OP STAP Jess! treedt in het voetspoor van een collega.
een dagje mee met de
Jessy Michiels
PALLIATIEVE “Z
O DANKBAAR VOOR DE WARMTE EN GOEDE ZORGEN, ZOWEL VOOR DE ZIEKE ALS VOOR
DE FAMILIE EN VRIENDEN. HET LEVEN EN HET STERVEN WINNEN AAN WAARDE.” IK LEES DE HANDGESCHREVEN WOORDEN OP EEN BRIEFJE DAT TUSSEN DE OVERLIJDENSBERICHTEN EN BEDANKBRIEFJES AAN HET PRIKBORD VAN DE PALLIATIEVE EENHEID HANGT. ZE BEVESTIGEN WAT VERPLEEGKUNDIGEN JESSY MICHIELS EN ELS GOOSSENS EERDER AAN ME VERTELDEN: “WE ZIJN GEEN LIJKENHUISJE, MAAR EEN EINDSTATION WAAR WE HET IEDEREEN ZO AANGENAAM MOGELIJK MAKEN TIJDENS ZIJN OF HAAR LAATSTE DAGEN OF WEKEN.”
RUBRIEK Rubriekzinnetje
EENHEID
13
OP STAP Jess! treedt in het voetspoor van een collega.
ZORG VOOR DE PATIËNT/KLANT
EXPERT
SPECIALIST
Probleemanalyse Ontwikkelen van medewerkers en klantsystemen Oordeelsvorming
CONSULENT Leervermogen Ontwikkelen van medewerkers en klantsystemen Overtuigingskracht
ZORGONDERSTEUNEND Discipline Stressbestendigheid Omgaan met details
BEHANDELEND
Besluitvaardigheid Oordeelsvorming Probleemanalyse INNOVATIE
PATIËNTEN- / KLANTENCONTACT
Management identificatie Creativiteit Omgaan met details AMBASSADEUR
ZORGVERLENEND
Mondelinge presentatie Sociabiliteit Overtuigingskracht
Mondelinge uitdrukkingsvaardigheid Luisteren Sensitiviteit
Plannen en organiseren Aanpassingsvermogen Probleemanalyse PROCESONDERSTEUNEND
VERTEGENWOORDIGER
LEIDINGGEVEND Delegeren Groepsgericht leiderschap Individugericht leiderschap
KLANTGERICHTHEID INTEGRITEIT SAMENWERKING
COÖRDINEREND
Onafhankelijkheid Omgevingsbewustzijn Organisatiesensitiviteit
Voortgangscontrole Plannen en organiseren Initiatief
Aanpassingsvermogen Discipline Inzet ADMINISTRATIEF Schriftelijke uitdrukkingsvaardigheid Omgaan met details Vasthoudendheid
VAKKUNDIG
Probleemanalyse Creativiteit Flexibel gedrag TOEZICHT
Optreden Voortgangscontrole Stressbestendigheid
MANAGEMENT ZORG VOOR HET PROCES
Visie Besluitvorming Ondernemerschap
AANSTUREND / VOORWAARDENSCHEPPEND
PALLIATIEVE EENHEID volgens Jessa 2.0
Om meer duidelijkheid te scheppen voor medewerkers en leidinggevenden rond functies, opdrachten en verwachtingen, ontwierp de dienst personeel & organisatie het honingraatmodel. Welke functie je ook uitoefent bij Jessa, drie competenties zijn altijd vereist: klantgerichtheid, integriteit en samenwerking. Die drie competenties vind je centraal terug in de witte raat. Daarnaast worden er aan elke functie specifieke competenties toegekend. Voor een gediplomeerd verpleegkundige op de palliatieve eenheid zijn er twee functiespecifieke kenmerken, namelijk zorgverlenend en patiënten-/ klantencontact.
