E TH
Y
M A NU
ER B
AB
MM
MEDISCH INFORMATIEBLAD JESSA ZIEKENHUIS NR. 28 JUNI 2018
DE ZIN VAN BEWEGEN VOOR DIALYSEPATIËNTEN JESSA BEHANDELT RUGPIJN MULTIDISCIPLINAIR NU OOK IVF MET PGD
JULES BORDET INSTITUUT INTERESSE IN LLLT-ONDERZOEK BIJ JESSA EN UHASSELT Op dinsdag 17 april ontving het Jessa Ziekenhuis een delegatie van het Brusselse Jules Bordet Instituut. Prof. dr. Klastersky en dr. Genot toonden bijzondere interesse voor het onderzoek naar de effecten van low-level lasertherapie (LLLT) op radiodermitis bij kankerpatiënten. “We hopen op een nauwe samenwerking met het Jules Bordet Instituut. Het is immers een multidisciplinair centrum met grote naam en faam dat kankeropsporing, -behandeling en universitair onderwijs bundelt. Het zou een eer zijn om ons onderzoek met hun instituut verder uit te breiden.” Op vrijdag 13 april ontving Jessa ook al een delegatie uit het Universitair Ziekenhuis van Genève, Zwitserland. (foto)
vlnr: Nadine Voison (verpleegkundige), dr. Fargier-Bochaton (radiotherapeute), Jolien Robijns (Jessa) en dr. Caparrotti (radiotherapeute)
6DE KEER TEDDYBEAR HOSPITAL Op zaterdag 21 april werd er opvallend meer geknuffeld op campus Salvator. Op uitnodiging van de geneeskundestudenten van UHasselt en het Jessa Ziekenhuis brachten 240 kinderen tussen 4 en 6 jaar hun lievelingsknuffel binnen voor een grondige check-up. Ze kregen bovendien een viprondleiding achter de coulissen. “Het is een leuke en laagdrempelige manier om hun angst voor het ziekenhuis en de dokters weg te nemen”, zegt Lieve Ketelslegers, woordvoerder bij Jessa. Het ziekenhuis denkt ook aan de ouders. Zij kregen tips over hoe ze hun kind kunnen voorbereiden op een ziekenhuisopname. En hoe ze hen best begeleiden wanneer een familielid ernstig ziek is.
2 JessaLinea Gescand
GESCAND
300STE UROLOGISCHE INGREEP MET DA VINCI-ROBOT Sinds januari 2017 zetten de Limburgse diensten urologie van het Jessa Ziekenhuis, AZ Vesalius, het Sint-Franciscusziekenhuis en het Sint-Trudoziekenhuis een innovatieve Da Vinci-robot in voor kijkoperaties ‘van de volgende generatie’. Op maandag 7 mei 2018 – amper een dik jaar later – vond de 300ste operatie plaats. “Dit is een schoolvoorbeeld van hoe we hoogtechnologische zorg veilig en efficiënt kunnen inzetten”, zegt uroloog dr. Tom Tuytten. Voor alle duidelijkheid: de Da Vinci-operatierobot opereert niet zelfstandig. Een chirurg stuurt de vier armen aan via een bedieningspaneel. Kortom: de robot functioneert zo goed als de arts is. “Het grote voordeel van de Da Vinci-robot is dat hij de commando’s van de chirurg met een ongekende precisie uitvoert. Geen mensenhand is zo stabiel als een robotarm. Een ingreep met behulp van de Da Vinci-robot is ook minimaal invasief. De patiënt kan vaak één tot twee dagen na de operatie al terug naar huis.”
MEER INFO tom.tuytten@jessazh.be in samenwerking met
JessaLinea Gescand
3
GYNAECOLOGIE: EXTRA RAADPLEGINGEN SINT-URSULA Sinds 1 juni biedt het Jessa Ziekenhuis een nieuwe dienstverlening aan in campus Sint-Ursula in Herk-de-Stad. Tijdens de weekdagen houden 8 gynaecologen telkens een voor- of namiddag raadpleging. Het gaat om volgende gynaecologen: dr. Buyens, dr. Veldman, dr. Vansteelandt, dr. Marquette, dr. Hulsbosch, dr. Neyens, dr. Van Den Rul en dr. Schreurs. Meer info over de exacte uren vind je op www.jessabevaltme.be dr. Annick Schreurs
MELDPUNT ‘IK BEN ZWANGER’ Wie nog maar pas ontdekt heeft dat er een baby op komst is, kan dat voortaan melden via de ‘Ik ben zwanger’-knop op de website www.jessabevaltme.be. Na het invullen van een aantal basisgegevens zal de groepspraktijk gynaecologie de mama (in spe) binnen 2 werkdagen contacteren met een datumvoorstel voor een eerste afspraak. Het gaat om een controle rond de achtste zwangerschapsweek. Zijn er dringende vragen of problemen? Dan kan de patiënt terecht op het nummer 011 22 89 03. Voor de huisarts is er intussen een directe telefoonlijn naar de gynaecologen: 011 22 82 19. Zie ook telefoonlijst p. 35.
4 JessaLinea Gescand
JESSA WERKT MEE AAN TRIAL VOOR
GESCAND
JESSA HAALT MEER DAN 20.000 EURO OP VOOR LEVENSLOOP
BEHANDELING AUTOINFLAMMATOIRE ZIEKTEN
De Levensloop van Hasselt op 28 en 29 april was een gigantisch succes. 48 teams zetten letterlijk hun beste
De dienst infectieziekten en immuniteit
beentje voor. Dat bracht in totaal 137.546 euro op.
werkte mee aan een cluster-trial die de
Gedurende 24 uur liepen of wandelden (ex-)patiënten en
werkzaamheid van een nieuw geneesmiddel bij
sympathisanten kilometers voor de strijd tegen kanker. Maar
auto-inflammatoire ziekten onderzoekt. De
liefst 264 Jessa-medewerkers, -familieleden en -vrienden
resultaten van de studie verschenen onlangs in
namen deel in vijf teams: Patho loopt, Jessa SU & Friends,
het toonaangevende New England Journal of
Palliatieve Zorgen Jessa, Reva Jessa en Samen Jessa &
Medicine.
Wetenschap. Zij haalden allemaal samen meer dan 20.000 euro op.
Auto-inflammatoire ziekten zijn erfelijk en worden
Een overzicht van de grootste opbrengsten:
veroorzaakt door een
> 5 000 euro: snoepjesverkoop van de schoonmaakdienst
genmutatie. De belangrijkste
> 2 785 euro: verkoop souvlaki’s en Jessa Café
symptomen zijn steeds
> 1 805 euro: Touy kookt Thais in het personeelsrestaurant
terugkerende koorts en
> 1 600 euro: wafelverkoop en spinningsessie Jessa
ontstekingsverschijnselen.
Technics
Auto-inflammatoire ziekten
> 1 085 euro: opbrengst personeelsfeest
zijn zeldzaam. De meest bekende is de Familiale
> 995 euro: havermoutkoekjes van Team Reva Jessa
Mediterrane koorts (FMF).
> 900 euro: rospot aan het onthaal > 570 euro: coupe dame blanche en café frappé van Team Jessa SU & Friends Nogmaals bedankt voor jullie inzet én vrijgevigheid!
Prof. dr. Jeroen van der Hilst is co-auteur van deze publicatie. Hij heeft zich gespecialiseerd in deze ziekten. “We zien patiënten vanuit heel Limburg en ver daarbuiten. Tot voor kort was er geen adequate behandeling mogelijk. Maar een injectie canakinumab geeft een spectaculaire verbetering van de klachten gedurende vier tot zes weken. De trial heeft dit overtuigend aangetoond.”
Canakinumab blokkeert het cytokine interleukine-1. Het middel wordt in ons land nog niet terugbetaald.
JessaLinea Gescand
5
INHOUD 2
Gescand
20
Jessa & Wetenschap
7
Voorwoord
26
Unieke aanpak cardiomyopathie
8
Babyvriendelijk Ziekenhuis
27
Fluorescentie imaging
10
IVF met PGD in het Jessa Ziekenhuis
28
Het Vragenkabinet
13
Project kortverblijf materniteit
30
Jessa behandelt rugpijn multidisciplinair
14
Ouder-kindboxen zorgen voor een sterke band
32
Symposia
15
Wat met antidepressiva tijdens de zwangerschap?
34
Linea Recta: Want to Know Your Future?
16
Thuis genezen met OPAT
35
Handige telefoonnummers
18
Beweging uiterst belangrijk voor dialysepatiënten
nr. 28 - juni 2018
COLOFON VERANTWOORDELIJKE UITGEVER: vzw Jessa Ziekenhuis, Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt HOOFD- EN EINDREDACTIE: dienst communicatie Jessa Ziekenhuis, Salvatorstraat 20, 3500 Hasselt tel. 011 33 53 50, jessalinea@jessazh.be in samenwerking met ZINNIG VORMGEVING: Sigrid Beunckens DRUKWERK: Drukkerij Haletra www.jessazh.be
info@jessazh.be
www.facebook.com/jessaziekenhuis www.twitter.com/jessaziekenhuis
6 JessaLinea Inhoud
Sinds 25 mei zijn de nieuwe privacyregels van kracht. Dit heeft ook voor Jessa consequenties. Je krijgt daarom de mogelijkheid om aan te geven dat je dit magazine enkel nog digitaal wenst te ontvangen. Vraag dit aan via de (gratis) app ‘Quick Scan’. Scan met je smartphone deze QR-code, je komt meteen op de juiste plek terecht.
VERKIEZINGSKOORTS Het meest gebruikte woord van dit jaar
huisartsenkringen. We vinden het
wordt ongetwijfeld ‘verkiezing’. De
immers belangrijk dat onze verwijzende
artsen trokken de trein op gang met de
huisartsen een sterke invloed uitoefe-
verkiezingen voor de Orde. Momenteel
nen op het toekomstige klinisch
lopen de syndicale verkiezingen.
netwerk. De klassieke ‘muren’ brokkelen verder af. In deze editie vindt u
Of die veel impact hebben op uw
trouwens een aantal concrete voor-
praktijk, hangt af van de verdeling van
beelden daarvan zoals ‘OPAT’ en
de ‘zitjes’ in de Medicomut. Die is en
kortverblijf. Dat we in dat structureel
blijft, samen met de Technisch Genees-
overleg al eens met de neus op de
kundige Raad, het kloppend hart van
feiten gedrukt worden is onvermijdelijk
de nomenclatuur en ook ‘verdeler’ van
als we vooruitgang willen boeken. Het
de middelen op federaal niveau. Aan
ultieme doel is meer geïntegreerde,
Vlaamse kant blijft het zoeken naar
naadloze zorg en dus betere kwaliteit
waar artsen reëel en structureel
voor de patiënt.
kunnen participeren in het beleid. Al die evoluties impliceren nog meer …
De klassieke muren brokkelen verder af.
