DE
M M ER NU
E E S K UN
NU
E A I RE G
EN
CL
MEDISCH INFORMATIEBLAD JESSA ZIEKENHUIS NR. 29 OKTOBER 2018
JESSA ORGANISEERT KINDERSYMPOSIUM ASTMA & ALLERGIE NIEUWE GENERATIE PET/CT-SCANNER DOORGELICHT
SPATADERS: MAATWERK MET NIEUWE TECHNIEKEN
T H E MA
GYNAECOLOGIE:
Zorgwerkgever van het jaar
2018
JESSA IS ‘ZORGWERKGEVER VAN HET JAAR’
DIRECTE LIJNEN VOOR HUISARTS Op vraag van de huisartsen heeft de dienst gynaecologie van het Jessa Ziekenhuis twee bijkomende ‘snelle’ communicatielijnen opgezet.
Mediabedrijf ZorgAnders heeft het Jessa Ziekenhuis
Voor dringend advies van een verloskundige, voor
uitgeroepen tot ‘Zorgwerkgever van het jaar’. Dat
een acuut gynaecologisch probleem of voor een snelle
gebeurde op donderdag 7 juni in de Eskimofabriek
afspraak is er nu de directe telefoonlijn 011 22 82 19
in Gent. Algemeen directeur dr. Yves Breysem nam de
(zie ook telefoonlijst op pagina 35).
award in ontvangst. “Dit geeft ons als werkgever een aantrekkelijke uitstraling”, zegt Breysem. “Maar veel
Iets minder urgente vragen bezorg je per e-mail aan
belangrijker nog: dit is een erkenning voor onze 3200
het secretariaat gynaecologie. Een medewerker beant-
medewerkers en artsen. Net zoals iedereen van de
woordt na overleg met de gynaecologen je vraag binnen
directie wist ik al langer dat Jessa een erg gemotiveerd
de 48 uur. Je vindt de link op de website van het Jessa
team medewerkers heeft. Nu weet de rest van Vlaande-
Ziekenhuis via Professionals – Contacteer onze gynae-
ren het ook, en dat is geweldig.” Ook personeelsdirec-
cologen.
teur Karel Bosmans is blij met de titel. “Een belangrijke beleidsambitie van Jessa is dat we altijd op zoek gaan naar de meest geëngageerde en competente mede-
www.jessazh.be/professionals/contacteer-onzegynaecologen
werkers. Mét de juiste Jessa-spirit naar onze patiënten. Ja, dit is een verdienste van het volledige team van medewerkers.”
Scan de QR-code en bekijk het filmpje.
2 JessaLinea Gescand
SNELLE AFSPRAAK NODIG?
011 22 82 19
ACTIE ZOEKT PARTNER & PARTNER ZOEKT ACTIE
Tijdens de X-momenten ‘actie zoekt partner & partner zoekt actie’ gaan de ambassadeurs actief op zoek naar verbindingen en verbeteringen vanuit concrete
GESCAND
HASSELT ZORGSTAD X300 OP 3 OKTOBER
projecten. De vorige editie – X200 – leverde alvast vanuit Jessa & Wetenschap verschillende ideeën op voor het kindersymposium. (zie pagina 20). Voor de volgende editie – X300 op 3 oktober – zoekt Jessa inspiratie om kwetsbare ouderen voldoende te
‘Hasselt Zorgstad’ is een gemeenschappelijk
laten bewegen. Zo willen we functionele achteruit-
initiatief van de Stad Hasselt, het Jessa Ziekenhuis
gang tegengaan die ontstaat door ziekenhuisopname.
en Hogeschool PXL. Het telt intussen meer dan 300 ambassadeurs. Het platform is een bindmiddel tussen zorgorganisaties, overheid, kennisinstellingen, bedrijven en burgers. Samen willen ze acties organiseren rond zorg, gezondheid en welzijn. De som van mensen en projecten resulteert
WIL JIJ OOK MEE ZORGEN VOOR HET HASSELT VAN MORGEN? Meld je aan op www.hasseltzorgstad.be en blijf op de hoogte! Heb je zelf een idee? Neem contact op met karoline.lenaers@hasseltzorgstad.be.
in een efficiënte zorgstad waar de gezondheid van de burgers voorop staat. Dat blijkt ook uit de geplande BLS-cursus voor 11-jarigen waarover je op pagina 31 meer leest.
JessaLinea Gescand
3
NEUROCHIRURGISCH CENTRUM SCOORT GOED Op vlak van stereotactische radiochirurgie is het
De studie omvat 15 patiënten van het Jessa Ziekenhuis
neurochirurgisch centrum van het Jessa Ziekenhuis
met vaatafwijkingen in de hersenen. Ze werden
één van de grotere centra. Dat blijkt uit een studie van
behandeld met stereotactische radiochirurgie en enkele
geneeskundestudent Vincent Raymaekers (Universiteit
jaren later geëvalueerd. Zo’n 80 % van de patiënten heeft
Antwerpen). Hij licht de resultaten in oktober toe op het
nu geen residuele afwijking meer. De medische literatuur
congres van de European Association of Neurological
beschrijft slaagpercentages van 50 tot 90 %.
Societies (EANS) in Brussel. “De boodschap van de studie is dat de bundeling van kennis van neurochirurgen, radiotherapeuten en fysici loont”, zegt dr. Eric Put, neurochirurg in Jessa. “Multidisciplinaire samenwerking en geavanceerde apparatuur zorgen ervoor dat een supraregionaal ziekenhuis als Jessa uitstekende resultaten boekt.” De Jessa-artsen dr. Put (dienst neurochirurgie) en dr. Maes (radiotherapeute LOC) voerden de hooggespecialiseerde behandeling samen uit en coördineerden de studie.
MEER INFO eric.put@jessazh.be annelies.maes@jessazh.be
prof. dr. Eric Put en dr. Annelies Maes
4 JessaLinea Gescand
GESCAND
NEUROCHIRURGIE NU OOK STAGEPLEK De overheid erkent de dienst neurochirurgie van Jessa als
pagina 35 in de rubriek ‘Ingeblikt’ een korte reportage met
stagedienst voor specialisten in opleiding. Er lopen al
neurochirurg Eric Put. Hij past een wakkere craniotomie toe
langer studenten mee op de afdelingen neurochirurgie,
bij één van zijn patiënten.
maar nu mag de dienst ook toekomstige neurochirurgen opleiden. Daarbij schaart Jessa zich bij een select kransje Vlaamse ziekenhuizen. “Naast de universitaire ziekenhuizen gaat het vooral over enkele andere grote niet-universitaire ziekenhuizen. En nu dus ook Jessa”, straalt dr. Steven Vanvolsem die stagemeester wordt. “De erkenning komt er alleen na een grondige doorlichting en procedure. Een bewijs dat onze dienst aantoonbaar een hoge kwaliteit haalt. En de zoveelste bevestiging dat we tot de grote neurochirurgiediensten van het land behoren.” Bekijk op
JOLIEN ROBIJNS WINT DE YOUNG INVESTIGATOR AWARD VAN HET MASCC De Multinational Association of Supportive
Sinds 2013 onderzoekt zij het gebruik van
Care in Cancer (MASCC) is de grootste
fotobiomodulatie bij borstkankerpatiënten.
organisatie binnen de ondersteunende zorg
Deze therapie wordt toegediend ter
in de oncologie. Onlangs gaf het MASCC
preventie en behandeling van radiodermitis.
jonge onderzoekers de kans om hun studie
Uit een recente studie bij 120 borstkanker-
op een congres in Wenen te presenteren.
patiënten blijkt dat de ernst van de
Tien van de meer dan duizend ingediende
huidreacties aanzienlijk vermindert na de
abstracts ontvingen een Young Investigator
behandeling. De levenskwaliteit neemt toe.
Award. Eén van de gelukkigen was Jolien
“Het is een van de eerste studies die
Robijns. Jolien is doctoraatsstudente van
dergelijke resultaten op zowel objectief als
het Limburg Clinical Research Program,
subjectief vlak aantoont”, vertelt Robijns.
onder leiding van prof. dr. Jeroen Mebis, diensthoofd medische oncologie van het Jessa Ziekenhuis.
JessaLinea Gescand
5
Gitte Slingers en dr. Marc Raes over het eerste kindersymposium (p. 20)
INHOUD 2
Gescand
20
7
Voorwoord
24
Astmapatiënten helpen Hasseltse luchtkwaliteit meten
8
Dossier: nucleaire geneeskunde
26
Handboek voor TaTMEingreep op smartphone
12
Megastudie Jessa bewijst nut aspirine
28
Het Vragenkabinet
12
Jessa-cardioloog verkozen tot EAPC-voorzitter
31
Leren reanimeren vanaf 11 jaar
13
Dokter nodig tijdens het weekend?
32
Uitgelicht: Jessa in beeld
14
Nieuwe artsen
34
Linea Recta
16
Spataders: nieuwe technieken doorgelicht
35
Handige telefoonnummers
18
Zelfmanagement bij chronische pijn
nr. 29 - oktober 2018
COLOFON VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: vzw Jessa Ziekenhuis, Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt HOOFD- EN EINDREDACTIE: dienst communicatie Jessa Ziekenhuis, Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt tel. 011 33 53 50, jessalinea@jessazh.be in samenwerking met ZINNIG
www.jessazh.be
info@jessazh.be
www.facebook.com/jessaziekenhuis www.twitter.com/jessaziekenhuis
6 JessaLinea Inhoud
Jessa & Wetenschap
Sinds 25 mei zijn de nieuwe privacyregels van kracht. Dit heeft ook voor Jessa consequenties. Je krijgt daarom de mogelijkheid om aan te geven dat je dit magazine enkel nog digitaal wenst te ontvangen. Vraag dit aan via de (gratis) app ‘Quick Scan’. Scan met je smartphone deze QR-code, je komt meteen op de juiste plek terecht.