I
k moet toegeven dat ik toch met een kleine krop in de keel rich-
De zieke, niet de ziekte
ting de palliatieve eenheid liep voor deze reportage. Onderweg
Het is dan ook niet onlogisch dat een doorsnee dag op de palliatieve
in de gang kruiste ik een groepje mensen die zichtbaar aangeslagen
eenheid er anders uitziet dan op andere afdelingen. “Hier bootsen we
waren. De krop in de keel werd groter. Ietwat ongemakkelijk en met een
de thuissituatie na, maar met de garantie op veilige zorg. Daarbij stre-
zakdoek in mijn broekzak (“je weet maar nooit”) kwam ik op de afdeling
ven we naar een zo goed mogelijke lichamelijke verzorging en optimale
aan, waar twee vrijwilligers mij hartelijk ontvingen. Zonder overdrijven:
pijn- en symptoomcontrole, met veel aandacht voor de emotionele en
na amper 5 minuten hadden ze mij al op mijn gemak gesteld en begon
geestelijke beleving. Verder maken we de patiënten ’s morgens niet
het me te dagen dat ik waarschijnlijk net als vele anderen toch wel een
wakker en beslissen ze volledig zelf hoe ze hun dag indelen. De ene
fout beeld had van de palliatieve eenheid. Dit is dan ook de uitgelezen
wil bijvoorbeeld eerst gewassen worden als hij wakker wordt, terwijl de
kans om dat recht te zetten.
andere liever eerst een sigaret wil roken of ontbijten. We focussen dus op de zieke, niet op de ziekte. Bij ons gelden er bijvoorbeeld ook geen
Het is verpleegkundige Jessy Michiels
bezoekuren, maar zijn familieleden
die mij mee op pad neemt. “In oktober
en vrienden van onze patiënten al-
werk ik 18 jaar op de palliatieve een-
tijd welkom. Ook huisdieren zijn toe-
heid. Ik herinner me de start nog goed. Sinds ’96 is er een palliatieve eenheid, die aanvankelijk bestond uit vrijwilligers en verpleegkundigen van de oncologische afdelingen. Enkele jaren later, in ’99, werd er besloten om een palliatieve eenheid uit te bouwen en
Hier bootsen we de thuissituatie na, maar met garantie op veilige zorg.
gelaten op de afdeling. We hebben een aparte ingang zodat de dieren niet door het ziekenhuis moeten om tot bij ons te geraken. Meestal brengt men een hond of kat mee, maar we hebben hier ook al vissen over de vloer gehad en iemand wilde
maakte ik de overstap naar daar. Met
ooit zelfs een kalf meebrengen. Uit-
mijn 27 lentes was ik toen de jongste
eindelijk is dat wel een foto van het
van de afdeling en was ik plotsklaps
kalf geworden.”
omringd door 11 tantes”, zegt ze al lachend. “In het eerste jaar ben ik wel met mijn neus tegen de deur gelopen. Telkens als er iemand stierf op
Verleden, heden, toekomst
onze afdeling, gingen we naar de begrafenis en soms leek het zelfs
Hoewel patiënten zelf hun verloop van de dag kiezen, is er voor de me-
alsof ik het nog moeilijker had met afscheid nemen dan de familieleden
dewerkers wel een vaste structuur. “Elke dag zitten we samen met het
zelf. Gelukkig heb ik de klik kunnen maken en ook geleerd om mijn werk
team van verpleegkundigen en artsen voor een briefing van een uur
niet mee naar huis te nemen. Ik heb ook enorm veel opgestoken van
waarbij we bespreken wat er de afgelopen 24 uur gebeurd is. Zo we-
de families van onze patiënten. Hoe je mensen best bij de hand neemt,
ten we of er speciale zaken zijn waarmee we rekening moeten houden,
ervoor zorgt dat ze er emotioneel klaar voor zijn en hen begeleidt om
of de medicatie moet aangepast worden, … Daarnaast hebben we elke
op een mooie manier afscheid te nemen. Want dat is toch ook wel een
maandag een uitgebreide briefing waarbij we kijken naar het verleden,
belangrijk punt dat ik wil meegeven: doodgaan hoeft niet akelig te zijn,
heden en de toekomst. Met het verleden bedoelen we dat we stilstaan
maar kan net een heel mooi moment zijn.”
bij iedereen die de voorbije week overleden is: hoe is dat verlopen, zijn er zaken die we daaruit geleerd hebben en die we anders kunnen/moeten aanpakken, …? Het heden heeft dan weer betrekking op alle patiënten
OP STAP Jess! treedt in het voetspoor van een collega.