Ook de komende gemeenteraadsverkie-
vergaderen. Vaak ‘out of hours’. Overleg
zingen zouden weleens invloed kunnen
is onontbeerlijk als we het nieuwe
hebben op de eerstelijnszone, de
zorglandschap arts-gedreven willen
huisartsenwachtpost, de mobiliteit om
maken. Zo nu en dan hoor je een
en rond het ziekenhuis, enzovoort. Zelfs
collega meewarig vertellen dat de
in de klinische netwerkvorming durft de
jonge artsen niet meer zo geïnteres-
lokale politiek zich al eens moeien. De
seerd zijn. Engagement en idealisme
voorbeelden in het vlakke Vlaamse land
zijn zeker nog aanwezig, maar de vraag
waar een – wat artsen betreft – logisch
stelt zich hoe we tegemoet kunnen
klinisch netwerk wordt afgeremd of
komen aan een betere work-life
zelfs opgeblazen, zijn bekend. Samen-
balance. Efficiënt vergaderen en
werken met onze netwerkpartners is
videoconferencing zijn nog niet
voor vele Jessa-artsen (en dus ook de
ingeburgerd. Het is wat paradoxaal dat
collega’s in Sint-Franciscus, Vesalius en
we via mijngezondheid.be kunnen
Sint-Trudo) al enige tijd een evidentie.
videobellen met de patiënt, maar dat
De netwerkformatie komt voor ons nu in
we zelf nog altijd teruggrijpen naar
een volgende stroomversnelling na het
oude recepten. De digitale evolutie is
recente politieke akkoord in de federale
onmiskenbaar, getuige in dit nummer
regering.
opnieuw medische toepassingen als telemonitoring bij NOAC’s en de
Sinds vorig jaar hebben we een
Back-app. Heeft u vandaag trouwens al
structureel overlegplatform met de
bewogen?
prof. dr. Dirk Ramaekers
JessaLinea Edito
7
Babyvriendelijk Ziekenhuis Ouders en familie omringen hun baby met de
groepjes van zo’n vijf koppels. Toekomstige ouders krijgen
grootste zorg. In het Jessa Ziekenhuis helpen we
algemene informatie over de bevalling en het verblijf op
hen daarbij. Zowel voor, tijdens als na de geboorte.
de kraamafdeling. En er zijn ook wekelijkse infosessies
We spitsen ons toe op kwalitatief hoogstaande
specifiek over borstvoeding. Voor of na de bevalling
begeleiding en gedetailleerde informatie. Jessa is
kunnen ouders bovendien op privéconsultatie
dan ook het enige Limburgse ziekenhuis met het
bij een lactatiedeskundige.”
certificaat ‘Babyvriendelijk Ziekenhuis’. In samenspraak met huisarts en vroedvrouw “De jongste twee jaar leggen we de focus op het prenatale
In samenwerking met professionele partners in de eerste
luik”, zegt Sindy Vrachten, hoofdvroedvrouw van het Jessa
lijn versterkt Jessa de zorg voor en na de bevalling. Er is
Ziekenhuis. “Dat houdt vooral in dat we al voor de geboorte de
de jongste jaren vooral een grote vraag naar nazorg thuis.
kersverse ouders goed informeren. Vroeger, toen de moeders
Sindy Vrachten: “Daarom werken we samen met zelfstan-
nog langer in het ziekenhuis bleven, was hier tijd en ruimte
dige vroedvrouwen, momenteel zo’n 35 in totaal. Deze
voor tijdens hun verblijf. Tegenwoordig is dat moeilijker. Bij
collega’s hebben onze engagementsverklaring onderte-
een geboorte zonder complicaties wordt de tijd in het
kend. Die somt een aantal kwalitatieve vereisten op. Zoals
ziekenhuis almaar korter. Mede onder impuls van de huidige
24 uur op 24 bereikbaar zijn. Ook de huisartsen zijn onze
minister van Volksgezondheid Maggie De Block is die terug-
partners. Meer dan ooit worden zij nauw betrokken bij de
geschroefd van vijf naar vier, drie of zelfs nog minder dagen.”
onmiddellijke postnatale zorg en opvang van de pasgeborene. Via gezamenlijke overleg- en informatiesessies
Individuele prenatale consultatie
maken we afspraken en leggen we protocollen vast.”
Jessa pakt de informatieverstrekking nu structureel aan. Sindy Vrachten: “We reserveren voor de ouders in spe een uur voor een individuele prenatale consultatie door een
Extra ondersteuning voor kwetsbare gezinnen
vroedvrouw. Tijdens deze afspraak nemen we een
Een geboorte is goed nieuws. We koesteren het nieuwe
vroedkundige anamnese af en anticiperen we al op de
leven in de familiekring en bij vrienden. Jammer genoeg
nazorg. We vragen bijvoorbeeld of er een vroedvrouw aan
geeft de sociale omgeving niet altijd ruimte voor optimale
huis zal komen. Bovendien geven we gedetailleerde uitleg
geborgenheid. Denk maar aan financiële problemen,
over de facturatie. Daarrond blijken nog veel vragen te
intrafamiliaal geweld of drugs. Binnen het Jessa Ziekenhuis
bestaan. Ouders weten vaak niet hoeveel ze voor een
detecteert een multidisciplinair team kwetsbare gezinnen.
eenpersoonskamer moeten betalen. Vervolgens is er nog
Het team biedt prenatale ondersteuning en helpt het gezin
ruimte voor tal van andere vragen omtrent borst- of
optimaal klaarstomen voor het ouderschap. Hiervoor werkt
flesvoeding, de natuurlijke bevalling, enzovoort. Daarnaast
Jessa samen met een breed netwerk aan hulpverleningsor-
organiseren we wekelijks interactieve infosessies in
ganisaties zoals Huis van het Kind, Kind en Gezin, OCMW, …
8 JessaLinea Babyvriendelijk Ziekenhuis
DOSSIER
TOPZORG Kwaliteitszorg is voor Jessa prioritair. Dat geldt ook voor de kraamafdeling, waar sinds 2010 het certificaat van ‘Babyvriendelijk Ziekenhuis’ aan de muur prijkt. Dit wereldwijde kwaliteitslabel van de Wereldgezondheidsorganisatie en Unicef omvat tien vuistregels die vooral rond borstvoeding draaien. Sindy Vrachten: “Om het certificaat te behouden, moeten de vroedvrouwen en artsen zich voortdurend bijscholen. We hebben bovendien een aantal gebrevetteerde lactatiedeskundigen in ons team. Ook buiten de context van borstvoeding gaat grote aandacht naar opleiding. Op materniteit, het verloskwartier en neonatologie hebben we een team van 50 vroedvrouwen en 10 pediatrische verpleegkundigen. Onder wie één man, overigens. We trainen zodat we goed op elkaar en op de artsen zijn ingespeeld. Hoe communiceren we? Hoe geven we feedback? Als team moet je blindelings op elkaar kunnen vertrouwen. Al onze vroedvrouwen moeten elke vijf jaar 75 uur bijscholing volgen. Daarin zit ook een pakket neonatale Life Support. Zo blijven we bij en kunnen we continu topzorg aanbieden.”
De jongste 2 jaar leggen we met reden de focus op het prenatale luik. Sindy Vrachten
JessaLinea Babyvriendelijk Ziekenhuis
9
prof. Hilde Peeters (UZ Leuven) en dr. Sara Neyens (Jessa)
10 JessaLinea IVF met PGD in het Jessa Ziekenhuis
Lage drempel voor ouders met erfelijke belasting
Complex
IVF met ‘PGD’ - pre-implantatie genetische diagnose,
Een IVF-behandeling is op zich al ingewikkeld én belastend
in nauwe samenwerking met het Universitair Fertili-
voor de ouders: injecties met stimulerende hormonen,
teitscentrum en het Centrum Menselijke Erfelijkheid
eicellen aspireren, spermaverwerking, bevruchting en
van UZ Leuven. Voor koppels met een erfelijke
kweek van embryo’s, terugplaatsing van het geschikte
belasting is dit goed nieuws. Vroeger moesten ze
embryo ... Er komt heel wat bij kijken. Met PGD komen daar
voor deze complexe behandeling naar Leuven. Nu kan
nog enkele stappen bij. Na de bevruchting volgt bijvoor-
dit in Hasselt. Het verlaagt de drempel aanzienlijk.
beeld een biopsie bij alle embryo’s. Die worden eerst
“We zijn nog maar net opgestart in Jessa maar we
ingevroren. Daarna worden de cellen onderzocht op de
hebben al een tweede zwangerschap na IVF met
specifieke genetische fout. Is een embryo genetisch
PGD”, zegt dr. Sara Neyens, fertiliteitsarts bij Jessa.
onaangetast? Dan volgt er vóór de transfer nog een
DOSSIER
Jessa heeft sinds kort een behandelingstraject voor
ontdooiprocedure. PGD spoort in IVF-embryo’s familiale mutaties op die een ernstige genetische aandoening veroorzaken. De kans op
“IVF met PGD is geen makkelijk traject”, zegt Neyens.
een bevalling na een IVF-behandeling met PGD is ongeveer
“Als je vanuit de Limburgse regio vanaf stap één meteen
25 % per transfer van een genetisch normaal embryo.
naar Leuven moet, dan is de drempel nog hoger. Nu kunnen koppels op de fertiliteitsafdeling van Jessa terecht.