“COMPUTER SAYS NO” In Little Britain leidde dat tot hilariteit.
van statische gegevens stelt nog vaak
Anno 2018 klinkt het bij ons ‘eHealth
problemen.
says no’. Het lachen is je vermoedelijk vergaan als het eHealth-platform weer
Eén van de belangrijkste redenen is het
eens meurde.
gebrek aan interoperabiliteit. We zijn al
Computers die niet werken zijn een ramp voor een medische praktijk. Je belandt terug in de middeleeuwen. Risico’s op het vlak van patiëntveiligheid zijn eminent. Om nog maar te zwijgen van de bijkomende administratieve belasting. Het hardleerse en met uitsterven bedreigde ras van artsen die nog werken met lei en griffel wrijft zich in de handen. In een ziekenhuis is het langdurig uitvallen van IT-systemen een potentiële catastrofe. Plots is het alle hens aan dek en mag je hopen dat de noodprocedures gekend zijn en worden toegepast.
Toekomstige gezondheidszorg zal zich in cyberspace afspelen.
blij als we lelijke flat text kunnen doorsturen naar een andere toepassing. Een ander punt is integratie. In het verleden kozen we voor best of
breed. Daarna betaalden we stukken van mensen voor ‘koppelingen’. Waarom kunnen we anno 2018 nog steeds geen resultaten van verschillende labo’s met elkaar vergelijken? Hoeveel gebruiken er al consequent SNOMED of aanverwante voor hun probleemlijst? Over evidence based decision support ga ik hier niet uitweiden. EBPracticeNet biedt in de toekomst mogelijk soelaas in huisartsenpakketten. In de ziekenhuizen is dit nog embryonaal. Jessa trok in het verleden consequent
Los van de chronische kinderziekten
de kaart van digitalisatie. Recent kozen
van eHealth zal de toekomstige
we voor een meer geïntegreerd
gezondheidszorg zich in cyberspace
systeem, Nexuzhealth. Deze zomer zijn
afspelen. Als IT zijn belofte waarmaakt,
we gestart met de voorbereiding van
vervangt het papierwerk en simplifi-
de implementatie. Dat gaat niet alles
ceert je leven sterk. Je verwacht dat
oplossen, maar we zijn er wel van
een gedigitaliseerd slim zorgproces
overtuigd dat het de vlotte en vooral
verregaand zorgt voor een quasi-auto-
veilige uitwisseling van medische
matische sturing en opvolging van de
gegevens tussen zorgverstrekkers en
sleutelinterventies, inclusief toeters en
ziekenhuizen sterk zal verbeteren.
bellen die de patiëntveiligheid waarborgen. Artificiële intelligentie blijft
Samengevat: de toekomst lonkt. And
helaas een buzzword. Zelfs iets
the patient says yes. Of toch zijn
primitiefs als de veilige uitwisseling
avatar.
prof. dr. Dirk Ramaekers
JessaLinea Edito
7
DOSSIER
“Eén locatie is beter voor patiënt én medewerker”
De dienst nucleaire geneeskunde
Sinds kort heeft het Jessa Zieken-
lijke afname van de overige nucleair-
van het Jessa Ziekenhuis is klaar
huis haar twee afdelingen
geneeskundige onderzoeken”, zegt
voor de toekomst. Organisato-
nucleaire geneeskunde samenge-
dr. Michel Ingels. “Dit komt door de
risch én technologisch. Zo
voegd op één locatie. De krachten-
interne verschuiving naar PET en
bundelen de twee Hasseltse
bundeling op de campus Virga
door de vooruitgang in andere beeld-
afdelingen voortaan de krachten
Jesse komt iedereen ten goede.
vormende technieken, zoals
op één locatie. Dat verhoogt de
De patiënten genieten van een
echografie en NMR. Deze trend
efficiëntie en verkort de wacht-
betere dienstverlening. En voor
heeft ons aangespoord om onze
tijden voor de patiënt. Een
de medewerkers kan er nu vlotter
werking grondig te evalueren.”
gloednieuwe PET/CT-scanner
ingespeeld worden op urgenties.
met de meest geavanceerde
Optimale locatie
digitale technologie draagt
PET-onderzoeken zitten in de lift.
Jarenlang voerde Jessa de nucleair-
bovendien bij tot een meer
Dankzij de steeds hogere beeldkwa-
geneeskundige onderzoeken uit op
doeltreffende behandeling. In
liteit neemt hun diagnostische
twee locaties: campus Salvator en
dit dossier leggen we de details
waarde in de oncologie toe. De
campus Virga Jesse. Ingels: “Uit onze
voor jou onder de scanner.
huidige PET-scanners hebben
analyse bleek dat het veel doeltref-
bovendien een grotere capaciteit en
fender is om onze non-PET-onder-
een hogere gevoeligheid. Dat verkort
zoeken op één enkele campus uit te
de duur en maakt meer onderzoeken
voeren. Hierdoor is het mogelijk om
per dag mogelijk. Een versoepeling
met slechts twee SPECT/CT-gamma-
van de programmatie verhoogt
camera’s te werken in plaats van
bovendien de beschikbaarheid van
drie. We hebben bovendien de
de toestellen. Een goede zaak nu het
aankoop van een nieuw toestel
aantal kankergevallen blijft toene-
kunnen uitstellen. Ook moeten we
men en de nood aan diagnostische
geen radiofarmaca meer laten
onderzoeken en therapie-evaluaties
transporteren tussen onze Hasseltse
stijgt.
campussen.”
“Parallel met de toename van de
De nucleair-geneeskundige activiteit
PET-onderzoeken is er een geleide-
vindt nu volledig op de campus Virga
8 JessaLinea Dossier: nucleaire geneeskunde
nieuwe ziekenhuisnetwerken,
afnemende activiteit en hoge vaste
op haar huidige optimale locatie,
meestal rond een gemeenschappe-
kosten. Voor onze dienst is dit alvast
naast de dienst radiotherapie-oncolo-
lijke PET-installatie. Deze evolutie
geen nieuwe oefening; we hebben al
gie. Een centralisatie op de campus
lijkt onafwendbaar: alleen zo zal het
meer dan twintig jaar een uitste-
Salvator zou veel hogere verbou-
voor kleinere diensten zonder PET
kende samenwerking met het
wingskosten met zich meebrengen.
mogelijk zijn om financieel gezond
Sint-Franciscus Ziekenhuis in
Het aantal gehospitaliseerde
te blijven in een context van
Heusden.”
DOSSIER
Jesse plaats. “De PET-installatie blijft
patiënten dat naar de samengevoegde dienst moet worden vervoerd, vormt geen noemenswaardig probleem. Dat blijkt uit de analyse. Meer dan 90 % van onze nucleairgeneeskundige onderzoeken gebeurt op ambulante wijze”, zegt Ingels. Kortere wachtlijsten “Voor de medewerkers is één enkele locatie een verbetering”, zegt Cindy Govarts, zorgmanager cluster beeldvormende geneeskunde.
dr. Michel Ingels en Cindy Govarts
“Ze kunnen nu sneller inspelen op plotse wijzigingen in werkbelasting. Zo kunnen we de groei in het aantal PET-onderzoeken vlotter opvangen. Ook voor onze patiënten biedt de krachtenbundeling een aantal belangrijke voordelen. Ze moeten minder tijd in de wachtruimtes doorbrengen. De wachtlijsten worden beduidend korter. Bovendien verloopt het onderzoek veiliger.”
PET/CT Een PET/CT-scanner combineert PET (Positron Emission Tomography) en CT (Computerized Tomography) in één enkel toestel. PET visualiseert metabole processen. CT verschaft erg precieze anatomische/ morfologische informatie. Wijzigingen in structurele kenmerken laten zo toe om bepaalde ziekteprocessen te identificeren. CT en PET zijn dus complementaire technieken. Bij CT ligt de
Blijven vooruitkijken
klemtoon op structurele informatie; bij PET op fysiologische en
Ingels: “De toekomst van ons
metabole informatie. Door beide te bundelen in één apparaat krijg
specialisme ligt in associaties en
je een zeer performant instrument met hoge accu-raatheid voor de
fusies van de afzonderlijke diensten
detectie en de opvolging van ziekteprocessen.
nucleaire geneeskunde binnen de
JessaLinea Dossier: nucleaire geneeskunde
9
Nieuwe generatie PET/CT-scanner
scintillatiefotonen”, zegt dr. Axel Jacobs. “PET-scanners van de vorige generatie gebruiken photomultiplier tubes (of PMT’s) om de lichtflitsen in een elektrisch signaal om te zetten. Deze PMT’s zijn behoorlijk volumineus. Hun limieten in de nauwkeurige plaatsbepaling van de scintilla-
Op 6 augustus 2018 nam de
Dat gebeurt met talrijke, in ringvorm
tiefotonen beperken de
dienst nucleaire geneeskunde van
opgestelde, gammadetectoren. Die
beeldkwaliteit van het PET-onder-
Jessa een nieuwe PET/CT-scanner
vinden zoveel mogelijk, vrijwel
zoek. De technologie van de Vereos,
in gebruik. Een staaltje van
gelijktijdig binnenkomende, foton-
onze nieuwe PET/CT-scanner van
geavanceerde digitale technolo-
paren. Elke gammadetector heeft
Philips, is volledig digitaal. De PMT’s
gie. Maar vooral: een weloverwo-
twee belangrijke onderdelen. In de
zijn vervangen door silicium fotodio-
gen keuze in een tijd waarin het
eerste plaats een scintillator. Die zet
des. Die laten toe om elk scintillatie-
klinische belang van PET almaar
via een bijzonder kristal de inval-
foton afzonderlijk te tellen.”
toeneemt.