die momenteel op onze afdeling verblijven en bij het toekomstgedeelte
zij ons. Zonder hen zouden we niets zijn, want zij ontfermen zich over
kijken we wie op de wachtlijst staat en wie het meest dringend opge-
zoveel mooie zaken: ze vangen familieleden op, maken hen wegwijs,
nomen moet worden. Het is dus niet zo dat diegene die bovenaan de
zijn er voor de patiënten die weinig of geen bezoek krijgen, op woens-
wachtlijst staat, ook als eerste naar de palliatieve eenheid komt.”
dagnamiddag bakken ze pannenkoeken, op vrijdagavond eitjes, sommigen geven massages of gaan met de patiënten mee het stadscentrum in of even naar huis, … Elke vrijwilliger draait 4 uur mee op onze dienst,
Intervisie- en bemoedigingsmomenten
of met andere woorden: onze dienst telt net geen 50 vrijwilligers!”
Om de 2 à 3 maanden houdt de palliatieve eenheid samen met een externe psycholoog een multidisciplinair intervisiemoment. “We blikken
Al wil dat zeker niet zeggen dat het niet hard werken is op de palliatieve
dan terug op de voorbije maanden, het gevoel dat we erbij hebben, leg-
eenheid. Jessy: “Hier is de zorg vaak complex en multipathologisch. En
gen eventuele problemen of obstakels die we zijn tegengekomen voor, …
onze afdeling telt inderdaad ‘slechts’ 7 bedden, maar we bekommeren
Een beladen moment, maar ontzet-
ons ook over de familieleden van de
tend leerrijk. Het is wel de afspraak
patiënt. Daarbij komt dat de gezins-
dat alles wat daar besproken wordt,
samenstellingen een stuk ingewik-
Daarbij spoelen we als het ware de
Dankzij jullie hadden mijn kinderen een plek, een voorbereiding, een steun en nog meer een lach.
film van de familie terug in de vorm
uit een bedankbrief aan de palliatieve eenheid
niet verder verteld wordt. Er wordt ook niet gesproken over medewerkers die op dat moment niet aanwezig zijn. Verder organiseren we 5 avonden per jaar een bemoedigingsmoment voor de familieleden van overledenen.
van een tekst. Die tekst wordt de
kelder zijn dan vroeger en we moeten ons ook steeds vaker verantwoorden voor alles wat we doen. Men heeft dan bijvoorbeeld iets gelezen op het internet en gaat op basis daarvan de discussie met ons aan. Dat gaat soms zelfs zo ver, dat men dezelfde vraag aan verschillende verpleegkundigen stelt, om te horen of we wel allemaal hetzelfde antwoorden. En gelukkig is dat zo!”
avond zelf voorgedragen en hangen we aan een roos, die we samen met een steen waarop een engeltje
Haar collega Els Goossens, die van de dienst abdominale naar de pallia-
staat aan de familie overhandigen. Na het ‘officieuze’ gedeelte is er
tieve eenheid overkwam, vult aan dat het werk ook op fysiek vlak niet
koffie en taart en vragen we hoe de familie het nu stelt. Die momenten
te onderschatten valt. “Ik denk dat het op beide afdelingen even druk is,
zijn altijd erg emotioneel, maar tegelijkertijd gezellig. Het is een soort
maar het is wel een heel ander soort drukte. Persoonlijk haal ik wel veel
van afronding, de overledene wordt niet vergeten, maar je kent dan wel
voldoening uit mijn werk als verpleegkundige hier, op het einde van
het echte einde.”
een dienst heb ik echt wel het gevoel dat ik een meerwaarde ben geweest voor onze patiënten en hun familie. Je krijgt hier ook ontzettend veel dankbaarheid en je leert hoe belangrijk het is om te genieten van
7 bedden, 40 familieleden
de kleine dingen. Een vogel die fluit, de koude van de wind, de zon op je
Jessy benadrukt dat ik zeker ook een stukje moet wijden aan de vrijwil-
snoet, … Vaak zeggen patiënten ons dat: stel niet uit tot later, maar ge-
ligers van de palliatieve eenheid. “Elke dag tussen 9 en 21 uur helpen
niet nu van het leven. Een mooie levenswijsheid om mee te eindigen.”