Raadpleging
Dat maakt het een stuk comfortabeler. Voor de transfer
Koppels die een IVF-behandeling met PGD overwegen,
van het embryo gaat de vrouw nog naar UZ Leuven. Onze
melden zich aan bij het fertiliteitscentrum van Jessa.
fertiliteitsafdeling is een A-centrum. De koppels kunnen in
Prof. dr. Hilde Peeters, klinisch geneticus van UZ Leuven
Jessa terecht voor de consultaties, de onderzoeken, de
(dienst Centrum Menselijke Erfelijkheid) en Hanne Teule,
pick-up van de eicellen en de afname van het sperma.
genetisch consulente, hebben enkele malen per maand
Enkel voor de terugplaatsing moeten ze naar een
spreekuur in Hasselt. Neyens: “We bekijken dan of de
B-centrum.”
genetische aandoening in aanmerking komt en IVF met PGD mogelijk is. We bestuderen de specifieke situatie van het koppel. Er is immers geen limitatieve lijst van genetische defecten – noch bij de vader, noch bij de moeder – die PGD verantwoordt.” (Zie kader) “Naast deze genetische counseling volgt een consultatie
WELKE AANDOENINGEN? Hieronder een niet-exhaustieve lijst van genetische aandoeningen die frequent in aanmerking komen voor IVF met PGD.
bij mij of één van mijn collega’s: dr. Marc Muyldermans of dr. Sofie Hulsbosch”, vervolgt Neyens. “We overlopen heel het IVF/ICSI-traject gedetailleerd en plannen onder meer
Translocaties
de nodige vruchtbaarheidsonderzoeken in om na te gaan
Bij een translocatie is er een uitwisseling van
of een IVF-behandeling kan.”
bepaalde fragmenten tussen chromosomen. Een
Staan na overleg van het multidisciplinair team alle lichten
gebalanceerde translocatie laat geen erfelijk materi-
voor PGD op groen, dan wordt gestart met de IVF-behan-
aal verloren gaan. De drager ervan heeft hierdoor
deling.
meestal ook geen medische problemen. Hij of zij
>>
JessaLinea IVF met PGD in het Jessa Ziekenhuis 11
kan deze translocatie wel ongebalanceerd doorgeven, waardoor een teveel of een tekort aan erfelijk materiaal ontstaat. Dit geeft ernstige problemen bij het embryo; het leidt onder meer tot een miskraam. Een translocatie komt vaak aan het licht nadat koppels een lijdensweg van herhaalde miskramen achter de rug hebben. Erfelijke nierziekte Zoals polycystische nierziekte (ADPKD) of het Syndroom van Alport. Nieraandoeningen hebben een grote impact op de levenskwaliteit. X-gebonden aandoeningen Bijvoorbeeld de ongeneeslijke Ziekte van Duchenne, waarbij het spierweefsel progressief verzwakt. Duchenne ontstaat door een defect op het X-chromosoom en treft dus jongens. Vaak wordt de genetische fout overgeërfd van de moeder die zelf niet aangedaan is met de ziekte. Mucoviscidose Eén op twintig mensen is drager van een mutatie die in combinatie met een tweede mutatie tot mucoviscidose leidt. Ouders melden zich voor een IVF-behandeling met PGD als ze bijvoorbeeld al een kind met mucoviscidose hebben. Of als ze via een kind in de familie en via bijkomend onderzoek weten dat ze beiden drager zijn van een mutatie. BRCA De dragers van mutaties op het BRCA1-gen hebben tot 80 % kans op borstkanker (en tot 40 % kans op eierstokkanker). Peeters: “We zien hier stilaan een verschuiving in de indicaties van ernstige aandoeningen op kinderleeftijd naar aandoeningen die pas op latere leeftijd voorkomen. Want kies je voor een complexe behandeling als je via een normale bevruchting niet zeker weet of je een zoon of een dochter krijgt? Als het een dochter is, heeft ze 50 % kans om de mutatie niet te dragen. Maar als ze de mutatie wél draagt heeft ze een vrij grote kans – hoewel pas op latere leeftijd – om borst- of eierstokkanker te ontwikkelen.”
12 JessaLinea IVF met PGD in het Jessa Ziekenhuis
MEER INFO Fertiliteitscentrum Hasselt 011 33 73 00
DOSSIER
Beste zorg voor baby en gezin mogen vroeger naar huis. Ze moeten
ling van hyperbilirubinemie. Een
In maart startte het Jessa
geboren zijn langs vaginale weg na
onopgemerkte en onbehandelde
Ziekenhuis met het project
een zwangerschap van meer dan 37
hyperbilirubinemie kan leiden tot
kortverblijf op de materniteit.
weken én hun geboortegewicht moet
kernicterus. De hersenen kunnen dan
Een gezin verlaat in zo’n geval
hoger liggen dan 2,7 kg. Bovendien
ernstig beschadigd raken.
het ziekenhuis op dag 3 na de
moet de (borst)voeding vlot lopen,
“De kinderartsen en vroedvrouwen
geboorte in plaats van op dag 4.
het klinisch onderzoek normaal zijn
voeren een nauwlettend klinisch
De ontslagcriteria zijn strikt. Een
en er een spontane meconiumlozing
onderzoek uit in de materniteit”,
thuisnetwerk van zelfstandige
plaatsgevonden hebben.
verklaart Coolen. “Dit vullen we in
vroedvrouwen staat 24/7 klaar
het Jessa Ziekenhuis aan met een
voor de begeleiding van de baby
Cardiaal onderzoek
transcutane bilirubinemeting. Is de
en het gezin.
“In Jessa gaan we nog een stap
waarde verhoogd? Dan meten we de
verder”, zegt Coolen. “We screenen
bilirubine in het bloed.”
Een kortverblijf is economisch
uitgebreid naar congenitale hartaf-
interessant – een streefdoel ook van
wijkingen. Dat biedt een grote
minister van Volksgezondheid
meerwaarde: een vroege diagnose
Maggie De Block. Maar dat is niet de
van aangeboren afwijkingen leidt
enige reden om zo’n project aan te
naar een betere prognose.”
moedigen, zegt dr. Claudia Coolen,
Een kritische cardiopathie komt een
kinderarts bij Jessa. “Moeders kunnen
tot twee keer voor per duizend
uitrusten in hun vertrouwde
pasgeborenen. Ongeveer 80 % van
omgeving, het geeft hen meer
deze afwijkingen komt al voor de
zelfvertrouwen om voor de baby te
geboorte aan het licht via echogra-
zorgen en het risico op een zieken-
fie. Bij één op de vijf ontbreekt bij de
huisinfectie, zowel voor moeder als
geboorte een diagnose. Daarom
kind, is kleiner.”
sporen we hypoxemie op met een gestandaardiseerde zuurstof-satura-
Alert blijven
tiemeting (pre- en postductaal).
Natuurlijk moeten we streng bewaken dat de morbiditeit en de
Hyperbilirubinemie
mortaliteit niet toenemen. Daarom
Zowel voor als na het ontslag uit het
zijn de ontslagcriteria bij het kortver-
ziekenhuis gaat ook grote aandacht
MEER INFO
blijf strikt. Alleen gezonde baby’s
naar de aanwezigheid en behande-
dr. Claudia Coolen claudia.coolen@jessazh.be
JessaLinea Project kortverblijf materniteit
13
Ouder-kindboxen zorgen voor een sterke band
De dienst neonatologie van het
elkaars nabijheid zijn. De moeder
douchen en dat er maaltijden
Jessa Ziekenhuis biedt plaats aan
leert de hongersignalen van haar
beschikbaar zijn. De kamers zijn druk
twintig pasgeborenen, geboren
baby herkennen en kan dan snel
bezet. Gemiddeld blijven ouder en
vanaf week 32. Er zijn ook
reageren. Overigens zijn de nachte-
kind vijf dagen in de box. De bouw
ouder-kindboxen. Een vroegge-
lijke momenten van borstvoeding
van een derde ouder-kindbox staat
boren baby, die extra medische
(met hoge prolactinewaarden)
gepland voor volgend jaar.
zorg nodig heeft, ontwikkelt zo
essentieel voor de initiatie van borst-
de sterkst mogelijke band met de
voeding en een succesvolle langdu-
ouders.
rige lactatie.
De ouder-kindboxen zijn aparte
Zelfvertrouwen groeit
kamers op de afdeling. Er heerst een
Ouders met een vroeggeboren kind
meer ‘huiselijke’ sfeer. Tegelijk is er
voelen zich soms wat verloren en
toezicht dankzij gespecialiseerde
hulpeloos. De mentale impact is niet
verpleegkundigen en artsen. Moeder
te onderschatten. “In de ouder-kind-
en baby verblijven in dezelfde
box kunnen ouders 24 uur op 24 bij
ruimte. Iedereen heeft het recht om
hun baby blijven”, zegt Veronique
gebruik te maken van deze kamers.
Chef, adjunct-hoofdverpleegkundige
Toch valt op dat borstvoeding
neonatologie. “Door zelf voor hun
regelmatig een reden is om voor een
kind te zorgen, groeit hun zelfver-
ouder-kindbox te kiezen.
trouwen. In de ouder-kindboxen zijn de ouders de eerste zorgverleners
Hongersignalen herkennen
van hun baby; het verplegend
Zo’n ouder-kindbox biedt zowel voor
personeel en de dokters ondersteu-
de baby als voor de ouders verschil-
nen. Dit verlaagt de stress bij de
lende voordelen. Ouderlijk contact
ouders aanzienlijk.”
heeft een gunstig effect op de ademhaling, de hartslag, de saturatie
Momenteel heeft het Jessa Zieken-
en de slaap van de baby. Bovendien
huis twee ouder-kindboxen. Sinds
verloopt borstvoeding makkelijker als
kort ook mét rooming-in-functie. Dat
moeder en kind voortdurend in
wil zeggen dat de ouders er kunnen
14 JessaLinea Ouder-kindboxen zorgen voor een sterke band
Ook rooming-in-kamers Vlak buiten de afdeling neonatologie heeft Jessa ook nog eens drie aparte rooming-in-kamers. Bij grote drukte in de ouder-kindboxen kunnen ouders met voldoende stabiele baby’s daar terecht.
Een zwangerschap maakt iedereen
aangewezen. Bij een majeure
vrolijk. Familie, vrienden, aan-
depressie met psychotische elemen-
staande papa en op kop natuurlijk
ten kan men zelfs elektroconvulsie-
de toekomstige moeder. De media
therapie (ECT) overwegen. Dit blijkt
en reclamefilmpjes versterken dit
veilig te zijn én levert een snelle
beeld nog. Onze samenleving lijkt
respons op bij de patiënt.”