lende gamma-energie om in lichtflitsen (scintillatiefotonen). Daarnaast is
De detectorring is opgebouwd uit 18
Nucleair-geneeskundige beeldvor-
er de detector. Die vangt de lichtflit-
modules die afzonderlijk 40x32
ming visualiseert specifieke fysiolo-
sen op en zet ze op zijn beurt om in
scintillatiekristallen van 4x4x19 mm3
gische processen met behulp van
een elektrisch signaal. Dat is de basis
bevatten. Elk kristal is individueel
laagstralende, meestal intraveneus
voor de uiteindelijke beeldvorming.
gekoppeld aan een digitale fotonteller (of DPC). Zo’n DPC bestaat op
toegediende radiofarmaca. Bij PET zendt het radio-isotoop bij verval
Véél betere beeldkwaliteit
zijn beurt uit 3200 sensoren
een positron uit. Dit antideeltje legt
“De vernieuwende technologie zit
(fotoncellen). Elke van deze in
maar 2 tot 3 mm af. Het interageert
precies in de detector van de
totaal meer dan 73 miljoen
snel met een elektron. Zo wordt de massa-energie van beide deeltjes volledig omgezet in elektromagnetische straling: de zogenaamde
SPECT/CT
positron-annihilatie. Deze straling
SPECT of Single Photon Emission Computed Tomography is een aan
bestaat uit twee gammafotonen die
PET verwante technologie. In tegenstelling tot PET zenden de
zich met lichtsnelheid in tegenover-
radio-isotopen bij radioactief verval maar één gammafoton uit.
gestelde richting voortbewegen. Het
Daarom gebruikt SPECT een andere cameratechnologie en andere
zijn deze gammafotonen die door de
tracers.
PET-scanner in beeld worden
Ook SPECT wordt vaak gecombineerd met CT (SPECT/CT). Vooral het
gebracht.
gebruik bij botscintigrafie (of botscan) levert voor bepaalde klinische indicaties een belangrijke bijdrage.
10 JessaLinea Dossier: nucleaire geneeskunde
ruimtelijke resolutie en een hoger
de hoge gevoeligheid laat toe om
latiefotonen registreren. Het
beeldcontrast. Bovendien verbetert
de duur van het onderzoek te
resultaat: elke fotoncel zet het
de signaal-ruisverhouding en de
verkorten en/of de toegediende
binnenkomende foton op binaire
effectieve gevoeligheid. Voor
dosis van het radiofarmacon te verla-
wijze om in een zuiver elektrisch
PET-onderzoeken bij obese patiën-
gen. Een kortere scantijd verhoogt
digitaal signaal. Extra versterking of
ten is dit een belangrijke meerwaar-
het comfort van de patiënt en
verwerking zijn niet langer nodig:
de. Bij kankerpatiënten verzekert de
vermindert zo het risico op bewe-
één scintillatiekristal is effectief
hogere beeldkwaliteit een signifi-
gingsartefacten. Een lagere dosis
gekoppeld aan één detector.
cant betere accuraatheid in de
verlaagt de stralingsbelasting: zowel
detectie van kleine letsels.”
voor de patiënten als voor de
Verschillende voordelen voor de
DOSSIER
sensoren kan afzonderlijke scintil-
technologen en verpleegkundigen
patiënt
Een bijkomend belangrijk voordeel
“Deze nieuwe technologie resulteert
van een volledig digitale PET-scanner:
die het onderzoek uitvoeren.
in de momenteel hoogst mogelijke performantie van alle commercieel beschikbare PET/CT-toestellen”, zegt dr. Jean-Philippe Cambier. “Ze meet de aankomsttijd van het koppel annihilatiefotonen nauwkeuriger dan met niet-digitale apparatuur. Dit geeft een meer precieze plaatsbepaling van de annihilatie, een betere
dr. Jean-Philippe Cambier, dr. Axel Jacobs en dr. Michel Ingels
JessaLinea Dossier: nucleaire geneeskunde
11
Megastudie Jessa bewijst nut aspirine Kunnen we aspirine weghalen uit het medicatieschema
München en online gepubliceerd door The Lancet. Met
van hartpatiënten na het plaatsen van een stent in een
dit hartonderzoek dragen Jessa, Hartcentrum Hasselt en
kransslagader? Dat was het onderwerp van de Global
UHasselt prominent bij tot de toekomstige zorg voor
Leaders Study die Jessa vier jaar geleden mee opstartte.
miljoenen patiënten wereldwijd.
Ongeveer 16 000 patiënten van 130 ziekenhuizen uit 18 landen namen deel aan het onderzoek. De conclusie: de nieuwste krachtige en – vooral – duurdere bloedverdunners bewezen niet beter te zijn dan aspirine in de behandeling van dergelijke patiënten. De resultaten werden eind augustus gepresenteerd op het jaarlijkse European Society of Cardiology congres in
MEER INFO pascal.vranckx@jessazh.be
Jessa-cardioloog verkozen tot EAPC-voorzitter Op ’s werelds grootste congres voor
De EAPC is een zijtak van de ESC, de
cardiologie in München is prof. dr. Paul
Europese Vereniging voor Cardiologie. Die
Dendale verkozen tot voorzitter van de
verenigt meer dan 95 000 specialisten uit
EAPC. De Europese Vereniging voor
56 nationale cardiale verenigingen. De
Preventieve Cardiologie telt 6700 specia-
organisatie stelt onder andere Europese
listen en richt zich specifiek op cardiale
richtlijnen op voor cardiologie volgens de
revalidatie, preventie en sportcardiologie.
nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen.
Dendale leidt de dienst cardiologie van het Jessa Ziekenhuis en doceert aan de UHasselt. Hij zal zijn nieuw voorzitterschap twee jaar uitoefenen. prof. dr. Paul Dendaele
12 JessaLinea Cardiologie
MEER INFO paul.dendale@jessazh.be
Dokter nodig tijdens het weekend?
Jessa en de Huisartsenwachtpost Herkenrode starten
vult dokter Rik Carlier aan, voorzitter van de Herkenrode
een campagne die uitlegt waar en wanneer de patiënt
Huisartsenkring.
terecht kan. Vaak beseffen patiënten niet dat ze het verkeerde traject volgen. Ze weten niet altijd hoe ons
Sensibiliseren
zorgsysteem in elkaar zit. Als zo iemand zich toch op
Hasselt Zorgstad coördineert de campagne die bestaat uit
de spoedafdeling meldt, leggen de artsen uit wat het
een animatiefilmpje, gemaakt door studenten van PXL
juiste pad is. Maar zo gaat er kostbare tijd verloren.
MAD. Op een ludieke manier zie je wat je moet doen als je een dokter nodig hebt tijdens het weekend. Het filmpje
‘Spoed is geen nachtwinkel’
draait onder andere in het stadhuis. Meersman en Carlier:
Heel wat bezoekers van de spoedgevallendienst horen daar
“We hopen hiermee de bewustwording en de verantwoor-
eigenlijk niet thuis. Mensen komen naar ‘de spoed’ voor een
delijkheidszin aan te wakkeren en de patiënt te leiden naar
voorschrift. Of ze melden zich op zondagavond omdat ze
de juiste zorg op de juiste plaats op het juiste moment.”
maandag liever niet gaan werken. En zo sommen spoedartsen gemakkelijk nog andere voorbeelden op. “Dit is een internationale trend”, zegt dr. Agnes Meersman, diensthoofd van de spoedgevallendienst. “In GrootBrittannië zijn de toestanden nog erger. Mensen willen tegenwoordig niet meer wachten. Ze willen alles ‘nu’. Ze bestellen online een smartphone die enkele uren later aan de deur geleverd wordt. De spoedafdeling is geen nachtwinkel. Op spoed moet
HUISARTS
alle aandacht gaan naar acute toestanden.” De juiste zorg op de juiste plaats op het juiste moment “Jessa en de huisartsenwachtpost hebben een goed
WACHTPOST
uitgebouwde infrastructuur met een bekwaam team van professionele medewerkers om de zorg tijdens het weekend op te vangen. Het is belangrijk dat de patiënt hierin zijn weg vindt en niet onnodig een beroep doet op de wachtpost of de spoedafdeling”,
JessaLinea Dokter nodig tijdens het weekend?
13
NIEUWE ARTSEN
Dr. Sven Bamps
Dr. Annelien Goedgezelschap
Neurochirurg
Nefroloog
Dr. Sven Bamps behaalde in 2011
Dr. Annelien Goedgezelschap
met grote onderscheiding zijn
studeerde in 2009 af als arts aan
artsendiploma aan de KU Leuven.
de KU Leuven. Nadien specialiseerde
Zijn erkenning tot neurochirurg
ze zich verder in de inwendige
volgde in 2017 na een opleiding in
geneeskunde en de nefrologie in
het UZ Leuven en het GZA Zieken-
het UZ Leuven en OLV Ziekenhuis
huis Antwerpen. Hij volgde verschil-
in Aalst. In 2015 – na afronding van
lende internationale cursussen van
haar specialistenopleiding – startte
de European Association of Neuro-
ze haar loopbaan als internist-
surgical Societies (in Polen, Spanje,
nefroloog in Kliniek Sint-Jan in
Zweden, Oostenrijk, Duitsland, Italië
Brussel. Daarnaast behaalde ze als
en Bulgarije) en behaalde het
toegevoegd specialist in het UZA
Europese diploma van neurochirurg.
en Instituut voor Tropische Genees-
Na zijn studies bekwaamde hij zich
kunde in Antwerpen een bijkomende
verder in neuro-oncologie en
bekwaming in de infectiologie en
(complexe) wervelkolomchirurgie via
tropische geneeskunde. Eerder dit
een fellowship in UZ Leuven en in
jaar richtte Goedgezelschap de
het CHU Montpellier.
dienst infectieziekten op in Kliniek
Bamps startte op 3 september in
Sint-Jan. Sinds 1 september 2018
het Jessa Ziekenhuis. Zijn interesse
versterkt zij de dienst nefrologie
gaat uit naar craniale en spinale
van het Jessa Ziekenhuis.
oncologie, craniaal en spinaal trauma, degeneratieve wervelkolomchirurgie, perifere zenuwchirurgie en invasieve pijntherapie.
