Ook de balie in de hal mag
eerste jaren is dat mooi. Maar als je een ziekte
iets lager zijn voor mensen in een rolstoel. Verder
krijgt, is dat niet eenvoudig�, zegt hij. “Toch hoeft
zijn er nog wat praktische dingen. Zo hebben
een ziekte geen negatief proces te zijn. Uiteraard
sommige stoelen in de wachtzaal geen leuning.
is het belangrijk dat je hulp zoekt bij een goede
Dat maakt het voor mensen die slecht te been zijn
arts en niet opgeeft. Maar voor de rest probeer ik
moeilijker om op te staan. En een toilet waar de
los te laten en er op een rustige manier vrede mee
deur naar buiten opendraait, kan je moeilijker
te nemen. Dat geeft me kracht en energie om
achter je sluiten.�
verder te gaan.�
19
SMULHOEKJE
Recept kaastaart
20
Warm van de bakker Paula Put is een krasse 90-plusser die ambulant revalideert in het Jessa Ziekenhuis. Als dochter van een patissier houdt ze enorm van bakken. Opnieuw kunnen bakken is dan ook één van de doelstellingen tijdens haar revalidatie. Ze deelt graag haar favoriete recept met ons: kaastaart.
BENODIGDHEDEN DEEG:
BEREIDING DEEG:
300 g bloem
Meng de bloem met de suiker + gist (niet in aanraking met
Half pakje droge gist
suiker). Maak een kuiltje in het midden, doe daarin het losge-
J À MQH suiker
klopte ei, giet daarover de lauwe melk. Meng alles en kneed er
1 ei
dan de malse boter en het snuifje zout door. Het deeg moet
100 g lauwe melk
loskomen van kom en handen. Laat het deeg onder een doek
25 g boter
op een warme plaats rijzen (verdubbelen!).
1 snuifje zout BENODIGDHEDEN VULLING:
BEREIDING KAASMENGSEL:
500 g volle platte kaas
Meng de platte kaas met de suikers, het eigeel en de opgeklopte
2 pakjes vanillesuiker
eiwitten. Als het kaasmengsel niet vast genoeg is, meng dan een
VRHSOHSHOV À MQH suiker
]DNMH ¶.ORS À [· PHW ZDW VXLNHU HQ YRHJ GLW ELM KHW PHQJVHO ,QGLHQ
4 eieren (eiwit kloppen!)
je wil, kan je ook abrikozenjam als eerste op de deeglaag strijken. Boter de taartvorm in. Druk het deeg goed aan op bodem en boord. Doe daarop eventueel de abrikozenjam of compote, dan het kaasmengsel. Laat wat rijzen …
KEN JE HET VERSCHIL TUSSEN JAM, CONFITUUR & GELEI? 9P\ T] R^] cdda bevatten nog stukken fruit. Gelei is ingekookt vruchtensap met suiker.
Warm de oven voor op 180 à 200 graden (naargelang het soort oven). Bak 30 à 40 minuten. Laat de kaastaart wat opstijven vooraleer je die uit de vorm neemt. Gebruik liefst een springvorm.
Smakelijk!
21
FIXATIEARM BELEID
4T] gPcXTPa\ ziekenhuis
,Q KHW -HVVD =LHNHQKXLV VWUHYHQ ZH QDDU HHQ À[DWLH
Halve deur
arme omgeving. Onderzoek heeft immers aange-
Zo kan een familielid bijvoorbeeld rust brengen bij
toond dat vrijheidsbeperking geen garantie is om
de patiĂŤnt. Daarom is er de mogelijkheid dat familie
valincidenten of agitatie van de patiĂŤnt te vermin-
blijft slapen op de patiĂŤntenkamer. Een andere
deren of te voorkomen. We bekijken dan ook alle
techniek is het gebruik van een halve deur. De
mogelijke alternatieven vooraleer we enige vorm
vrijheidsbeperking en de kans op wegdolen zijn
YDQ À[DWLH RI YULMKHLGVEHSHUNLQJ WRHSDVVHQ
hierdoor minder groot, terwijl de patiÍnt toch contact KRXGW PHW GH RPJHYLQJ )\VLHNH À[DWLHPLGGHOHQ ]LMQ dus altijd het laatste redmiddel! Zijn ze toch nodig, dan worden alle voor- en nadelen voor de patiÍnt afgewogen. Belangrijk hierbij zijn de vrijheid en de rechten van de patiÍnt enerzijds en de mogelijke nadelige gevolgen voor patiÍnt en omgeving anderzijds. Fixatieverpleegkundigen Het Jessa Ziekenhuis beschikt over een gespeciaOLVHHUG WHDP YDQ œÀ[DWLHYHUSOHHJNXQGLJHQ¡ =LM bekijken steeds of er geen andere mogelijkheden ]LMQ GDQ À[DWLH ,QGLHQ À[DWLH WRFK QRGLJ LV NLMNHQ ]LM erop toe dat dit op een veilige en correcte manier gebeurt.
Nathalie Nelles, hoofdverpleegkundige
22
WOORDZOEKER Doorstreep de woorden in de woordzoeker. De letters die dan nog overblijven, vormen samen een woord. Ergotherapeute An Habex stelde deze woordzoeker op. Oplossing pag. 16
Z
I
E
K
E
N
H
U
I
S
T
S
U
R
V
F
I
X
A
T
I
E
A
R
M
S
E
N
R
E
U
I
S
T
A
G
E
R
I
A
T
R
I
E
R
N
G
A
F
D
E
L
I
N
G
N
J
M
L
P
C
E
R
E
I
L
E
D
R
E
W
O
T
A
L
T
R
O
L
L
A
T
O
R
I
B
R
N
V
E
I
I
U
A
O
R
Z
O
L
I
O
F
E
E
E
E
A
D
C
R
E
I
L
L
F
I
T
I
G
G
V
T
I
H
M
N
I
I
M
A
E
T
T
D
K
E
E
E
R
E
G
T
O
J
O
N
G
A
E
U
R
R
A
S
E
E
C
S
E
M
A
N
P
O
N
L
W
V
R
I
E
N
D
E
L
I
J
K
P
D
I
N
S
T
T
S
G
N
A
V
T
N
O
S
I
E
D
L
O
N
D
E
R
V
O
E
D
I
N
G
S
Y
T
O
E
G
A
N
K
E
L
I
J
K
E
Afdeling Comfort Delier Fit Fixatiearm Functieverlies Geriater Geriatrie Jong Lach
Mobiliteit Ondervoeding Ontvangst Opnames Oud PatiĂŤnt Rollator Rust Senioren Spoedgeval
23
Stage Team Toegankelijk Verpleegkundige Vriendelijk Vrijwilligers Warme zorg Ziekenhuis
SAMEN
VEILIG MOBIEL
ADVIES × TRAINING × BEGELEIDING
met een deskundig team van medische en mobiliteitsTg_Tacb
> ONGERUST OVER DE RIJVEILIGHEID VAN UW OUDERS? > VRAGEN OVER UW RIJVAARDIGHEID? ...
011 33 88 66 - INFO@SAMENVEILIGMOBIEL.BE
WWW.SAMENVEILIGMOBIEL.BE
24