DOSSIER
Wat met antidepressiva tijdens de zwangerschap?
het moeilijk te hebben met een depressie tijdens een zwanger-
Bestaat er een tool om een
schap. En toch gebeurt het.
zwangerschapsdepressie op te
Regelmatig grijpen vrouwen
sporen?
tijdens hun zwangerschap terug
Estercam: “De Edinburgh Postnatal
naar antidepressiva. Maar is dat
Depression Scale is een handig
wel nodig? En is het veilig?
screeninginstrument, ook al werd
Dr. Sven Estercam, medisch
ze oorspronkelijk opgesteld voor
diensthoofd psychiatrie in het
postnatale depressies. De test is
Jessa Ziekenhuis, geeft tekst
eveneens beschikbaar in het
PubMed 26 artikels over dit onder-
en uitleg.
Nederlands. In enkele minuten vult
werp toegevoegd. Het wordt steeds
de patiënt de vragenlijst zelf in. Het
duidelijker dat antidepressiva relatief
“Eerst toch even dit”, start Estercam.
lijkt me een goed idee om deze
onschadelijk zijn voor de foetus. De
“Een zwangerschapsdepressie heeft
schaal in de wachtzaal gynaecologie
meeste publicaties wijzen uit dat
veel kenmerken van een gewone
uit te delen of ze toe te voegen bij
fluoxetine, sertraline, escitalopram
depressie maar is soms toch moeilijk
de opnamedocumenten op materni-
en venlafaxine veilig zijn. Een
vast te stellen. Vermoeidheid,
teit. Als de respons in de richting van
beperkt risico op miskraam valt niet
slaapproblemen of eetstoornissen
depressie wijst, kunnen we de
uit te sluiten, al zijn de vergelijkende
worden bij zwangerschap vaak puur
aanstaande moeder meteen doorver-
onderzoeken tussen de verschillende
hormonaal verklaard. Uit diverse
wijzen naar meer gerichte hulp.”
producten hierover dan weer niet
onderzoeken blijkt dat een lichte tot
eenduidig. In de media is enkele
matige depressie behandeld kan
Welke antidepressiva zijn veilig
keren geopperd dat specifieke SSRI’s,
worden met psychotherapie. Bij een
tijdens de zwangerschap?
zoals paroxetine, meer cardiopulmo-
ernstige depressie ligt dat anders.
Estercam: “Deze vraagt krijgt terecht
naire risico’s geven. Dat is achteraf
Dan zijn volgens mij antidepressiva
meer aandacht. In 2017 zijn in
weerlegd.”
>>
JessaLinea Wat met antidepressiva tijdens de zwangerschap?
15
“Ondanks de relatieve veiligheid van antidepressiva tijdens de zwangerschap, is het belangrijk om de behandelopties in overweging te nemen. Wat zijn de risico’s wanneer een depressie bij een zwangere vrouw niet behandeld wordt met psychofarmaca? Welke risico’s loopt ze als ze er wél mee behandeld wordt? Welke alternatieven zijn er? We moeten zo
Thuis genezen met OPAT
breed mogelijk kijken: naar de voorkeur van de patiënt en haar omgeving, én de persoonlijke en familiale voorgeschiedenis.” Patiënten die voor langere tijd een intraveneuze Hoe zit het met antidepressiva tijdens de borstvoeding?
antibioticabehandeling moeten krijgen, hoeven
Estercam: “Ook hier blijken antidepressiva relatief veilig. De
niet altijd wekenlang in het ziekenhuis te blijven.
middelen komen wel in de moedermelk voor, maar in lage doses.
Dat toont Jessa aan met een nieuw pilootproject
De relatieve kinddosis (of RKD%) moet bij SSRI’s lager zijn dan
dat in januari van start ging. Bij acht patiënten
10 %. Fluvoxamine, paroxetine en sertraline worden in de laagste
werd deze vorm van thuishospitalisatie al
dosis teruggevonden. De doses escitalopram en fluoxetine liggen
opgestart. De eerste reacties zijn heel positief.
iets hoger maar nog altijd binnen de veilige marge. Hetzelfde
In het hele land lopen intussen elf soortgelijke
geldt voor venlafaxine, al kan hier bij een hoger voorgeschreven
projecten. Het pilootproject van Jessa is het enige
dosis de drempel van 10 % wel overschreden worden.”
in Limburg.
Hebben antidepressiva gevolgen voor de pasgeborene?
Bepaalde infecties kluisteren patiënten wekenlang
Estercam: “Over het gevolg van het gebruik van antidepres-
aan het ziekenhuisbed omwille van een langdurige
siva bij de neonaat is weinig bekend. Wel kunnen bij de
intraveneuze antibioticabehandeling. Soms zijn enkel
pasgeborene onttrekkingsverschijnselen optreden. Vooral als
nog derdelijnsantibiotica werkzaam. Dat is een
de moeder met flesvoeding start. In de moedermelk komen
gevolg van de toegenomen resistentie voor antibio-
antidepressiva nog in beperkte mate voor. Tijdens de
tica bij sommige ziekteverwekkers. Daarom steunt
zwangerschap ligt het risico op een miskraam iets hoger,
minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid
maar niet op intra-uteriene dood. Het geboortegewicht lijkt
Maggie De Block een aantal projecten die nagaan
iets lager te liggen, de kans op een vroeggeboorte iets hoger.”
hoe dergelijke patiënten thuis behandeld kunnen worden zonder dat de kosten hierdoor oplopen.
“Op lange termijn is er weinig bekend over de gevolgen van het gebruik van antidepressiva tijdens de zwangerschap.
Het pilootproject van Jessa richt zich op ‘OPAT’, een
Belangrijke afwijkingen zijn voorlopig niet gevonden. Maar
Outpatient Parenteral Antimicrobial Therapy. De
roken, alcohol en druggebruik hebben in elk geval een veel
patiënt krijgt dus zijn antibioticabehandeling buiten
grotere impact. De literatuur wijst bij deze middelen op een
de ziekenhuismuren. Dat gebeurt via parenterale
hoger risico van psychopathologie bij de kinderen.”
weg. Het Jessa-project spitst zich toe op een aantal specifieke aandoeningen (zie kader ‘Voor wie?’).
in samenwerking met
MEER INFO sven.estercam@jessazh.be
16 JessaLinea Wat met antidepressiva tijdens de zwangerschap?
gegevens, zoals temperatuur en bloeddruk, en die stuurden ze
Marcel Polé (83) belandde in maart met hoge koorts en een
meteen door naar Jessa. Zonder thuisverpleging had ik al die
blaasontsteking op de spoedafdeling van Jessa. Verder
tijd in het ziekenhuis moeten blijven. En dat voor een
onderzoek in het ziekenhuis bracht ook een bacterie in het
dagelijkse behandeling die niet langer dan een kwartier duurt.
bloed aan het licht. Een antibioticakuur was noodzakelijk.
INNOVATIE
“VLOT EN VOLLEDIG PIJNLOOS”
De dokters zeiden dat die behandeling eventueel thuis kon”, zegt Marcel Polé. “Dat zag ik wel zitten. In het ziekenhuis heb ik dan een katheter in mijn arm gekregen, onder plaatselijke verdoving. Daarna kon ik gewoon naar huis. Vijftien dagen zijn thuisverplegers langsgekomen om de medicijnen via de katheter toe te dienen. Dat ging heel vlot en verliep volledig pijnloos. Voor ik het wist was het achter de rug. De verpleegkundigen registreerden regelmatig medische
Marcel Polé
VOOR WIE?
PICC-lijn Voor ze het ziekenhuis verlaten,
De OPAT-behandeling via het Jessa
Het pilootproject richt zich in de
krijgen de patiënten een ‘PICC-lijn’,
Ziekenhuis kadert in een pilootproject.
eerste plaats tot patiënten met
een Peripherally Inserted Central
“We monitoren en evalueren de
gewrichts- en botontstekingen,
Catheter. Deze wordt ingebracht via
behandelingen nauwgezet. Welke zijn
hartklepinfecties, complexe infecties
een ader in de arm en loopt tot in de
de voordelen voor de patiënt? Welke
aan de urinewegen en neuroborre-
buurt van het hart, waar het bloed
complicaties treden op? Wat loopt
liose. Besluit de behandelende arts
sneller stroomt.
goed? Wat loopt fout? We bouwen met
dat de patiënt in aanmerking komt
dit project zelf veel ervaring op”, zegt
voor thuisbehandeling? Dan meldt hij
“In ons project stellen we één tot
Messiaen. “Tot nu toe verloopt alles
dit aan de patiënt. Die moet uiteraard
twee toedieningen per dag voorop
succesvol. Van de tien aanmeldingen
akkoord gaan. Een vragenlijst en een
met een korte inlooptijd van maxi-
zijn er intussen acht effectief opgestart.”
checklist wijzen vervolgens uit of een
maal drie kwartier”, zegt dr. Peter
behandeling thuis wel kan. Niet elke
Messiaen, specialist in infectieziekten
omgeving is bijvoorbeeld geschikt
en immuniteit. “Een PICC-lijn is daarbij
voor steriele procedures. Soms
vaak de meest aangewezen katheter
kunnen patiënten de medicijnen ook
voor langdurig gebruik. Er bestaan
niet optimaal bewaren, of zijn er logis-
intussen behandelingen met vier tot
tieke of sociale barrières. Als alle
zes toedieningen per dag. Daarbij
lichten op groen staan en de patiënt
loopt het geneesmiddel in via een
een informed consent getekend
speciaal pompje. Maar dit vereist een
heeft, kan de thuisbehandeling op korte termijn van start gaan. De
specifieke expertise van de thuisverpleegkundige. Dat is wellicht voor de nabije toekomst.”
MEER INFO peter.messiaen@jessazh.be
huisarts speelt uiteraard een ondersteunende rol bij de behandeling.
JessaLinea Innovatie | Thuis genezen met OPAT
17
Beweging uiterst belangrijk voor dialysepatiënten
Wie zowel fysiek als mentaal gezond wil leven, moet volgens de Vlaamse overheid dagelijks 30 minuten bewegen en zo’n 10.000 stappen zetten. Hoe zit dat bij nierpatiënten? Jessa voert een uitgebreid onderzoek en ontwikkelt enkele opmerkelijke initiatieven om patiënten optimaal te motiveren en begeleiden. Dr. Tom Cornelis, nefroloog in het Jessa Ziekenhuis, geeft tekst en uitleg.