14 JessaLinea Nieuwe artsen
Dr. Jurgen Bielen
Dr. Luc Vanlommel
Dr. Katrien Haeck
Radioloog
Orthopedist
Urgentiearts
Dr. Jurgen Bielen specialiseerde zich
Dr. Luc Vanlommel startte in
Dr. Katrien Haeck studeerde
na zijn studies burgerlijk ingenieur
2010 – na zijn basisopleiding
geneeskunde aan de KU Leuven
(2006) en geneeskunde (2013) aan
aan de Universiteit Maastricht –
en behaalde haar diploma in 2009.
de KU Leuven tot radioloog. De
de specialisatie orthopedie aan
Vervolgens specialiseerde ze zich
eerste twee jaar van deze specialisatie
de KU Leuven onder leiding van
in de algemene heelkunde in Lier,
was hij werkzaam in het Jessa
prof. dr. Bellemans. Tijdens deze
Roeselare, Breda (Nederland) en
Ziekenhuis. Daarna werkte hij drie
studie verdiepte hij zich klinisch
Leuven. Zij deed vervolgens een
jaar in het UZ Leuven onder leiding
en wetenschappelijk verder in
fellowship in de abdominale
van prof. dr. Oyen. Het laatste jaar
de chirurgie van de knie. Op het
heelkunde in UZ Leuven. In 2016
van deze opleiding legde hij zich
einde van de opleiding in 2017
volgde ze de bijkomende opleiding
voornamelijk toe op de beeldvorming
werd hij met drie andere
urgentiegeneeskunde. Ze liep
van het musculoskeletaal stelsel en
collega’s uit Europa geselec-
stages in het AZ Sint-Dimpna in
van het abdomen. In 2019 zal hij
teerd voor het European Knee
Geel en UZ Leuven. Haeck slaagde
gedurende 3 maanden een verdere
Society Fellowship. Hij bezocht
voor het EBEEM-examen (Euro-
opleiding in deze gebieden volgen.
acht grote kniecentra in Europa.
pean Board Examination in
Bielen behaalde zijn erkenning als
Nadien werkte hij nog zes
Emergency Medicine) en kreeg
radioloog in augustus 2018. Sinds
maanden in de Sint Maartens-
specifieke training in rampen-
1 september versterkt hij de dienst
kliniek in het Nederlandse
management en (pediatric)
radiologie van het Jessa Ziekenhuis
Nijmegen. Dat ziekenhuis staat
advanced life support.
voltijds.
bekend om zijn expertise op
Sinds 1 september 2018 werkt
vlak van revisie- en prothese-
ze als urgentiearts op de spoed-
chirurgie van de knie. Sinds
gevallendienst van het Jessa
1 augustus 2018 versterkt
Ziekenhuis.
Vanlommel de dienst orthopedie van het Jessa Ziekenhuis.
JessaLinea Nieuwe artsen
15
Spataders: nieuwe technieken doorgelicht Spataders zijn bij veel mensen een doorn in het oog. Ze hebben schroom om in de zomer met blote benen rond te wandelen. Maar vooral: dat rusteloze, pijnlijke of vermoeide gevoel in de benen weegt door in hun dagelijkse leven. Gelukkig zijn de behandeltechnieken de jongste jaren sterk geëvolueerd: minder invasief én meer op maat van de patiënt. In het Jessa Ziekenhuis zijn dr. Caroline Heerinckx en dr. Veerle Laeremans specialisten in varices. “De behandeling van spataders wordt weleens als het kleine broertje van de vaatheelkunde beschouwd. Er zijn niet zo veel vaatspecialisten die er zich voluit op toespitsen”, zegt Laeremans. Heerinckx: “De jongste tien jaar beschikken we over enkele nieuwe en minder invasieve behandeltechnieken. Hierdoor zijn combinaties van technieken mogelijk. In de eerste plaats maken we een echo om een totaalbeeld te krijgen. Daar stemmen we dan de meest geschikte behandeling op af. Die verschilt van patiënt tot patiënt. Een operatieve ingreep is zeker niet altijd noodzakelijk.” We houden de verschillende behandeltechnieken van spataders even tegen het licht.
16 JessaLinea Update technieken binnen de flebologie
Klassieke sclerotherapie Sclerotherapie is het zogenoemde ‘droogspuiten’ van
2.
De arts verbindt de diepere met de oppervlakkige aders. Die ‘perforanten’ spoort hij op voorhand op
aders. Als de patiënt vervolgens een tijdje een compressie-
via echografie. De arts knoopt ze dicht met kleine
kous draagt, wordt de ader dichtgedrukt. Na een poos is de
insneden. Op die manier worden alle lekpunten
ader niet meer zichtbaar. Deze aanpak is geschikt voor
gedicht. Zo kan er geen bloed uit de diepe aders
kleine spataders in een vroeg stadium.
terugstromen.
Sclerotherapie met foam De arts spuit dezelfde vloeistof in maar in schuimige vorm.
3.
Via micro-incisies worden alle zichtbare zijtakken verwijderd. Restvarices of oppervlakkige adertjes
Zo pakt hij grotere aders en uitgebreidere kluwens aan.
pakt de arts eventueel later nog aan met sclero-
Achteraf wordt het been voor enkele dagen ingezwachteld.
therapie.
Daarna moet de patiënt nog een tijdje een steunkous Heelkundig dichtschroeien
dragen.
Het is niet altijd nodig om de hoofdstam van de ader te Beide behandelingen vinden ambulant op de raadpleging
onderbinden. Het is ook mogelijk om het bloedvat dicht te
plaats. Hospitalisatie of verdoving zijn niet nodig. De
schroeien. Dat gebeurt met een laser (EVLT) of een
behandelde aders ‘verdrogen’ en het lichaam ruimt ze op.
warmtebron (VNUS). De arts schuift een laser- of coagulatie-
Tijdelijk kunnen er zich pijnlijke knobbeltjes vormen en kan
fiber op tot aan de lies of kniekuil. De hoofdader
de overliggende huid verkleuren. De patiënt kan gewoon
schroeit hij dicht. De perforanten en zijtakken worden
blijven werken maar mag de behandelde zones 6 tot 8
vervolgens verwijderd zoals bij klassieke heelkunde.
weken niet aan de zon blootstellen. Opvolging noodzakelijk Heelkundig strippen
“Varicositas is in de eerste plaats een erfelijke aandoening.
Met deze techniek verwijdert de arts de spataders
Recidieven zijn niet uit te sluiten. Regelmatige follow-up is
operatief. Dat gebeurt in drie fasen.
daarom nodig. Dankzij de ontwikkeling van nieuwe behandelingsmethoden kunnen we vandaag aan elke
1.
Eerst knoopt de arts de hoofdstam van de opper-
individuele patiënt een behandeling op maat aanbieden.
vlakkige ader via een incisie in de liesstreek of de
Dat komt het eindresultaat alleen maar ten goede,”
kniekuil dicht met een draad. Dit gebeurt op de
besluiten Laeremans en Heerinckx.
plaats waar de ader in de diepe aders uitmondt. Daarna verwijdert hij de zieke ader met een stripper.
MEER INFO Veerle Laeremans@jessazh.be caroline.heerinckx@jessazh.be
JessaLinea Update technieken binnen de flebologie
17
Alène Verheyen en Nathalie Millen
Multidisciplinair Centrum Chronische Pijn (MCCP) Zelfmanagement bij chronische pijn: de patiënt zit aan het stuur
In het Multidisciplinair Centrum Chronische Pijn (MCCP) van het Jessa Ziekenhuis staan niet de hulpverleners maar de pijnpatiënten aan het stuur. Zelfmanagement is de belangrijkste pijler in het behandelingstraject. Samen met een multidisciplinair team stippelt de patiënt een traject uit. Het doel: beter functioneren – ondanks de pijn.
18 JessaLinea Multidisciplinair Centrum Chronische Pijn
Als chronische pijn langer dan zes maanden aanhoudt,
Nieuwe perspectieven
verkleint de kans dat hij helemaal verdwijnt. De langdurige
Deze aanpak neemt de chronische pijn niet helemaal weg,
pijn heeft zijn weerslag op het lichamelijk, psychisch,
maar opent wel nieuwe perspectieven. De patiënt concen-
sociaal en professioneel functioneren. Vaak zijn er ook
treert zich niet meer op wat niét meer kan, maar op wat
andere klachten: vermoeidheid, moeite met slapen,
wél nog kan. Hij of zij is nu eenmaal meer dan enkel de
verminderde stemming en problemen met geheugen en
pijn: een partner, toegewijde werknemer, (groot)ouder,
concentratie. Dagelijkse dingen gaan moeilijker en kosten
vriend(in), iemand die graag in groep gaat sporten,
meer energie. De patiënt disfunctioneert.
enzovoort. Nathalie Millen, ergotherapeut: “Door rekening te houden
Persoonlijke aanpak
met de omgeving en de prioriteiten van de patiënt,
Precies daarom is een biopsychosociale benadering van
stippelen we samen een persoonlijk behandelingstraject
chronische pijn aangewezen. Het revalidatieteam van het
uit. Een oma die haar ‘opgelegde’ oefeningen niet graag
MCCP bestaat uit een arts fysische geneeskunde en
doet, raden we bijvoorbeeld aan om haar kleinkind te voet
revalidatie, een psycholoog, een ergotherapeut, een pijn-
naar school te brengen. Zo beweegt ze meer én ziet ze
verpleegkundige, een kinesitherapeut en een maatschap-
haar kleinkind vaker.”
pelijk werker. Het doel van het team: pijnpatiënten helpen zo goed mogelijk en zelfstandig te kunnen functioneren.
Wanneer doorverwijzen? Belangrijk voor personen met langdurige pijn is dat ze zo snel mogelijk en via een correcte doorverwijzing in het MCCP terechtkomen. “Zeker als de patiënt nog aan het
Niet focussen op wat niét meer kan, maar op wat wél nog kan.
werk is en dreigt uit te vallen omwille van de pijn. Of wanneer hij of zij al arbeidsongeschikt is”, zegt Millen. “De kans op een terugkeer naar het werk neemt af als de duur van de arbeidsongeschiktheid langer wordt. Een snelle doorverwijzing van de behandelend (huis)arts naar het MCCP zorgt voor een grotere kans op een succesvolle (gedeeltelijke) return-to-work (RTW) (zie kader). Terug aan het werk gaan maakt bovendien ook deel uit van het herstelproces van de patiënt.”
Alène Verheyen, verpleegkundig pijnspecialist: “De patiënt start zijn traject met een aantal infosessies om de chronische pijn beter te begrijpen. Hij of zij is meer gemotiveerd voor het managen van de pijn als we helpen nadenken over dingen die écht belangrijk zijn in het leven. De patiënt kiest zelf uit diverse modules zoals gezond bewegen, mindfulness, arbeidsintegratie … Dat stimuleert om bij aanvang van het traject het roer terug in eigen handen te nemen.“
De kans op succesvolle RTW daalt met de duur van de arbeidsongeschiktheid. DUUR ARBEIDSONGESCHIKTHEID
RETURN TO WORK
Na 6 maanden
50 %
Na 1 jaar
20 %
Na 2 jaar
10 %
JessaLinea Multidisciplinair Centrum Chronische Pijn
19
JESSA, CENTRUM VOOR
WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK!
Astma- en allergiesymposium voor kinderen en hun ouders Voor het eerst organiseert het Jessa Ziekenhuis een ‘kindersymposium’. Het thema? Astma en allergie. Families zijn op zondag 18 november van harte welkom. Het programmaluik voor de kinderen (van 8 tot 12 jaar) is interactief, met workshops waarbij ze o.a. leren hoe een longfunctietest werkt en hoe ze allergenen in huis kunnen opsporen. Ze maken ook kennis met apps in de strijd tegen astma en allergie. “We geven op het symposium informatie die kinderen makkelijk begrijpen”, zegt kinderarts dr. Marc Raes. “Maar we willen ook naar hen luisteren. Met welke vragen zitten ze over astma en allergie? En hoe helpen we hen daarmee omgaan?” Reutelende ademhaling De ouders krijgen intussen lezingen over de impact van astma en allergie op het gezin of over hoe je een aanval herkent en voorkomt. Doctoraatsstudente Gitte Slingers (UHasselt) praat ook over haar onderzoek rond baby’s en astma. Ze werkt een objectieve methode uit om tot een meer accurate diagnose te komen bij kinderen met een ‘piepende’ en ‘reutelende’ ademhaling. Praktisch Het kindersymposium vindt plaats op 18 november van 9u00 tot 13u00 op campus Salvator. Het programma staat in het teken van de Internationale Dag van de Rechten van het Kind op 20 november.
MEER INFO EN INSCHRIJVINGEN www.jessazh.be/dokteroverweg
20 JessaLinea Jessa & Wetenschap
Bachelorproef werkt hiaten MIR weg
prof. dr. Gregory Sergeant
Jessa werkt voortdurend aan een betere zorg.
registratiesysteem binnen MIR werd slechts 60 % van
Daarom ontwikkelde de IT-afdeling van Jessa een
de ingrepen volledig geregistreerd”, zegt prof. dr. Gregory
‘Medische Indicatoren Registratie’-tool, kortweg MIR.
Sergeant. “Ontoereikend om een betrouwbare inschatting
Deze tool is geïntegreerd in het elektronisch patiën-
te maken van de kwaliteit van onze chirurgie. Daarom
tendossier.
volgden er initiatieven om de volledigheid van de registratie en afwerkingsgraad te verhogen. Zo verstuurden we
Abdominale heelkunde is één van de afdelingen die MIR
wekelijks een persoonlijke update in verband met de
gebruikt. Elke operatieve ingreep wordt geregistreerd en
afwerkingsgraad van de dossiers van eigen patiënten.
ingedeeld onder één van zes zorgprogramma’s: algemene
We deden ook een beroep op Lieselotte Knaepen, studente
abdominale heelkunde, hernia, obesitas, lever/pancreas/
biomedische wetenschappen (UHasselt). Onder begeleiding
galwegen, colorectale heelkunde of heelkunde van maag
van dr. Bert Houben onderzocht zij voor haar bachelorproef
en slokdarm. Ook de comorbiditeit (zoals diabetes of hart-
de hiaten in onze MIR-tool. Haar conclusie? Verdere
en vaatziekten), intra-operatieve gegevens en basisindica-
verbetering is alleen mogelijk met een MIR-coördinator op
tie van de ingreep worden geregistreerd. Het doel? Alle
de dienst die de registratie opvolgt, bijstuurt, vervolledigt
complicaties die optreden binnen 90 dagen na de heelkun-
en afsluit na 90 dagen. Samen met de IT-dienst werd er
dige ingreep registreren én graderen. De artsen voegen die
ook een gesystematiseerd jaarverslag geprogrammeerd.
gegevens toe en sluiten het dossier na 3 maanden af.
Dat rolt automatisch uit de MIR-tool en vat onze jaarresultaten visueel en beschrijvend samen. Hou dus begin
Verschillende initiatieven
januari 2019 je bus of mailbox in de gaten.”
“De eerste twee jaar na introductie van ons complicatie-
JessaLinea Jessa & Wetenschap
21
Extra therapeutische opties voor kankerpatiënten Onder impuls van dr. Paul Bulens
coördinator Ann Tullen. “Deze
en van wijlen dr. Dany Vanstraelen
geneesmiddelen zijn nog niet op de
huisvest het Jessa Ziekenhuis al
markt. In fase 3 is de ontwikkeling
Sterk gecontroleerde omstandig-
22 jaar een goed uitgebouwde
ver genoeg gevorderd om ze veilig
heden
clinical trial unit oncologie. Deze
aan een grotere groep patiënten toe
“De patiënt krijgt het nieuwe
volgt de nieuwste ontwikkelingen
te dienen. In deze fase bestuderen
geneesmiddel in sterk gecontroleerde
in de behandeling van kanker
we de resultaten verder en sluiten
omstandigheden”, vervolgt Tullen.
vanop de eerste rij.
we onacceptabele bijwerkingen uit.
“De patiënt weet dat hij of zij aan
bestendigen de zorg voor kwaliteit.
een klinische studie deelneemt, De artsen van het Limburgs Oncolo-
De unit evolueert meer naar fase
gisch Centrum (LOC) zijn betrokken
2-studies. Tullen:
bij meer dan 40 klinische studies op
“Deze studies
vlak van hematologie, medische
beoordelen de
oncologie en radiotherapie. “Meestal
klinische doeltref-
internationale studies van nieuwe
fendheid van het
kankermedicijnen in ontwikkelings-
geneesmiddel en
fases 2 en 3, ontwikkeld door een
het veiligheidsprofiel. Met de huidige
tekent een informed consent. We
farmaceutisch bedrijf”, zegt studie-
focus op een specifieke doelgroep
staan altijd naast de patiënt, bij
en door de behandeling met
elke medische handeling, bij elke
innovatieve therapieën kunnen we
bespreking – vaak jarenlang. Soms
in een vroegere fase een potentiële
loopt het goed, soms gaat het heel
impact bereiken.”
wat minder. Patiënten vertellen vaak
krijgt uitgebreide documentatie en
over hun emotioneel traject. De clinical trial unit heeft ook eigen
Dat schept een band.”
studieprotocollen – de investigator-
An Tullen
22 JessaLinea Jessa & Wetenschap
driven studies – en er is een samen-
Zeven studiecoördinatoren leiden
werking met universitaire centra in
dit hele proces in goede banen. “We
de niet-commerciële studies. Voor
werken nauw samen met de artsen.
alle studies is er vooraf een goed-
De integrale begeleiding door een
keuring van een ethisch comité. De
toegewijd team levert goede
protocollen en het wettelijk kader
resultaten op. Dat maakt het voor de
zijn strikt. Een voortdurende
farmaceutische bedrijven interes-
kwaliteitsbewaking en audits
sant om met ons samen te werken.”
NIEUW: TARGETED THERAPY-STUDIES Bij de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen tegen kanker vormen de targeted
therapy-studies een duidelijke trend. Tullen:
“Hartcentrum: studies als bron van innovatie”
“Dit zijn geneesmiddelen voor patiënten met een specifiek genetisch profiel. Ze
Hartcentrum Hasselt
werken heel selectief, interageren bijvoorbeeld met welbepaalde receptoren van
Ook binnen het Hartcentrum Hasselt van Jessa en het
welbepaalde cellen. Deze doelgerichte
Sint-Franciscus Ziekenhuis is al meer dan 20 jaar een
therapie is helemaal anders dan de traditio-
clinical trial center actief. Het centrum telt 8 studie-
nele chemotherapie. Die schakelt nog altijd
coördinatoren en wordt aangestuurd door een
veel gezonde cellen uit. In deze targeted
kerngroep van cardiologen en de coördinator van het
therapy-studies zitten doorgaans minder
studiecentrum.
patiënten per trial. Zij moeten immers beschikken over een heel specifiek gene-
“De kerngroep bespreekt maandelijks welke studies
tisch profiel.”
interessant zijn voor de uitbouw en innovatie van ons Hartcentrum”, zegt coördinator Arne Janssen. “We kijken naar de wetenschappelijke relevantie en gaan onder andere na of we de geschikte patiënten kunnen rekruteren.”