18 JessaLinea Beweging uiterst belangrijk voor dialysepatiënten
“Nierpatiënten hebben last van sarcopenie, een leeftijds-
Een ander initiatief is de zogenoemde wandelzondag.
gebonden afname van spiermassa. Dat heeft een grote
“Patiënten kunnen sinds januari 2017 twee zondagen per
impact op de levenskwaliteit”, zegt Cornelis. “De vraag is
maand (niet-dialysedagen) een begeleide wandeling van
op welke manier we de dialysepatiënt terug in beweging
ongeveer 5 kilometer maken. Samen met familieleden,
kunnen brengen. Zowel tijdens de dialyse als daarbuiten.
vrienden en huisdieren. Op die manier willen we dialyse-
We horen vaak excuses: patiënten zijn te moe of ze
patiënten aanmoedigen om ook in hun vrije tijd meer te
hebben te weinig tijd. Uit diverse studies blijkt echter dat
bewegen. Er zijn zelfs ideeën om het ReGo (Revalidatie- en
bewegen tijdens de dialyse veel voordelen biedt. Het leidt
Gezondheidscentrum, nvdr.) in te schakelen voor een
tot een betere dialysetolerantie, een betere bloeddrukcon-
thuis-wandeldagboekje. De patiënt zou dan dagelijks uit
trole, meer verwijdering van afvalstoffen, een verminderde
zichzelf bewegen en dit noteren in het boekje. Zo willen
insulineresistentie, toegenomen spiersterkte en minder
we aanzetten om meer te bewegen met een laag risico op
rusteloze benen*. Kortom, het verhoogt de levenskwaliteit.
letsels. Uiteraard op maat van de patiënt en met duidelijke,
Het nadeel: het vereist extra motivatie van de dialyse-
haalbare doelen.”
patiënt en zorgt voor de verpleegkundigen voor extra belasting op de werkvloer.”
Transplantoux Er bestaan al diverse projecten om beweging in het
Fiets- en wandelinitiatieven
levenspatroon van patiënten in te bedden. Een goed
Jessa is op de dialyseafdeling met een eigen fietsonder-
voorbeeld is Transplantoux, een samentrekking van
zoek gestart. Cornelis: “We willen de effecten van fietsen
Transplantatie en Mont Ventoux. Jessa hoopt dat haar
tijdens de dialyse in kaart brengen. De patiënt fietst
nieuwe initiatieven even succesvol zijn.
gedurende 3 maanden tijdens elke dialyse zo’n 30 tot 60
Cornelis: “Transplantoux motiveert om regelmatig te
minuten. Dat kan in bed of in de zetel. Een verpleegkun-
bewegen, sensibiliseert rond orgaandonatie en doet
dige begeleidt alles.”
wetenschappelijk onderzoek naar het effect van een
Wat gestart is als onderzoek, blijft in dit geval bestaan. De
sportieve levensstijl na transplantatie. Het is ontstaan in
resultaten zijn immers erg positief. “We verwachten een
2008. Oorspronkelijk ging het om een tweejaarlijks
verbetering van de spiermassa en -kracht, van de levens-
evenement dat zich alleen op de mythische bergflanken
kwaliteit en de fosfaatwaarden.”
afspeelde. Intussen roept de organisatie het hele jaar door sportieve activiteiten in het leven. Op verschillende niveaus. Transplantoux Limburg verzorgt wekelijkse trainingsritten en vaste spinningmomenten over de
We willen de effecten van fietsen tijdens de dialyse in kaart brengen.
volledige provincie.” Bewegingscoördinatoren Ook de bewegingscoördinatoren en nierzorgverpleegkundigen zijn een vermelding waard. Cornelis: “Ze begeleiden patiënten naar een gezondere levensstijl door ze meer te laten bewegen, zelfmanagement te stimuleren en therapietrouw te bevorderen. De nierzorgverpleegkundige start al in de pre-dialysefase met voorlichting en begeleiding bij patiënten met nierproblemen. Kwestie van de gezondheid
>>
JessaLinea Beweging uiterst belangrijk voor dialysepatiënten
19
te bevorderen, te herstellen en te behouden. Dat is immers het opzet van de bewegingscoach en de nierzorgverpleegkundige.” “De conclusie? We kunnen de nieuwe versie van de voedingsdriehoek niet helemaal toepassen op de nierpatiënt. Maar beweging is wél een haalbare missie voor een gezonder leven
MKA-team gaat voor perfectie
voor de patiënt en zijn entourage”, besluit Cornelis. in samenwerking met
Patiënten die een gelaatstumor laten wegnemen, hebben meestal nood aan een reconstructie. Zo’n
PATIËNT AAN HET WOORD
ingreep vereist precisiewerk. Om voor de patiënt tot een optimaal resultaat te komen, gebeuren
“Fit zijn zal me helpen om
deze ingrepen binnen Jessa altijd in teamver-
sneller te herstellen als ik
band.
een donornier krijg”, zegt Marcel Snoeckx. Hij is inmiddels een vertrouwd gezicht op de dienst autodialyse van Campus Salvator. “Ik kom hier drie halve dagen per week en dat sinds januari 2016. De behandeling is intensief maar af en toe train ik wat op deze speciale fietsen. Het verzet mijn gedachten en geeft me extra energie”, vertelt de kwieke zeventiger uit Lommel. Marcel heeft inderdaad geen zittend gat. “Ik heb thuis een hometrainer en neem regelmatig deel aan de wandelingen die het Niercentrum organiseert. Schitterend initiatief. Daarnaast ben ik vrijwilliger bij een basketbalclub. Op
Dr. Jan Jacobs is een van de drie vaste leden van het
zondag help ik in het cafetaria. Die is 30 meter lang. Vorige
MKA-team: “Reconstructies aan mond, kaak en
week deed ik op één dag maar liefst 11.000 stappen.”
aangezicht zijn heel delicaat. We transfereren weefsel
Marcel ervaart elke dag hoe zinvol beweging voor hem is.
van elders in het lichaam naar het gelaat. Om dat
“Bewegen doet me deugd, het is goed voor mijn bloeddruk
weefsel leefbaar te houden worden de bloedvaatjes
én ik blijf fit. Dat laatste is echt wel belangrijk voor mijn
geanastomoseerd aan de halsvaten. Precisiewerk
herstel als ik een donornier krijg.”
waarvoor we een microscoop nodig hebben. De bloedvaatjes hebben een diameter van ongeveer 1 mm.”
Bron *Barcellos FC et al. Effects of exercise in the whole spectrum of chronic kidney disease: a systematic review. Clin Kidney J. 2015 Dec;8(6):753-65.
20 JessaLinea Beweging uiterst belangrijk voor dialysepatiënten
Het MKA-team staat paraat van de resectie van de tumor tot en met de nazorg. “Zo krijgen we een totaalbeeld en kunnen we de juiste beslissingen nemen. We hoeven niet terug te grijpen naar standaardoplos-
JESSA, CENTRUM VOOR
WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK!
singen. Dat maakt een groot verschil. We schreven zelfs een protocol uit voor de anesthesie. Dat zorgt er onder andere voor dat de kleine bloedvaten in goede conditie blijven, wat de slaagkans verhoogt”, aldus Jacobs. Sinds 2002 voerde het MKA-team 273 van dergelijke ingrepen uit. Het bilan is nog altijd perfect. “Ook bij de nazorg richten we ons op het meest optimale resultaat: functioneel én esthetisch. Niet evident. Bij de overplanting krijg je weleens een storend kleurverschil. De huid van het aangezicht is van nature sterk doorbloed en heeft hierdoor een meer roze teint. We werken het kleurverschil weg met een tatoeagetechniek zonder pigment. Met microinjecties spuiten we een gel onder de huid in. Die zorgt voor een betere doorbloeding. De resultaten ogen erg natuurlijk”, besluit Jacobs.
HET MKA-TEAM Katrien Vandenreydt, operatieverpleegkundige, genoot een microchirurgische opleiding in het Dijkzicht ziekenhuis in Rotterdam. Dr. Johan Orye was één jaar resident in Amiens bij prof. Devauchelle: een wereldautoriteit in de gelaatschirurgie. Dr. Jan Jacobs was zes jaar consulent voor gelaatsreconstructies bij prof. Fassian in Antwerpen.
MEER INFO jan.jacobs@jessazh.be
JessaLinea Jessa & Wetenschap 21
Jessa gelooft alvast in de rol van de DCM in een revalidatieteam. Vandaar dat twee therapeuten deze opdracht
Arbeidsre-integratie: wat werkt?
gedeeltelijk op zich genomen hebben. “In het huidige project met het RIZIV streven we naar twee interventiegroepen. 60 patiënten met een NAH binnen het revalidatiecentrum van Jessa en 60 patiënten in een controlegroep in het MS Centrum in Overpelt”, zegt Elvi Lemmens. “De patiënten in de controlegroep re-integreren met het klassieke revalidatietraject – zonder DCM. We kunnen de verschillen dan analyseren en evalueren.” De DCM vervult zo’n beetje de rol van arbeidsbemiddelaar. Hij of zij is een sleutelfiguur in het proces van re-integratie. Dat is nodig. Bij arbeidsre-integratie zijn immers veel partijen betrokken. In de eerste plaats de patiënt zelf. Met zijn wensen, verlangens en motivatie om weer aan het
Opnieuw aan het werk gaan na een lange revali-
werk te gaan. Daarnaast zijn er de revalidatiearts, de
datie of met een chronische ziekte? Dat is niet
therapeuten, de huisarts, de werkgever, de arbeidsgenees-
evident. Kun je je vroegere werk nog wel aan? De
heer, de adviserend geneesheer van de mutualiteit, familie
kans op een geslaagde arbeidsre-integratie neemt
en vrienden. Alle partijen zenden niet noodzakelijk
af naarmate de tijd verstrijkt. Na 4 à 6 maanden
dezelfde boodschap uit. De DCM probeert alle neuzen in
daalt de kans op hertewerkstelling met 50 %. Na
dezelfde richting te laten wijzen, om de patiënt zo snel
1 jaar is dat nog amper 20 %. Daarom wordt het
mogelijk aan het werk te krijgen. Want hoe langer iemand
re-integratieproces bij voorkeur zo snel mogelijk
arbeidsongeschikt is, hoe moeilijker het wordt om weer in
opgestart. De vereisten? Een persoonlijke aanpak én
het arbeidscircuit te integreren.