LAGE DREMPEL VOOR PATIËNT
Momenteel lopen 35 onderzoeken in samenwerking met
Leveren klinische studies ook iets op voor
Janssen: “Nieuwe geneesmiddelen zijn vaak het onderwerp.
de patiënt? “Zeker wel”, zegt dr. Jeroen
Ook cardiologische implantaten – zoals pacemakers, stents
Mebis, medisch oncoloog in het Jessa
of katheters – komen aan bod. Dat geldt ook voor studies in
Ziekenhuis. “Enige tijd geleden testten
het kader van revalidatie en preventie, en onderzoek naar
we een veelbelovend geneesmiddel voor
innovatieve technieken zoals thuishospitalisatie.”
farmaceutische bedrijven en 15 academische studies.
gemetastaseerde huidkanker. De studieresultaten zijn uitstekend. We hebben al
De klinische en wetenschappelijke studies van cardiologie
een aantal patiënten kunnen helpen
hebben doorgaans een kortere looptijd dan die van
voordat het nieuwe middel op de markt is.
oncologie: twee tot drie jaar.
Vaak gaat het om therapieën waarvan de terugbetaling niet altijd even snel geregeld wordt. In een studiefase is de medicatie gratis voor de patiënt. Dat verlaagt de drempel aanzienlijk.”
Leden van de kerngroep: dr. Edouard Benit, prof. dr. Paul Dendale, dr. Lieven Herbots, dr. Tommy Mulleners, dr. Joris Schurmans en dr. Pascal Vranckx.
JessaLinea Jessa & Wetenschap
23
Ilse Vermeulen en dr. Marc Raes
Astmapatiënten helpen Hasseltse luchtkwaliteit meten
Waar liggen binnen de Grote Ring
Het PWO-project (Praktijkgericht
Elke puf geregistreerd
van Hasselt de hotspots die
Wetenschappelijk Onderzoek, nvdr.)
“Zo krijgen we een ‘livebeeld’ van
ademhalingsproblemen kunnen
ASTMApping ging op 1 september
de luchtkwaliteit ter plaatse”, zegt
veroorzaken bij mensen met
officieel van start en loopt tot 31
projectcoördinator Ilse Vermeulen,
astma? Dat is de centrale vraag
augustus 2020. Op 30 strategisch
als bio-ingenieur en PhD in Medische
van het nieuwe PWO-project
gekozen plaatsen binnen de Has-
Wetenschappen verbonden aan
ASTMApping van Hogeschool
seltse Grote Ring komen er snuffel-
Hogeschool UCLL. “Alle geregistreer-
UCLL.
palen met gevoelige sensoren. Die
de informatie over de luchtkwaliteit
meten continu stikstofdioxide (NO2),
slaan we op in een databank.”
zwaveldioxide (SO2), ozon (O3), fijn
In diezelfde databank komt ook de
stof, temperatuur en luchtvochtig-
informatie die astmapatiënten
heid en sturen de gegevens meteen
doorsturen. De patiënten doen dat
door.
via een speciale drukknop met gps op hun puffer.
24 JessaLinea Astmapatiënten helpen Hasseltse luchtkwaliteit meten
“Elk pufje wordt geregistreerd. Inclusief tijdstip en locatie”, zegt dr. Marc Raes. Hij helpt als Jessa-arts met de rekrutering van de jonge
17 oktober: internationale BRA DAY
astmapatiënten – hoewel ook volwassen astmapatiënten kunnen deelnemen.
Op woensdag 17 oktober is het weer Breast Reconstruction Awareness Day.
Astma-hotspots
Een internationale dag gewijd aan de
De verwerking van de verzamelde
voorlichting van vrouwen die een
data brengt de hotspots in kaart:
borstreconstructie overwegen na een
de plekken waar een minder goede
volledige of gedeeltelijke borstamputatie.
luchtkwaliteit mogelijk of naar alle
Ook het Jessa Ziekenhuis zet de deuren
waarschijnlijkheid aan de basis ligt
open voor patiënten, hun familieleden
van de last die astmapatiënten
en vrienden, huisartsen, studenten, paramedici … Een multidisciplinair team van
ondervinden.
specialisten presenteert een leerrijk avondprogramma met sprekers als dr. Thomas
Ilse Vermeulen: “Aan de hand van
Muyldermans, dr. Guy Orye en dr. Jeroen Mebis. Ook tepelhoftatoeage, oncocoaching
alle resultaten kan de stad maatrege-
en psychologische ondersteuning komen aan bod.
len nemen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Bijvoorbeeld door extra
WAAR?
WANNEER?
Vrije toegang.
groen in te plannen of de verkeers-
Jessa, campus Virga Jesse,
Woensdag 17 oktober
Inschrijven is niet verplicht.
circulatie te wijzigen. Deze ingrepen
Stadsomvaart 11, Hasselt
om 18.30 u.
werken: kijk maar naar de recente resultaten in Gent en Antwerpen. Na de invoering van een circulatieplan tekenen deze steden een gevoelige verbetering van de luchtkwaliteit op.”
20 oktober:
“Een aangepaste hormoontherapie
Menopauze-Café
voorkomt veel menopauze-ongemakken. Vrouwen moeten ook objectief
Jessa is één van de partners in het
geïnformeerd worden over de risico’s
ASTMApping-project. Ook Stad
ervan, zoals enig verhoogd risico op CVA
Hasselt en Hasselt Zorgstad
en thrombose”, zegt dr. Marc Muylder-
werken mee. Andere partners zijn
De menopauze is als gesprekson-
mans, gynaecoloog bij Jessa. “Mits
afdeling IoT-partnership Telenet,
derwerp nog altijd niet vrij van
toediening van het juiste type hormoon,
Provinciaal Natuurcentrum, Astma
taboes. Bovendien staan nog heel
in de laagste dosis en aan de juiste
en Allergie Koepel, RVO-Society,
wat vrouwen huiverig tegenover
leeftijdsgroep, blijft het risico beperkt.
Panton en Atmosafe.
een hormoonbehandeling door het
We praten erover op 20 oktober in een
verhoogde risico op borstkanker.
ontspannen sfeer met experts.”
Huisartsen kunnen astmapatiënten doorverwijzen naar ilse.vermeulen@ucll.be.
WAAR? Het Kiezelhuys, Lummense Kiezel 19, 3510 Hasselt (Kermt)
WANNEER? Zaterdag 20 oktober van 10u tot 12.30 uur.
MEER INFO: www.menopauzecafe.be Inschrijven is gratis.
JessaLinea Bra Day en Menopauze-Café
25
Handboek voor TaTME-ingreep op smartphone
Wereldwijd maken meer dan 2500 gespecialiseerde
Een van de pioniers
chirurgen gebruik van de TaTME-app. Deze app onder-
Knol is een autoriteit op het vlak van TaTME. Hij was
steunt artsen bij de voorbereiding op een Transanale
wereldwijd bij de eerste vijftien chirurgen die deze ingreep
Totale Mesorectale Excisie (TaTME), een relatief nieuwe
uitvoerden. Momenteel legt hij de laatste hand aan een
en complexe ingreep. Dr. Joep Knol, diensthoofd van de
doctoraatsverhandeling (Vrije Universiteit Amsterdam en
afdeling abdominale chirurgie in het Jessa Ziekenhuis,
UHasselt) over de veilige implementatie van TaTME.
nam het initiatief voor de ontwikkeling van deze app.
Intussen zijn in Jessa sinds 2013 ongeveer 150 TaTMEingrepen uitgevoerd, met doorgaans erg goede resultaten.
TME (Totale Mesorectale Excisie) is een chirurgische
De dienst van Knol leidt ook chirurgen uit binnen- en
ingreep die wordt uitgevoerd bij kankers in de endeldarm.
buitenland op. Tenminste: als ze uit grotere centra komen
Het mesorectum is het vetweefsel rond de endeldarm en
met voldoende TME-ingrepen én een vast trainingsschema
bevat de klieren en bloedvaten waarlangs een tumor kan
willen doorlopen (Fig. 2).
uitzaaien. Bij TME neemt de chirurg het mesorectum totaal
“Vroeger raadpleegden chirurgen handboeken om een com-
weg om alle mogelijke aangetaste klieren te verwijderen
plexe ingreep voor te bereiden. Zware, logge exemplaren
en de kans op heroptreden of uitzaaiing te verkleinen.
boordevol informatie. Maar bij de publicatie waren ze vaak
“Maar dat is moeilijk bij een traditionele open procedure
al achterhaald. Want vooral bij relatief nieuwe ingrepen
of laparoscopische ingreep via de onderbuik”, zegt Knol.
levert de dagelijkse praktijk steeds weer nieuwe kennis en
“Je kunt het bekken met een trechter vergelijken. Op het
expertise op. Dat bracht me op het idee van een digitaal
diepste punt – dicht bij de sluitspier en anus – is er
handboek waarbij topspecialisten de informatie regelmatig
bijzonder weinig manoeuvreerruimte. Zeker bij obese
bijwerken.”
mannen met een vergrote prostaat. Een volledige verwijdering van het mesorectum lukt daarom niet altijd even
Succesvolle app
goed. Bij TaTME wordt dat moeilijke laatste stukje van de
De TaTME-app ziet eruit als een tekst- en videoboek met
ingreep via de anus uitgevoerd (Fig. 1). Vanaf hier kun je
presentaties door wereldtoppers, medische illustraties,
veel preciezer werken en is de kans om kwaadaardige
3D-animaties en een bibliotheek. Zelfs prof. Heald – beden-
cellen achter te laten veel kleiner. De ingreep is echter
ker van het TME-principe en groot voorstander van video-
relatief nieuw én ingewikkeld.”
teaching – werkte mee. De illustraties en 3D-animaties zijn
26 JessaLinea Handboek voor TaTME-ingreep op smartphone
dLive Med. De app met het digitale handboek voor TaTME is alvast een succes. In het najaar volgt er nog een nieuwe app over laparoscopische leverchirurgie. Knol heeft voor zijn app een stichting in het leven geroepen: de iLappSurgery Foundation. Die beschikt over een scientific board die onder meer waakt over de kwaliteit
Fig 1. Het laatste stukje van de rectumchirurgie (in rood) is het moeilijkst. Fig 2. Trainingstraject dat chirurgen moeten doorlopen om TaTME veilig uit te voeren.
INNOVATIE
vakwerk van de Limburgse Stephanie Philippaerts en
Fig 3. Prof. Heald over videotraining. Download de gratis app VIPicture, geef toegang aan de ingebouwde camera en houd deze vervolgens boven het VIP-logo. Fig 4. QR-code om VIPicture nog sneller in Apple Store / Google Play te vinden.
van de informatie. Dankzij de stichting krijgt de ontwikkeling van de app ook de nodige financiĂŤle zuurstof (met donaties). Want een professionele app bouwen, is arbeidsintensief en duur. De TaTME-app is beschikbaar voor
iOS en
Android.
Fig. 4
Fig. 3
MEER INFO Dr. Joep Knol ilappsurgery.com
Fig. 1
Fig. 2
JessaLinea Handboek voor TaTME-ingreep op smartphone 27
Het Vragenkabinet In deze editie van Het Vragenkabinet is dr. Dominique Bouts aan de beurt. Bouts is huisarts sinds 1989. In zijn praktijk op de Luikersteenweg in Hasselt stellen patiĂŤnten hem de meest uiteenlopende vragen. Deze keer is hij het die antwoorden zoekt. Drie gerichte vragen aan de specialisten van Jessa: van tekenbeten en chronische vermoeidheid tot schildklier-hormoonsubstitutie bij zwangerschappen.
28 JessaLinea Het Vragenkabinet
dr. Dominique Bouts
VRAAG 1
TEKENBETEN In de zomer krijg ik bijna dagelijks patiënten met
24 uur wordt verwijderd, is de kans op besmetting uiter-
tekenbeten aan de lijn. Toch worden maar weinig
mate klein. De prevalentie van Lyme borreliose neemt
patiënten behandeld omwille van klachten die toe te
gradueel toe, deels door toename van de tekenpopulaties.
schrijven zijn aan een gevorderd stadium van de ziekte
Het aantal echt positieve gevallen is zeer klein ten opzichte
van Lyme. Mijn vraag: is het risico op Lyme écht zo
van het aantal labotesten.”
hoog? En bestaan er binnen Jessa afspraken tussen spoed en infectieziektes over het al dan niet voorschrij-
“Vroeg gelokaliseerde Lyme borreliose kenmerkt zich door
ven van antibiotica? Want nu krijgen patiënten weleens
erythema migrans: de typische rooskleurige ring. Die
verschillende info.
ontstaat 3 tot 30 dagen na de beet. Er kunnen zich ook griepsymptomen manifesteren. Doorgaans doodt ons Dr. Peter Messiaen, Jessa Travel
afweersysteem de bacterie. Bij zo’n 2 % van de patiënten
Clinic. “90 % van de tekenbeten is
verspreidt de bacterie zich toch door het lichaam. Daarom
compleet onschuldig. Een tekenbeet
geven we patiënten met een erythema migrans een
is dus geen synoniem voor de
antibioticakuur. Bij voorkeur een doxycycline-kuur van
ontwikkeling van de ziekte van Lyme
10 dagen, volgens de geldende nationale en internationale
of tekenborreliose. De prevalentie van
richtlijnen (BAPCOC). Als huisarts vertrouw je in het eerste
besmetting met Borrelia bij de teken
stadium best op een klinische diagnose. Serologisch
is gemiddeld 12 % in Europa, met
onderzoek is niet nodig. Meer zelfs: een serologisch onder-
pieken in sommige gebieden van 20 % tot 30 %. In Vlaande-
zoek is dikwijls vals negatief of moeilijk te interpreteren.”
ren is Limburg koploper in tekenbeten. Of een beet van een besmette teek bacteriën overzet, hangt af van het ontwikkelingsstadium (larve, nimf of volwassen) en van de tijd dat de teek op het lichaam zit. Wanneer een teek binnen de
Als huisarts vertrouw je in het eerste stadium best op een klinische diagnose. Serologisch onderzoek is niet nodig.
OM OVER NA TE DENKEN Verbeteridee van Dominique Bouts Het zou handig zijn om via het vaccinatiecentrum en op spoed vaccinaties te kunnen nakijken en registreren op Vaccinnet. Vandaag is dat niet mogelijk via de digitale Jessa Travel Clinic. Hierdoor beschikken we als huisarts niet altijd over de juiste informatie.
JessaLinea Het Vragenkabinet
29
VRAAG 2
CHRONISCHE VERMOEIDHEID
VRAAG 3
SCHILDKLIERHORMOONSUBSTITUTIE
Voor patiënten met chronische vermoeidheid start ik een bloedonderzoek. Naargelang de resultaten vraag ik
Nog een vraag waarmee we als huisarts regelmatig
technische onderzoeken aan of verwijs ik door naar een
worden geconfronteerd: wanneer is er nood aan
specialist in de endocrinologie. Meestal leidt dit niet tot
schildklierhormoonsubstitutie in de zwangerschap?
een diagnose of behandelschema. Hierdoor richten veel patiënten zich tot de alternatieve geneeskunde. Mijn
Dr. Nikolaos Mortzos, endocrinoloog:
vraag nu: wie binnen Jessa neemt CVS ter harte?
“Zit de TSH-waarde (Thyroid-stimulerend hormoon) bij bloedafname onder
Dr. Nina De Klippel, neuroloog.
de 2,5? Dan moet er niets gebeuren.
“Patiënten met CVS kan je niet in één
Boven de 4 is er altijd nood aan
vakje stoppen. Ze zijn té heterogeen
behandeling. Daarover bestaat
en zitten vaak verspreid over diverse
consensus. Tussen beide waarden ligt
diensten. Wanneer de vermoeidheid
een grijze zone. Jessa volgt hier de
gepaard gaat met chronische pijn –
Amerikaanse ATA-richtlijnen (en niet de Britse of Europese).
zoals bij fibromyalgie – kan een
Wij kijken in dat geval dus naar de TPO. Tekent een bloedaf-
patiënt terecht op fysische genees-
name positief op antilichamen? Dan wijst dit op schildklierlij-
kunde, reumatologie of neurologie. Als we echter geen
den en stellen we een behandeling voor. Zijn er geen
somatische afwijkingen vinden, is het niet evident om een
antilichamen? Dan is hormoonsubstitutie alleen nodig bij
pasklare diagnose te stellen en is verwijzing naar 1 specifieke
vrouwen die een fertiliteitsbehandeling volgden en vrouwen
dienst moeilijker. Vaak raakt de patiënt dan wat op de dool.
met een voorgeschiedenis van herhaalde miskramen. De
Ik begrijp de frustratie van de patiënt én de huisarts.”
behandeling zelf vereist een intensieve monitoring met een maandelijkse bloedafname bij de huisarts.”
OM OVER NA TE DENKEN Verbeteridee van Dominique Bouts Waarom richt Jessa geen multidisciplinair team op voor chronische vermoeidheid? De Klippel: “Dat is misschien iets wat we op tafel kunnen leggen. Let wel: zo’n team vereist heel wat specialisten: psychologen, neurologen, reumatologen, fysiotherapeuten ... Dit lijkt me enkel mogelijk indien een goede financiering vanuit de overheid voor deze centra wordt voorzien. Financiering door de patiënt zelf zou een te hoge kost meebrengen”
30 JessaLinea Het Vragenkabinet
ZIT JE ZELF OOK MET VRAGEN VOOR JESSA? Mail ze naar communicatie@jessazh.be
Hasselt Zorgstad wil alle 11-jarigen in Hasselt leren reanimeren
Op 3 oktober zitten alle ambassadeurs van Hasselt
De drempel is dus hoog, maar bij kinderen gaat dat
Zorgstad opnieuw aan tafel om concrete projecten uit te
blijkbaar gemakkelijker.”
werken. Het belangrijkste agendapunt? Leren reanimeren. “Uit onderzoek blijkt dat het perfect kan vanaf 11 jaar”,
Ook op jonge leeftijd
zegt Karoline Lenaers van Hasselt Zorgstad.
“Uit onderzoek blijkt dat je kinderen vanaf 11 jaar perfect kunt leren reanimeren. Het is zelfs mogelijk om
Hasselt Zorgstad – een initiatief van de Stad Hasselt, het
er nóg vroeger mee te starten”, zegt Lenaers. “We waren
Jessa Ziekenhuis en Hogeschool PXL – is een bindmiddel
dan ook onmiddellijk overtuigd toen thuisverpleger en
tussen zorgorganisaties, overheid, kennisinstellingen,
PXL-docent Wim Van Becelaere het voorstel lanceerde.
bedrijven én burgers. Samen organiseren ze acties rond
We gaan nu op zoek naar partners. Wordt vervolgd.”
zorg, gezondheid en welzijn. Een concreet project is 11-jarigen EHBO aanleren, inclusief reanimatietechnieken.
Wil jij ook mee zorgen voor het Hasselt van morgen?
“We willen volgend jaar in alle Hasseltse basisscholen
Meld je aan op www.hasseltzorgstad.be en blijf op de
starten. Dat betekent reanimatiecursussen voor 755
hoogte! Heb je zelf een idee? Neem contact op met
scholieren”, zegt Karoline Lenaers, coördinator van
karoline.lenaers@hasseltzorgstad.be.