de hulp van alle betrokken actoren. In het Jessa Ziekenhuis lopen drie wetenschappelijke projecten
Re-integratie bij chronische pijn
rond arbeidsre-integratie. Een overzicht …
Dit project is een onderdeel van een groter RIZIV-project. Naast Jessa participeren ook UZ Antwerpen, UZ Leuven en
Project Weer-Werk
ZNA (Ziekenhuis Netwerk Antwerpen). “Wij ontwikkelen
Wat is de meerwaarde van een Disability Case Manager
een screeningtool die de arbeidscapaciteit van mensen
(DCM) bij de arbeidsre-integratie van patiënten met een
met chronische pijn inschat”, zegt revalidatiearts
niet-aangeboren hersenletsel (NAH), zoals een beroerte of
dr. Maaiken Vander Plaetse.
een verkeersongeval? Dat is de centrale vraag binnen het nieuwe project van Weer-Werk, gefinancierd door het
Chronische pijn is een erg frequent probleem. Gemiddeld
RIZIV. Weer-Werk startte in 2011. Het nieuwe project loopt
19 % van de volwassen Europeanen meldt chronische pijn
van 2017 tot 2020.
te hebben. Dat blijkt uit een studie in vijftien Europese
22 JessaLinea Jessa & Wetenschap
landen (en Israël). België scoort met 23 % zelfs nog hoger. Chronische pijn tast vaak de kwaliteit van hun (sociale) leven aan, en ook hun capaciteit om te werken. Lage rugpijn is de meest frequente oorzaak. Vander Plaetse: “Chronische pijn is een belangrijke medische reden om het werk te onderbreken. Vaak zijn mensen met chronische pijn langdurig arbeidsongeschikt. De mentale impact is groot. Het leidt tot een afname van de ervaren fysieke gezondheid. De kosten van deze arbeidsinactiviteit lopen hoog op. Sterker nog, ze wegen zwaarder door dan de (rechtstreekse) medische kosten. Zo snel mogelijk een adequate ‘werkbare’ oplossing voor de patiënt uittekenen – dat is de boodschap.” “Een screeningtool in de vroege fase van arbeidsongeschiktheid kan de patiënt en het behandelteam hierin ondersteunen. Zo kunnen we snel inschatten ‘wat kan’, en van daaruit de patiënt begeleiden in de re-integratie. De tool zal bestaan uit een vragenlijst en een korte klinische test. In het najaar gaan we na of de ontwikkelde tool voldoende performant en gebruiksvriendelijk is. In een volgende fase valideren we ze om ze daarna te implementeren. Voor de ontwikkeling hebben we een beroep gedaan op twee expertengroepen en een focusgroep van huisartsen. We bevragen ook een groep patiënten en krijgen advies van diverse experten zoals prof. Crombez (gezondheidspsychologie, UZ Gent), prof. Vlaeyen (gezondheidspsychologie, KU Leuven), prof. Godderis (maatschappelijke gezondheidszorg, KU Leuven) en prof. Reneman (RU Groningen).”
MEER INFO Elvi Lemmens Elvi.Lemmens@jessazh.be dr. Maaiken Vander Plaetse Maaiken.VanderPlaetse@jessazh.be
Elvi Lemmens en dr. Maaiken Vander Plaetse
JessaLinea Jessa & Wetenschap
23
BRUG
kunnen. Niet alleen de patiënt heeft soms een duwtje in de
Ten slotte is er het BRUG-project, ofwel Borstkanker
rug nodig, ook de betrokken partijen in de omgeving.”
Re-integratie vanUit Gezondheidszorg. Bij deze studie waren in totaal 79 vrouwen betrokken, hoofdzakelijk
Het eindrapport moet tegen einde mei klaar zijn. Désiron:
patiënten van Jessa.
“We hopen natuurlijk dat er voldoende financiële middelen vrijgemaakt worden voor een vervolgonderzoek, eventueel
Ongeveer 40 % van de patiënten met borstkanker hervat
uitgebreid naar andere vormen van kanker.”
het werk niet. Voor de overige 60 % is het onduidelijk of ze opnieuw aan de slag kunnen. “Uit de literatuur blijkt alvast dat patiënten in deze zoektocht nood aan ondersteuning hebben. Tijdens de behandeling, in de nazorg en in de context van een vaak ingewikkelde wetgeving”, zegt
EERSTE JESSA SYMPOSIUM ARBEIDSRE-INTEGRATIE
ergotherapeut Huget Désiron (KU Leuven, PXL). BRUG ging na hoe de inschakeling van een ergotherapeut hierin een bijdrage kan leveren. Het BRUG-project is intussen zo goed als afgerond. Het ging van start in 2015, in samenwerking met KU Leuven en Kom Op Tegen Kanker. BRUG verliep gefaseerd: van de inventarisering (via interviews en vragenlijsten van wat de patiënt nog kan en wil), tot de evaluatie van de (therapeutische) acties. Ergotherapeut Elke Smeers (researcher KU Leuven) speelde in dit traject een coachende rol: “Een werkgever staat soms, met de beste bedoelingen, twijfelend of weigerachtig tegenover een arbeidsre-integratie die perfect zou
Elke Smeers en Huget Désiron
24
JessaLinea Jessa & Wetenschap
Op 3 maart organiseerde het Jessa Ziekenhuis een symposium over arbeidsre-integratie. Het programma was mooi gevuld. Naast de voorstelling van deze drie projecten waren er ook boeiende voordrachten en een debat. Moderator van dienst was VRT-nieuwsanker Goedele Wachters. Minister Maggie De Block opende de ochtend. Daarna deelden verschillende partijen hun ervaringen: prof. Lode Godderis vanuit de wetenschap, Saskia Decuman van het RIZIV en ook een werkgever en patiënt. In de goedgevulde zaal waren ook geïnteresseerden aanwezig vanuit de sector zorg en werk, patiënten en HR-werkgevers. Waarvoor dank!
Telemonitoring en persoonlijke feedback
verhogen therapietrouw Telemonitoring bevordert een
van het bloed is niet meer nodig.
De cijfers uit de studie spreken voor
hoge therapietrouw voor NOAC’s.
Bovendien hebben de NOAC’s een
zich: de patiënten namen de NOAC
Dat blijkt uit een project van
vaste dosering van één tot twee
voor 97 % correct in. “Tot nu waren
doctoraatsstudente Lien Desteghe
tabletten per dag.
er maar weinig resultaten beschik-
(UHasselt). Negen maanden lang
NOAC’s hebben wel maar een korte
baar van interventies om de thera-
volgde ze 48 Jessa-patiënten met
werking. Wie de medicatie vergeet of
pietrouw voor NOAC’s te verhogen”,
voorkamerfibrillatie. Via telemo-
niet correct inneemt, is niet of
zegt Desteghe. “En die schaarse
nitoring checkte het project of ze
minder beschermd tegen trombose.
resultaten waren niet bemoedigend.
hun NOAC op het juiste tijdstip
Ons onderzoek breekt met die trend.
innamen. Deden ze dat niet? Dan
Medicatiefles met chip
Nog nooit waren de percentages zo
kregen ze een herinneringstele-
“Daarom is het van cruciaal belang
hoog – bijna perfect zelfs. Ruimer
foontje. Maar liefst 97 % van de
dat de patiënt het medicijn op het
onderzoek met deze telemonitoring-
tijd namen de patiënten hun
juiste tijdstip inneemt”, zegt Desteghe.
methode is dus zeker aangewezen.”
medicijn correct in. De studie van
“Uit studies blijkt dat de therapie-
Lien Desteghe is intussen
trouw bij NOAC’s tussen 38 en 90 %
gepubliceerd in het gerenom-
ligt. Om de therapietrouw te
meerde ‘European Heart Journal’.
verhogen gaven we 48 patiënten met voorkamerfibrillatie een
Patiënten met voorkamerfibrillatie
medicatiefles met gechipte dop. Die
lopen een verhoogd risico op
registreert wanneer de dop van de
trombose. Daarom krijgen de
fles gaat. Deze informatie werd
meesten een antistollingsmiddel
meteen doorgestuurd naar het Jessa
voorgeschreven. De nieuwste
Ziekenhuis. Zo kregen we een ‘live’
generatie van deze middelen zijn de
overzicht van wie zich strikt aan de
NOAC’s, de Non-Vitamin K antagonist
therapie houdt. De patiënt die al
Oral AntiCoagulants. Ze hebben
eens te laat was, een dubbele dosis
belangrijke voordelen in vergelijking
nam of een inname oversloeg, kreeg
met ‘traditionele’ vitamine K-antago-
een telefoontje. Die ingebouwde
nisten (of coumarines). Een maande-
feedback was een aansporing om de
lijkse controle van de stollingswaarde
medicijnen op tijd te nemen.”
prof. dr. Paul Dendaele en Lien Desteghe
JessaLinea Jessa & Wetenschap
25
“Unieke aanpak
cardiomyopathie”
opleveren. We onderzoeken het weefsel niet alleen onder de microscoop maar passen ook gespecialiseerde technieken toe om virussen aan te tonen.” State-of-the-art voordracht “Onze multidisciplinaire werking is uniek
Niet-ischemische cardiomyopathieën:
voor België en misschien ook wel daarbui-
Jessa behandelt ze via een multidiscipli-
ten. We willen komen tot een optimale
nair overleg. Ook de myocardbiopsie
interpretatie van alle facetten in de
past in deze strategie. “Onze aanpak is
diagnose. Dit versnelt een adequate
uniek in België”, zegt cardioloog
behandeling – gunstig voor de patiënt.”
dr. Philippe jr. Timmermans. “Het overleg versnelt bovendien de adequate
De bundeling van expertise bij cardio-
behandeling van de aandoening.”
myopathie in Jessa is al tot buiten de landsgrenzen bekend. Zo was er in
Een cardiomyopathie vermindert de
december 2017 nog een presentatie op
pompfunctie van het hart. Vaak is de
een congres rond cardiale beeldvorming in
aandoening het gevolg van een vernauwde
Lissabon. Onderwerp: een gevalstudie van
of geblokkeerde slagader: een ischemische
adenovirus myocarditis bij een leukemie-
cardiomyopathie. Een niet-ischemische
patiënt. Bovendien gaven de Jessa-artsen
cardiomyopathie kan veroorzaakt worden
voor de Belgian Working Group on Heart
door virussen, hartklepproblemen, alcohol-
Failure een state-of-the-art voordracht
misbruik of toxiciteit van medicijnen, zoals
rond de interpretatie van myocardbiopsie.
sommige behandelingen tegen kanker. Een erfelijke grondslag is ook mogelijk.