Hasselt Zorgstad. Kansen verdubbelen Per dag krijgt gemiddeld één man of vrouw in Hasselt en omstreken een hartstilstand. De kans op overleving? Eén op tien. “Als er iemand onmiddellijk met eenvoudige reanimatie start, verdubbelen de overlevingskansen”, zegt prof. dr. Dirk Ramaekers. “In de praktijk start amper één op drie van de omstaanders met reanimatie in een noodsituatie. Volwassenen zijn bang om fouten te maken. Bovendien is de noodsituatie zelf ook al beangstigend.
Wim Van Becelaere met dochter Nanou
JessaLinea Hasselt Zorgstad 31
Uitgelicht:
Jessa in beeld
Begin juli organiseerde leerkracht Martine Gommé in de inkomhal van zowel campus Salvator als campus Virga Jesse een verkoop van tassen, beertjes, brooddozen, snoepjes … Ze zamelde 840 euro in voor de Cliniclowns van Jessa!
26/5/2018
Om het project ‘Jessa, Senior Friendly Hospital’ naar een hoger niveau te tillen, legden we op 14 september een directe lijn met de grondleggers van het concept, actief in het Sonnybrook Hospital in Canada. We kregen een reeks gouden tips mee zoals: zet in op sterke preventieve basiszorg voor ouderen en creëer samen met andere ziekenhuizen een platform. Wordt vervolgd! (op de foto v.l.n.r.: verpleegkundige Ann Lievens, geriaters Marie-Elena Vanden Abeele en Ine Westhovens, hoofdverpleegkundigen Guido Lempens (op rust) en Mark Saen, zorgmanager Anita Jans)
14/9/2018
In de PXL staken op 13 juni 150 ambassadeurs de koppen bijeen om na te denken over 11 concrete acties voor Hasselt Zorgstad. Coördinator Karoline Lenaers (midden) debateert enthousiast mee.
13/6/2018
32 JessaLinea Uitgelicht: Jessa in beeld
Het Hartcentrum en de vereniging voor Belgische ICD-patiĂŤnten (BIPIB) zorgden op 14 juni voor een druk bijgewoonde infosessie over de implanteerbare cardiale defibrillator. V.l.n.r.: K. De Wilde en A. Devalckeneer (beiden BIPIB), dr. J. Vijgen en dr. J. Schurmans (beiden elektrofisioloog) F. Vandereyt (psycholoog-psychotherapeut) en Dana Berti (verpleegkundige), alle vier verbonden aan het Hartcentrum.
14/6/2018
Het Jessa Ziekenhuis neemt elk jaar zijn rol op als opleidingsplek voor tientallen arts-assistenten. Sinds eind augustus weten we dat deze groep van enthousiastelingen ons team komt verrijken.
24/3/2018
JessaLinea Uitgelicht: Jessa in beeld 33
LINEA RECTA
Dr. Marc Raes
‘Vaccine hesitancy’ (Wan)(Ver)trouwen in vaccins
De laatste tijd steken steeds meer
epidemiologische
antivaccingevoelens de kop op.
cijfers van de WHO
Ironisch genoeg is dit net een
en het ECDC die een
gevolg van het succes van vaccins.
verband aantonen tussen voorko-
klinische studies, wetenschappelijke
Bepaalde dramatische en dodelijke
men van bepaalde besmettelijke
ethische commissies … – voor ze op
ziektebeelden zijn uit onze
ziektes en de mate van vaccinatie.
de markt komen. En dat het
samenleving verdwenen. Dit zorgt
Ze ondersteunen valse berichtge-
immuunsysteem van (jonge)
voor een valse geruststelling en
ving omtrent de associatie van
kinderen meer dan in staat is om
doet de twijfel over het nut van
bepaalde ziektes en de toediening
probleemloos meerdere vaccinatie-
vaccins toenemen.
van vaccins. Ze zaaien paniek over
antigenen (combinatievaccins)
de mogelijke bijwerkingen.
tegelijk te verwerken. Belangrijk is
Sceptici beweren vaak dat het beter is de natuurlijke ziekte door te
ook om te wijzen op de groepsproHoe gaan we als zorgverstrekker
tectie: personen die zelf niet kunnen
maken dan zich te laten vaccineren.
best om met een dergelijke ‘vaccine
of mogen gevaccineerd worden en
Of stellen dat we te veel vaccins
hesitancy’? In de eerste plaats:
daardoor vatbaarder zijn voor een
tegelijk toedienen, dat de bijwerkin-
luisteren naar vragen en twijfels. En
eventueel fataal verloop van de
gen te ernstig zijn en dat vaccins
vervolgens eerlijk antwoorden in een
natuurlijke ziekte.
vreemde stoffen bevatten met
wederzijdse dialoog. Met het nodige
schadelijke gevolgen voor het
geduld en begrip. Het is daarbij
Laten we ook altijd eerlijk zijn over
lichaam. Om nog maar te zwijgen
belangrijk dat we onze kennis over
algemene bijwerkingen. Beheers-
van samenzweringstheorieën over
vaccinaties up-to-date houden via
bare bijwerkingen zoals pijn en
farmaceutische firma’s.
onafhankelijke wetenschappelijke
koorts kunnen we voorkomen met
bronnen. Zo kunnen we onjuiste
antipyretica vooraf, lokale pijnstil-
informatie ontkrachten.
ling, suikeroplossingen …
ring van bepaalde besmettelijke
Om twijfelaars gerust te stellen
En natuurlijk: geef het goede
ziektes bij afname van de vaccinatie-
kunnen we aanhalen dat vaccins veel
voorbeeld. Vaccineer jezelf en je
graad. Ze kijken niet naar de
veiligheidsstappen doorlopen –
familie!
Deze sceptici negeren de realiteit. Ze gaan voorbij aan de heropflakke-
34 JessaLinea Linea Recta
INGEBLIKT
Zo werkt wakkere craniotomie Patiënten met een hersentumor in de spraak-, begrip- of motorische zones, stemmen er vaak mee in om de tumor te laten verwijderen via een ‘wakkere’ craniotomie. De patiënt wordt dan tijdens de operatie uit narcose gehaald. Vervolgens krijgt hij of zij een aantal logopedische en motorische oefeningen van speciaal opgeleide anesthesisten en logopedisten. Zo merkt de chirurg meteen de impact van zijn ingreep. Deze manier van werken vermindert het risico op neurologische uitval gevoelig.
Scan de QR-code en bekijk het filmpje.
HANDIGE TELEFOONNUMMERS JESSA Callcenter Medische beeldvorming 011 33 55 66
Klinisch laboratorium en ambulante bloedafname
Callcenter (voor afspraken)
Campus Virga Jesse: 011 33 82 00 Campus Salvator: 011 33 83 00
011 33 55 77 Abdominale heelkunde 011 33 75 00 Cardiologie Dr. Benit Edouard: 011 33 70 24 Dr. Dendale Paul : 011 33 70 25 Dr. Dilling-Boer Dagmara: 011 33 70 26 Dr. Geukens Robert: 011 33 70 22 Dr. Herbots Lieven : 011 33 70 27 Dr. Koopman Pieter: 011 37 35 65 Dr. Schurmans Joris: 011 37 35 65 Dr. Stroobants Didier: 011 37 35 65 Dr. Timmermans Philippe (sr. en jr.): 011 33 70 23 Dr. Verwerft Jan: 011 37 35 65 Dr. Vijgen Johan: 011 33 70 25 Dr. Vranckx Pascal: 011 33 70 27 Cardiothoracale en vasculaire heelkunde 011 33 71 00 Endocrinologie 011 33 72 80 Fysische geneeskunde 011 33 88 00
Materniteit/Kraamkliniek Balie verpleegafdeling: 011 33 93 20 Medische oncologie, hematologie en radiotherapie 011 33 79 79 Nefrologie 011 33 87 00 Neurochirurgie 011 33 75 70 Neurologie 011 33 78 70 Nucleaire geneeskunde 011 33 81 90 ORL 011 33 74 20 Orthopedie 011 33 77 40 Pneumologie 011 24 11 81 (privépraktijk) Spoedgevallen
Gastro-Enterologie 011 33 76 00
Travel Clinic
Geriatrie
Urologie
011 33 78 00
011 33 76 70
Gynaecologie 011 22 82 19
Specialismen die niet in deze lijst opgenomen zijn, bereik je via het secretariaat raadplegingen: 011 33 55 70
Infectiologie
011 33 83 38 (9-16u)
011 33 76 50
JessaLinea Contactgegevens 35
SYMPOSIA 2018 SYMPOSIUM ‘BRA DAY 2018‘ DATUM:
17 oktober 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, campus Virga Jesse, Hasselt
SYMPOSIUM ‘MEDISCHE BEELDVORMING IN SPINALE PATHOLOGIE’ DATUM:
10 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, campus Salvator, Hasselt
SYMPOSIUM ‘10 JAAR KINDERDIABETESCONVENTIE JESSA‘ DATUM:
14 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, auditorium campus Virga Jesse, Hasselt
KINDERSYMPOSIUM ‘ASTMA EN ALLERGIE’ DATUM:
18 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, campus Salvator, Hasselt
SYMPOSIUM ‘UROLOGISCHE ONCOLOGIE’ DATUM:
22 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, schoolgebouw campus Salvator, Hasselt
SYMPOSIUM 'INFECTIEZIEKTEN’ DATUM:
1 december 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, schoolgebouw campus Salvator, Hasselt
SYMPOSIUM 'CARDIO 2019’ DATUM:
8 december 2018
LOCATIE: Kinepolis Hasselt
Dit is een voorlopige lijst van symposia. Voor een geactualiseerd overzicht en inschrijvingsmodaliteiten kan je terecht op www.jessazh.be/symposia 36 JessaLinea Rubriek