Samen met het academisch ziekenhuis in Maastricht diende Jessa ook een aanvraag
“Om die reden hebben we in het Jessa
in voor een klinische studie in België en
Ziekenhuis maandelijks een multidiscipli-
Nederland. Die spitst zich toe op de
nair cardiomyopathie-overleg”, zegt
toediening van immuunsuppressiva bij
Timmermans. “Daarin bespreken we de
inflammatoire cardiomyopathie. Het Jessa
voorgeschiedenis, het klinisch beeld en de
Ziekenhuis speelt hierin voor België een
echocardiografische bevindingen van de
coördinerende rol.
patiënt. Ook de cardiale MRI en genetica komen aan bod. We nemen bovendien een
dr. Philippe jr. Timmermans
26 JessaLinea Unieke aanpak cardiomyopathie
myocardbiopsie die na onderzoek van het
MEER INFO
weefsel additionele diagnostiek kan
dr. Philippe jr. Timmermans philippe.jr.timmermans@jessazh.be
borstchirurgie naar hoger niveau
Plastisch chirurg dr. Thomas Muyldermans maakt bij een
sche resultaten. Dankzij de fluorescentie
borstreconstructie gebruik van fluorescentie imaging.
imaging zien we significant minder
Deze innovatieve technologie geeft de chirurg tijdens de
ongewenste verhardingen in het
operatie een livebeeld van de conditie van het weefsel.
weefsel door vetnecrose of wond-
Het helpt hem om de juiste beslissingen te nemen en
problemen door huidnecrose. Uit
levert gevoelig betere resultaten op.
literatuur blijkt dat het risico op
INNOVATIE
Fluorescentietechnologie tilt
postoperatieve complicaties van Fluorescentie imaging is een systeem dat bestaat uit een
deze aard met deze technologie
handheld fluorescentiecamera die tijdens de operatie een
daalt van 20 % naar 2 %. Het
livebeeld geeft van de perfusie (de toevoer van zuurstofrijk
systeem tilt de borstchirurgie
bloed) van het weefsel. Hulpmiddel daarbij is ICG of
dus naar een hoger niveau.”
indocyanine green. Deze donkergroene kleurstof wordt via een intraveneuze injectie toegediend. Het systeem bewijst
De fluorescentietechnologie
sinds enige tijd zijn diensten bij de vele tientallen borst-
kan ook ingezet worden
reconstructies die in het Jessa Ziekenhuis plaatsvinden.
voor onder meer de lymfatische en
“Ik gebruik de fluorescentie zowel bij de reconstructies met
endocriene
een prothese als met die van eigen weefsel, zoals de
chirurgie.
courante DIEP-flapreconstructie”, legt Muyldermans uit. “Met deze technologie krijg je een livebeeld van de fijne bloedstroom. Die laat zien welk weefsel het meest geschikt is. Hoewel de klinische evaluatie blijft primeren, geeft deze techniek extra nuttige info, zeker in bepaalde complexere casussen. De fluorescentie imaging wordt ook gebruikt voor huidsparende borstreconstructies. Het systeem laat accuraat zien welke delen van de huid nog voldoende zuurstof krijgen. Hierdoor kunnen de indicaties voor onmiddellijke reconstructies met tepel- of huidsparende
MEER INFO
mastectomies uitgebreid worden, met nog betere estheti-
dr. Thomas Muyldermans thomas.muyldermans@jessazh.be
JessaLinea Fluorescentie imaging
27
Het Vragenkabinet 1 huisarts, 3 vragen aan Jessa: ziedaar het concept van Het Vragenkabinet. In deze editie vuurt dr. Kristien Orye de vragen af. Ze is huisarts sinds 2007 en baat een duopraktijk uit met haar vader Rudi.
VRAAG 1 SCREENING TBC
Ik krijg weleens stagiairs uit de gezondheidszorg die me om een tbc-test vragen. Zelf heb ik geen tbc-screening meer laten doen sinds mijn eigen stage, jaren geleden. Is tbc-screening voor huisartsen nuttig? En zo ja, hoe organiseren we dat best? Dr. Joseph Aumann, longarts: “Het is zeker niet noodzakelijk dat huisartsen zich op tbc laten screenen. Dat doen onze longartsen in het ziekenhuis zelfs niet. Het kan wel nuttig zijn wanneer je als arts veel in contact komt met tbc-patiënten. Bijvoorbeeld als je werkt in een van de opvangcentra van Fedasil. Maar voor een gewone huisarts of huisartsenkring is het dus zeker niet zinvol om je jaarlijks te laten screenen.”
dr. Kristien Orye
28 JessaLinea Het Vragenkabinet
VRAAG 2 ASPIRINES BIJ DIABETICI
VRAAG 3 STATINES
Hoe zit het met aspirine bij diabetici met of zonder
Veel oudere patiënten nemen jarenlang statines. De
cardiovasculair event in de voorgeschiedenis? Ik lees
cholesterolverlagende medicatie stelt hen gerust.
steeds vaker nieuwe inzichten op dat vlak. En niet alle
Daarom deze vraag: wanneer zijn statines bij geriatri-
diabetici raken tot bij de endocrinoloog.
sche patiënten nog interessant? Wanneer stoppen ze er best mee?
Dr. Pascal Vranckx MD, PhD, cardioloog-intensivist en medisch
Dr. Charlotte De Clercq, medisch
hoofd cardiale intensieve zorgen: “Het
diensthoofd geriatrie: “Wij gebruiken
voordeel van aspirine in secundaire
alleen statines in secundaire preven-
preventie is aangetoond bij patiënten
tie. Dus bij patiënten die al een
met bewezen cardiovasculair lijden
cardiovasculair event hebben
– mét of zonder diabetes. Aspirine
doorgemaakt en risico lopen op een
verhoogt wel het risico op gastro-
tweede. We starten geen statines in primaire preventie. We durven ze dan
intestinale en intracraniële bloeding. Patiënten met diabetes hebben een verhoogd risico op cardiovasculair lijden. De
ook te stoppen. Hierbij baseren we ons onder meer op de
diagnose op zich is echter onvoldoende om aspirine aan alle
RASP-lijst, ontwikkeld in UZLeuven. Een lijst met medicaties
diabetici aan te bevelen als primaire cardiovasculaire
die potentieel ongepast zijn voor de geriatrische populatie.
preventie. Verder onderzoek is nuttig en wenselijk, zeker
Uiteraard stoppen we statines bij complicaties zoals
gezien de voorspelde belangrijke toename aan diabetes in
leverlijden, krampen, rhabdomyolyse ... In secundaire
de nabije toekomst.
preventie geven we statines life long, tenzij in een palliatieve setting.”
Wordt aspirine in preventie gebruikt? Verkies dan altijd de laagste dosis (≤ 100 mg). Bij voorkeur een variant met hoge
OM OVER NA TE DENKEN
biologische beschikbaarheid in combinatie met een proton-
Verbeteridee van Kristien Orye Een patiënt hoort niet graag dat hij of zij te oud is voor een bepaalde medicatie. Hij of zij voelt zich dan al snel uitgerangeerd. Als de patiënten al van de specialist zouden vernemen dat ze met de medicatie moeten stoppen, staan wij als huisartsen ook sterker in ons advies..
pompremmer. Het gelijktijdig gebruik van NSAID’s is tegenaangewezen.”
OM OVER NA TE DENKEN Verbeteridee van Kristien Orye Het zou nuttig zijn wanneer specialisten dergelijke richtlijnen in bijlage meesturen met de digitale patiëntenbrief. Of die info op de website meedelen. De regelmatige bijscholingen via de artsenkring zijn alvast heel handig.
ZIT JE ZELF OOK MET VRAGEN VOOR JESSA? Mail ze naar communicatie@jessazh.be
JessaLinea Het Vragenkabinet
29
Handige back-app geeft huisarts extra ruggensteun.
Jessa behandelt rugpijn multidisciplinair Rugpijn: hoe pak je het aan? Diverse zorgverleners bouwen vanuit hun specialisme vaak een eigen behandelstrategie op. Iedereen wil het beste voor de patiĂŤnt, maar er is weinig onderlinge uitwisseling van kennis. Daarom bouwt het Jessa Ziekenhuis nu een multidisciplinair spinaal overleg uit. Waarin neurochirurgen, specialisten in de fysische geneeskunde en revalidatie, anesthesisten en urgentieartsen nauw samenwerken. Met oog voor de huisarts. Neurochirurg dr. Mark Plazier geeft uitleg.
30 JessaLinea Jessa behandelt rugpijn multidisciplinair
Rugpijn met uitstraling naar het been is één van de
therapie bij pijnpatiënten. Welke therapie? Wanneer? Voor
belangrijkste oorzaken van chronische pijn. “Een uniforme
welke patiënt? Op die vragen spitst het zich toe.
behandelingsstrategie geeft de beste kansen op verbetering”, zegt Plazier. “Een vlotte samenwerking tussen de
Back-app
zorgverleners, elk vanuit hun eigen specialisme en invals-
“Via het onderzoek willen we dit behandelingsproces
hoek, is essentieel. Ook de huisarts speelt een cruciale rol.
optimaliseren. Daar hebben we veel gegevens voor nodig
Hij of zij is de eerste bij wie de patiënt te rade gaat.”
en die verzamelen we nu. We hebben een speciale back-app laten ontwikkelen. Vlak voor elke nieuwe
Voor die uniforme behandelingsstrategie vertrekt Jessa
consultatie beantwoordt de patiënt een aantal vragen via
vanuit de recent geüpdatete richtlijn over lage rugpijn van
de iPad. Wat is de klacht? Wat is de ernst van de pijn?
KCE, het federaal kenniscentrum voor gezondheidszorg.
Welke medicatie neem je? Voel je een sterke psychische
De klinische richtlijnen zijn vervat in een algoritme met
belasting? Ondervind je functionele beperkingen? Zo krijgt
diverse waarschuwingsvlaggetjes en do’s en don’ts (zie
de arts al tijdens de consultatie een totaalbeeld van de
onderaan).
patiënt. De arts vult daarna de volgende stappen van de behandeling in. Zo zie je na verloop van tijd hoe de
“We bouwen een educatief platform voor rugpathologie
patiënt evolueert en welke effecten de
uit”, zegt Plazier. “Dat is onder meer voor huisartsen
therapie heeft.”
bedoeld. Het platform geeft een overzicht van de verschillende klinische onderzoeken en in welke gevallen je ze bij
“We bundelen al deze uiteenlopende
voorkeur toepast. Medische beeldvorming is bijvoorbeeld
patiëntengegevens. Vanuit deze ‘big data’
niet altijd aangewezen. Het kan een hernia of andere
willen we patiëntprofielen puren. Daarop
anomalie aan het licht brengen die niet aan de oorzaak ligt
kunnen we dan een specifiek behande-
van de pijn. Naast het educatief platform werken we ook
lingstraject afstemmen. Dit nieuwe
aan een handboek – een praktische leidraad bij de behan-
project stelden we eind maart voor op
deling.”
het multidisciplinaire ’Spine Symposium’ van Jessa. We toonden een overzicht
Studie- en opleidingscentrum
van retrospectieve data, gespreid
Plazier is 3,5 jaar actief in het Jessa Ziekenhuis. Vorig jaar
over de laatste vijftien jaar, van
behaalde hij zijn doctoraat aan Universiteit Antwerpen met
een duizendtal patiënten met
een proefschrift over neurostimulatie bij de behandeling
een rugingreep. Uit die
van centrale pijn. Hij is ook gastprofessor aan UHasselt.
gegevens hebben we al heel wat geleerd.”
“Ik heb een bijzondere wetenschappelijke belangstelling voor de pijnproblematiek. Daarom hebben mijn 6 colleganeurochirurgen (actief in Jessa, Sint-Trudo en Sint-Franciscus) en ik een vzw opgericht. Die geeft vorm aan een studie- en opleidingscentrum. De vzw is officieel erkend bij Koninklijk Besluit om wetenschappelijk onderzoek te initiëren en coördineren. Dat hebben we dan ook direct opgestart.” Het wetenschappelijke project evalueert kritisch de
MEER INFO Meer info over de nieuwe richtlijn KCE? Kijk op kce.fgov.be/nl/news/een-klinische-richtlijn-rond-lage-rugpijn.
JessaLinea Jessa behandelt rugpijn multidisciplinair
31
Uitgelicht:
onze symposia in beeld
Mooie line-up aan sprekers voor het symposium ‘Het wetenschappelijk succesverhaal van het low fodmap dieet: hoe helpt dit uw ibs-patiënt?’ Op de CI-dag konden patiënten met gehoor-
V.l.n.r.: Eveline Claes, dr. Joao Sabino, prof. dr. Jan Tack
problemen zich uitgebreid informeren over
en Nelle Pauwels.
technologische oplossingen.
26/5/2018
V.l.n.r.: dr. Sebastien Janssens de Varebeke (Jessa) en prof. Paul Govaerts (Oorgroep)
17/3/2018
“2031 heeft jou nodig!” Dat was de insteek van de uiteenzetting van Greet Musch tijdens het symposium ‘Klinische studies door de ogen van zorgverleners en vrijwilligers’. Musch is General Director DG PRE Authorisation bij het Federaal agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten.
21/2/2018
32 JessaLinea Uitgelicht: onze symposia in beeld
Huisarts dr. Inge Adam belichtte tijdens de infoavond ‘Zwanger worden’ de rol van de huisarts tijdens de zwangerschap.
29/5/2018
Ambulante gezondheidswerkers uit de 1ste en 2de lijn kregen van onder andere dr. Guy Massa adviezen bij de aanpak van overgewicht bij kinderen.
23/5/2018
Enkele aanwezigen op het symposium ‘Patiëntenstroom en kwaliteitscontrole in de behandeling van spinale pathologie’ gaven live feedback via hun tablet.
24/3/2018
Jessa spoedarts dr. Guy Borgers overliep wat we 2 jaar na de aanslagen in Zaventem en Maalbeek geleerd hebben als hulpverleners.
22/3/2018
JessaLinea Uitgelicht: onze symposia in beeld 33
LINEA RECTA
Dr. Brigitte Maes
Want to know your future?
In 2012 wijdde Time Magazine al
kans op de ziekte van Parkinson. Als
een coverstory aan de genoom-
toemaatje ontdek je dat je verwant
wijde DNA-analyse (Genome-Wide
bent aan een man in Turkije en een
Sequencing, GWS). Het volledige
vrouw in Moskou. Op vlak van
DNA van een mens in kaart
privacy zijn deze firma’s ongetwij-
brengen tegen een aanvaardbare
feld via de kleine lettertjes volledig
kostprijs werd stilaan een realis-
ingedekt.
tisch doel. Op de cover stond een bron: ©TIME
van gezondheid blakende baby.
Medisch-wetenschappelijk zorgt de
Weliswaar met een nogal vragende
GWS voor een enorme weelde aan
blik. Het kind was getagd met de
nieuwe, klinisch nuttige toepassin-
aanpassen: dat is het summum van
meest onheilspellende vooruitzich-
gen: genetische aandoeningen
preventieve geneeskunde.
ten: aandoeningen waar zo’n jong
worden in sneltempo gekarakteri-
mens normaal nooit mee gecon-
seerd, patiënten met ongekende,
Sommige genetische foutjes zullen
fronteerd wordt. De titel boven het
erfelijke aandoeningen raken verlost
(ooit) een ziekte veroorzaken,
hoofdje was veelzeggend: Want to
uit hun onzekerheid en de geperso-
andere niet. Tussenin ligt een grote
Know My Future?. Het vat ook nu
naliseerde kankerbehandeling op
grijze zone van DNA-veranderingen
nog een groot deel van de proble-
basis van het volledig tumorgenoom
waarvan we helemaal nog niet
matiek rond GWS samen.
wordt stilaan realiteit. Maar de
weten wat ze betekenen.
commercie blijft om de hoek loeren.
The 1000-dollar genome is een feit.
Heel recent nog met de lancering
Wil je al je gezondheidsrisico’s
Grote, commerciële sequencing-
van de nieuwe term ‘gepersonali-
kennen? Zelfs als ze wijzen op
firma’s, genre 23-and-me, slagen
seerde voeding’. Binnenkort eet je
aandoeningen die zich pas over
erin om voor 99 dollar je volledige
enkel nog wat je DNA vindt dat goed
tientallen jaren ontwikkelen en
DNA te sequencen. Rond de
voor je is.
waarvoor geen effectieve preven-
eindejaarsperiode zakt de prijs tot
tieve strategie bestaat? Alleen al het
75 dollar. Onder de kerstboom vind
Gezondheidseconomen zien een
idee dat gekende risico’s het je
je dan een verslag over je DNA: de
enorme opportuniteit. Het genetisch
bemoeilijken om verzekeringen te
kleur van je ogen maar ook 10 %
risico op aandoeningen inschatten
sluiten, moet aanzetten tot voorzich-
verhoogd risico op obesitas en 30 %
én de levensgewoonten hierop
tigheid. Want to know your future?
34 JessaLinea Dr. Brigitte Maes over GWS
INGEBLIKT
Ons interactief verhaal van 2017 2017 was voor onze medewerkers en artsen een boeiend jaar. Hopelijk hebben de patiënten ervaren met welke bevlogenheid het hele Jessa-team hen met de beste zorgen omringt. Dat heeft alleszins een paar mooie hoogtepunten opgeleverd. Zoals altijd presenteren we die op een innovatieve manier. Bekijk snel het videofragment via www.jessazh.be/jaarverslag2017. Je kiest zélf in welk zorgtraject de patiënt van jouw keuze in dit interactief jaaroverzicht terechtkomt.
Scan de QR-code en bekijk ons jaarverslag.
HANDIGE TELEFOONNUMMERS JESSA Callcenter Medische beeldvorming 011 33 55 66
Klinisch laboratorium en ambulante bloedafname
Callcenter (voor afspraken)
Campus Virga Jesse: 011 33 82 00 Campus Salvator: 011 33 83 00
011 33 55 77 Abdominale heelkunde 011 33 75 00
Materniteit/Kraamkliniek Balie verpleegafdeling: 011 33 93 20
Cardiologie Dr. Benit Edouard: 011 33 70 24 Dr. Dendale Paul : 011 33 70 25 Dr. Dilling-Boer Dagmara: 011 33 70 26 Dr. Geukens Robert: 011 33 70 22 Dr. Herbots Lieven : 011 33 70 27 Dr. Koopman Pieter: 011 37 35 65 Dr. Schurmans Joris: 011 37 35 65 Dr. Stroobants Didier: 011 37 35 65 Dr. Timmermans Philippe (sr. en jr.): 011 33 70 23 Dr. Verwerft Jan: 011 37 35 65 Dr. Vijgen Johan: 011 33 70 25 Dr. Vranckx Pascal: 011 33 70 27
Nefrologie 011 33 87 00
Cardiothoracale en vasculaire heelkunde 011 33 71 00
Orthopedie 011 33 77 40
Endocrinologie 011 33 72 80 Fysische geneeskunde 011 33 88 00 Gastro-Enterologie 011 33 76 00
Neurochirurgie 011 33 75 70 Neurologie 011 33 78 70 Nucleaire geneeskunde 011 33 81 90 ORL 011 33 74 20
Pneumologie 011 24 11 81 (privépraktijk) Spoedgevallen 011 33 55 11 Travel Clinic 011 33 83 38 (9-16u) Urologie
Geriatrie
011 33 76 70
011 33 78 00
Specialismen die niet in deze lijst opgenomen zijn, bereik je via het secretariaat raadplegingen:
Gynaecologie 011 22 82 19
011 33 55 70 Infectiologie 011 33 76 50
JessaLinea Contactgegevens 35
SYMPOSIA 2018 SYMPOSIUM '5 JAAR CARDIOCHIRURGIE’ DATUM:
29 september 2018
LOCATIE: De Barrier, Houthalen-Helchteren
SYMPOSIUM '26ste REGIONAAL SYMPOSIUM LOC’ DATUM:
6 oktober 2018
LOCATIE: UHasselt
DRIEDAAGS CONGRES ‘MAXILLO FACIALE CHIRURGIE’ DATUM:
oktober 2018
LOCATIE: Nog te bepalen
SYMPOSIUM ‘10 JAAR KINDERDIABETESCONVENTIE JESSA‘ DATUM:
14 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, aula campus Salvator, Hasselt
KINDERSYMPOSIUM ‘ALLERGIE EN ASTMA’ DATUM:
18 november 2018
LOCATIE: Jessa Ziekenhuis, aula campus Salvator, Hasselt
Dit is een voorlopige lijst van symposia. Voor een geactualiseerd overzicht en inschrijvingsmodaliteiten kan je terecht op www.jessazh.be/symposia.
36 JessaLinea Rubriek